نوروبیولوژی (Neurobiology) دانشی بنیادین در علوم اعصاب است که سازوکارهای سلولی و مولکولی دستگاه عصبی را بررسی می‌کند؛ از ارتباطات نورونی و انتقال پیام‌های عصبی تا فرایندهای زیستی زیربنای یادگیری، حافظه، رفتار و کارکردهای پیچیده مغز. تسلط بر این دانش، فراتر از حفظ‌کردن مطالب، به درک عمیق روابط میان ساختار، عملکرد و سازوکارهای دستگاه عصبی نیاز دارد.
مجموعه پیش رو، شامل سؤالات نوروبیولوژی آزمون دکتری تخصصی علوم اعصاب وزارت بهداشت در سال ۱۴۰۲، همراه با پاسخ کلیدی است که با هدف سنجش دانش، مرور مفاهیم بنیادین، شناسایی نقاط ضعف و آمادگی هدفمند برای آزمون گردآوری شده است. پیشنهاد می‌شود ابتدا به هر سؤال مستقل پاسخ دهید و سپس با مراجعه به کلید پاسخ، میزان تسلط خود را ارزیابی کنید.
در آینده‌نگاران مغز، یادگیری را فراتر از عبور از یک آزمون می‌دانیم؛ آن را گامی برای تعمیق دانش، پرورش تفکر علمی و گشودن افق‌های تازه در شناخت مغز می‌بینیم. باور ما این است که دانش معتبر، هنگامی ارزشمندتر می‌شود که دقیق، روشن و مسئولانه در دسترس جویندگان علم قرار گیرد.
آینده‌نگاران مغز
ما مغز را می‌شناسیم تا آینده را بسازیم.
راهنمای زمان‌سنج آزمون
شما می‌توانید بدون فشردن دکمه «شروع آزمون» نیز به سؤالات پاسخ دهید؛ اما برای تمرین مدیریت زمان و سنجش سرعت پاسخ‌گویی، این دکمه را در نظر گرفته‌ایم. با شروع زمان‌سنج، مدت‌زمان پاسخ‌گویی شما محاسبه می‌شود و حتی پس از پایان زمان نیز می‌توانید پاسخ‌دادن را ادامه دهید. هدف، یادگیری مدیریت زمان است، نه محدودکردن فرصت یادگیری شما.
زمان باقی‌مانده: 10:00
با فشردن دکمه زیر، زمان‌سنج فعال می‌شود.
زمان باقی‌مانده10:00
پرسش ۱- در یک سیناپس شیمیایی، مدت برقراری سیگنال نوروترانسمیتر رها شده در فضای سیناپسی به تمامی عوامل زیر بستگی دارد، بجز:
الف) سرعت تخریب یا بازجذب نوروترانسمیتر از فضای سیناپسی
ب) فرکانس پتانسیل عمل که به پایانه عصبی رسیده است.
ج) به طول آکسون نورون پیش‌سیناپسی و پس‌سیناپسی
د) به ذخیره نوروترانسمیتر در وزیکول‌های پایانه عصبی
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۲- در شکل‌گیری اتصال عصب – عضله (neuromuscular junction) در مورد آگرین (Agrin) و سیگنالینگ رسپتورهای آن کدام مورد زیر صحیح است؟
الف) به رسپتورهای LRP4 متصل می‌شود.
ب) سبب دفسفورپلاسیون آداپتور پروتئین 7-Dok می‌شود.
ج) توسط نورون‌های حد واسط ترشح می‌شود.
د) فعالیت کینازی رسپتور MuSK را مهار می‌کند.
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۳- کاهش غلظت سدیم مایع خارج سلولی به ترتیب چه اثری بر پتانسیل عمل و پتانسیل استراحت غشای نورون دارد؟
الف) کاهش آمپلیتود پتانسیل عمل – اثری بر پتانسیل استراحت ندارد.
ب) افزایش آمپلیتود پتانسیل عمل – اثری بر پتانسیل استراحت ندارد.
ج) کاهش آمپلیتود پتانسیل عمل – پتانسیل استراحت هیپرپولاریزه می‌شود.
د) افزایش آمپلیتود پتانسیل عمل – پتانسیل استراحت هیپرپولاریزه می‌شود.
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۴- در محاسبه میزان پتانسیل تعادلی (نرنست) یون +X بر حسب میلی‌ولت تمامی اطلاعات زیر مورد نیاز است، بجز:
الف) غلظت داخل سلولی یون +X
ب) غلظت خارج سلولی یون +X
ج) میزان نفوذپذیری غشا به یون +X
د) میزان وزن مولکولی یون +X
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۵- کدام یک در مورد سلول‌های سیستم عصبی صحیح است؟
الف) اولیگودندروسیت‌ها جزو ماکروگلیا محسوب می‌شوند.
ب) سلول‌های schwann میکروگلیا محسوب می‌شوند.
ج) آستروسیت‌ها جزو میکروگلیا محسوب می‌شوند.
د) سلول‌های scavenger ماکروگلیا محسوب می‌شوند.
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۶- کدام یک از عوامل زیر می‌تواند میزان cAMP را کاهش دهد؟
الف) فورسکولین (Forskolin)
ب) کافئین (Caffeine)
ج) فسفودی‌استراز (Phosphodiesterase)
د) تئوفیلین (Theophylline)
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۷- وجود غلاف میلین روی آکسون، تمامی آثار زیر را دارد، بجز:
الف) کاهش مصرف انرژی توسط نورون
ب) افزایش آمپلیتود پتانسیل عمل
ج) افزایش سرعت هدایت پتانسیل عمل
د) کاهش خاصیت خازنی غشاء
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۸- کانال‌های سدیمی دخیل در ایجاد پتانسیل عمل و پتانسیل پس‌سینایسی نورون‌های ستون قدامی نخاع به ترتیب کدامند؟
الف) وابسته به لیگاند – وابسته به ولتاژ
ب) کانال نشتی – وابسته به لیگاند
ج) وابسته به ولتاژ – کانال نشتی
د) وابسته به ولتاژ – وابسته به لیگاند
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۹- تمام موارد زیر در مورد اندوکانابینوئیدهایی که نقش نوروترانسمیتری دارند، صحیح است، بجز:
الف) به عنوان پیامبر سیناپسی رتروگرید عمل می‌کنند.
ب) آنتاگونیست رسپتورهای CB1 اثر ضد دردی دارند.
ج) به سرعت بعد از دپولاریزه شدن نورون سنتز می‌شوند.
د) به رسپتورهای CB1 پیش‌سیناپسی متصل می‌شوند.
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۱۰- تمامی وقایع زیر برای فعال شدن رسپتور آیونوتروپیک NMDA لازم است، بجز:
الف) اتصال گلایسین به رسپتور
ب) افزایش کنداکتانس یون پتاسیم
ج) برداشته شدن مهار یون منیزیم
د) دپولاریزه شدن پتانسیل غشا
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۱۱- مکانیسم سیگنالینگ کدام یک از رسپتورهای نوروترانسمیتری به درستی عنوان شده است؟
الف) M1;↑IP3,DAG
ب) 5HT1B: ↑cAMP
ج) GABAA; ↓IP3, DAG
د) β2: ↓cAMP
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۱۲- محل اولیه تجمع فاکتورهای رونویسی کدام قسمت DNA است؟
پرسش ۱۴- عملکرد سیناپسی کدام یک می‌تواند باعث القای IPSP شود؟
الف) AMPA
ب) Glycine
ج) 5HT3
د) Kainate
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۱۵- دلیل اینکه فاکتورهای تنظیم کننده رونویسی پس از اتصال به DNA بر روی همه ژن‌ها تاثیر نمی‌گذارند، کدام است؟
الف) چون فقط یک جایگاه اتصال به DNA دارند.
ب) چون برای تاثیر بر همه ژن‌ها نیاز به cofactorهای زیادی دارند.
ج) چون توالی‌های insulator مانع از تاثیر بر همه ژن‌ها می‌شوند.
د) چون فقط می‌توانند بر ژن مجاور تاثیر بگذارند.
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۱۶- والپرویک اسید مهار کننده Histon Deacetylase است و با اتصال به جایگاه کاتالیتیک آن از فعالیت آنها جلوگیری می‌کند. کدام یک از گزینه‌های زیر می‌تواند از تاثیرات Valproic acid باشد؟
الف) افزایش imprinting
ب) افزایش میزان هتروکروماتین
ج) خاموش شدن بیان بعضی از ژن‌ها
د) هایپراستیلاسیون هیستون‌ها
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۱۷- سم بوتولیسم از نوع B سبب تمامی اثرات زیر می‌شود، بجز:
الف) تخریب Synaptobrevin
ب) بلوک رهایش استیل کولین
ج) پتوزیس
د) اسپاستیسیتی
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۱۸- تمامی فاکتورهای زیر در فرآیند آپوپتوز افزایش می‌یابند، بجز:
الف) Bax
ب) Bcl2
ج) 9-Caspase
د) Caspase-3
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۱۹- کدامیک در مورد رسپتورهای GABAc صحیح است؟
الف) پنتامر هستند و در شبکیه وجود ندارند.
ب) از طریق پروتئین‌های G عمل می‌کنند.
ج) فعالیت آن باعث ایجاد IPSP سریع می‌شود.
د) از طریق Go ورود کلسیم را مهار می‌کنند.
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۲۰- کدام یک از نوروترانسمیترهای زیر در وزیکول‌های پایانه سیناپسی ذخیره می‌شود؟
الف) نورواستروئید
ب) نیتریک اکساید
ج) آناندامید
د) نوراپی‌نفرین
پاسخ صحیح: گزینه د
امتیاز آزمون: 0
مسیر یادگیری را ادامه دهید
از سنجش دانش تا یادگیری عمیق‌تر
برای تثبیت آموخته‌ها، بررسی پاسخ‌های تشریحی و دسترسی به سوالات کتاب‌ها و مباحث دیگر، می‌توانید از مسیرهای زیر استفاده کنید.
گامی فراتر از پاسخ صحیح؛ درک عمیق مفاهیم
اگر می‌خواهید علاوه بر شناسایی گزینه صحیح، با تحلیل علمی سوالات، مبانی مفهومی پاسخ‌ها و دلایل رد یا تأیید گزینه‌ها آشنا شوید، پاسخ‌های تشریحی این مجموعه را مطالعه کنید. تحلیل تشریحی پرسش‌ها فرصتی فراهم می‌کند تا مفاهیم را عمیق‌تر درک کنید، ارتباط میان مباحث را بهتر بشناسید و برای مواجهه با پرسش‌های مفهومی آزمون آمادگی بیشتری به دست آورید.
برای شناخت بهتر روند سوالات آزمون دکتری علوم اعصاب، به یک دوره بسنده نکنید. مرور سوالات سال‌های مختلف به شما کمک می‌کند دانسته‌های خود را بازبینی کنید، بر مفاهیم بنیادین تسلط بیشتری بیابید و آمادگی خود را در مواجهه با شیوه‌های گوناگون طرح سؤال بسنجید.
شناخت مغز به تسلط بر یک مبحث محدود نمی‌شود. برای تکمیل آمادگی خود در آزمون دکتری تخصصی علوم اعصاب وزارت بهداشت، سایر حوزه‌های اصلی این رشته را نیز مرور کنید و دانش خود را در پیوند میان ساختار، عملکرد، مبانی زیستی و اثرات داروها بر دستگاه عصبی گسترش دهید.
نه اولین، اما در تلاش برای بهترین بودن؛ نه پیشرو در آغاز، اما ممتاز در پایان.
----
ما شاید آغازگر راه نباشیم، اما با ایمان به شایستگی و تعالی، قدم برمی‌داریم تا در قله‌ی ممتاز بودن بایستیم.
