از رمزگشایی ساختار مغز تا درک شگفتی‌های سازمان‌یافتگی دستگاه عصبی
نوروآناتومی (Neuroanatomy) دانشی بنیادین در علوم اعصاب است که با بررسی ساختارها، ارتباطات و سازمان‌یافتگی دستگاه عصبی، دریچه‌ای به شناخت پیچیده‌ترین معماری زیستی بدن انسان می‌گشاید. از قشر مخ و هسته‌های عمقی تا مسیرهای حسی و حرکتی و مدارهای مخچه‌ای، هر ساختار بخشی از نظمی گسترده را آشکار می‌کند که در آن، پیوند میان ساختار و عملکرد، کلید فهم حقیقی مغز است.
مجموعه پیش رو، شامل سؤالات نوروآناتومی آزمون دکتری تخصصی علوم اعصاب وزارت بهداشت در سال ۱۴۰۳، همراه با پاسخ کلیدی است؛ فرصتی برای سنجش تسلط بر مفاهیم بنیادین، تحلیل ارتباطات آناتومیک و شناسایی مباحث نیازمند مرور. پیشنهاد می‌شود پیش از مراجعه به کلید پاسخ، هر سؤال را مستقل بررسی کنید، جایگاه ساختارهای عصبی و ارتباطات آن‌ها را به یاد آورید و گزینه‌ها را بر پایه اصول علمی بسنجید. سپس با تطبیق پاسخ‌ها، نه‌تنها میزان آمادگی خود، بلکه خلأهای دانشی و منشأ خطاهای احتمالی را نیز شناسایی کنید؛ زیرا تسلط واقعی بر نوروآناتومی، در گرو فهم دقیق جزئیاتی است که سازمان کلی دستگاه عصبی را معنا می‌بخشند.
در آینده‌نگاران مغز، نوروآناتومی را فراتر از حفظ نام‌ها و مسیرها، زبان ساختاری شناخت مغز می‌دانیم؛ دانشی که بنیان درک عمیق‌تر نوروفیزیولوژی، نورولوژی و علوم شناختی را استوار می‌سازد. باور ما این است که شناخت مغز، با حفظ اجزای آن کامل نمی‌شود، بلکه در کشف ارتباطات میان آن‌ها و فهم پیوند ساختار با عملکرد به بلوغ می‌رسد.
نوروآناتومی، هنر دیدن نظم در پیچیده‌ترین معماری زیستی است؛ دانشی که با شناخت ساختارها آغاز می‌شود، با کشف ارتباطات عمق می‌یابد و با درک پیوند میان ساختار و عملکرد به بلوغ می‌رسد.
آینده‌نگاران مغز
ما مغز را می‌شناسیم تا آینده را بسازیم.
راهنمای زمان‌سنج آزمون
شما می‌توانید بدون فشردن دکمه «شروع آزمون» نیز به سؤالات پاسخ دهید؛ اما برای تمرین مدیریت زمان و سنجش سرعت پاسخ‌گویی، این دکمه را در نظر گرفته‌ایم. با شروع زمان‌سنج، مدت‌زمان پاسخ‌گویی شما محاسبه می‌شود و حتی پس از پایان زمان نیز می‌توانید پاسخ‌دادن را ادامه دهید. هدف، یادگیری مدیریت زمان است، نه محدودکردن فرصت یادگیری شما.
زمان باقی‌مانده: 10:00
با فشردن دکمه زیر، زمان‌سنج فعال می‌شود.
زمان باقی‌مانده10:00
پرسش ۱- هسته آمبیگوس به کدام نواحی زیر عصب‌دهی می‌کند؟
الف) عضلات حنجره و حلق
ب) عضلات حنجره و عضلات ذوزنقه‌ای
ج) عضلات حلق و عضلات ذوزنقه‌ای
د) عضلات ذوزنقه‌ای و عضلات جناغی
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۲- خون‌رسانی به بخش داخلی قشر پاریتال بر عهده کدام شریان است؟
الف) Anterior cerebral artery
ب) Middle cerebral artery
ج) Anterior communicating artery
د) Posterior communicating artery
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۳- شریان Posterior cerebral کدام ناحیه زیر را خون‌رسانی می‌کند؟
الف) Pons
ب) Cerebellum
ج) Occipital lobe
د) Medulla oblongata
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۴- کدام‌یک در خصوص شریان Adamkiewicz درست می‌باشد؟
الف) شریان زوج نخاعی می‌باشد.
ب) شریان تغذیه‌کننده دو سوم تحتانی نخاع است.
ج) شریان تغذیه‌کننده یک سوم تحتانی نخاع است.
د) از به‌هم پیوستن دو شریان رادیکولار قدامی و خلفی ایجاد می‌شود.
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۵- کدام هسته در مسیر Indirect استریاتوم به پالیدوم قرار دارد؟
الف) Substantia Nigra
ب) Subthalamic nucleus
ج) Claustrum
د) Red nucleus
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۶- کدام مسیر ورودی مخچه از طریق پایک فوقانی وارد مخچه می‌شود؟
الف) دهلیزی مخچه‌ای
ب) کونئوسربلار
ج) نخاعی مخچه‌ای قدامی
د) نخاعی مخچه‌ای خلفی
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۷- همه سلول‌های زیر در قشر مخچه مهاری هستند، بجز:
الف) گرانولار
ب) سبدی
ج) پورکنژ
د) سبدی
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۸- بازوی خلفی کپسول داخلی در داخل مجاورت کدام ساختار زیر است؟
الف) Caudate
ب) Lentiform
ج) Thalamus
د) Claustrum
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۹- همه موارد زیر در خصوص مخچه صحیح است، بجز:
الف) الیاف Climbing fiber پس از رسیدن به لایه مولکولار با سلول‌های پورکنژ ختم می‌شوند.
ب) مسیر Dentothalamic از هسته دندانه‌ای به هسته Anteroventral تالاموس ختم می‌شود.
ج) مسیر الیاف وابران از هسته Fastigial بر تون عضلانی همان طرف اثر می‌گذارد.
د) الیاف Mossy fiberها با سلول‌های Granular سیناپس می‌کنند.
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۱۰- کدام‌یک از هسته‌های ساقه مغز بیشترین میزان گرانول‌های ملانین را دارد؟
الف) Red nuclei
ب) Substantia Nigra
ج) Raphe nuclei
د) Pretectal nuclei
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۱۱- کدام بخش از ساقه مغز اصلی‌ترین جایگاه نورون‌های به‌ترتیب سروتونرژیک و دوپامینرژیک است؟
الف) ماده سیاه – هسته قرمز
ب) هسته ونترال تگمنتوم – هسته رافه
ج) هسته رافه – هسته ونترال تگمنتوم
د) هسته قرمز – ماده سیاه
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۱۲- همه موارد زیر در خصوص راه عصبی حس ارتعاش صحیح است، بجز:
الف) هسته‌های گراسیلیس و کونئاتوس جایگاه نورون دوم این مسیر عصبی هستند.
ب) مسیر Medial lemniscus مربوط به این راه عصبی است.
ج) اولین نورون این راه عصبی در نخاع شوکی قرار دارد.
د) این راه به هسته Postero-ventrolateral (PVL) تالاموس منتهی می‌شود.
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۱۳- همه ساختمان‌های زیر در بصل‌النخاع قابل مشاهده هستند، بجز:
الف) Medial longitudinal fasciculus
ب) Inferior olivary complex
ج) Solitary nucleus
د) Ventral tegmental area
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۱۴- نورون مرتبه دوم همه حس‌های زیر در بصل‌النخاع است، بجز:
الف) Light touch
ب) Discriminative touch
ج) Proprioceptive
د) Vibratory
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۱۵- همه مسیرهای نورونی زیر در Reticular Activating System شرکت می‌کنند، بجز:
الف) سروتونرژیک
ب) گلوتاماترژیک
ج) آدرنرژیک
د) کولینرژیک
پرسش ۱۶- همه اعصاب مغزی زیر از Pontomedullary junction خارج می‌شوند، بجز:
الف) Facial
ب) Vestibulocochlear
ج) Abducent
د) Glossopharyngeal
پرسش ۱۷- همه موارد زیر در خصوص سندرم والنبرگ (Lateral medullary syndrome) صحیح است، بجز:
الف) به‌سبب ترومبوز شریان Posterior Inferior Cerebellar ایجاد می‌شود.
ب) باعث بروز اختلال حس حرارت و درد در سمت مقابل می‌شود.
ج) موجب ضایعه در مسیر Corticospinal می‌شود.
د) باعث آسیب به بصل‌النخاع گردیده و بلع و تکلم مختل می‌شود.
پرسش ۱۸- کدام ناحیه در پردازش بینایی مخصوص تشخیص چهره در مغز می‌باشد؟
الف) Fusiform gyrus
ب) Middle temporal gyrus
ج) Lingual gyrus
د) Angular gyrus
پرسش ۱۹- کدام ساختار در Temporal horn (Inferior horn) بطن جانبی قرار دارد؟
الف) Habenula
ب) Hippocampus
ج) Head of caudate
د) Lentiform
پرسش ۲۰- سطح فوقانی تالاموس مجاور است با:
الف) بطن طرفی
ب) بطن سوم
ج) کپسول داخلی
د) کپسول خارجی
پرسش ۲۱- همه عبارات زیر در خصوص مننژ صحیح است، بجز:
الف) نرم‌شامه چسبیده به بافت مغزی است و همراه با شیارهای مغزی به عمق آن نفوذ می‌کند.
ب) فضای ساب‌آراکنوئید حاوی CSF است.
ج) در جمجمه، فضای اپیدورال حاوی بافت چربی است.
د) آراکنوئید در سمت داخل سخت‌شامه قرار دارد.
پرسش ۲۲- Trigeminal lemniscus به کدام هسته تالاموس می‌روند؟
الف) Ventral posteromedial
ب) Ventral posterolateral
ج) Dorsomedial
د) Ventral lateral
پرسش ۲۳- Premotor area در کدام ناحیه قرار دارد؟
الف) سطح داخلی لوب فرونتال
ب) سطح خارجی لوب پاریتال
ج) سطح خارجی لوب فرونتال
د) سطح داخلی لوب پاریتال
پرسش ۲۴- آسیب به ورنیکه منجر به کدام اختلال می‌شود؟
الف) Expressive aphasia
ب) Alexia
ج) Receptive aphasia
د) Verbal agnosia
پرسش ۲۵- نوار Baillarger خارجی و نوار Baillarger داخلی به ترتیب در کدام لایه قشر مغز قرار دارد؟
الف) هرمی خارجی – گرانولی داخلی
ب) گرانولی داخلی – هرمی داخلی
ج) گرانولی خارجی – هرمی داخلی
د) گرانولی داخلی – هرمی خارجی
پرسش ۲۶- Angular gyrus در کدام لوب مغزی قرار دارد؟
پرسش ۲۸- همه عبارات زیر در مورد سیستم پاراسمپاتیک درست است، بجز:
الف) نورون‌های پس‌عقده‌ای پاراسمپاتیک کولینرژیک هستند.
ب) سیستم پاراسمپاتیک به افزایش فعالیت دستگاه گوارش کمک می‌کند.
ج) سیستم پاراسمپاتیک موجب کاهش ضربان قلب می‌شود.
د) سیستم پاراسمپاتیک باعث کاهش ترشحات بزاق می‌شود.
پرسش ۲۹- همه موارد زیر از اجزای Corpus striatum هستند، بجز:
الف) Caudate nucleus
ب) Putamen
ج) Claustrum
د) Globus pallidus
پرسش ۳۰- سندرم وبر به علت کدام یک از اختلالات زیر ایجاد می‌شود؟
الف) انسداد شاخه شریان مغزی خلفی
ب) انفارکتوس پل مغزی
ج) انسداد شریان بازیلار در ناحیه پل مغزی
د) انسداد قنات مغزی
امتیاز آزمون: 0
مسیر یادگیری را ادامه دهید
از سنجش دانش تا یادگیری عمیق‌تر
برای تثبیت آموخته‌ها، بررسی پاسخ‌های تشریحی و دسترسی به سوالات کتاب‌ها و مباحث دیگر، می‌توانید از مسیرهای زیر استفاده کنید.
گامی فراتر از پاسخ صحیح؛ درک عمیق مفاهیم
اگر می‌خواهید علاوه بر شناسایی گزینه صحیح، با تحلیل علمی سوالات، مبانی مفهومی پاسخ‌ها و دلایل رد یا تأیید گزینه‌ها آشنا شوید، پاسخ‌های تشریحی این مجموعه را مطالعه کنید. تحلیل تشریحی پرسش‌ها فرصتی فراهم می‌کند تا مفاهیم را عمیق‌تر درک کنید، ارتباط میان مباحث را بهتر بشناسید و برای مواجهه با پرسش‌های مفهومی آزمون آمادگی بیشتری به دست آورید.
برای شناخت بهتر روند سوالات آزمون دکتری علوم اعصاب، به یک دوره بسنده نکنید. مرور سوالات سال‌های مختلف به شما کمک می‌کند دانسته‌های خود را بازبینی کنید، بر مفاهیم بنیادین تسلط بیشتری بیابید و آمادگی خود را در مواجهه با شیوه‌های گوناگون طرح سؤال بسنجید.
شناخت مغز به تسلط بر یک مبحث محدود نمی‌شود. برای تکمیل آمادگی خود در آزمون دکتری تخصصی علوم اعصاب وزارت بهداشت، سایر حوزه‌های اصلی این رشته را نیز مرور کنید و دانش خود را در پیوند میان ساختار، عملکرد، مبانی زیستی و اثرات داروها بر دستگاه عصبی گسترش دهید.
نه اولین، اما در تلاش برای بهترین بودن؛ نه پیشرو در آغاز، اما ممتاز در پایان.
----
ما شاید آغازگر راه نباشیم، اما با ایمان به شایستگی و تعالی، قدم برمی‌داریم تا در قله‌ی ممتاز بودن بایستیم.
