نوروبیولوژی (Neurobiology) دانشی بنیادین در علوم اعصاب است که سازوکارهای سلولی و مولکولی دستگاه عصبی را بررسی می‌کند؛ از ارتباطات نورونی و انتقال پیام‌های عصبی تا فرایندهای زیستی زیربنای یادگیری، حافظه، رفتار و کارکردهای پیچیده مغز. تسلط بر این دانش، فراتر از حفظ‌کردن مطالب، به درک عمیق روابط میان ساختار، عملکرد و سازوکارهای دستگاه عصبی نیاز دارد.
مجموعه پیش رو، شامل سؤالات نوروبیولوژی آزمون دکتری تخصصی علوم اعصاب وزارت بهداشت در سال مربوطه، همراه با پاسخ کلیدی است که با هدف سنجش دانش، مرور مفاهیم بنیادین، شناسایی نقاط ضعف و آمادگی هدفمند برای آزمون گردآوری شده است. پیشنهاد می‌شود ابتدا به هر سؤال مستقل پاسخ دهید و سپس با مراجعه به کلید پاسخ، میزان تسلط خود را ارزیابی کنید.
در آینده‌نگاران مغز، یادگیری را فراتر از عبور از یک آزمون می‌دانیم؛ آن را گامی برای تعمیق دانش، پرورش تفکر علمی و گشودن افق‌های تازه در شناخت مغز می‌بینیم. باور ما این است که دانش معتبر، هنگامی ارزشمندتر می‌شود که دقیق، روشن و مسئولانه در دسترس جویندگان علم قرار گیرد.
آینده‌نگاران مغز
ما مغز را می‌شناسیم تا آینده را بسازیم.
پرسش ۱- تصور کنید که در یک نورون، پتانسیل تعادل سدیم mv +۵۸ و پتانسیل تعادل پتاسيم mv -۸۰ و پتانسیل استراحت غشا نورون mv -۷۰ باشد در این صورت:
الف) در این نورون قابلیت انتشار پتاسیم در غشاء کمتر از قابلیت انتشار سدیم است.
ب) در صورتی که نفوذپذیری سدیم و پتاسیم دو برابر شود، میزان پتانسیل استراحت غشاء نورون mv -۷۰ باقی می‌ماند.✓
ج) در این نورون میزان غلظت داخلی پتاسیم کمتر از غلظت خارجی پتاسیم است.
د) در این نورون سدیم و پتاسیم، در پتانسیل استراحت غشاء سلول در حال مساوی هستند.
پرسش ۲- در طول یک پتانسیل عمل:
الف) پتانسیل غشاء در نقطه اوج پتانسیل عمل به پتانسیل تعادل نزدیک است.
ب) فاز دپولاریزاسیون پتانسیل عمل در اثر افزایش نفوذپذیری غشاء به سدیم در نتیجه باز شدن کانالهای سدیم ایجاد می‌شود.
ج) Refractory Period متعاقب پتانسیل عمل، عبارت است از زمانی که کانالهای وابسته به ولتاژ پتاسیم باز بوده و پتانسیل غشاء را به سمت پتانسیل تعادل پتاسیم سوق می‌دهد.
د) الف و ب✓
پرسش ۳- در مورد انتقال سیناپسی کدام یک از جملات زیر نادرست است؟
الف) آزاد شدن نوروترانسمیترها در اثر ورود کلسیم به داخل سلول از طریق کانالهای حساس به ولتاژ تحریک می‌شود.
ب) نوروترانسمیترها توسط پدیده اگزوسیتوز در فضای سیناپسی آزاد می‌شوند.
ج) پتانسیل پس‌سیناپسی تحریکی می‌تواند توسط نوروترانسمیتری که باعث باز شدن کانالهای غیراختصاصی که به طور مساوی نسبت به سدیم و پتاسیم نفوذپذیر هستند، القا شود.
د) یک نوروترانسمیتر مهاری از طریق جلوگیری از اتصال نوروترانسمیترهای تحریکی به غشاء نورون پس‌سیناپسی، باعث مهار نورون پس‌سیناپسی می‌شود.✓
پرسش ۴- در فتورسپتورهای شبکیه، تابش نور باعث هیپرپلاریزه شدن سلول‌ها می‌شود برای اینکه:
الف) رودوپسين به صورت مستقیم به کانالهای سدیمی غشاء پیچیده و باعث بسته شدن آنها می‌شود.
ب) G-protein در اثر جذب نور رودوپسين فعال شده و از طریق کانالهای پتاسیم غشا را باز می‌کند.
ج) تابش نور باعث کاهش پیامبر ثانویه (cGMP) در داخل سلول می‌شود که از طریق اتصال و بستن کانالهای غیر اختصاصی غشا سلول می‌شود.✓
د) همه موارد فوق
پرسش ۵- در شبكيه:
الف) فتورسپتورها در پاسخ به تابش نور، دپولاریزه می‌شوند.
ب) نور توسط فتورسپتورهای مخروطی از طریق مولکول‌های پیگمان بینایی ردوپسین جذب می‌شود.✓
ج) Center-surround receptive field فقط در سلول‌های گانگلیونی شبکیه مشاهده می‌شود.
د) همه موارد
پرسش ۶- در کانالهای سدیمی دریچه‌دار وابسته به ولتاژ، در چه موقعیتی دریچه فعال باز و دریچه غیرفعال بسته می‌باشد؟
الف) قبل از پایان رپلاریزاسیون
ب) ۵ میلی ثانیه بعد از دپلاریزاسیون✓
ج) ۱ میلی ثانیه قبل از پایان دپلاریزاسیون
د) چنین موقعیتی هیچ‌گاه بوجود نمی‌آید.
پرسش ۷- گیرنده‌های کولینرژیک نیکوتینی …………….
الف) در سیستم عصبی مرکزی فقط در غشاء پس‌سیناپسی وجود دارند.
ب) دارای دو جایگاه اتصالی برای استیل کولین روی زیر واحدهای α (آلفا) می‌باشند.✓
ج) در سیستم عصبی مرکزی نسبت به یون کلسیم نفوذناپذیر هستند.
د) دارای دو جایگاه اتصالی برای استیل کولین زیر واحد α (آلفا) و β (بتا) می‌باشند.
پرسش ۸- فرایند عادت (Habituation) در اثر کدام یک از موارد زیر ایجاد می‌شود؟
الف) افزایش فعالیت کانالهای کلسیمی دریچه‌دار وابسته به ولتاژ پیش‌سیناپسی
ب) عدم تكرار استيملوس
ج) کاهش فعالیت cAMP پیش‌سیناپسی
د) کاهش ترشح نوروترانسمیتر از پایانه پیش‌سیناپسی✓
پرسش ۹- چگونه ورود کلسیم از گیرنده‌های NMDA به درون نورون پس‌سیناپسی می‌تواند باعث افزایش رهایی نوروترانسمیتر از پایانه پیش‌سیناپسی گردد؟
الف) به وسیله توليد CaM-kinase و تاثیر بر گیرنده‌های متابوتروپیک ترمینال پیش‌سیناپسی
ب) به وسیله تولید نیتریک اکساید و انتشار آن به ترمینال پیش‌سیناپسی✓
ج) به وسیله پروتئین کیناز C و تاثیر بر گیرنده‌های یونوتروپیک ترمینال پیش‌سیناپسی
د) تولید G-protein و انتشار آن به ترمینال پیش‌سیناپسی
پرسش ۱۰- پتانسیل مینیاتوری صفحه انتهایی ……………..
الف) حاصل رهایی تصادفی و نامنظم کوانتوم‌های استیل کولین در حال استراحت از غشاء سلول عصبی✓
ب) حاصل رهایی منظم کوانتوم‌های استیل کولین متعاقب تحریک غشاء سلول عصبی می‌باشد.
ج) تحت تاثیر غلظت کلسیم در صفحه انتهایی قرار نمی‌گیرد.
د) حاصل رهایی ۱۰ تا ۲۰ کوانتوم استیل کولین در ثانیه می‌باشد.
پرسش ۱۱- کدام یک از نواحی قشر مخ با سندرم نورولوژیکی مقابل آن هم‌خوانی دارد؟
الف) ورودی سیناپس مستقیم از هسته Cochlear بدون دیگر سیناپس‌های مداخله کننده دیگر دریافت می‌کنند.
ب) در لوب فرونتال کورتکس مغز قرار گرفته است.
ج) به صورت دو بعدی متشکل از ستون عمودی فرکانس و ستون binaural است.✓
د) همه موارد
پرسش ۱۳- بولب بویایی:
الف) از ناحیه تالاموس ورودی‌های بویایی دریافت می‌کند.
ب) ورودی‌های سیناپسی از گلومرول ناحيه Olfacrory paleocortex دریافت می‌کند.
ج) در ناحيه حفره بویایی قرار گرفته که حاوی اپیتلیوم بویایی است.
د) هیچکدام✓
پرسش ۱۴- در طول انقباض سلول‌های عضلانی اسکلتی:
الف) یون‌های کلسیم از توبول‌های عرضی جهت شروع انقباض آزاد می‌شوند.
ب) يون‌های کلسیم به پروتئین‌های تنظیم کننده تروپومیوزین که همراه با فیلامان‌های نازک است باند می‌شود.
ج) تغییری در طول هیچ‌یک از فيلامان‌های نازک یا ضخیم ایجاد نمی‌شود.✓
د) همه موارد
پرسش ۱۵- در سیستم شنوایی:
الف) آكسون‌های سلول‌های مویی ناحیه Cochlea به طور مستقیم در داخل عصب شنوایی به مغز منشعب می‌شوند.
ب) آکسون‌های سلول‌های مویی ناحیه Cochlea، با نورون Spiral ganglion سیناپس می‌کنند.
ج) سلول‌های مویی ناحیه Cochlea در پاسخ به صدای فرکانس بالا، هیپرپلاریزه و در پاسخ به صدای فرکانس پایین پلاریزه می‌شوند.✓
د) هیچکدام
پرسش ۱۶- آثار کارکردی رفلکس‌های invers myotatis myotatic عبارت است از:
الف) رفلکس myotatic، کشش ثابت عضلانی را تامین کرده و رفلکس invers myotatic طول ثابت عضلانی را تامین می‌کند.
ب) رفلکس invers myotatic، باعث انقباض عضلات پس زدن اندام طرف مقابل و شل شدن عضلات اندام همان طرف می‌شود.
ج) رفلکس myotatic طول عضلات اکستانسور را کاهش و رفلکس invers myotatic طول عضلات مذکور را حفظ می‌کند.
د) رفلکس myotatic طول ثابت عضلات و رفلکس invers myotatic کشش ثابت عضلانی را تامین می‌کند.✓
پرسش ۱۷-
الف)
ب)
ج)
د)
پرسش ۱۸-
الف)
ب)
ج)
د)
پرسش ۱۹-
الف)
ب)
ج)
د)
پرسش ۲۰-
الف)
ب)
ج)
د)
پرسش ۲۱-
الف)
ب)
ج)
د)
پرسش ۲۲-
الف)
ب)
ج)
د)
پرسش ۲۳-
الف)
ب)
ج)
د)
پرسش ۲۴-
الف)
ب)
ج)
د)
پرسش ۲۵-
الف)
ب)
ج)
د)
پرسش ۲۶-
الف)
ب)
ج)
د)
پرسش ۲۷-
الف)
ب)
ج)
د)
پرسش ۲۸-
الف)
ب)
ج)
د)
پرسش ۲۹-
الف)
ب)
ج)
د)
پرسش ۳۰-
الف)
ب)
ج)
د)
امتیاز آزمون: 0
گامی فراتر از پاسخ صحیح؛ درک عمیق مفاهیم
اگر می‌خواهید علاوه بر شناسایی گزینه صحیح، با تحلیل علمی سوالات، مبانی مفهومی پاسخ‌ها و دلایل رد یا تأیید گزینه‌ها آشنا شوید، پاسخ‌های تشریحی این مجموعه را مطالعه کنید. تحلیل تشریحی پرسش‌ها فرصتی فراهم می‌کند تا مفاهیم را عمیق‌تر درک کنید، ارتباط میان مباحث را بهتر بشناسید و برای مواجهه با پرسش‌های مفهومی آزمون آمادگی بیشتری به دست آورید.
برای شناخت بهتر روند سوالات آزمون دکتری علوم اعصاب، به یک دوره بسنده نکنید. مرور سوالات سال‌های مختلف به شما کمک می‌کند دانسته‌های خود را بازبینی کنید، بر مفاهیم بنیادین تسلط بیشتری بیابید و آمادگی خود را در مواجهه با شیوه‌های گوناگون طرح سؤال بسنجید.
شناخت مغز به تسلط بر یک مبحث محدود نمی‌شود. برای تکمیل آمادگی خود در آزمون دکتری تخصصی علوم اعصاب وزارت بهداشت، سایر حوزه‌های اصلی این رشته را نیز مرور کنید و دانش خود را در پیوند میان ساختار، عملکرد، مبانی زیستی و اثرات داروها بر دستگاه عصبی گسترش دهید.
نه اولین، اما در تلاش برای بهترین بودن؛ نه پیشرو در آغاز، اما ممتاز در پایان.
----
ما شاید آغازگر راه نباشیم، اما با ایمان به شایستگی و تعالی، قدم برمی‌داریم تا در قله‌ی ممتاز بودن بایستیم.
