نوروبیولوژی (Neurobiology) دانشی بنیادین در علوم اعصاب است که سازوکارهای سلولی و مولکولی دستگاه عصبی را بررسی می‌کند؛ از ارتباطات نورونی و انتقال پیام‌های عصبی تا فرایندهای زیستی زیربنای یادگیری، حافظه، رفتار و کارکردهای پیچیده مغز. تسلط بر این دانش، فراتر از حفظ‌کردن مطالب، به درک عمیق روابط میان ساختار، عملکرد و سازوکارهای دستگاه عصبی نیاز دارد.
مجموعه پیش رو، شامل سؤالات نوروبیولوژی آزمون دکتری تخصصی علوم اعصاب وزارت بهداشت در سال ۱۴۰۴، همراه با پاسخ کلیدی است که با هدف سنجش دانش، مرور مفاهیم بنیادین، شناسایی نقاط ضعف و آمادگی هدفمند برای آزمون گردآوری شده است. پیشنهاد می‌شود ابتدا به هر سؤال مستقل پاسخ دهید و سپس با مراجعه به کلید پاسخ، میزان تسلط خود را ارزیابی کنید.
در آینده‌نگاران مغز، یادگیری را فراتر از عبور از یک آزمون می‌دانیم؛ آن را گامی برای تعمیق دانش، پرورش تفکر علمی و گشودن افق‌های تازه در شناخت مغز می‌بینیم. باور ما این است که دانش معتبر، هنگامی ارزشمندتر می‌شود که دقیق، روشن و مسئولانه در دسترس جویندگان علم قرار گیرد.
آینده‌نگاران مغز
ما مغز را می‌شناسیم تا آینده را بسازیم.
راهنمای زمان‌سنج آزمون
شما می‌توانید بدون فشردن دکمه «شروع آزمون» نیز به سؤالات پاسخ دهید؛ اما برای تمرین مدیریت زمان و سنجش سرعت پاسخ‌گویی، این دکمه را در نظر گرفته‌ایم. با شروع زمان‌سنج، مدت‌زمان پاسخ‌گویی شما محاسبه می‌شود و حتی پس از پایان زمان نیز می‌توانید پاسخ‌دادن را ادامه دهید. هدف، یادگیری مدیریت زمان است، نه محدودکردن فرصت یادگیری شما.
زمان باقی‌مانده: 10:00
با فشردن دکمه زیر، زمان‌سنج فعال می‌شود.
زمان باقی‌مانده10:00
پرسش ۱- کدام گزینه در مورد پیک (قله) پتانسیل عمل صحیح است؟
الف) به پتانسیل تعادلی یون سدیم بستگی دارد.
ب) با غلظت سدیم مایع خارج سلولی رابطه غیرمستقیم دارد.
ج) به نسبت out[K]/in[K] بستگی دارد.
د) به پتانسیل تعادلی یون پتاسیم بستگی دارد.
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۲- تمام گزینه‌ها در مورد NGF صحیح است، بجز:
الف) نوروتروفین و فاکتور رشد عصب است.
ب) از دو زیرواحد α و γ تشکیل شده است.
ج) زیرواحد α فعالیت شبه-تریپسین دارد.
د) زیرواحد γ به صورت یک سرین پروتئاز عمل می‌کند.
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۳- در فرآیند اندوسیتوز با واسطه رسپتور، کدام پروتئین در جداکردن (pinching off) وزیکول از غشای نقش ایفا می‌کند؟
الف) Adaptin
ب) Caveolin
ج) Clathrin
د) Dynamin
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۴- حضور کدام یک از گزینه‌های زیر در لایه خارجی غشا، سیگنال eat me محسوب می‌شود؟
الف) فسفاتیدیل کولین
ب) اسفنگومیلین
ج) فسفاتیدیل سرین
د) فسفاتیدیل اتانل‌آمین
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۵- تمام گزینه‌های زیر در ایجاد پتانسیل استراحت غشا نقش دارند، بجز:
الف) گرادیان شیمیایی یون پتاسیم در دو طرف غشا
ب) میزان نفوذپذیری غشا به یون سدیم
ج) میزان فعالیت پمپ سدیم-پتاسیم غشا
د) میزان نفوذپذیری غشا به یون پتاسیم
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۶- مقدار متیلاسیون DNA در کدام یک از رده‌های سلولی زیر بیشتر است؟
الف) سلول‌های بنیادی جنینی
ب) آستروسیت‌ها
ج) سلول‌های بنیادی جنینی عصبی
د) پیش‌سازهای اولیگودندروسیت
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۷- کدام یک از گزینه‌های زیر از اجزای کروماتین نیست؟
الف) DNA
ب) پروتئین‌های هیستونی
ج) پروتئین‌های غیرهیستونی
د) siRNAs
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۸- تمامی گزینه‌ها در مورد سلول‌های گلیا صحیح است، بجز:
الف) آستروسیت‌ها و الیگودندروسیت‌ها، سلول ماکروگلیا محسوب می‌شوند.
ب) میکروگلیا از نظر جنین‌شناسی و عملکردی با سایر انواع سلول‌های عصبی تفاوت دارد.
ج) الیگودندروسیت‌ها و شوان هر دو قادرند میلین چندین آکسون مجاور را تامین کنند.
د) توانایی تقسیم سلولی در بزرگسالی در سلول‌های گلیال حفظ می‌شود.
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۹- کدام مکانیسم به طور مستقیم مسئول فلج عضلانی در دوره‌های حملات «فلج دوره‌ای هایپرکالمیک» است؟
الف) تخلیه ذخایر داخل سلولی پتاسیم
ب) تغییر پتانسیل استراحت غشا به مقادیر کمتر منفی و غیرفعال شدن کانال‌های سدیمی
ج) مهار پمپ سدیم-پتاسیم و کاهش انتشار پتاسیم به خارج سلول
د) افزایش ناگهانی دامنه پتانسیل عمل در غشای سلول عضلانی
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۱۰- فراوان‌ترین مولکول RNA داخل سلول چه مولکولی است؟
الف) rRNA
ب) mRNA
ج) miRNA
د) tRNA
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۱۱- تمامی گزینه‌ها در مورد نقش سنتز پروتئین محلی در دندریت‌ها و ارتباط آن با سیناپس‌ها صحیح است، بجز:
الف) رشته‌های mRNA می‌توانند از جسم سلولی به دندریت‌ها مهاجرت کنند.
ب) هر mRNA می‌تواند در یک خار دندریتی (dendritic spine) با یک ریبوزوم واحد ارتباط برقرار کند.
ج) این مکانیسم در فرآیندهای یادگیری و حافظه بلندمدت نقش دارد.
د) پروتئین‌های تولید شده در خار دندریتی می‌توانند اثرات ورودی از سیناپس‌های متعدد بر روی دندریت را یکجا تغییر دهند.
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۱۲- فعالیت نورون‌های سروتونینی هسته سجافی در کدام حالت افزایش پیدا نمی‌کند؟
الف) Non-REM Stage 1
ب) Non-REM Stage 2
ج) Non-REM Stage 3
د) REM
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۱۳- قطعات اکازاکی در کدام یک از فرآیندهای زیر نقش دارند؟
الف) رونویسی
ب) ترجمه
ج) همانندسازی
د) ترمیم
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۱۴- تمامی موارد ذیل در انتقال سیناپسی نقش دارند، بجز:
الف) Synaptobrevin
ب) 18 Mune
ج) Aptamer
د) Syntaxin
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۱۵- کدام مورد زیر در مورد پمپ سدیم-پتاسیم نادرست است؟
الف) این پمپ دارای سه ساب‌یونیت است.
ب) سه یون سدیم را با دو یون پتاسیم معاوضه می‌کند.
ج) محل اتصال پتاسیم در بخش خارجی ساب‌یونیت آلفا است.
د) محل اتصال ATP در بخش خارجی ساب‌یونیت آلفا است.
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۱۶- نورون‌های پاسخ‌دهنده به افزایش دی‌اکسید کربن در ناحیه بصل‌النخاع شکمی-جانبی نوکی (Rostral) از چه انواعی هستند؟
الف) کولینرژیک-گاباارژیک
ب) سروتونرژیک-گلوتاماترژیک
ج) سروتونرژیک-گاباارژیک
د) کولینرژیک-گلوتاماترژیک
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۱۷- کدام یک از ویژگی‌های پروکسیزوم نمی‌باشد؟
الف) سنتز چربی
ب) عملکرد آنتی‌اکسیدانی
ج) تولید گروه‌های آسیل
د) تجزیه چربی
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۱۸- کدام ناحیه در فعال کردن اعصاب حرکتی گاما در لرزیدن ناشی از سرما نقش دارد؟
الف) Raphe pallidus
ب) Dorsomedial hypothalamus
ج) Medial preoptic area
د) Ventromedial hypothalamic nucleus
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۱۹- کدام یک از نوروترانسمیترهای زیر ماهیت گازی دارد؟
الف) گلوتامات
ب) نیتریک اکساید
ج) گلیسین
د) استیل کولین
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۲۰- کدام یک جزء ویژگی‌های کاسپازها نمی‌باشد؟
الف) فعال شدن در مسیر داخلی آپوپتوز
ب) فعال شدن در مسیر خارجی آپوپتوز
ج) فعالیت پروتئازی
د) فعالیت آنتی‌اکسیدانی
پاسخ صحیح: گزینه د
امتیاز آزمون: 0
مسیر یادگیری را ادامه دهید
از سنجش دانش تا یادگیری عمیق‌تر
برای تثبیت آموخته‌ها، بررسی پاسخ‌های تشریحی و دسترسی به سوالات کتاب‌ها و مباحث دیگر، می‌توانید از مسیرهای زیر استفاده کنید.
گامی فراتر از پاسخ صحیح؛ درک عمیق مفاهیم
اگر می‌خواهید علاوه بر شناسایی گزینه صحیح، با تحلیل علمی سوالات، مبانی مفهومی پاسخ‌ها و دلایل رد یا تأیید گزینه‌ها آشنا شوید، پاسخ‌های تشریحی این مجموعه را مطالعه کنید. تحلیل تشریحی پرسش‌ها فرصتی فراهم می‌کند تا مفاهیم را عمیق‌تر درک کنید، ارتباط میان مباحث را بهتر بشناسید و برای مواجهه با پرسش‌های مفهومی آزمون آمادگی بیشتری به دست آورید.
برای شناخت بهتر روند سوالات آزمون دکتری علوم اعصاب، به یک دوره بسنده نکنید. مرور سوالات سال‌های مختلف به شما کمک می‌کند دانسته‌های خود را بازبینی کنید، بر مفاهیم بنیادین تسلط بیشتری بیابید و آمادگی خود را در مواجهه با شیوه‌های گوناگون طرح سؤال بسنجید.
شناخت مغز به تسلط بر یک مبحث محدود نمی‌شود. برای تکمیل آمادگی خود در آزمون دکتری تخصصی علوم اعصاب وزارت بهداشت، سایر حوزه‌های اصلی این رشته را نیز مرور کنید و دانش خود را در پیوند میان ساختار، عملکرد، مبانی زیستی و اثرات داروها بر دستگاه عصبی گسترش دهید.
نه اولین، اما در تلاش برای بهترین بودن؛ نه پیشرو در آغاز، اما ممتاز در پایان.
----
ما شاید آغازگر راه نباشیم، اما با ایمان به شایستگی و تعالی، قدم برمی‌داریم تا در قله‌ی ممتاز بودن بایستیم.
