اینترنورون‌های انکفالینرژیک شاخ خلفی نخاع؛ مکانیسم اصلی مهار درد در نوروفیزیولوژی

»» پاسخ: گزینه «ب»

توضیح تشریحی

یکی از مهم‌ترین مکانیسم‌های مهار درد در دستگاه عصبی، نظریه دروازه‌ای درد (Gate Control Theory) است که در سطح شاخ خلفی نخاع (Dorsal Horn) رخ می‌دهد.

در ماده ژلاتینی (Substantia Gelatinosa) که در لامینای II رکسد (Rexed Lamina II) قرار دارد، گروهی از اینترنورون‌های مهاری وجود دارند که نوروپپتیدهای اوپیوئیدی درون‌زاد از جمله:

انکفالین (Enkephalin)
اندورفین (Endorphin)
دینورفین (Dynorphin)
را آزاد می‌کنند.

این نورون‌ها با دو مکانیسم موجب کاهش انتقال درد می‌شوند:

مهار پیش‌سیناپسی (Presynaptic Inhibition)

آزادسازی انکفالین باعث کاهش ورود کلسیم به پایانه‌های فیبرهای درد Aδ و C می‌شود و در نتیجه ترشح:

Substance P
Glutamate
کاهش می‌یابد.

مهار پس‌سیناپسی (Postsynaptic Inhibition)

انکفالین‌ها موجب هیپرپلاریزاسیون نورون‌های مرتبه دوم مسیر درد شده و احتمال ایجاد پتانسیل عمل را کاهش می‌دهند.

بررسی گزینه‌ها

شاخ قدامی نخاع (Anterior Horn) ❌

شاخ قدامی عمدتاً حاوی نورون‌های حرکتی آلفا و گاما است و نقش اصلی در مهار درد با انکفالین ندارد.

شاخ خلفی نخاع (Dorsal Horn) ✅

محل اصلی اینترنورون‌های انکفالینرژیک و مهم‌ترین ناحیه مهار درد در نخاع است.

فیبرهای Aδ ❌

این فیبرها ناقل درد سریع هستند و اینترنورون محسوب نمی‌شوند.

فیبرهای C ❌

این فیبرها ناقل درد کند هستند و اینترنورون مهاری نیستند.

نکته طلایی آزمون‌های دکتری علوم اعصاب

هرگاه در آزمون عباراتی مانند:

Enkephalin
Substance Gelatinosa
Gate Control Theory
Presynaptic Inhibition of Pain
مشاهده کردید، پاسخ تقریباً همیشه به اینترنورون‌های مهاری شاخ خلفی نخاع مربوط است.

نتیجه‌گیری نهایی

✅ پاسخ صحیح: شاخ خلفی نخاع (Dorsal Horn of Spinal Cord)

زیرا اینترنورون‌های موجود در ماده ژلاتینی شاخ خلفی با آزادسازی انکفالین‌ها (Enkephalins) انتقال پیام‌های درد را مهار می‌کنند.