نوروبیولوژی (Neurobiology) دانشی بنیادین در علوم اعصاب است که سازوکارهای سلولی و مولکولی دستگاه عصبی را بررسی می‌کند؛ از ارتباطات نورونی و انتقال پیام‌های عصبی تا فرایندهای زیستی زیربنای یادگیری، حافظه، رفتار و کارکردهای پیچیده مغز. تسلط بر این دانش، فراتر از حفظ‌کردن مطالب، به درک عمیق روابط میان ساختار، عملکرد و سازوکارهای دستگاه عصبی نیاز دارد.
مجموعه پیش رو، شامل سوالات نوروبیولوژی آزمون دکتری تخصصی علوم اعصاب وزارت بهداشت در سال ۱۳۸۷، همراه با پاسخ کلیدی است که با هدف سنجش دانش، مرور مفاهیم بنیادین، شناسایی نقاط ضعف و آمادگی هدفمند برای آزمون گردآوری شده است. پیشنهاد می‌شود ابتدا به هر سوال مستقل پاسخ دهید و سپس با مراجعه به کلید پاسخ، میزان تسلط خود را ارزیابی کنید.
در آینده‌نگاران مغز، یادگیری را فراتر از عبور از یک آزمون می‌دانیم؛ آن را گامی برای تعمیق دانش، پرورش تفکر علمی و گشودن افق‌های تازه در شناخت مغز می‌بینیم. باور ما این است که دانش معتبر، هنگامی ارزشمندتر می‌شود که دقیق، روشن و مسئولانه در دسترس جویندگان علم قرار گیرد.
پرسش ۱- بر اساس مطالعات نوروشیمی، محتمل‌ترین جایگاه برای تاثیر داروهای آنتی‌سایکوتیک (که گیرنده‌های D2 را مهار می‌کنند) کدام یک از بخش‌های زیر می‌باشد؟
الف) قشر حرکتی
ب) لوب‌های پیشانی
ج) هیپوتالاموس
د) لوب‌های گیجگاهی
پرسش ۲- آنتاگونیست‌های بتا آدرنرژیک برای درمان همه موارد زیر به کار می‌روند، بجز:
الف) آكاتیزیای ناشی از داروهای آنتی‌سایکوتیک
ب) هیپوتانسیون
ج) لرزش ناشی از لیتیم
د) جمعیت هراسی
پرسش ۳- تحریک کدام یک از گیرنده‌های زیر باعث افزایش cAMP می‌شود؟
الف) α2A
ب) β
ج) α۲β
د) μ اپیوئیدی
پرسش ۴- در تحقیقات جدید تاثیر داروهای آنتاگونیست کدام گیرنده سروتونرژیک برای درمان سایکوز تائید شده است؟
الف) 5HT1
ب) 5HT2
ج) 5HT4
د) 5HT7
پرسش ۵- گزینه صحیح کدام است؟
الف) گیرنده NMDA مربوط به سیستم گلوتامینرژیک است که از طریق کانال‌های یونی کلر و پتاسیم عمل می‌کند.
ب) داروهای ضد پارکینسون اثر خود را از طریق تاثیر بر نورون‌های دوپامینرژیک مسیر لیمبیک اعمال می‌نمایند.
ج) substance P (ماده P) از دسته نوروپپتیدها می‌باشد که در مسیرهای درد ترشح می‌شود.
د) گیرنده‌های سروتونرژیک (5HT) بسیار متنوع بوده و همه آنها از طریق G پروتئین‌ها عمل می‌نمایند.
پرسش ۶- مکانیسم عمل کدام یک از داروهای زیر عمدتاً از طریق آزاد شدن نورآدرنالین می‌باشد؟
الف) ایمی‌پرامین
ب) آمفتامین
ج) کوکائین
د) فنیل افرین
پرسش ۷- کدام یک از داروهای زیر وارد مغز نمی‌شود؟
الف) نئوستیگمین
ب) فیزوستیگمین
ج) آتروپین
د) L-dopa
پرسش ۸- کدام یک از اثرات زیر با مقادیر زیاد آتروپین بروز نمی‌کند؟
الف) تاکی کاردی (تُندتپشی)
ب) تحریک هسته واگ
ج) میدریاز (گشادی مردمک)
د) خشکی دهان
پرسش ۹- همه اثرات زیر مربوط به داروهای ضد افسردگی سه حلقه‌ای می‌باشند بجز:
الف) Down regulation گیرنده‌های بتا
ب) کاهش گیرنده‌های 5HT2
ج) جلوگیری از uptake مونوآمین‌ها
د) تحریک گیرنده‌های دوپامینی
پرسش ۱۰- کدامیک از موارد زیر صحیح است؟
الف) اثرات آنتی‌کولينرژیک داروهای سه حلقه‌ای کمتر از داروهای SSRI می‌باشد.
ب) ماپروتلین آنتاگونيست گیرنده‌های 5HT2A می‌باشد.
ج) بوپروپیون منحصراً مهار کننده بازجذب (uptake) سروتونین است.
د) Moclobemide مهار کننده برگشت پذیر MAO-A می‌باشد.
پرسش ۱۱- مکانیسم اصلی داروهای زیر انسداد کانال سدیم است، بجز:
الف) فنی توئین
ب) والپروات سدیم
ج) فنوباربیتال
د) لاموتریژین
پرسش ۱۲- کدامیک از داروهای زیر مهار کننده گیرنده‌های 5HT2 نیز می‌باشند؟
الف) فلوفنازین
ب) ریسپریدون
ج) هالوپریدول
د) تیوتیگزین
پرسش ۱۳- همه گزینه‌های زیر در مورد کاربامازپین صدق می‌کنند، بجز:
الف) جهت درمان دردهای حاد به کار می‌رود.
ب) مکانیسم عمل آن مهار کانال‌های سدیمی می‌باشد.
ج) جهت درمان صرع پارشیال (نسبی) و صرع بزرگ به کار می‌رود.
د) خاصیت تحریک آنزیم‌های کبدی را دارد.
پرسش ۱۴- کدامیک از داروهای زیر موجب بروز آریتمی قلبی خطرناک می‌گردند؟
الف) هالوپریدول
ب) کلروپرومازین
ج) پرفنازین
د) تیوریدازین
پرسش ۱۵- کدامیک از اثرات زیر مربوط به آموکساپین (Amoxapine) است؟
الف) داروی لوکساپين متابولیت آموکساپین است.
ب) آموکساپین گیرنده‌های دوپامینی را مسدود می‌کند.
ج) آموکساپین یک داروی ضد پارکینسون است.
د) آموکساپین بازجذب (uptake) سروتونین را افزایش می‌دهد.
پرسش ۱۶- کدامیک از گزینه‌های زیر صحیح است؟
الف) داروی Carbidopa قادر به عبور از BBB می‌باشد.
ب) مصرف L_DOPA همراه با غذای پروتئینی موجب افزایش جذب آن می‌شود.
ج) عارضه دیسکینزی ناشی از کاهش غلظت پلاسمایی L_DOPA است.
د) تجویز Tolcapone همراه L_DOPA موجب کاهش پدیده On-off ناشی از داروهای اخیر می‌گردد.
پرسش ۱۷- کدامیک از گزینه‌های زیر در مورد داروهای آگونیست گیرنده‌های دوپامینی صدق می‌کند؟
الف) این داروها نیمه عمر طولانی‌تر از L_DOPA دارند.
ب) جهت بروز اثر، تبدیل به متابولیت فعال می‌گردند.
ج) عارضه دیسکینزی داروهای آگونیست بیش از L_DOPA می‌باشد.
د) به عنوان داروی انتخابی ضد پارکینسون محسوب می‌گردند.
پرسش ۱۸- کدامیک از گزینه‌های زیر صحیح است؟
الف) Selegiline مهار کننده انتخابی آنزیم MAO نوع A دارای اثر Neuroprotective می‌باشد.
ب) Pramipexole از مشتقات ارگوت، آگونيست گیرنده‌های دوپامین D2 می‌باشد.
ج) از موارد منع مصرف آنتی‌کولینرژیک موثر بر پارکینسون، هیپرپلازی پروستات می‌باشد.
د) Dyskinesia ناشی از مصرف لودوپا با تجویز کربی‌دوپا مرتفع می‌گردد.
پرسش ۱۹- کدامیک از گزینه های زیر صحیح است؟
الف) تجویز همزمان داروهای ضد افسردگی سه حلقه‌ای و داروهای MAOIs به دلیل دوز مورد نیاز هر دو دارو توصیه می‌گردد.
ب) داروی ماپروتیلین مهار کننده اختصاصی بازجذب سروتونین محسوب می‌گردد.
ج) مصرف فلوکستین در دوران بارداری بلامانع می‌باشد.
د) داروی نفازودون جهت کنترل علائم ترک سیگار توصیه می‌گردد.
پرسش ۲۰- کدامیک از گزینه‌های زیر صحیح است؟
الف) طول اثر داروهای ضد سایکوز دقیقاً مطابق نیمه عمر آنان می‌باشد.
ب) عارضه افزایش وزن ناشی از داروهای ضد سایکوز احتمالا ناشی از تداخل این داروها با سیستم کولینرژیک می‌باشد.
ج) Quetiapine داروی ضد سایکوز نسل جدید اثرات درمانی خود را از طریق گیرنده‌های 5HT2 اعمال می‌کند.
د) یرقان کلستاتیک عارضه نادر مصرف طولانی مدت کلرپرومازین می‌باشد.
امتیاز آزمون: 0
گامی فراتر از پاسخ صحیح؛ درک عمیق مفاهیم
اگر می‌خواهید علاوه بر اطلاع از گزینه صحیح، با تحلیل علمی سؤالات، مبانی مفهومی پاسخ‌ها و دلایل رد یا تأیید گزینه‌ها آشنا شوید، مطالعه پاسخ‌های تشریحی این مجموعه را از دست ندهید. پاسخ‌های تشریحی به شما کمک می‌کنند مفاهیم نوروبیولوژی را عمیق‌تر درک کنید، ارتباط میان مباحث را بهتر بشناسید و برای مواجهه با سؤالات مفهومی آزمون آمادگی بیشتری به دست آورید.
برای تسلط عمیق‌تر بر مباحث علوم اعصاب و آشنایی با روند سؤالات آزمون در دوره‌های مختلف، مجموعه سؤالات سال‌های گذشته و سال‌های دیگر را نیز مطالعه کنید. بررسی سؤالات در گذر زمان، فرصتی برای مرور مفاهیم، سنجش آمادگی و شناخت بهتر شیوه طرح پرسش‌ها فراهم می‌کند.
شناخت مغز، به درک یک مبحث محدود نمی‌شود. برای تکمیل آمادگی خود در آزمون دکتری تخصصی علوم اعصاب وزارت بهداشت، سؤالات سایر دروس را نیز بررسی کنید و دانش خود را در حوزه‌های مختلف علوم اعصاب بسنجید.
نه اولین، اما در تلاش برای بهترین بودن؛ نه پیشرو در آغاز، اما ممتاز در پایان.
----
ما شاید آغازگر راه نباشیم، اما با ایمان به شایستگی و تعالی، قدم برمی‌داریم تا در قله‌ی ممتاز بودن بایستیم.
