نوروفارماکولوژی (Neuropharmacology) شاخهای تخصصی و میانرشتهای از علوم اعصاب و داروشناسی است که تأثیر داروها و ترکیبات فعال زیستی بر دستگاه عصبی را بررسی میکند؛ از برهمکنش مولکولهای دارویی با گیرندهها، ناقلهای عصبی و کانالهای یونی تا تغییرات پیامرسانی سلولی و شبکههای عصبی که در شکلگیری رفتار، شناخت، هیجان، یادگیری و حافظه نقش دارند. درک عمیق این دانش، مستلزم فراتر رفتن از شناخت نام داروها و آثار شناختهشده آنها و رسیدن به فهمی سازوکارمحور از رابطه میان ساختار مولکولی، عملکرد عصبی و پاسخ دارویی است؛ فهمی که در آن، هر اثر فارماکولوژیک دریچهای به سوی شناخت دقیقتر عملکرد مغز میگشاید.
مجموعه پیش رو، شامل سوالات نوروفارماکولوژی آزمون دکتری تخصصی علوم اعصاب وزارت بهداشت در سال ۱۴۰۰، همراه با پاسخ کلیدی است؛ مجموعهای که فرصتی برای ارزیابی دانش، مرور مفاهیم بنیادین، سنجش توانایی تحلیل پرسشها و شناسایی نقاط ضعف علمی فراهم میکند. پیشنهاد میشود پیش از مراجعه به کلید پاسخ، هر سؤال را با تکیه بر دانش خود و از طریق تحلیل صورت سؤال و ارزیابی گزینهها پاسخ دهید. سپس با تطبیق پاسخهای خود با کلید، ضمن ارزیابی میزان تسلط بر مباحث، موضوعاتی را که به مرور یا مطالعه عمیقتر نیاز دارند، مشخص کنید.
در آیندهنگاران مغز، نوروفارماکولوژی را صرفاً مجموعهای از اطلاعات درباره داروها نمیدانیم؛ بلکه آن را مسیری برای پیوند دادن دانش مولکولی به عملکرد دستگاه عصبی و درک علمیتر سازوکارهای مغز میبینیم. باور ما این است که یادگیری عمیق، از عبور شتابزده از پرسشها حاصل نمیشود؛ بلکه در مواجهه دقیق با مفاهیم، تحلیل روابط علت و معلولی و بازنگری نقادانه در دانستهها شکل میگیرد. از این منظر، هر سؤال فرصتی برای اندیشیدن، هر پاسخ گامی برای استوارتر کردن بنیان دانش و هر بازنگری زمینهای برای دستیابی به فهمی دقیقتر از دستگاه عصبی است.
رسالت آیندهنگاران مغز، فراهم آوردن بستری علمی برای دسترسی روشن، دقیق و مسئولانه به دانش معتبر علوم اعصاب است؛ بستری که در آن، آمادگی برای آزمون با تعمیق یادگیری همراه میشود و مطالعه منابع و پرسشهای تخصصی، فراتر از کسب نتیجهای مقطعی، به پرورش تفکر علمی و گسترش افقهای شناختی میانجامد. هدف، تنها یافتن پاسخ صحیح نیست؛ بلکه فهم این است که چرا یک پاسخ صحیح است، چه سازوکاری آن را توضیح میدهد و چگونه میتوان آن دانش را در چارچوب گستردهتر علوم اعصاب به کار گرفت.
آیندهنگاران مغز
ما مغز را میشناسیم تا آینده را بسازیم.
پنل هوشمند آزمون | آیندهنگاران مغز
عملکرد و پیشرفت شما در آزمون
۰پاسخ صحیح
۰پاسخ نادرست
۰باقیمانده
با فشردن دکمه شروع آزمون، زمانسنج ۱۰ دقیقهای فعال میشود. پس از پایان زمان نیز میتوانید به پاسخگویی ادامه دهید. وضعیت پاسخها و میزان پیشرفت شما بهصورت خودکار بهروزرسانی میشود.
فهرست سؤالات آزمون
10:00
زمان باقیمانده10:00
۰پاسخ صحیح
۰پاسخ نادرست
۰سؤالات باقیمانده
پرسش ۱- اوپیوئیدها با چه مکانیسمی باعث افت فشار خون وضعیتی می شوند؟
الف) اثر آنتاگونیستی در سطح رسپتور آلفا-۱
ب) اثر آگونیستی در سطح رسپتور موسکارین
ج) افزایش آزادسازی هیستامین
د) کاهش آزادسازی دوپامین
پرسش ۲- ترکیبات Z مثل زولپیدم، از نظر مصرف در دوران حاملگی در کدام طبقه بندی قرار گرفته اند؟
الف) Category A
ب) Category B
ج) Category C
د) Category D
پرسش ۳- کدامیک از فرضیات زیر در مورد مکانیسم عمل لیتیوم در دوزهای درمانی پیشنهاد شده است؟
الف) افزایش فعالیت پمپ Na+/K+-ATPase
ب) مهار آنزيم 3-Glycogen synthase kinase
ج) افزایش فعالیت Na+-Ca2+ exchanger
د) تشدید فعالیت سیگنالینگ اینوزیتول
پرسش ۴- در مقایسه با بنزودیازپین ها، به طور کلی ترکیبات Z به عنوان خواب آور دارای تمام مزایای زیر می باشند، بجز:
الف) خواب آلودگی کمتر در طی روز
ب) اثر بخشی (efficacy) بیشتر
ج) تغییرات کمتر در الگوی خواب
د) اثر فراموشی کمتر
پرسش ۵- افزایش ریسک بروز سندرم استیون جانسون در بیماران دارای آلل 1502*HLA-B با مصرف کدامیک از داروهای ضد تشنج زیر وجود دارد؟
الف) والپروات
ب) گاباپنتین
ج) لاموتریژین
د) کاربامازپین
پرسش ۶- مصرف لوودوپا در کدامیک از موارد زیر ممنوع است؟
الف) گلوكوم با زاویه بسته
ب) افراد مبتلا به ملانوما
ج) بیماریهای قلبی
د) زخم پپتیک
پرسش ۷- داروی Suvorexant با چه مکانیسمی به عنوان خواب آور عمل می کند؟
الف) آگونیست گیرنده ملاتونین
ب) آگونیست گیرنده BZ1
ج) آنتاگونیست گیرنده H1
د) آنتاگونیست گیرنده orexin
پرسش ۸- نقش داروی Entacapone در کنترل بیماری پارکینسون چیست؟
الف) برطرف کردن علایم بیماری پارکینسون
ب) جلوگیری از پیشرفت بیماری پارکینسون
ج) کاهش تبدیل لوودوپا به دوپامین در خون
د) طولانی کردن مدت اثر لوودوپا
پرسش ۹- داروي ضد تشنج Levitriacetam با چه مکانیسمی عمل میکند؟
الف) کاهش آزادسازي گلوتامات
ب) بلوك کانال سدیم وابسته به ولتاژ
ج) آنتاگونیست رسپتور AMPA
د) آنتاگونیست رسپتور NMDA
پرسش ۱۰- کدامیک از داروهاي زیر در درمان بیماري Drawet’s syndrome استفاده میشود؟
الف) Phenytoin
ب) Stiripentol
ج) Vigabatrin
د) Zonisomide
پرسش ۱۱- بروز عارضه هیپرترمی بدخیم در مصرف داروهاي بیهوشی با کدامیک از تغییرات ژنتیکی در عضلاتمخطط میتواند مرتبط باشد؟
الف) موتاسیون در ساب یونیت کانال سدیم وابسته به ولتاژ
ب) موتاسیون در ساب یونیتهاي کانال پتاسیم
ج) موتاسیون در رسپتورهاي رایانودین
د) موتاسیون در رسپتورهاي IP3
پرسش ۱۲- در کدامیک از حالات زیر القا بیهوشی با داروهاي بیهوشی استنشاقی آهسته میشود؟
الف) افزایش بازدهی قلبی
ب) هیپرونتیلاسیون
ج) افزایش فشارنسبی داروي بیهوشی استنشاق شده
د) کم بودن حلالیت داروي بیهوشی در خون
پرسش ۱۳- داروي Tizanidine با چه مکانیسمی به عنوان اسپاسمولیتیک عمل میکند؟
الف) آنتاگونیست گیرنده نیکوتینی استیل کولین
ب) مهار اگزوسیتوز سیناپسی
ج) آگونیست رسپتور B-GABA
د) آگونیست گیرنده آلفا-2
پرسش ۱۴- در برطرف کردن حملات میگرنی از سوماتریپتان استفاده میشود. این دارو با چه مکانیسمی عمل میکند؟
الف) آگونیست گیرنده 5HT1
ب) آگونیست گیرنده دوپامین
ج) آگونیست گیرنده آلفا-1
د) مسدود کننده کانال کلسیم
پرسش ۱۵- کدامیک از علائم زیر در مسمومیت با داروهاي ضد افسردگی سه حلقهاي مثل ایمی پرامین قابل بروز است؟
الف) آریتمی قلبی، تشنج
ب) نارسایی حاد کلیوي
ج) افزایش میزان اوره و کراتینین سرم
د) تضعیف مرکز تنفس در بصل النخاع
پرسش ۱۶- در بیماران مانیک دپرسیو که تحت درمان با لیتیوم قرار دارند، انجام همه آزمایشات زیر قبل و در حین درمان با داروي فوق ضروري است، بجز:
الف) تست عمل تیروئید
ب) اندازهگیري منظم میزان شنوائی
ج) شمارش مرتب گلبولهاي خون (CBC)
د) گرفتن الکتروکاردیوگرام (ECG)
پرسش ۱۷- مصرف دراز مدت داروهاي مهار کننده جذب مجدد سروتونین (SSRIs) مثل فلوئوگزتین موجب بروز کدامیک از آثار زیر در فرد مصرف کننده میشوند؟
الف) افزایش آنزیمهاي کبدي
ب) افزایش گلبولهاي سفید
ج) کاهش میل جنسی در مردان
د) تاکی کاردي و آریتمی قلبی خطرناك
پرسش ۱۸- مصرف کدامیک از داروهاي ضد صرع موجب بهبود دردهاي نوروپاتیک میشود؟
الف) لاموتریژین
ب) گاباپنتین
ج) ویگاباترین
د) لووتیراستام
پرسش ۱۹- در مصرف بنزودیازپینها به عنوان خوابآور، کدامیک از تغییرات زیر در الگوي خواب ایجاد میشود؟
الف) افزایش طول مدت REM
ب) کاهش طول مدت مرحله چهار NREM
ج) کاهش طول مدت مرحله دو NREM
د) افزایش Sleep onset latency
پرسش ۲۰- بیمار دختری ۳۰ ساله است که به علت ابتلا به صرع بزرگ تحت درمان با فنی توئین قرار دارد. مصرف درازمدت داروي فوق موجب بروز کدامیک از عوارض زیر در فرد مصرف کننده میشود؟
الف) افزایش فشارخون
ب) خشونت قیافه
ج) نقص در میدانبینائی
د) لرزش و تشنج
عملکرد و پیشرفت شما در آزمون
۰پاسخ صحیح
۰پاسخ نادرست
۰باقیمانده
مسیر یادگیری را ادامه دهید
از سنجش دانش تا یادگیری عمیقتر
برای تثبیت آموختهها، بررسی پاسخهای تشریحی و دسترسی به سوالات کتابها و مباحث دیگر، میتوانید از مسیرهای زیر استفاده کنید.
گامی فراتر از پاسخ صحیح؛ درک عمیق مفاهیم
اگر میخواهید علاوه بر شناسایی گزینه صحیح، با تحلیل علمی سوالات، مبانی مفهومی پاسخها و دلایل رد یا تأیید گزینهها آشنا شوید، پاسخهای تشریحی این مجموعه را مطالعه کنید. تحلیل تشریحی پرسشها فرصتی فراهم میکند تا مفاهیم را عمیقتر درک کنید، ارتباط میان مباحث را بهتر بشناسید و برای مواجهه با پرسشهای مفهومی آزمون آمادگی بیشتری به دست آورید.
برای شناخت بهتر روند سوالات آزمون دکتری علوم اعصاب، به یک دوره بسنده نکنید. مرور سوالات سالهای مختلف به شما کمک میکند دانستههای خود را بازبینی کنید، بر مفاهیم بنیادین تسلط بیشتری بیابید و آمادگی خود را در مواجهه با شیوههای گوناگون طرح سؤال بسنجید.
شناخت مغز به تسلط بر یک مبحث محدود نمیشود. برای تکمیل آمادگی خود در آزمون دکتری تخصصی علوم اعصاب وزارت بهداشت، سایر حوزههای اصلی این رشته را نیز مرور کنید و دانش خود را در پیوند میان ساختار، عملکرد، مبانی زیستی و اثرات داروها بر دستگاه عصبی گسترش دهید.
نه اولین، اما در تلاش برای بهترین بودن؛ نه پیشرو در آغاز، اما ممتاز در پایان.
----
ما شاید آغازگر راه نباشیم، اما با ایمان به شایستگی و تعالی، قدم برمیداریم تا در قلهی ممتاز بودن بایستیم.