از رمزگشایی ساختار مغز تا درک شگفتی‌های سازمان‌یافتگی دستگاه عصبی
نوروآناتومی (Neuroanatomy) دانشی بنیادین در علوم اعصاب است که با بررسی ساختارها، ارتباطات و سازمان‌یافتگی دستگاه عصبی، دریچه‌ای به شناخت پیچیده‌ترین معماری زیستی بدن انسان می‌گشاید. از قشر مخ و هسته‌های عمقی تا مسیرهای حسی و حرکتی و مدارهای مخچه‌ای، هر ساختار بخشی از نظمی گسترده را آشکار می‌کند که در آن، پیوند میان ساختار و عملکرد، کلید فهم حقیقی مغز است.
مجموعه پیش رو، شامل سؤالات نوروآناتومی آزمون دکتری تخصصی علوم اعصاب وزارت بهداشت در سال ۱۳۸۷، همراه با پاسخ کلیدی است؛ فرصتی برای سنجش تسلط بر مفاهیم بنیادین، تحلیل ارتباطات آناتومیک و شناسایی مباحث نیازمند مرور. پیشنهاد می‌شود پیش از مراجعه به کلید پاسخ، هر سؤال را مستقل بررسی کنید، جایگاه ساختارهای عصبی و ارتباطات آن‌ها را به یاد آورید و گزینه‌ها را بر پایه اصول علمی بسنجید. سپس با تطبیق پاسخ‌ها، نه‌تنها میزان آمادگی خود، بلکه خلأهای دانشی و منشأ خطاهای احتمالی را نیز شناسایی کنید؛ زیرا تسلط واقعی بر نوروآناتومی، در گرو فهم دقیق جزئیاتی است که سازمان کلی دستگاه عصبی را معنا می‌بخشند.
در آینده‌نگاران مغز، نوروآناتومی را فراتر از حفظ نام‌ها و مسیرها، زبان ساختاری شناخت مغز می‌دانیم؛ دانشی که بنیان درک عمیق‌تر نوروفیزیولوژی، نورولوژی و علوم شناختی را استوار می‌سازد. باور ما این است که شناخت مغز، با حفظ اجزای آن کامل نمی‌شود، بلکه در کشف ارتباطات میان آن‌ها و فهم پیوند ساختار با عملکرد به بلوغ می‌رسد.
نوروآناتومی، هنر دیدن نظم در پیچیده‌ترین معماری زیستی است؛ دانشی که با شناخت ساختارها آغاز می‌شود، با کشف ارتباطات عمق می‌یابد و با درک پیوند میان ساختار و عملکرد به بلوغ می‌رسد.
آینده‌نگاران مغز
ما مغز را می‌شناسیم تا آینده را بسازیم.
پرسش ۱- همه اندام‌های ذیل عصب‌گیری مضاعف (سمپاتیک و پاراسمپاتیک) از دستگاه عصبی خودکار دارند، بجز:
الف) مردمک چشم
ب) غدد عرق
ج) قلب
د) عضلات جدار روده‌ها
پرسش ۲- Bell’s Palsy به علت آسیب دیدن کدام‌یک از اعصاب مغزی پدید می‌آید؟
الف) زوج دوم
ب) زوج هشتم
ج) زوج پنجم
د) زوج هفتم
پرسش ۳- Striatum (Neo striatum) از کدام بخش‌ها تشکیل شده است؟
الف) Subthalamus و Substantia Nigra
ب) Putamen و Globus Pallidus
ج) .Caudata N و Putamen
د) Substantia Nigra و Globus Pallidus
پرسش ۴- باستانی‌ترین حس از نظر تکاملی که ارتباط محکمی با واکنش‌های جنسی و تولیدمثلی دارد، کدام است؟
الف) لامسه
ب) بینایی
ج) بویایی
د) چشایی
پرسش ۵- عامل اصلی حالت برانگیختگی (Arousal) و تداوم آن با کدام یک از مراکز ذیل می‌باشد؟
الف) سیستم Limbic
ب) دستگاه فعال‌ساز شبکه صعودی (Reticular activating system)
ج) مخچه
د) Spinothalamic tract
پرسش ۶- در مطالعات کالبدشناسی، بزرگی کدام یک از نواحی مغز، منحصر به انسان و وجه تمایز آن از دیگر جانوران است؟
الف) مخچه
ب) لوب Frontal
ج) Limbic System
د) Medula oblangata
پرسش ۷- مرکزی که بخش حرکتی دستگاه عصبی خودکار را هدایت می‌کند کدام است؟
الف) مخچه
ب) تالاموس
ج) آمیگدال
د) هیپوتالاموس
پرسش ۸- Emotional Expression مربوط به کدام بخش ذیل است؟
الف) Cingulate
ب) Thalamus
ج) Hypothalamus
د) Hypocampus
پرسش ۹- همه رشته‌های عصبی ذیل مربوط به Muscle Spindle است، بجز:
الف) رشته عصبی A از نوع آلفا
ب) رشته عصبی A از نوع Ia
ج) رشته عصبی A از نوع Ib
د) رشته عصبی نوع II
پرسش ۱۰- تغذیه شریانی مرکز اولیه بینایی توسط کدام شریان ذیل است؟
الف) Posterior choroidal
ب) Middle cerebral
ج) Posterior cerebral
د) Posterior communicating
پرسش ۱۱- در اختلال حرکتی گفتار (آفازی حرکتی) ضایعه در کدام بخش مغز است؟
الف) Superior temporal gyrus
ب) Superior Frontal gyrus
ج) Inferior Frontal gyrus
د) Precuneus gyrus
پرسش ۱۲- از طناب طرفی نخاع (Lateral Funiculus) تمام راه‌های عصبی ذیل عبور می‌کنند، بجز:
الف) Corticospinal
ب) Dorsal spinocerebellar
ج) Lateral spinothalamic
د) Vestibulospinal
پرسش ۱۳- همه بیماری‌های ذیل مربوط به ضایعه در Basal ganglia می‌باشد، بجز:
الف) Hemibalism
ب) Aphasia
ج) Parkinson’s
د) Huntington
پرسش ۱۴- همه راه‌های عصبی ذیل در نخاع تقاطع دارند، بجز:
الف) راه حس حرارت
ب) راه حس درد
ج) راه حس لمس دقیق
د) راه حس لمس غیردقیق
پرسش ۱۵- در کدام یک از گانگلیون‌های زیر جسم سلولی نورون‌های چندقطبی و سلول‌های اقماری (Satellite cells) به صورت پراکنده و نامنظم قرار دارند؟
الف) گانگلیون دهلیزی
ب) گانگلیون پشتی نخاعی
ج) گانگلیون سمپاتیک
د) گانگلیون حلزونی
پرسش ۱۶- غلاف میلین در کدام یک از اعصاب زیر توسط اولیگودندروسیت‌ها ساخته می‌شود؟
الف) عصب صورتی
ب) عصب بینایی
ج) عصب سه قلو
د) عصب واگ
پرسش ۱۷- نورون‌های پیش عقده‌ای سمپاتیک از کدام نوع هستند؟
پرسش ۱۹- کدام هسته در مخچه مربوط به مخچه باستانی است؟
الف) شیروانی (Fastigial)
ب) لخته‌ای‌شکل (Emboliform)
ج) کروی (Globosus)
د) دندانه‌ای (Dentate)
امتیاز آزمون: 0
گامی فراتر از پاسخ صحیح؛ درک عمیق مفاهیم
اگر می‌خواهید علاوه بر شناسایی گزینه صحیح، با تحلیل علمی سوالات، مبانی مفهومی پاسخ‌ها و دلایل رد یا تأیید گزینه‌ها آشنا شوید، پاسخ‌های تشریحی این مجموعه را مطالعه کنید. تحلیل تشریحی پرسش‌ها فرصتی فراهم می‌کند تا مفاهیم را عمیق‌تر درک کنید، ارتباط میان مباحث را بهتر بشناسید و برای مواجهه با پرسش‌های مفهومی آزمون آمادگی بیشتری به دست آورید.
برای شناخت بهتر روند سوالات آزمون دکتری علوم اعصاب، به یک دوره بسنده نکنید. مرور سوالات سال‌های مختلف به شما کمک می‌کند دانسته‌های خود را بازبینی کنید، بر مفاهیم بنیادین تسلط بیشتری بیابید و آمادگی خود را در مواجهه با شیوه‌های گوناگون طرح سؤال بسنجید.
شناخت مغز به تسلط بر یک مبحث محدود نمی‌شود. برای تکمیل آمادگی خود در آزمون دکتری تخصصی علوم اعصاب وزارت بهداشت، سایر حوزه‌های اصلی این رشته را نیز مرور کنید و دانش خود را در پیوند میان ساختار، عملکرد، مبانی زیستی و اثرات داروها بر دستگاه عصبی گسترش دهید.
نه اولین، اما در تلاش برای بهترین بودن؛ نه پیشرو در آغاز، اما ممتاز در پایان.
----
ما شاید آغازگر راه نباشیم، اما با ایمان به شایستگی و تعالی، قدم برمی‌داریم تا در قله‌ی ممتاز بودن بایستیم.
