سلامتی

به مناسبت روز جهانی شستن دست؛ ۲۰ثانیه تا مرگ کرونا

به مناسبت روز جهانی شستن دست؛ ۲۰ثانیه تا مرگ کرونا

اهمیت شستن دست‌ها در پیشگیری از بیماری‌ها یا عفونت‌های بیمارستانی تا آنجا اهمیت دارد که ۱۵ اکتبر برابر با ۲۴ مهر به عنوان “روز جهانی شستن دست” یا Global Handwashing Day نامگذاری شده و این روز هر سال با هدف ارتقای آگاهی از اهمیت شستشوی دست‌ها با صابون به عنوان عامل کلیدی در پیشگیری از بیماری‌های مختلف، در سراسر جهان گرامی داشته می‌شود. برنامه مشارکت جهانی شست‌وشوی دست‌ها برای نخستین بار در سال ۲۰۰۸ میلادی برگزار شد.

ویروس کرونا و شست‌وشوی دست‌ها

گرچه شستن دست‌ها برای حفظ سلامت بهداشت فردی همیشه مورد تاکید بوده اما با همه‌گیری ویروس کرونا این تاکید برای پیشگیری از ابتلا به این بیماری رنگ و بوی دیگر و اهمیت هزار چندان یافته است.
پس از گذشت حدود ۸ ماه تحقیقات جدی و تخصصی درباره‌ی این ویروس، تمام یافته‌های پزشکی و پژوهشی همچنان به شست‌وشوی دست‌ها اصرار دارند.
دست‌های آلوده به تاکید همه متخصصان و کارشناسان امور بهداشت و درمان، بزرگترین خطر و عامل انتقال ویروس بیماری کرونا به شمار می‌روند بنابراین برای مصون ماندن از کرونا باید دست‌های خود را با دقت و وسواس بیش از گذشته دستکم ۲۰ ثانیه شستشو دهیم.

1

بر اساس اعلام سازمان بهداشت جهانی، شستن مکرر دست‌ها با آب و صابون، مهمترین، ساده‌ترین و ارزان‌ترین راه پیشگیری از انتقال ویروس کروناست.
تا وقتی واکسن کرونا کشف و به تولید انبوه نرسیده است باید به شستن دست‌ها ادامه دهیم؛ زیرا تنها راهی است که برای مقابله با ویروس به طور مستقیم و امن از ما محافظت می‌کند. ویروس کرونا بروی سطوح مختلف تا چندین ساعت باقی می‌ماند و با لمس می‌تواند به روی دست ما منتقل می‌شود. حالا اگر می‌خواهیم به ویروس کرونا مبتلا نشویم یا عامل انتقال این ویروس به دیگران نباشیم، بهتر است زود به زود دست‌های خود را با آب و صابون یا مواد ضدعفونی کننده بشوییم، از دست‌ دادن به دیگران خوداری کنیم، تا حد ممکن به مکان‌های عمومی نرویم و دست به سطوح مختلف نزنیم. به کمک شست‌وشوی دست‌ها ما هم از خود و هم از دیگران محافظت می‌کنیم.
به خاطر داشته باشید که شست‌وشوی دست‌ها از انتقال و جابه‌جایی همه‌ی ویروس‌ها و باکتری‌ها پیشگیری می‌کند. پس بهتر است شستن‌ دست‌ها را برای سلامت خود و عزیزان‌مان همچنان ادامه دهیم.
گرچه رعایت بهداشت فردی بویژه شستن دست‌ها نزد ایرانیان از گذشته‌های دور به عنوان یک فرهنگ نهادینه شده است و اکنون در شرایط بحران کرونا بیش از هر زمانی بدان توجه می شود اما باید اذعان کرد که افرادی هستند که بهداشت دست را خواسته یا ناخواسته رعایت نکرده و زمینه انتقال بیماری به دیگران را فراهم می‌کنند.

چرا در پیشگیری از کرونا شستن دست‌ها باید ۲۰ ثانیه طول بکشد؟

شاید خیلی‌ها فکر کنید این عدد کلی اعلام شده برای این که مطمئن باشند همه افراد جامعه همه‌جای دست‌هاشون رو خوب می‌شورن پس اگر ما بتونیم اون مراحل شستن رو سریع انجام بدیم مهم نیست که زودتر تموم بشه ولی اینطوری نیست. شستن دست‌ها باید ۲۰ ثانیه طول بکشه چون زمان لازمه تا صابون روی ویروس اثر کنه.

صابون چطور ویروس کرونا را نابود می‌کند؟‌

حالا دیگه همه‌مون می‌دونیم که باید مرتب دستامونو بشوریم. می‌دونیم که این تأثیرگذارترین راهِ مقابله با ویروس کروناست. ولی جزئیاتِ اینکه صابون چطور این کار رو می‌کنه رو نمی‌دونیم. دونستن این جزئیات و مدت زمان ۲۰ ثانیه‌ای که برای این کار نیازه، شاید حواسمون رو بیشتر به رعایتِ این پیشگیری‌های بهداشتی جمع کنه.

این ویدیو، کارِ سایت Vox هست و توضیحات خوبی دربارهٔ سازوکار صابون با ویروس‌ها بهتون می‌ده. ویدیو رو ببینید و شما هم بازنشرش بدید؛ خصوصاً برسونید به دست اونایی که کمتر از ۲۰ ثانیه دستاشونو می‌شورن.

کرونا؛ آیا ۲۰ ثانیه شست‌و‌شوی دست‌ها برای کشتن ویروس کافی است؟

شست و شوی دستان

آب و صابون در کنار قرنطینه،‌ پوشیدن ماسک و فاصله‌گیری اجتماعی، نقشی مهم در مبارزه علیه بیماری کووید-۱۹ ایفا می‌کنند، هر چند این نقش به راحتی می‌تواند فراموش می‌شود.

این کاری است که بسیاری از ما چندین بار در روز به شکلی غریزی انجام می‌دهیم. درست مثل این که در حافظه‌مان ثبت شده باشد. اما هیچوقت به اندازه ۶ ماه گذشته به این کار اهمیت داده نشده است.

در میان انواع و اقسام سلاح‌های مبارزه با ویروس کرونا- از ماسک گرفته تا قرنطینه خانگی و فاصله‌گیری اجتماعی- یک راهکار به طور خاص قابلیت نادیده گرفته شدن دارد و آن هم شست و شوی دست‌هاست.

از زمانی که ظهور ویروس کرونا جهان را با وضعیتی اضطراری در زمینه بهداشت عمومی روبرو کرد، سازمان‌های بهداشتی آگاهی‌رسانی در مورد راه‌های محافظت در برابر آن را آغاز کردند. شستن دست‌ها با صابون و آب گرم برای دست کم ۲۰ ثانیه، یکی از توصیه‌هایی بود که هر روز در اطلاعیه‌ها، آگهی‌ها و گفت‌وگو با کارشناسان تکرار می‌شد.

کرونا

سازمان جهانی بهداشت با انتشار دستورالعملی که به شکلی گسترده فراگیر شد، نحوه صحیح شست‌و‌شوی دست‌ها را نشان داد. روشی آشنا برای کسانی که تجربه کار کردن در میخانه‌ها یا رستوران‌ها را دارند.

شش ماه پس از آن تاریخ، با جهانی سردرگم روبرو هستیم که در مواجهه با افزایش شدید موارد ابتلا به قرنطینه‌های محلی روی آورده – از جمله مقررات منع تردد که به تازگی در ملبورن استرالیا اعمال شد- و توصیه به شست و شوی دست‌ها را ظاهرا در حاشیه قرار داده است.

در بحبوحه مخالفت‌های روزافزون نسبت به زدن ماسک و پوشاندن صورت در برخی نقاط دنیا، این راهکار که حکم گلوله‌ای نقره‌ای (راهکار به اصطلاح ساده) برای از میان بردن ویروس کرونا را دارد، از کانون توجه‌ها به کنار رانده شده است.

بر اساس یک مطالعه مشاهداتی در اتیوپی که هنوز مورد بازنگری کارشناسان قرار نگرفته، کمتر از یک درصد از مجموع هزار نفر مراجعه کننده به بیمارستان‌ها،‌ دستان خود را به روش صحیح می‌شویند.

کرونا

اما آیا توصیه‌ها تغییر کرده‌اند؟ کارشناسان در پاسخ به این سوال می‌گویند: به هیچ وجه. آن‌ها حتی بیش از پیش بر تاثیر شست و شوی دست‌ها در مهار ویروس کرونا تاکید دارند.

توماس گیلبرت، استاد شیمی و زیست‌شناسی شیمیایی دانشگاه نورت‌ایسترن در شهر بوستون ایالت ماساچوست می‌گوید، هیچ چیز به اندازه یک صابون ارزان‌قیمت و آب‌گرم نمی‌تواند ساختار شیمیایی ویروس کرونا را از هم بگسلد.

صابون لایه چرب بیرونی ویروس کرونا را از بین می‌برد و ماده ژنتیکی درون آن را غیرفعال می‌کند

توضیح تصویر: صابون لایه چرب بیرونی ویروس کرونا را از بین می‌برد و ماده ژنتیکی درون آن را غیرفعال می‌کند.

او می‌گوید: “این ویروس‌ها دارای غشایی هستند که ذرات ژنتیکی را احاطه کرده‌ و به دلیل چرب و روغنی بودن غشا لیپیدی نام گرفته است. این ساختاری است که آب و صابون آن را خنثی می‌کند.” با حل شدن این “لفاف” بیرونی، ساختار ویروس در هم می‌شکند و ماده ژنتیکی تک‌رشته‌ای (RNA) که با ربودن سلول‌های بدن انسان ویروس را تکثیر می‌کند، از میان برداشته و نابود می‌شود.

گیلبرت می‌گوید: “هنوز چیزی در مورد کوتاه کردن زمان شست‌و‌شوی دست‌ها نشنیده‌ام. کاری که باید انجام دهید این است که صابون را به دستان خیس خود بمالید و به اندازه کافی کف درست کنید. بعد دستان‌تان را به مدت ۲۰ ثانیه بشویید و همه نقاط را پوشش دهید.”

گیلبرت می‌گوید با این کار زمان لازم برای واکنش شیمیایی میان صابون و غشا لیپیدی را فراهم می‌کنید. “این کار مزیت‌های دیگری هم دارد و به صابون اجازه می‌دهد به طور کامل از شر ماده ژنتیکی ویروس خلاص شود.” گیلبرت همچنین می‌گوید آب گرم روند مبارزه با ویروس را “کمی سریع‌تر” می‌کند.

مارتین ماکیلیس، استاد علم مولکولی در دانشگاه کنت بریتانیا می‌گوید آب به تنهایی برای از کار انداختن ویروس کافی نیست. او می‌گوید: “اگر موقع آشپزی به انگشت‌تان روغن زیتون مالیده شود، به سختی می‌توانید با آب خالی از شر آن خلاص شوید. شما صابون لازم دارید. ” در مورد ویروس کرونا هم به همین شکل به صابون نیاز داریم تا “با از بین بردن غشا لیپیدی، کل ویروس را غیرفعال کند.”

استفاده از ژل‌های ضدعفونی کننده – چه به صورت بطری‌های کوچکی قابل حمل و چه در قالب ایستگاه‌های کنار در میخانه‌ها و سوپرمارکت‌ها که از مردم خواسته می‌شود قبل از ورود دست خود را به آن آغشته کنند – تا اندازه‌ای از میزان توجه به شست و شوی دست‌ها کاسته است.

گیلبرت می‌گوید: “این چیزها برای زمانی خوب است که به سینک دست‌شویی، صابون و آب دسترسی نداریم. من همیشه آب و صابون را به ژل ضدعفونی کننده دست ترجیح می‌دهم.”

با این تفاسیر هر چند وقت یکبار باید دستان‌مان را بشوییم؟

در بسیاری مناطق دنیا پیدا کردن آب برای شست‌وشوی مرتب دست‌ها چندان آسان نیست

در روزهای ابتدایی شیوع ویروس کرونا، توصیه علمی دولت بریتانیا بر این بود که مردم هر چند ساعت دستان خود را بشویند، حتی با این وجود که بیشتر جمعیت کشور در خانه‌ می‌ماندند. گیلبرت می گوید کسانی که بیشتر ساعات روز در خانه هستند نیازی به شستن‌و‌شوی دست‌های خود ندارند. البته شکی نیست که بعد از رفتن به توالت، پیش از شروع به طبخ غذا و قبل از خوردن آن باید دست‌ها را شست.

کسانی که از افراد مبتلا به ویروس کرونا – و ویروس‌های مشابه دیگر- مراقبت می‌کنند، احتمالا باید بیشتر دستان خود را بشویند. به ویژه اگر با اشیا یا سطوحی که فرد آلوده به آن‌ها دست زده یا رویشان سرفه کرده، در تماس هستند.

مطالعه‌ای دیگر که توسط تی مویی فام، دانشجوی دکترای دانشگاه اوترخت انجام شده نشان می‌دهد شست و شوی دست‌ها بلافاصله بعد از تماس با فرد یا سطح احتمالا آلوده، بیشتر از شستن آن‌ها در فواصل زمانی مشخص، تاثیرگذار است.

ماکیلیس می‌گوید برخی افراد با این باور که مایع‌های دست‌شویی ضد ویروس از صابون معمولی تاثیرگذارتر هستند، به استفاده از آن‌ها روی آورده‌اند اما این درست نیست.

او می‌گوید: “شما اصلا به چنین چیزهایی احتیاج ندارید. بیشتر محصولات ضد‌میکروب در بازار در واقع ضد‌باکتری هستند.” به گفته او استفاده بی رویه از چنین موادی می‌تواند به مشکلاتی در آینده منجر شود: ” اگر میزان زیادی مواد ضد‌باکتری [که روی ویروس‌ها اثری ندارند] وارد پساب شود، احتمال ایجاد مقاومت باکتریایی‌ هم بالا می‌رود. به غیر از صابون بیشتر مواد ضدعفونی‌کننده‌ای که استفاده ‌می‌کنیم، می‌توانند نگرانی‌های محیط‌زیستی ایجاد کنند و با بوجود آوردن باکتری‌های مقاوم در آینده برایمان مشکل‌ساز شوند.”

در مناطق کمتر توسعه‌یافته جهان، آب منبعی ناپایدارتر به حساب می‌آید و استانداردهای بهداشت عمومی و شرایط زندگی در بسیاری از این اماکن اغلب پایین‌تر از سطح ایده‌آل است. در همین ماه سازمان جهانی بهداشت گزارش داد پیش از اوج‌گیری شیوع ویروس کرونا، از هر ۵ مدرسه در جهان تنها دو مدرسه از امکانات مناسب برای شست‌وشوی دست‌ها برخوردار بودند.

گیلبرت و ماکیلیس معتقدند آب برای این‌که به سلاحی علیه ویروس کرونا تبدیل شود، نیازی نیست حتما آشامیدنی باشد. ماکیلیس می‌گوید: “همین که صابون یا چیزی شبیه به آن را داشته باشید کافی است. می‌توانید در آب غیر‌آشامیدنی شنا کنید چون پوست شما مثل یک مانع عمل می‌کند.”

آنطور که از شواهد پیداست شیوع ویروس کرونا بر فصل آنفولانزا در نیمه اول ۲۰۲۰ هم تاثیر گذاشته است. به نظر می‌رسد با کم شدن میزان تماس‌های اجتماعی در ماه‌های اولیه سال، نرخ ابتلا به آنفولانزا و مرگ و میر ناشی از آن هم کاهش یافته است. به عنوان مثال، موسسه ملی بیماری‌های واگیردار در آفریقای جنوبی، بین ماه‌های مارس و اوت به طور معمول با نزدیک به ۷۰۰ مورد آنفولانزای حاد روبرو بود اما امسال تنها یک مورد ابتلا گزارش شد.

این امکان وجود دارد که به دلیل تعطیلی درمانگاه‌ها شماری از موارد بیماری گزارش نشده باشند اما کاهش میزان ابتلا به آنفولانزا را می‌توان تاکیدی بر جنبه‌های دیگر شیوع ویروس کرونا به حساب آورد؛ این‌که شستن و شوی دست‌ها به طور مرتب می‌تواند به محافظت از ما در برابر سایر بیماری‌ها هم کمک کند. اگر عادت شست و‌شوی دست‌ها ادامه پیدا کند، احتمالا شیوع بیماری آنفولانزا – که به طور سنتی در ماه‌های سردتر سال موسسات بهداشتی را به دردسر می‌اندازد- شدت کمتری خواهد داشت.

ماکیلیس می‌گوید: “این می‌تواند تغییری بزرگ در جهت بهتر شدن باشد.”

آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بله
تقریبا
خیر

داریوش طاهری

اولیــــــن نیستیــم ولی امیـــــد اســــت بهتـــرین باشیـــــم...! خدایــــــــــا نام و آوازه مـــن را چنان در حافظه‌ها تثبیت کن که آلزایمـــــــــــــر نیز توان به یغما بردن آن را نداشته باشد...!

‫۳ دیدگاه ها

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا