نوروفارماکولوژی (Neuropharmacology) شاخهای تخصصی و میانرشتهای از علوم اعصاب و داروشناسی است که تأثیر داروها و ترکیبات فعال زیستی بر دستگاه عصبی را بررسی میکند؛ از برهمکنش مولکولهای دارویی با گیرندهها، ناقلهای عصبی و کانالهای یونی تا تغییرات پیامرسانی سلولی و شبکههای عصبی که در شکلگیری رفتار، شناخت، هیجان، یادگیری و حافظه نقش دارند. درک عمیق این دانش، مستلزم فراتر رفتن از شناخت نام داروها و آثار شناختهشده آنها و رسیدن به فهمی سازوکارمحور از رابطه میان ساختار مولکولی، عملکرد عصبی و پاسخ دارویی است؛ فهمی که در آن، هر اثر فارماکولوژیک دریچهای به سوی شناخت دقیقتر عملکرد مغز میگشاید.
مجموعه پیش رو، شامل سوالات نوروفارماکولوژی آزمون دکتری تخصصی علوم اعصاب وزارت بهداشت در سال ۱۳۹۵، همراه با پاسخ کلیدی است؛ مجموعهای که فرصتی برای ارزیابی دانش، مرور مفاهیم بنیادین، سنجش توانایی تحلیل پرسشها و شناسایی نقاط ضعف علمی فراهم میکند. پیشنهاد میشود پیش از مراجعه به کلید پاسخ، هر سؤال را با تکیه بر دانش خود و از طریق تحلیل صورت سؤال و ارزیابی گزینهها پاسخ دهید. سپس با تطبیق پاسخهای خود با کلید، ضمن ارزیابی میزان تسلط بر مباحث، موضوعاتی را که به مرور یا مطالعه عمیقتر نیاز دارند، مشخص کنید.
در آیندهنگاران مغز، نوروفارماکولوژی را صرفاً مجموعهای از اطلاعات درباره داروها نمیدانیم؛ بلکه آن را مسیری برای پیوند دادن دانش مولکولی به عملکرد دستگاه عصبی و درک علمیتر سازوکارهای مغز میبینیم. باور ما این است که یادگیری عمیق، از عبور شتابزده از پرسشها حاصل نمیشود؛ بلکه در مواجهه دقیق با مفاهیم، تحلیل روابط علت و معلولی و بازنگری نقادانه در دانستهها شکل میگیرد. از این منظر، هر سؤال فرصتی برای اندیشیدن، هر پاسخ گامی برای استوارتر کردن بنیان دانش و هر بازنگری زمینهای برای دستیابی به فهمی دقیقتر از دستگاه عصبی است.
رسالت آیندهنگاران مغز، فراهم آوردن بستری علمی برای دسترسی روشن، دقیق و مسئولانه به دانش معتبر علوم اعصاب است؛ بستری که در آن، آمادگی برای آزمون با تعمیق یادگیری همراه میشود و مطالعه منابع و پرسشهای تخصصی، فراتر از کسب نتیجهای مقطعی، به پرورش تفکر علمی و گسترش افقهای شناختی میانجامد. هدف، تنها یافتن پاسخ صحیح نیست؛ بلکه فهم این است که چرا یک پاسخ صحیح است، چه سازوکاری آن را توضیح میدهد و چگونه میتوان آن دانش را در چارچوب گستردهتر علوم اعصاب به کار گرفت.
آیندهنگاران مغز
ما مغز را میشناسیم تا آینده را بسازیم.
پنل هوشمند آزمون | آیندهنگاران مغز
عملکرد و پیشرفت شما در آزمون
۰پاسخ صحیح
۰پاسخ نادرست
۰باقیمانده
با فشردن دکمه شروع آزمون، زمانسنج ۱۰ دقیقهای فعال میشود. پس از پایان زمان نیز میتوانید به پاسخگویی ادامه دهید. وضعیت پاسخها و میزان پیشرفت شما بهصورت خودکار بهروزرسانی میشود.
فهرست سؤالات آزمون
10:00
زمان باقیمانده10:00
۰پاسخ صحیح
۰پاسخ نادرست
۰سؤالات باقیمانده
پرسش ۱- کدامیک از موارد زیر از مزایای پرامی پکسول (pramipexole) نسبت به لوودوپا (lodopa) نمیباشد؟
الف) شیوع و شدت کمتر اختلالات ذهنی (mental)
ب) عدم نیاز به تبدیل آنزیمی به یک متابولیت فعال
ج) نداشتن متابولیتهای بالقوه سمی
د) عدم رقابت با سایر مواد برای عبور فعال از سد خونی ـ مغزی
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۲- کدامیک از داروهای زیر بایستی در پروتکلهای بیهوشی در یک بیمار مبتلا به فئوکروموسایتوما (pheochromocytoma) اجتناب شود؟
الف) هالوتان (halothane)
ب) دزفلوران (desflurane)
ج) میدازولام (midazolam)
د) فنتانیل (fentanyl)
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۳- اغلب، از کاربرد بوپیواکائین (bupivacaine) برای ایجاد بیهوشی جراحی (surgical anesthesia) به روش اپیدورال اجتناب میشود. علت این امر کدام مورد میباشد؟
الف) شاخص درمانی پایین برای ایجاد سمیت عصبی
ب) نیاز به دوز بالا و احتمال سمیت قلبی
ج) ریسک بالای علائم نورولوژیک موقت (transient)
د) مدت اثر طولانی و تأخیر در ریکاوری
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۴- در کدامیک از افراد زیر که مبتلا به پارکینسون باشند، میتوان روپی نیرول (ropinirole) را به عنوان داروی ضد پارکینسون تجویز نمود؟
الف) افراد سایکوتیک
ب) افراد با سابقه سکته قلبی اخیر
ج) افراد با زخم پپتیک فعال
د) افراد مبتلا به میگرن
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۵- کاربامازپین برای درمان کدامیک از موارد زیر کاربرد ندارد؟
الف) trigeminal neuralgia
ب) fibromyalgia
ج) bipolar disorder
د) partial seizures
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۶- کدامیک از اقدامات زیر برای جلوگیری از سندرم Wernicke-Korsakoff در یک فرد الکلی مؤثر میباشد؟
الف) تجویز دکستروز
ب) تجویز پتاسیم
ج) تجویز تیامین
د) تجویز منیزیم
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۷- مکانیسم اثر ramelteon به عنوان خوابآور از کدام طریق میباشد؟
الف) آگونیست رسپتور ملاتونین
ب) آگونیست رسپتور بنزودیازپین (BZ1)
ج) آگونیست رسپتور هیستامین (H1)
د) آگونیست رسپتور گابا ـ A
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۸- کدامیک از داروهای زیر به عنوان آنتاگونیست فارماکولوژیک، قادر به برگرداندن اثرات تضعیفکنندگی سیستم عصبی مرکزی زولپیدم میباشد؟
الف) فلومازنیل (Flumazenil)
ب) نالوکسان (Naloxane)
ج) دی سولفیرام (Disulfiram)
د) فلوکستین (Fluoxetine)
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۹- در یک بیمار مبتلا به پارکینسون که با Levodopa-carbidopa درمان می شود. تجویز entacapone به کدام دلیل میتواند با ارزش باشد؟
الف) کاهش تشکیل 3-O-methyldopa
ب) آزادسازی دوپامین از انتهای اعصاب
ج) مهار بازجذب نورونی دوپامین
د) مهار آنزیم MAO-B
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۱۰- کدامیک از داروهای زیر با مهار کانال کلسیم T-type به عنوان ضد تشنج عمل میکند؟
الف) توپیرامات (Topiramate)
ب) اتوسوکساماید (Ethosuximide)
ج) لاموترژین (Lamotrigine)
د) فلبامات (Felbamate)
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۱۱- مصرف والپروات (valproate) در دوران بارداری به کدامیک از آنومالیهای زیر در جنین میتواند منجر شود؟
الف) Cleft Palate
ب) Cleft Lip
ج) Spina Bifida
د) Hydrocephaly
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۱۲- کدامیک از موارد زیر از عوارض مصرف لیتیوم نمیباشد؟
الف) لرزش (tremor)
ب) دیابت بیمزه (nephrogenic diabetes insipidus)
ج) هیپرتیروئیدیسم (hyperthyroidism)
د) ادم و افزایش وزن
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۱۳- کدام داروی ضد صرع ممکن است غلظت پلاسمایی داروهای دیگری را که بهطور همزمان با آن تجویز میشوند، افزایش دهد؟
الف) اسید والپروئیک (valproic acid)
ب) فنیتوئین (phenytoin)
ج) کاربامازپین (carbamazepine)
د) فنوباربیتال (phenobarbital)
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۱۴- کدامیک از داروهای ضدافسردگی زیر، کمترین اثر جانبی بر روی عملکرد جنسی را دارد؟
الف) پاروکستین (paroxetine)
ب) میرتازاپین (mirtazapine)
ج) ایمیپرامین (imipramine)
د) سیتالوپرام (citalopram)
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۱۵- کدامیک از موارد زیر، علت مصرف رایجترین مهارکنندههای انتخابی بازجذب سروتونین (SSRIs) در مقایسه با داروهای ضدافسردگی سه حلقهای در درمان افسردگی نمیباشد؟
الف) تحملپذیری بهتر بیماران
ب) ایمنی در دوزهای بالا
ج) راحتتر بودن مصرف
د) اثربخشی (efficacy) کلینیکی بیشتر
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۱۶- در موقع تجویز بوسپیرن (buspirone) در بیماران مبتلا به اختلال اضطراب عمومی (generalized anxiety disorder) کدامیک از اطلاعات زیر بایستی به بیمار داده شد؟
الف) اگر دارو با الکل مصرف شود میتواند باعث فراموشی گردد.
ب) اثرات درمانی دارو بعد از یک هفته و یا بیشتر شروع میشود.
ج) در موقع مصرف دارو، از رانندگی کردن پرهیز شود.
د) قطع ناگهانی دارو باعث بروز علائم سندرم ترک میشود.
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۱۷- مصرف بنزودیازپینها باعث کدام تغییر در الگوی خواب طبیعی در فرد میشود؟
الف) تأخیر در زمان شروع به خواب
ب) افزایش مدت مرحله خواب REM
ج) کاهش مدت مرحله 4 خواب NREM
د) کاهش مدت مرحله 2 خواب NREM
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۱۸- خانم 28 سالهای با علائم اضطراب شدید به صورت حملات ناگهانی (sporadic) همراه با علائم فیزیکی شامل تاکی کاردی و عرق کردن مراجعه نموده است. کدامیک از داروهای زیر مناسبترین انتخاب میباشد؟
الف) فلورازپام (flurazepam)
ب) بوسپیرون (buspirone)
ج) کلردیازپوکساید (chlordiazepoxide)
د) آلپرازولام (alperazolam)
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۱۹- خانم 35 ساله و بارداری با علائم دلشوره و نگرانی از وقوع اتفاقهای ناگوار در طی 6 ماه گذشته مراجعه نموده است. کدامیک از داروهای زیر انتخاب مناسبتری برای او میباشد؟
الف) فنوباربیتال (phenobarbital)
ب) زالپلون (zaleplon)
ج) دیازپام (diazepam)
د) بوسپیرون (buspirone)
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۲۰- در کدامیک از حالات زیر، غلظت پلاسمایی لیتیوم کاهش مییابد؟
الف) مصرف دیورتیکهای تیازیدی
ب) مصرف داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی
ج) مصرف نمک زیاد
د) dehydration
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۲۱- سمیت کبدی (hepatotoxicity) عارضه مصرف کدامیک از داروهای ضد افسردگی زیر میباشد؟
الف) بوپروپیون (bupropion)
ب) نفازودون (nefazodone)
ج) ماپروتیلین (maprotiline)
د) نورتریپتیلین (nortriptyline)
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۲۲- مکانیسم اثر ضد دردی اوپیوئیدها در روی مسیر بالارونده درد از کدام طریق میباشد؟
الف) کاهش خروج یون پتاسیم در نورون پیشسیناپسی
ب) کاهش ورود یون کلسیم در نورون پیشسیناپسی
ج) کاهش ورود یون سدیم در نورون پسسیناپسی
د) افزایش ورود یون کلر در نورون پسسیناپسی
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۲۳- در یک خانم باردار که بهطور مداوم در طی دوران بارداری از کودئین به عنوان ضد درد استفاده نموده است، نوزاد بعد از به دنیا آمدن از چه نظر بایستی تحت نظر قرار گیرد؟
الف) تضعیف تنفسی
ب) هیپوتانسیون شدید
ج) علائم سندرم ترک
د) یبوست
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۲۴- مصرف کدامیک از داروهای ضد سایکوز در خانمها منجر به تست حاملگی مثبت کاذب خواهد شد؟
الف) olanzapine
ب) quetiapine
ج) haloperidol
د) aripiprazole
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۲۵- در افراد چاق با تشخیص اسکیزوفرنی، کدام داروی ضد سایکوز انتخاب مناسبتری است؟
الف) کلوزاپین (clozapine)
ب) اولانزاپین (olanzapine)
ج) کوتیاپین (quetiapine)
د) زیپراسیدون (ziprasidone)
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۲۶- در یک فرد مصرفکننده ماریجوانا (marijuana)، کدامیک از علائم یا نشانههای زیر اتفاق میافتد؟
الف) کاهش ضربان قلب
ب) افزایش فشار خون
ج) گشادی مردمک چشم
د) قرمزی بافت ملتحمه چشم
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۲۷- داروی آکام پروسات (acamprosate) که در درمان الکلیسم به کار برده میشود، با چه مکانیسمی عمل میکند؟
الف) تقویت عمل گابا
ب) آنتاگونیست رسپتور NMDA
ج) پارشال آگونیست رسپتور نیکوتینی استیل کولین
د) مهارکننده ترانسپورتر دوپامین
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۲۸- دارویی که پارشال آگونیست گیرنده µ، آنتاگونیست گیرنده کاپا میباشد، مدت اثر طولانی دارد و در ترک اعتیاد به اوپیوئیدها مصرف میشود را مشخص نمایید.
الف) متادون (methadone)
ب) نالتروکسان (naltrexone)
ج) بوپرینورفین (buprenorphine)
د) نالبوفاین (nalbuphine)
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۲۹- آقای 34 سالهای که برای درمان افسردگی سیتالوپرام (citalopram) مصرف میکرده است، به دلیل عارضه دارو بر عملکرد جنسی علاقمند به قطع مصرف آن میباشد. او همچنین تمایل دارد که وابستگی خود را به سیگار قطع کند. اگر تصمیم بگیرید که داروی او را عوض کنید. بهترین جایگزین در این بیمار چه خواهد بود؟
الف) ونلافاکسین (venlafaxine)
ب) بوپروپیون (bupropion)
ج) ایمی پرامین (imipramine)
د) پاروکستین (paroxetine)
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۳۰- در خصوص سرعت شروع بلاک عصبی با داروهای بیحس کننده موضعی کدام عبارت صحیح میباشد؟
الف) در رشتههای میلینه سریعتر میباشد.
ب) در هیپوکلسمی سریعتر میباشد.
ج) در بافتهای عفونی سریعتر میباشد.
د) در هیپرکالمی آهستهتر میباشد.
پاسخ صحیح: گزینه الف
عملکرد و پیشرفت شما در آزمون
۰پاسخ صحیح
۰پاسخ نادرست
۰باقیمانده
مسیر یادگیری را ادامه دهید
از سنجش دانش تا یادگیری عمیقتر
برای تثبیت آموختهها، بررسی پاسخهای تشریحی و دسترسی به سوالات کتابها و مباحث دیگر، میتوانید از مسیرهای زیر استفاده کنید.
گامی فراتر از پاسخ صحیح؛ درک عمیق مفاهیم
اگر میخواهید علاوه بر شناسایی گزینه صحیح، با تحلیل علمی سوالات، مبانی مفهومی پاسخها و دلایل رد یا تأیید گزینهها آشنا شوید، پاسخهای تشریحی این مجموعه را مطالعه کنید. تحلیل تشریحی پرسشها فرصتی فراهم میکند تا مفاهیم را عمیقتر درک کنید، ارتباط میان مباحث را بهتر بشناسید و برای مواجهه با پرسشهای مفهومی آزمون آمادگی بیشتری به دست آورید.
برای شناخت بهتر روند سوالات آزمون دکتری علوم اعصاب، به یک دوره بسنده نکنید. مرور سوالات سالهای مختلف به شما کمک میکند دانستههای خود را بازبینی کنید، بر مفاهیم بنیادین تسلط بیشتری بیابید و آمادگی خود را در مواجهه با شیوههای گوناگون طرح سؤال بسنجید.
شناخت مغز به تسلط بر یک مبحث محدود نمیشود. برای تکمیل آمادگی خود در آزمون دکتری تخصصی علوم اعصاب وزارت بهداشت، سایر حوزههای اصلی این رشته را نیز مرور کنید و دانش خود را در پیوند میان ساختار، عملکرد، مبانی زیستی و اثرات داروها بر دستگاه عصبی گسترش دهید.
نه اولین، اما در تلاش برای بهترین بودن؛ نه پیشرو در آغاز، اما ممتاز در پایان.
----
ما شاید آغازگر راه نباشیم، اما با ایمان به شایستگی و تعالی، قدم برمیداریم تا در قلهی ممتاز بودن بایستیم.