نوروبیولوژی (Neurobiology) دانشی بنیادین در علوم اعصاب است که سازوکارهای سلولی و مولکولی دستگاه عصبی را بررسی می‌کند؛ از ارتباطات نورونی و انتقال پیام‌های عصبی تا فرایندهای زیستی زیربنای یادگیری، حافظه، رفتار و کارکردهای پیچیده مغز. تسلط بر این دانش، فراتر از حفظ‌کردن مطالب، به درک عمیق روابط میان ساختار، عملکرد و سازوکارهای دستگاه عصبی نیاز دارد.
مجموعه پیش رو، شامل سؤالات نوروبیولوژی آزمون دکتری تخصصی علوم اعصاب وزارت بهداشت در سال ۱۳۹۱، همراه با پاسخ کلیدی است که با هدف سنجش دانش، مرور مفاهیم بنیادین، شناسایی نقاط ضعف و آمادگی هدفمند برای آزمون گردآوری شده است. پیشنهاد می‌شود ابتدا به هر سؤال مستقل پاسخ دهید و سپس با مراجعه به کلید پاسخ، میزان تسلط خود را ارزیابی کنید.
در آینده‌نگاران مغز، یادگیری را فراتر از عبور از یک آزمون می‌دانیم؛ آن را گامی برای تعمیق دانش، پرورش تفکر علمی و گشودن افق‌های تازه در شناخت مغز می‌بینیم. باور ما این است که دانش معتبر، هنگامی ارزشمندتر می‌شود که دقیق، روشن و مسئولانه در دسترس جویندگان علم قرار گیرد.
آینده‌نگاران مغز
ما مغز را می‌شناسیم تا آینده را بسازیم.
راهنمای زمان‌سنج آزمون
شما می‌توانید بدون فشردن دکمه «شروع آزمون» نیز به سؤالات پاسخ دهید؛ اما برای تمرین مدیریت زمان و سنجش سرعت پاسخ‌گویی، این دکمه را در نظر گرفته‌ایم. با شروع زمان‌سنج، مدت‌زمان پاسخ‌گویی شما محاسبه می‌شود و حتی پس از پایان زمان نیز می‌توانید پاسخ‌دادن را ادامه دهید. هدف، یادگیری مدیریت زمان است، نه محدودکردن فرصت یادگیری شما.
زمان باقی‌مانده: 10:00
با فشردن دکمه زیر، زمان‌سنج فعال می‌شود.
زمان باقی‌مانده10:00
پرسش ۱- به‌وسیله کدامیک از تکنیک‌های زیر می‌توان به‌طور دقیق محل حضور رسپتورهای متابوتروپیک گلوتاماتی را بر روی سلول‌های هیپوکامپی تأیید نمود؟
الف) الکتروفیزیولوژی
ب) میکرودیالیز
ج) ایمنوهیستوشیمی
د) Gene Knockout
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۲- کدام جمله در مورد کانال‌های یکسو کننده رو به داخل پتاسیم درست است؟
الف) هر زیر واحد دارای ۶ قسمت عبور کننده از عرض غشا است (S1 – S6).
ب) این کانال‌ها از زیر واحدهای هترومریک تشکیل شده‌اند.
ج) انتهای C و N ترمینال هر زیر واحد به ترتیب درون سلولی و خارج سلولی است.
د) در پتانسیل‌های مثبت، هدایت یون ندارند.
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۳- کدام گزینه مهم‌ترین خانواده پروتئینی است که اتصال پروتئین‌های سرتاسری غشاء را با اسکلت سلولی میانجیگری می‌کند؟
الف) Ankyrins
ب) Dystrophins
ج) Profilins
د) Filamins
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۴- کدام رسپتور یونوتروپیک هم به صورت همومریک و هم به صورت هترومریک در غشاء نورون‌های پس‌سیناپسی فعالیت می‌کنند؟
الف) NMDA
ب) GABAA
ج) AMPA
د) نیکوتینی
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۵- کدامیک از زیر واحدهای (Subunits) گیرنده استیل کولین نورونی (Neuronal acetylcholine receptor: nAChR) بیشترین بیان را در نورون‌ها دارند؟
الف) α2 subunit
ب) β2 subunit
ج) γ2 subunit
د) Δ2 subunit
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۶- یادگیری وابسته به هیپوکامپ، سبب افزایش بیان ژن وابسته به CRE (CRE-dependent) در کدام مناطق می‌شود؟
الف) CA1-CA2
ب) CA1-CA3
ج) CA2-CA3
د) CA2-CA4
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۷- کدام جمله در مورد علائم راهنمای مخروط رشد (Guidance cues of growth cone) درست است؟
الف) خانواده Ephrins از طریق رسپتورهای تیروزین کینازی فعالیت می‌کنند.
ب) خانواده Slits از طریق رسپتورهای گوانیلات سیکلازی فعالیت می‌کنند.
ج) خانواده Semaphorins فقط دفع‌کننده مخروط رشد هستند.
د) خانواده Netrins فقط جذب‌کننده مخروط رشد هستند.
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۸- «تغییر در کارکرد ژن بدون تغییر در ساختار DNA» تعریف کدام گزینه است؟
الف) Epistasis
ب) Epigenetic
ج) Gene expression
د) Transcription
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۹- کانال‌های پتاسیمی وابسته به کلسیم نوع BK مستقیماً در کدامیک از اعمال زیر نقش دارند؟
الف) آندوسیتوز وابسته رسپتور
ب) تعیین فرکانس پتانسیل عمل
ج) رهایی نوروترانسمیتر
د) تثبیت پتانسیل استراحت غشاء
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۱۰- در مورد «بیان ژن» کدام گزینه نادرست است؟
الف) Spliceosomes از Small nuclear RNA و پروتئین تشکیل شده است.
ب) Alternative splicing توضیحی برای تفاوت در «بیان»های ژن به شمار می‌رود.
ج) Enhancerها، المان‌های تنظیمی DNA هستند.
د) طول nuclear RNA کمتر از mRNA است.
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۱۱- در رشد و نمو زوائد نورونی در ناحیه دندریت‌ها، کدام پروتئین در تعیین الگوی انشعابات دندریتی نقش بسیار مهمی دارد؟
پرسش ۱۳- رسپتورهای NMDA از طریق کدامیک از پروتئین‌های زیر به nNOS پس‌سیناپسی مرتبط هستند؟
الف) PSD95
ب) PDZ
ج) CaMKII
د) Mapkinase
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۱۴- به دنبال تقویت طولانی‌مدت (LTP) پس‌سیناپسی کدامیک از کینازهای زیر باعث فسفریلاسیون زیر واحدهای GluR1 رسپتورهای AMPA می‌شوند؟
الف) MAPK
ب) MAPKK
ج) Calcinurine
د) CaMKII
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۱۵- فعالیت کدامیک از G پروتئین‌های زیر باعث تحریک آدنیلیل سیکلاز می‌شود؟
الف) G11
ب) Golf
ج) Go
د) G13
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۱۶- کدامیک از جملات زیر در مورد پلاستیسیته نورونی نادرست است؟
الف) بیان مولکول‌های Cell adhesion به‌وسیله الگوهای پتانسیل عمل تنظیم می‌شود.
ب) فسفریلاسیون پروتئین CREB برای تنظیم و بیان ژن C-fos هیپوکامپی ضروری است.
ج) جریان‌های کلسیمی کانال‌های L-type در تنظیم بیان ژن دخالتی ندارند.
د) فعالیت کانال‌های یونی، بیان ژن را به‌سرعت تحت تأثیر قرار می‌دهند.
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۱۷- کدام گزینه به‌عنوان یک تنظیم‌کننده منفی در غیاب سیگنال‌های مناسب مانع فیوژن وزیکول‌های سیناپسی به غشاء می‌شود؟
الف) Syntaxin I
ب) Synaptotagmin
ج) Syntaxin II
د) RIM
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۱۸- در واکنش به تحریک عصبی، دفسفریلاسیون کدامیک از پروتئین‌های زیر باعث آندوسیتوز پیش‌سیناپسی می‌شود؟
الف) Synaptophysin
ب) Synaptojanin
ج) Clathrin
د) Dynamin
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۱۹- ساختار اصلی فیلوپودیا (Filopodia) و لاملی‌پودیا (Lamellipodia) در مخروط رشد یک زائده نورونی به‌ترتیب چیست؟
الف) میکروتوبول‌ها – میکروفیلامان‌ها
ب) نوروفیلامان‌ها – میکروفیلامان‌ها
ج) میکروفیلامان‌ها – میکروتوبول‌ها
د) میکروفیلامان‌ها – میکروفیلامان‌ها
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۲۰- در فرایند اگزوسیتوز نوروترانسمیتر، NSF یک پروتئین…….. (۱) است که با ایزوفرم…….. (۲) برهم‌کنش دارد.
الف) Cis-SNARE (2) – GTPase (1)
ب) Cis-SNARE (2) – ATPase (1)
ج) Trans-SNARE (2) – GTPase (1)
د) Trans-SNARE (2) – ATPase (1)
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۲۱- BDNF از طریق کدامیک از رسپتورهای زیر پلاستیسیته پیش‌سیناپسی گلوتاماتی را راهاندازی می‌کند؟
الف) Integrins
ب) TRPC3
ج) TrKB
د) NMDA
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۲۲- اتصال فاکتور رشد عصب (NGF) به کدامیک از رسپتورهای زیر باعث فعال شدن PI3Kinase و Ras می‌شود؟
الف) TrKB
ب) TrKA
ج) TrKC
د) TrKD
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۲۳- کدام یک از موارد زیر در مورد پمپ‌های کلسیمی نورونی نادرست است؟
الف) پمپ SERCA به ازای هیدرولیز هر ATP، ٢ یون کلسیم را منتقل می‌کند.
ب) پمپ PMCA به ازای هیدرولیز هر ATP، یک یون کلسیم را منتقل می‌کند.
ج) عملکرد پمپ‌های کلسیمی به انتقال دهنده +Ca2+/Na وابسته است.
د) عملکرد پمپ‌های کلسیمی به انتقال دهنده +Ca2+/H وابسته است.
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۲۴- آستروسیت‌ها در کدامیک از اعمال زیر شرکت ندارند؟
الف) به وسیله رهایی ATP می‌توانند انتقال سیناپسی را تقویت کنند.
ب) برداشت گلوتامات از شکاف سیناپسی
ج) رهایی پتاسیم به شکاف سیناپسی و افزایش غلظت خارج سلولی یون پتاسیم (+K)
د) افزایش هومئوستازی یونی در مناطق آسیب‌‌دیده به وسیله فراتنظیمی کانال‌های کلسیمی نوع L
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۲۵- کدامیک از رسپتورهای یونوتروپیک زیر کانال‌های غیرانتخابی هستند و جریان‌های سدیمی، پتاسیمی و کلسیمی را راهاندازی می‌کنند؟
الف) GlyRs
ب) 5HT3Rs
ج) Dopamine D1 Rs
د) α7nAchRs
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۲۶- فسفریلاسیون کدامیک از پروتئین‌های زیر نشان می‌دهد که نورون در فاز سوم پلاستیسیته سیناپسی قرار دارد؟
الف) Syndapins
ب) CaMKII
ج) CREB
د) CaMKIV
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۲۷- اثرات نوروتوکسیسیته ناشی از افزایش یون کلسیم (+Ca2) در نورون‌های هیپوکامپی کشت شده، به واسطه اضافه نمودن کدامیک از موارد زیر برطرف می‌شود؟
الف) SKF38393، آگونیست گیرنده‌های D1 دوپامینی
ب) SCH23390، آنتاگونیست گیرنده‌های D1 دوپامینی
ج) NMDA، آگونیست گیرنده‌های NMDA
د) MK-801، آنتاگونیست گیرنده‌های NMDA
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۲۸- کدامیک از عوامل زیر در پلاستیسیته پیش‌سیناپسی نقش بسیار مهمی برعهده دارند؟
الف) B-Raf
ب) Munc18-1
ج) Capon
د) Ras
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۲۹- اتصال لیگاند به رسپتورهای تیروزین کینازی و اتوفسفوریلاسیون باعث ………………..
الف) بسیج پروتئین‌های حاوی SH2 domain و راهاندازی آبشار Ras می‌شود.
ب) بسیج پروتئین‌های حاوی PDZ domain و راهاندازی آبشار MAP Kinase می‌شود.
ج) بسیج پروتئین‌های SH3 domain و راهاندازی آبشار PKA می‌شود.
د) بسیج پروتئین‌ها Src domain و راهاندازی آبشار IP3 می‌شود.
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۳۰- کدامیک از نوروترانسمیترهای زیر از طریق کانال‌های پتاسیمی یکسو کننده مزدوج به G پروتئین‌ها (GIRK) سیگنال‌رسانی می‌کنند؟
الف) نوراپی‌نفرین
ب) دوپامین
ج) گلوتامات
د) GABA
پاسخ صحیح: گزینه د
امتیاز آزمون: 0
مسیر یادگیری را ادامه دهید
از سنجش دانش تا یادگیری عمیق‌تر
برای تثبیت آموخته‌ها، بررسی پاسخ‌های تشریحی و دسترسی به سوالات کتاب‌ها و مباحث دیگر، می‌توانید از مسیرهای زیر استفاده کنید.
گامی فراتر از پاسخ صحیح؛ درک عمیق مفاهیم
اگر می‌خواهید علاوه بر شناسایی گزینه صحیح، با تحلیل علمی سوالات، مبانی مفهومی پاسخ‌ها و دلایل رد یا تأیید گزینه‌ها آشنا شوید، پاسخ‌های تشریحی این مجموعه را مطالعه کنید. تحلیل تشریحی پرسش‌ها فرصتی فراهم می‌کند تا مفاهیم را عمیق‌تر درک کنید، ارتباط میان مباحث را بهتر بشناسید و برای مواجهه با پرسش‌های مفهومی آزمون آمادگی بیشتری به دست آورید.
برای شناخت بهتر روند سوالات آزمون دکتری علوم اعصاب، به یک دوره بسنده نکنید. مرور سوالات سال‌های مختلف به شما کمک می‌کند دانسته‌های خود را بازبینی کنید، بر مفاهیم بنیادین تسلط بیشتری بیابید و آمادگی خود را در مواجهه با شیوه‌های گوناگون طرح سؤال بسنجید.
شناخت مغز به تسلط بر یک مبحث محدود نمی‌شود. برای تکمیل آمادگی خود در آزمون دکتری تخصصی علوم اعصاب وزارت بهداشت، سایر حوزه‌های اصلی این رشته را نیز مرور کنید و دانش خود را در پیوند میان ساختار، عملکرد، مبانی زیستی و اثرات داروها بر دستگاه عصبی گسترش دهید.
نه اولین، اما در تلاش برای بهترین بودن؛ نه پیشرو در آغاز، اما ممتاز در پایان.
----
ما شاید آغازگر راه نباشیم، اما با ایمان به شایستگی و تعالی، قدم برمی‌داریم تا در قله‌ی ممتاز بودن بایستیم.
