نوروبیولوژی (Neurobiology) دانشی بنیادین در علوم اعصاب است که سازوکارهای سلولی و مولکولی دستگاه عصبی را بررسی می‌کند؛ از ارتباطات نورونی و انتقال پیام‌های عصبی تا فرایندهای زیستی زیربنای یادگیری، حافظه، رفتار و کارکردهای پیچیده مغز. تسلط بر این دانش، فراتر از حفظ‌کردن مطالب، به درک عمیق روابط میان ساختار، عملکرد و سازوکارهای دستگاه عصبی نیاز دارد.
مجموعه پیش رو، شامل سؤالات نوروبیولوژی آزمون دکتری تخصصی علوم اعصاب وزارت بهداشت در سال ۱۳۹۶، همراه با پاسخ کلیدی است که با هدف سنجش دانش، مرور مفاهیم بنیادین، شناسایی نقاط ضعف و آمادگی هدفمند برای آزمون گردآوری شده است. پیشنهاد می‌شود ابتدا به هر سؤال مستقل پاسخ دهید و سپس با مراجعه به کلید پاسخ، میزان تسلط خود را ارزیابی کنید.
در آینده‌نگاران مغز، یادگیری را فراتر از عبور از یک آزمون می‌دانیم؛ آن را گامی برای تعمیق دانش، پرورش تفکر علمی و گشودن افق‌های تازه در شناخت مغز می‌بینیم. باور ما این است که دانش معتبر، هنگامی ارزشمندتر می‌شود که دقیق، روشن و مسئولانه در دسترس جویندگان علم قرار گیرد.
آینده‌نگاران مغز
ما مغز را می‌شناسیم تا آینده را بسازیم.
راهنمای زمان‌سنج آزمون
شما می‌توانید بدون فشردن دکمه «شروع آزمون» نیز به سؤالات پاسخ دهید؛ اما برای تمرین مدیریت زمان و سنجش سرعت پاسخ‌گویی، این دکمه را در نظر گرفته‌ایم. با شروع زمان‌سنج، مدت‌زمان پاسخ‌گویی شما محاسبه می‌شود و حتی پس از پایان زمان نیز می‌توانید پاسخ‌دادن را ادامه دهید. هدف، یادگیری مدیریت زمان است، نه محدودکردن فرصت یادگیری شما.
زمان باقی‌مانده: 10:00
با فشردن دکمه زیر، زمان‌سنج فعال می‌شود.
زمان باقی‌مانده10:00
پرسش ۱- افزایش غلظت کلسیم خارج سلولی سبب کدام اثر زیر می‌شود؟
الف) تحریک‌پذیری سلول عصبی را کاهش می‌دهد.
ب) مقدار دپولاریزاسیون لازم برای فعال شدن کانال‌های سدیمی را کاهش می‌دهد.
ج) مقدار دپولاریزاسیون لازم برای فعال شدن کانال‌های پتاسیمی را کاهش می‌دهد.
د) احتمال بروز پتانسیل عمل را افزایش می‌دهد.
پرسش ۲- کدام گزینه در مورد تعداد کانال‌های سدیمی در یک میکرومتر مربع غشای فیبرهای میلین‌دار پستانداران صحیح است؟
الف) در جسم سلولی بیشتر از سطح میلین هستند.
ب) در قطعه ابتدایی بیشتر از گره رانویه هستند.
ج) در گره رانویه کمتر از پایانه‌ی آکسونی هستند.
د) در جسم سلولی بیشتر از قطعه ابتدایی وجود دارند.
پرسش ۳- کدام یک از جملات زیر در خصوص پتانسیل miniature end plate صحیح نیست؟
الف) مقدار آن حدود نیم میلی‌ولت است.
ب) مقدار آن با تغییرات غلظت منیزیم رابطه عکس دارد.
ج) مقدار آن با تغییرات غلظت کلسیم رابطه مستقیم دارد.
د) در شرایط تحریک فیبر عصبی ایجاد می‌شود.
پرسش ۴- Nissl Body از تجمع کدام عناصر ذیل ایجاد می‌شود؟
الف) Rough Reticoloendoplasmic
ب) Smooth Reticoloendoplasmic
ج) Neurofibrils
د) Lipofuscin
پرسش ۵- کدام یک از شرایط زیر مانع بازجذب گلوتامات در آستروسیت‌ها می‌شود؟
الف) کاهش سدیم داخل سلولی
ب) کاهش پتاسیم مایع خارج سلولی
ج) افزایش سدیم داخل سلولی
د) افزایش پتاسیم مایع خارج سلولی
پرسش ۶- تمام موارد زیر در مورد ATP صحیح می‌باشند، بجز:
الف) نقش نوروترانسمیتری دارد.
ب) کمپلکس IV میتوکندری در سنتز آن نقش دارد.
ج) رسپتورهای P2y آن کانال یونی هستند.
د) در خارج سلول توسط Ecto ATPase تجزیه می‌شود.
پرسش ۷- همه عناصر ذیل در Cytoskeleton نورون شرکت دارند، بجز:
پرسش ۹- تمام موارد زیر سبب افزایش فعالیت پمپ سدیم – پتاسیم می‌شوند، بجز:
الف) دوپامین
ب) هورمون‌های تیروئید
ج) انسولین
د) افزایش غلظت سدیم داخل سلول
پرسش ۱۰- کدام یک از گزینه‌ها در مورد میلین صحیح است؟
الف) سبب افزایش انتقال یون‌ها در زمان ری‌پلاریزاسیون می‌شود.
ب) ماده لیپیدی اسفنگومیلین در ساختار میلین جریانات یونی را ۵۰۰۰ بار افزایش می‌دهد.
ج) ظرفیت خازنی غشاء را ۵۰ برابر افزایش می‌دهد.
د) ثابت طولی (Length Constant) را افزایش می‌دهد.
پرسش ۱۱- کدام یک از گزینه‌ها مسیر خارجی آپوپتوز را به مسیر داخلی مرتبط و سبب تشدید آبشار کاسپاز می‌شود؟
الف) Bax
ب) Bid
ج) Bak
د) BclxL
پرسش ۱۲- کدام یک از رشته‌های عصب ذیل فاقد میلین هستند؟
الف) Motor Nerve to Skeletal Muscle
ب) Sensory From Tendon
ج) Post ganglionic Autonomic
د) Pre ganglionic Autonomic
پرسش ۱۳- کدام یک از عوامل زیر سبب فعال شدن پروتئین G می‌شوند:
الف) اتصال ATP به واحد آلفا
ب) اتصال GTP به واحد آلفا
ج) اتصال GDP به واحد آلفا
د) اتصال GTP به واحد βγ
پرسش ۱۴- میلین در دستگاه عصبی مرکزی توسط کدام سلول تراوش می‌شود؟
الف) Redial glial Cell
ب) Fibrous Astrocyte
ج) Protoplasmic Astrocyte
د) Oligodendrocyte
پرسش ۱۵- همه رشته‌های عصبی در Muscle spindle مشاهده می‌شود، بجز:
الف) Flower Spray Ending
ب) Alpha Motor Fiber
ج) Gama Motor Fiber
د) Annulospiral ending
پرسش ۱۶- فعال شدن تمام عوامل زیر سبب افزایش کلسیم داخل سلول می‌شوند، بجز:
الف) IP3
ب) Ca2+ -ATPase
ج) Ligand-gated Ca2+ channels
د) Store-operated Ca2+ channels
پرسش ۱۷- کدام یک از گزینه‌ها اتصال کادهرین‌ها (Cadherin) را به اکتین سیتواسکلتون برقرار می‌کند؟
الف) Catenins
ب) Selectins
ج) Tropoelastin
د) Lectin
پرسش ۱۸- تمام گزینه‌ها در مورد Neurexin صحیح است، بجز:
الف) در سیستم عصبی مرکزی فقط یک نوع Neurexin موجود است.
ب) سبب ایجاد Synaptic Specificity می‌شود.
ج) غشای پیش‌سیناپسی و پس‌سیناپسی را در کنار هم نگه می‌دارد.
د) به Neuroligin متصل می‌شود.
پرسش ۱۹- تمام گزینه‌ها در مورد اتصالات شکافی (Gap junction) صحیح است، بجز:
الف) نوروترانسمیترها سبب باز و بسته شدن آنها می‌شوند.
ب) IP3 و cAMP نمی‌توانند از آنها عبور کنند.
ج) آستروسیت‌ها از طریق اتصالات شکافی با هم ارتباط دارند.
د) بین لایه‌های میلین ایجاد شده توسط غشای سلول شوان اتصالات شکافی وجود دارد.
پرسش ۲۰- تمام موارد زیر در مورد رسپتور NMDA صحیح است، بجز:
الف) ساختار پنتامری دارد.
ب) باز شدن آن نیازمند کوفاکتور گلیسین است.
ج) توسط phencyclidine بلوک می‌شود.
د) برای باز شدن به تغییر ولتاژ و حضور لیگاند نیاز دارد.
پرسش ۲۱- قرارگیری کدام یک از فسفولیپیدهای زیر در لایه خارجی غشای سلول علامتی برای فاگوسیت شدن محسوب می‌شود؟
الف) اسفنگومیلین
ب) فسفاتیدیل کولین
ج) فسفاتیدیل سرین
د) فسفاتیدیل اینوزیتول
پرسش ۲۲- از هیدرولیز کدام یک از عوامل زیر DAG حاصل می‌شود؟
الف) IP3
ب) PLC
ج) CREB
د) PIP2
پرسش ۲۳- کدام یک در ساختار اتصالات محکم (tight junction) وجود ندارد؟
الف) Claudin
ب) Occludin
ج) syntaxin
د) Zonula Occludens
پرسش ۲۴- کدام یک در اتصال سلول به ماتریکس خارج سلولی نقش دارد؟
الف) Desmosome
ب) Cadherins
ج) Desmocollin
د) Integrin
پرسش ۲۵- کدام یک بیشترین نقش را در ایجاد پتانسیل استراحت غشای نورون دارد؟
الف) کانال وابسته به ولتاژ پتاسیمی
ب) کانال وابسته به ولتاژ سدیمی
ج) کانال نشتی پتاسیمی
د) کانال نشتی سدیمی
پرسش ۲۶- تمام گزینه‌ها در مورد Co-localization نوروترانسمیتر دوپامین صحیح است، بجز:
الف) Neurotensin
ب) Neuropeptide Y
ج) Enkephalin
د) Cholecystokinin
پرسش ۲۷- کدام یک در مورد سیگنالینگ رسپتورهای نوراپی‌نفرین صحیح است؟
الف) رسپتور α1 – کاهش IP3-DAG
ب) رسپتور α2 – افزایش cAMP
ج) رسپتور β1 – افزایش cAMP
د) رسپتور β2 – کاهش cAMP
پرسش ۲۸- کدام گزینه در مورد Substance P صحیح است؟
الف) در ایجاد axon reflex نقشی ندارد.
ب) در سیستم عصبی به رسپتورهای نوروکینین-۱ باند می‌شود.
ج) در پایانه نورون‌های آوران اولیه در نخاع وجود ندارد.
د) تزریق آن به پوست سبب کاهش التهاب موضعی می‌شود.
پرسش ۲۹- کدام کانال یونی زیر در قطعه ابتدایی نورون، پاسخ سلول به تحریک طولانی را کاهش می‌دهد؟
الف) سدیمی وابسته به ولتاژ
ب) پتاسیمی تاخیری
ج) پتاسیمی وابسته به کلسیم
د) سدیمی وابسته به لیگاند
پرسش ۳۰- گیرنده فاکتور رشد عصبی (NGF) کدام است؟
الف) TrKA
ب) TrKB
ج) TrKC
د) TrKD
امتیاز آزمون: 0
مسیر یادگیری را ادامه دهید
از سنجش دانش تا یادگیری عمیق‌تر
برای تثبیت آموخته‌ها، بررسی پاسخ‌های تشریحی و دسترسی به سوالات کتاب‌ها و مباحث دیگر، می‌توانید از مسیرهای زیر استفاده کنید.
گامی فراتر از پاسخ صحیح؛ درک عمیق مفاهیم
اگر می‌خواهید علاوه بر شناسایی گزینه صحیح، با تحلیل علمی سوالات، مبانی مفهومی پاسخ‌ها و دلایل رد یا تأیید گزینه‌ها آشنا شوید، پاسخ‌های تشریحی این مجموعه را مطالعه کنید. تحلیل تشریحی پرسش‌ها فرصتی فراهم می‌کند تا مفاهیم را عمیق‌تر درک کنید، ارتباط میان مباحث را بهتر بشناسید و برای مواجهه با پرسش‌های مفهومی آزمون آمادگی بیشتری به دست آورید.
برای شناخت بهتر روند سوالات آزمون دکتری علوم اعصاب، به یک دوره بسنده نکنید. مرور سوالات سال‌های مختلف به شما کمک می‌کند دانسته‌های خود را بازبینی کنید، بر مفاهیم بنیادین تسلط بیشتری بیابید و آمادگی خود را در مواجهه با شیوه‌های گوناگون طرح سؤال بسنجید.
شناخت مغز به تسلط بر یک مبحث محدود نمی‌شود. برای تکمیل آمادگی خود در آزمون دکتری تخصصی علوم اعصاب وزارت بهداشت، سایر حوزه‌های اصلی این رشته را نیز مرور کنید و دانش خود را در پیوند میان ساختار، عملکرد، مبانی زیستی و اثرات داروها بر دستگاه عصبی گسترش دهید.
نه اولین، اما در تلاش برای بهترین بودن؛ نه پیشرو در آغاز، اما ممتاز در پایان.
----
ما شاید آغازگر راه نباشیم، اما با ایمان به شایستگی و تعالی، قدم برمی‌داریم تا در قله‌ی ممتاز بودن بایستیم.
