نوروفارماکولوژی (Neuropharmacology) شاخهای تخصصی و میانرشتهای از علوم اعصاب و داروشناسی است که تأثیر داروها و ترکیبات فعال زیستی بر دستگاه عصبی را بررسی میکند؛ از برهمکنش مولکولهای دارویی با گیرندهها، ناقلهای عصبی و کانالهای یونی تا تغییرات پیامرسانی سلولی و شبکههای عصبی که در شکلگیری رفتار، شناخت، هیجان، یادگیری و حافظه نقش دارند. درک عمیق این دانش، مستلزم فراتر رفتن از شناخت نام داروها و آثار شناختهشده آنها و رسیدن به فهمی سازوکارمحور از رابطه میان ساختار مولکولی، عملکرد عصبی و پاسخ دارویی است؛ فهمی که در آن، هر اثر فارماکولوژیک دریچهای به سوی شناخت دقیقتر عملکرد مغز میگشاید.
مجموعه پیش رو، شامل سوالات نوروفارماکولوژی آزمون دکتری تخصصی علوم اعصاب وزارت بهداشت در سال ۱۳۸۷، همراه با پاسخ کلیدی است؛ مجموعهای که فرصتی برای ارزیابی دانش، مرور مفاهیم بنیادین، سنجش توانایی تحلیل پرسشها و شناسایی نقاط ضعف علمی فراهم میکند. پیشنهاد میشود پیش از مراجعه به کلید پاسخ، هر سؤال را با تکیه بر دانش خود و از طریق تحلیل صورت سؤال و ارزیابی گزینهها پاسخ دهید. سپس با تطبیق پاسخهای خود با کلید، ضمن ارزیابی میزان تسلط بر مباحث، موضوعاتی را که به مرور یا مطالعه عمیقتر نیاز دارند، مشخص کنید.
در آیندهنگاران مغز، نوروفارماکولوژی را صرفاً مجموعهای از اطلاعات درباره داروها نمیدانیم؛ بلکه آن را مسیری برای پیوند دادن دانش مولکولی به عملکرد دستگاه عصبی و درک علمیتر سازوکارهای مغز میبینیم. باور ما این است که یادگیری عمیق، از عبور شتابزده از پرسشها حاصل نمیشود؛ بلکه در مواجهه دقیق با مفاهیم، تحلیل روابط علت و معلولی و بازنگری نقادانه در دانستهها شکل میگیرد. از این منظر، هر سؤال فرصتی برای اندیشیدن، هر پاسخ گامی برای استوارتر کردن بنیان دانش و هر بازنگری زمینهای برای دستیابی به فهمی دقیقتر از دستگاه عصبی است.
رسالت آیندهنگاران مغز، فراهم آوردن بستری علمی برای دسترسی روشن، دقیق و مسئولانه به دانش معتبر علوم اعصاب است؛ بستری که در آن، آمادگی برای آزمون با تعمیق یادگیری همراه میشود و مطالعه منابع و پرسشهای تخصصی، فراتر از کسب نتیجهای مقطعی، به پرورش تفکر علمی و گسترش افقهای شناختی میانجامد. هدف، تنها یافتن پاسخ صحیح نیست؛ بلکه فهم این است که چرا یک پاسخ صحیح است، چه سازوکاری آن را توضیح میدهد و چگونه میتوان آن دانش را در چارچوب گستردهتر علوم اعصاب به کار گرفت.
آیندهنگاران مغز
ما مغز را میشناسیم تا آینده را بسازیم.
پنل هوشمند آزمون | آیندهنگاران مغز
عملکرد و پیشرفت شما در آزمون
۰پاسخ صحیح
۰پاسخ نادرست
۰باقیمانده
با فشردن دکمه شروع آزمون، زمانسنج ۱۰ دقیقهای فعال میشود. پس از پایان زمان نیز میتوانید به پاسخگویی ادامه دهید. وضعیت پاسخها و میزان پیشرفت شما بهصورت خودکار بهروزرسانی میشود.
فهرست سؤالات آزمون
10:00
زمان باقیمانده10:00
۰پاسخ صحیح
۰پاسخ نادرست
۰سؤالات باقیمانده
پرسش 1- کدامیک از داروهای ضد صرع زیر در درمان درد عصب سه قلو (Trigeminal neuralgia) مؤثر است؟
الف) اتوسوکساماید
ب) توپیرامات
ج) کاربامازپین
د) استازولامید
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش 2- در مصرف همزمان با داروهای NSAIDs احتمال مسمومیت با کدامیک از داروهای زیر وجود دارد؟
الف) آلپرازولام
ب) لیتیوم
ج) والپروئیک اسید
د) کدئین
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش 3- کدامیک از داروهای زیر در یک خانم حامله مبتلا به اختلال دوقطبی نوع یک، مؤثر و ایمن میباشد؟
الف) Olanzapine
ب) Lithium
ج) Carbamazepine
د) Valproic acid
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش 4- مرد جوانی با تشخیص اسکیزوفرنی تحت درمان با هالوپریدول قرار گرفته است. وی دچار انقباض شدید عضلات گردن شده است. کدامیک از اقدامات درمانی زیر مناسب میباشد؟
الف) قطع دارو و تعویض آن با ریسپریدون
ب) افزودنی کلوزاپین به رژیم درمانی بیمار
ج) افزودن لیتیوم به رژیم درمانی بیمار
د) تجویز داخل وریدی بیپریدن
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش 5- در کنترل کدامیک از موارد زیر از هالوپریدول استفاده نمیشود؟
الف) سندرم آمنوره \_ گالاکتوره
ب) Acute mania
ج) اختلالات روانپریشی
د) سندرم Tourett’s
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش 6- در مصرف کدامیک از داروهای ضد سایکوز، احتمال بروز عارضه اکستراپیرامیدال کمتر میباشد؟
الف) کلوزاپین
ب) هالوپریدول
ج) کلرپرومازین
د) پرفنازین
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش 7- در درمان سندرم پای بیقرار (Restless Leg Syndrome)، کدامیک از داروهای زیر مصرف میشود؟
الف) Fluoxetine
ب) Imipramine
ج) Ropirinole
د) Trifluperazine
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش 8- در مصرف کدامیک از داروهای زیر در درمان صرع، احتمال بالا رفتن غلظت پلاسمایی سایر داروها وجود دارد؟
الف) فنی توئین
ب) کاربامازپین
ج) فنوباربیتال
د) والپروئیک اسید
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش 9- عارضه هیپرپلازی لثه در مصرف کدامیک از داروهای زیر مشاهده میشود؟
الف) زونیساماید
ب) فنی توئین
ج) گاباپنتین
د) توپیرامات
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش 10- کدامیک از داروهای زیر برای درمان نگهدارنده در افراد الکلیسم کاربرد ندارد؟
الف) disulfiram
ب) diazepam
ج) Acamprosate
د) Naltrexone
پاسخ: سنجش پزشکی پاسخ را گزینه الف بیان کرده اما…
پرسش 11- مردی با سابقه الکلیسم در وضعیت Confusion و delirium به اورژانس بیمارستان آورده شده است. در معاینه وی، آتاکسی و فلج حرکات چشم مشاهده میشود. کدام یک از داروهای زیر را برای بیمار تجویز میکنید؟
الف) دی سولفیرام
ب) اسید فولیک
ج) تیامین
د) نالوکسان
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش 12- مهمترین محدودیت کلینیکی لوودوپا در کنترل پارکینسون کدام مورد میباشد؟
الف) بیاشتهایی
ب) افت فشارخون وضعیتی
ج) ایجاد بینظمی قلبی
د) نوسانات در پاسخگویی
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش 13- علت مصرف کاربی دوپا (Carbidopa) در پارکینسون چیست؟
الف) مهار آنزیم دوپا دکربوکسیلاز
ب) مهار آنزیم مونوآمینواکسیداز تایپ A
ج) مهار آنزیم کاتکول_O_متیل ترانسفراز
د) اثر آگونیستی برگیرنده D2
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش 14- داروی pramipexole از طریق کدامیک از مکانیزمهای زیر عمل میکند؟
الف) تحریک رسپتور D۳
ب) افزایش سنتز دوپامین
ج) کاهش تخریب دوپامین
د) مهار بازجذب مجدد دوپامین
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش 15- در بیماری که جهت درمان افسردگی از داروی Venlafaxine استفاده میکند، احتمال بروز کدامیک از عوارض زیر وجود دارد؟
الف) خشکی دهان
ب) خوابآلودگی
ج) پرفشاری خون
د) افزایش وزن
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش 16- تیاگابین (Tiagabine) با کدامیک از مکانیسمهای زیر در درمان صرع مؤثر میباشند؟
الف) فعال کردن رسپتور GABA
ب) مهار ترانسپورتر GABA
ج) آنالوگ ساختاری GABA
د) تقویت عملکرد GABA
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۱۷- تجویز پنتازوسین (pentazocine) در فرد وابسته به مورفین باعث کدامیک از موارد زیر میشود؟
الف) تقویت احساس سرخوشی
ب) افزایش اثر ضد دردی مورفین
ج) افزایش اثر تضعیف تنفسی مورفین
د) بروز سندروم محرومیت
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۱۸- نسبت به کدامیک از اثرات مورفین تحمل (Tolerance) اتفاق نمیافتد؟
الف) ضد دردی
ب) خوابآلودگی
ج) سرخوشی
د) تنگی مردمک چشم
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۱۹- در مصرف داروهای ضدافسردگی سه حلقهای احتمال بروز کدامیک از موارد زیر کمتر است؟
الف) خوابآلودگی
ب) بالا رفتن آستانه تشنج
ج) گشادی مردمک چشم
د) احتباس ادرار
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۲۰- اثر بخشی داروهای SSRIs نسبت به داروهای ضدافسردگی چندحلقهای در کدامیک از موارد زیر کمتر است؟
الف) Bulimia
ب) Neuropathic pain
ج) Obsessive – compulsive Disorder
د) Premenstrual Dysphoric Disorder
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۲۱- علت مزیت داروهای گروه SSRIs در درمان افسردگی نسبت به داروهای ضد افسردگی سه حلقهای کدامیک از موارد زیر است؟
الف) طیف عوارض جانبی کمتر
ب) اثر بخشی بیشتر در درمان افسردگی
ج) شروع سریعتر اثر بخشی
د) تداخلات دارویی کمتر
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۲۲- کدامیک از داروهای ضدافسردگی زیر دارای اثر آنتاگونیستی بر گیرندههای a۲ است؟
الف) Citalopram
ب) Mirtazapine
ج) Duloxetine
د) Bupropion
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۲۳- با اضافه کردن فلوکستین به رژیم درمانی ضدافسردگی یک بیمار، علائم سندرم سروتونین ظهور کرده است. این فرد احتمالاً تحت درمان با کدامیک از داروهای ضد افسردگی زیر بوده است؟
الف) بوپروپیون
ب) ایمی پرامین
ج) ترانیل سیپرومین
د) ترازودون
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۲۴- کدامیک از داروهای مهارکننده کولین استراز زیر که در درمان آلزایمر بکار میرود بطور رقابتی عمل میکنند؟
الف) Galantamine
ب) Donepezil
ج) Rivastigmine
د) Tacrine
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۲۵- کدامیک از علائم زیر ممکن است در مصرف ماری جوانا اتفاق بیفتد؟
الف) برادی کاردی
ب) قرمزی ملتحمه
ج) پرفشاری خون
د) گشادی مردمک چشم
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۲۶- کدامیک از داروهای زیر به عنوان آگونیست نسبی رسپتور نیکوتینی استیل کولین در قطع وابستگی به سیگار استفاده میشود؟
الف) Nalbuphine
ب) Acamprosate
ج) Vareniciline
د) Buprenorphine
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۲۷- اثر ضد درد اوپیوئیدها در محل نخاع در مسیر بالا رونده درد از طریق کدامیک از تغییرات یونی زیر اتفاق میافتد؟
الف) افزایش ورود یون سدیم به داخل نورون پیش سیناپسی
ب) کاهش خروجی یون پتاسیم از نورون پس سیناپسی
ج) افزایش ورود یون کلر به داخل نورون پس سیناپسی
د) کاهش ورود یون کلسیم به انتهای نورون پیش سیناپسی
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۲۸- برای درمان خوابآلودگی بیش از حد به دنبال مصرف بیش از اندازه بنزودیازپینها کدامیک از داروهای زیر را پیشنهاد میکنید؟
الف) Flumazenil
ب) Naloxone
ج) CNS Stimulants
د) Ramelteon
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۲۹- در مصرف بنزودیازپینها تغییر در الگوی خواب به چه صورتی مشاهده میشود؟
الف) کاهش مرحله REM
ب) کاهش فاز NREM 2
ج) افزایش فاز NREM 4
د) افزایش زمان نهفتگی خواب
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۳۰- کدامیک از موارد زیر از محدودیتهای استفاده از بوسپیرون برای درمان اختلال اضطرابی منتشر (Generalized Anxiety Disorder) محسوب میشود؟
الف) ایجاد وابستگی فیزیکی
ب) منع مصرف در بارداری
ج) تأخیر در شروع پاسخ درمانی
د) ایجاد اختلال روانی – حرکتی
پاسخ صحیح: گزینه ج
عملکرد و پیشرفت شما در آزمون
۰پاسخ صحیح
۰پاسخ نادرست
۰باقیمانده
مسیر یادگیری را ادامه دهید
از سنجش دانش تا یادگیری عمیقتر
برای تثبیت آموختهها، بررسی پاسخهای تشریحی و دسترسی به سوالات کتابها و مباحث دیگر، میتوانید از مسیرهای زیر استفاده کنید.
گامی فراتر از پاسخ صحیح؛ درک عمیق مفاهیم
اگر میخواهید علاوه بر شناسایی گزینه صحیح، با تحلیل علمی سوالات، مبانی مفهومی پاسخها و دلایل رد یا تأیید گزینهها آشنا شوید، پاسخهای تشریحی این مجموعه را مطالعه کنید. تحلیل تشریحی پرسشها فرصتی فراهم میکند تا مفاهیم را عمیقتر درک کنید، ارتباط میان مباحث را بهتر بشناسید و برای مواجهه با پرسشهای مفهومی آزمون آمادگی بیشتری به دست آورید.
برای شناخت بهتر روند سوالات آزمون دکتری علوم اعصاب، به یک دوره بسنده نکنید. مرور سوالات سالهای مختلف به شما کمک میکند دانستههای خود را بازبینی کنید، بر مفاهیم بنیادین تسلط بیشتری بیابید و آمادگی خود را در مواجهه با شیوههای گوناگون طرح سؤال بسنجید.
شناخت مغز به تسلط بر یک مبحث محدود نمیشود. برای تکمیل آمادگی خود در آزمون دکتری تخصصی علوم اعصاب وزارت بهداشت، سایر حوزههای اصلی این رشته را نیز مرور کنید و دانش خود را در پیوند میان ساختار، عملکرد، مبانی زیستی و اثرات داروها بر دستگاه عصبی گسترش دهید.
نه اولین، اما در تلاش برای بهترین بودن؛ نه پیشرو در آغاز، اما ممتاز در پایان.
----
ما شاید آغازگر راه نباشیم، اما با ایمان به شایستگی و تعالی، قدم برمیداریم تا در قلهی ممتاز بودن بایستیم.