نوروبیولوژی (Neurobiology) دانشی بنیادین در علوم اعصاب است که سازوکارهای سلولی و مولکولی دستگاه عصبی را بررسی می‌کند؛ از ارتباطات نورونی و انتقال پیام‌های عصبی تا فرایندهای زیستی زیربنای یادگیری، حافظه، رفتار و کارکردهای پیچیده مغز. تسلط بر این دانش، فراتر از حفظ‌کردن مطالب، به درک عمیق روابط میان ساختار، عملکرد و سازوکارهای دستگاه عصبی نیاز دارد.
مجموعه پیش رو، شامل سؤالات نوروبیولوژی آزمون دکتری تخصصی علوم اعصاب وزارت بهداشت در سال ۱۳۹۴، همراه با پاسخ کلیدی است که با هدف سنجش دانش، مرور مفاهیم بنیادین، شناسایی نقاط ضعف و آمادگی هدفمند برای آزمون گردآوری شده است. پیشنهاد می‌شود ابتدا به هر سؤال مستقل پاسخ دهید و سپس با مراجعه به کلید پاسخ، میزان تسلط خود را ارزیابی کنید.
در آینده‌نگاران مغز، یادگیری را فراتر از عبور از یک آزمون می‌دانیم؛ آن را گامی برای تعمیق دانش، پرورش تفکر علمی و گشودن افق‌های تازه در شناخت مغز می‌بینیم. باور ما این است که دانش معتبر، هنگامی ارزشمندتر می‌شود که دقیق، روشن و مسئولانه در دسترس جویندگان علم قرار گیرد.
آینده‌نگاران مغز
ما مغز را می‌شناسیم تا آینده را بسازیم.
راهنمای زمان‌سنج آزمون
شما می‌توانید بدون فشردن دکمه «شروع آزمون» نیز به سؤالات پاسخ دهید؛ اما برای تمرین مدیریت زمان و سنجش سرعت پاسخ‌گویی، این دکمه را در نظر گرفته‌ایم. با شروع زمان‌سنج، مدت‌زمان پاسخ‌گویی شما محاسبه می‌شود و حتی پس از پایان زمان نیز می‌توانید پاسخ‌دادن را ادامه دهید. هدف، یادگیری مدیریت زمان است، نه محدودکردن فرصت یادگیری شما.
زمان باقی‌مانده: 10:00
با فشردن دکمه زیر، زمان‌سنج فعال می‌شود.
زمان باقی‌مانده10:00
پرسش ۱- همه عبارات زیر در مورد Nissl body صحیح است بجز:
الف) در سیتوپلاسم سلول عصبی مشاهده می‌شود.
ب) تراکمی از شبکه رتیکولوآندوپلاسمیک و ریبوزوم است.
ج) حاوی میتوکندری است.
د) در پروتئین‌سازی نقش دارد.
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۲- کدام سلول زیر در مهاجرت نوروبلاست‌ها نقش اساسی دارد؟
الف) Radial glial cell
ب) Oligodendrocyte
ج) Ependymal cell
د) Microglia
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۳- Nogo توسط کدام سلول زیر تولید می‌شود؟
الف) Schwan
ب) Neural cell
ج) Oligodendrocyte
د) Microglia
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۴- NGF توسط کدام سلول ذیل بیان می‌شود؟
الف) Fibroblast
ب) Macrophage
ج) Oligodendrocyte
د) Neuron
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۵- میلین در دستگاه عصبی مرکزی توسط کدام سلول تولید می‌شود؟
الف) Microglia
ب) Astrocyte
ج) Oligodendrocyte
د) Ependymal
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۶- کدامیک در مورد Chemokine صحیح نمی‌باشد؟
الف) گلبول‌های سفید خون را به ناحیه التهاب جذب می‌کنند.
ب) رسپتور آنها از نوع G پروتئین است.
ج) جزو خانواده سایتوکاین‌ها محسوب نمی‌شوند.
د) در تنظیم آنژیوژنز نقش دارند.
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۷- کدامیک در مورد کانال‌های Aquaporin صحیح است؟
الف) به یون‌های هیدراته اجازه عبور می‌دهند.
ب) به یون +H اجازه عبور نمی‌دهند.
ج) در ناحیه pore فقط اسیدهای آمینه هیدروفیل قرار گرفته‌اند.
د) حداکثر هزار مولکول آب در هر ثانیه می‌تواند از ناحیه pore عبور کند.
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۸- کدامیک در مورد میکروتوبول‌ها صحیح است؟
الف) رشد آنها به دما حساس است.
ب) ساختارهای استاتیک هستند.
ج) بتاتوبولین فقط به انتهای “-” متصل می‌شود.
د) كولشي‌سين رشد آنها را افزایش می‌دهد.
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۹- کدامیک در مورد علت تنوع اثر کلسیم صحیح نیست؟
الف) غلظت کلسیم
ب) اتصال کلسیم به پروتئین‌ها
ج) فرکانس رهایش کلسیم
د) شارژ مثبت کلسیم
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۱۰- به کدامیک receptor sequestration اطلاق می‌شود؟
الف) تجمع رسپتورها در غشای سلول
ب) مهار رسپتور توسط مولکول‌های سیگنالینگ
ج) آندوسیتوز رسپتور و تخریب آن در لیزوزوم‌ها
د) آندوسیتوز رسپتور و بازگشت مجدد آن به غشای پلاسمایی
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۱۱- کدام مورد زیر بر بسته شدن کانال اتصال شکافدار اثر ندارد؟
الف) افزایش یون کلسیم سیتوپلاسمی
ب) کاهش یون هیدروژن سیتوپلاسمی
ج) فسفوریلاسیون پروتئینی
د) تغییر پتانسیل غشاء
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۱۲- کدامیک از جملات زیر در مورد لنفوسیت‌ها صحیح است؟
الف) سلول‌های T helper 1، اینترفرون گاما ترشح می‌کنند.
ب) سلول‌های T helper 2، اینترلوکین یک ترشح می‌کنند.
ج) سلول‌های T سیتوتوکسیک گلیکوپروتئین CD4 بیان می‌کنند.
پرسش ۱۳- تمام موارد زیر جزو خانواده Cell adhesion molecules هستند بجز:
الف) Selectins
ب) Cadherins
ج) Integrins
د) Caveolin
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۱۴- کدامیک از کینازهای زیر در شناسایی فرکانس کلسیم نقش دارد؟
الف) Ca/Calmodulin-kinase I
ب) Ca/Calmodulin-kinase III
ج) Myosin-light-chain kinas
د) Ca/Calmodulin-kinase II
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۱۵- تمام موارد زیر در مورد Guanylyl cyclase صحیح است بجز:
الف) توسط NO فعال شود.
ب) نوع محلول آن حاوی Heme است.
ج) سه نوع رسپتور غشایی برای آن شناسایی شده است.
د) نوع سیتوپلاسمی آن توسط CO غیرفعال می‌شود.
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۱۶- دو برابر شدن کروموزوم‌ها در کدام فاز از سیکل سلولی رخ می‌دهد؟
الف) G1
ب) G2
ج) S
د) M
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۱۷- هر چه شدت محرک بیشتر شود، ………… در نورون گیرنده بیشتری می‌شود.
الف) دامنه پتانسیل عمل
ب) فرکانس پتانسیل عمل
ج) تطابق
د) سرعت انتقال پیام عصبی
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۱۸- کدامیک از سلول‌های زیر در Spatial buffering نقش دارد؟
الف) نورون
ب) اینترنورون
ج) آستروسیت
د) شوآن
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۱۹- کدامیک در خصوص نحوه قرارگیری فسفولیپیدها به ترتیب از راست به چپ در لایه خارجی و داخلی غشای دو طبقه چربی گلبول‌های قرمز انسان صحیح است؟
الف) اسفنگومیلین – فسفاتیدیل اتانل آمین
ب) فسفاتیدیل سرین – فسفاتیدیل اتانل آمین
ج) فسفاتیدیل کولین – اسفنگومیلین
د) فسفاتیدیل اینوزیتول – فسفاتیدیل کولین
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۲۰- کدامیک از گزینه‌های زیر در مورد پروگزیزوم‌ها صحیح است؟
الف) غشای آنها مانند غشای سلول دو لایه است.
ب) فاقد DNA و دارای ریبوزوم هستند.
ج) مانند میتوکندری محل عمده مصرف اکسیژن هستند.
د) حاوی ژنوم هستند.
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۲۱- کدامیک از فرم‌های زیر شکل فعال جی‌پروتئین‌ها می‌باشد؟
الف) Gα-ADP
ب) Gαβγ
ج) Gαβ
د) Gα-ATP
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۲۲- کدامیک از ساب‌یونیت‌های جی‌پروتئین‌ها فعالیت ATPase دارد؟
الف) آلفا
ب) بتا
ج) گاما
د) بتا گاما
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۲۳- کلراتوکسین ترشح شده از میکروب Vibrio cholerae با کدامیک از مکانیزم‌های زیر باعث ایجاد اسهال می‌گردد؟
الف) فسفریلاسیون آلفا ساب‌یونیت Gs
ب) ADP ریبوزیلاسیون آلفا ساب‌یونیت Gs
ج) ADP ریبوزیلاسیون آلفا ساب‌یونیت Gi
د) فسفریلاسیون بتا گاما ساب‌یونیت Gi
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۲۴- کدامیک جزء پروتئین‌های V-snare می‌باشد؟
الف) 18 mumc
ب) Synaptobrevin
ج) 25-SNAP
د) Syntaxin
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۲۵- کدام ناحیه زیر در نورون‌های میلین‌دار بیشترین تراکم کانال‌های سدیمی وابسته به ولتاژ را دارد؟
الف) جسم سلولی
ب) تکمه‌های سیناپسی
ج) دندریت
د) سطح میلین
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۲۶- کدامیک از موارد زیر مزیت سیستم پیام‌رسانی وابسته به پروتئین G محسوب نمی‌شود؟
الف) Amplification
ب) Temporal range
ج) Cross-talk
د) Uncoodinated modulation
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۲۷- تفاوت رژنراسیون آکسونی در سیستم اعصاب مرکزی و محیطی چیست؟
الف) در سیستم اعصاب محیطی، آکسون‌های رژنره قادر به تشکیل سیناپس جدید نیستند.
ب) در سیستم اعصاب مرکزی، رشد آکسونی از طریق مواد شیمیایی محرک رشد، فعال می‌شود.
ج) در سیستم اعصاب محیطی، مولکول‌های فعال کننده موجود در پرینوریوم رشد آکسون‌های رژنره را در جهت صحیح میسر می‌کند.
د) در سیستم اعصاب مرکزی، آکسون‌های آسیب دیده قادر به تشکیل سیناپس جدید نیستند.
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۲۸- کدامیک از پروتئین‌های حرکتی زیر در روند اندوسیتوز متعاقب اگزوسیتوز نقش دارد؟
الف) Dynein
ب) Kinesin
ج) Contactin
د) Spectrin
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۲۹- نقش اتصالات شکافدار در سیستم اعصاب مرکزی چیست؟
الف) ایجاد تنوع در پاسخ‌های نورونی
ب) سینکرون کردن فعالیت نورونی
ج) تلفیق مسیرهای پیام رسانی درون سلولی
د) تقویت سیگنال از مسیر انتقال پیام
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۳۰- نوروترانسمیتر استیل کولین باعث بسته شدن کدامیک از کانال‌های یونی زیر می‌شود؟
الف) A-type k
ب) Resurgent-Na
ج) M-type
د) cAMP-dependent Na
پاسخ صحیح: گزینه ج
امتیاز آزمون: 0
مسیر یادگیری را ادامه دهید
از سنجش دانش تا یادگیری عمیق‌تر
برای تثبیت آموخته‌ها، بررسی پاسخ‌های تشریحی و دسترسی به سوالات کتاب‌ها و مباحث دیگر، می‌توانید از مسیرهای زیر استفاده کنید.
گامی فراتر از پاسخ صحیح؛ درک عمیق مفاهیم
اگر می‌خواهید علاوه بر شناسایی گزینه صحیح، با تحلیل علمی سوالات، مبانی مفهومی پاسخ‌ها و دلایل رد یا تأیید گزینه‌ها آشنا شوید، پاسخ‌های تشریحی این مجموعه را مطالعه کنید. تحلیل تشریحی پرسش‌ها فرصتی فراهم می‌کند تا مفاهیم را عمیق‌تر درک کنید، ارتباط میان مباحث را بهتر بشناسید و برای مواجهه با پرسش‌های مفهومی آزمون آمادگی بیشتری به دست آورید.
برای شناخت بهتر روند سوالات آزمون دکتری علوم اعصاب، به یک دوره بسنده نکنید. مرور سوالات سال‌های مختلف به شما کمک می‌کند دانسته‌های خود را بازبینی کنید، بر مفاهیم بنیادین تسلط بیشتری بیابید و آمادگی خود را در مواجهه با شیوه‌های گوناگون طرح سؤال بسنجید.
شناخت مغز به تسلط بر یک مبحث محدود نمی‌شود. برای تکمیل آمادگی خود در آزمون دکتری تخصصی علوم اعصاب وزارت بهداشت، سایر حوزه‌های اصلی این رشته را نیز مرور کنید و دانش خود را در پیوند میان ساختار، عملکرد، مبانی زیستی و اثرات داروها بر دستگاه عصبی گسترش دهید.
نه اولین، اما در تلاش برای بهترین بودن؛ نه پیشرو در آغاز، اما ممتاز در پایان.
----
ما شاید آغازگر راه نباشیم، اما با ایمان به شایستگی و تعالی، قدم برمی‌داریم تا در قله‌ی ممتاز بودن بایستیم.
