نوروبیولوژی (Neurobiology) دانشی بنیادین در علوم اعصاب است که سازوکارهای سلولی و مولکولی دستگاه عصبی را بررسی می‌کند؛ از ارتباطات نورونی و انتقال پیام‌های عصبی تا فرایندهای زیستی زیربنای یادگیری، حافظه، رفتار و کارکردهای پیچیده مغز. تسلط بر این دانش، فراتر از حفظ‌کردن مطالب، به درک عمیق روابط میان ساختار، عملکرد و سازوکارهای دستگاه عصبی نیاز دارد.
مجموعه پیش رو، شامل سؤالات نوروبیولوژی آزمون دکتری تخصصی علوم اعصاب وزارت بهداشت در سال ۱۳۹۳، همراه با پاسخ کلیدی است که با هدف سنجش دانش، مرور مفاهیم بنیادین، شناسایی نقاط ضعف و آمادگی هدفمند برای آزمون گردآوری شده است. پیشنهاد می‌شود ابتدا به هر سؤال مستقل پاسخ دهید و سپس با مراجعه به کلید پاسخ، میزان تسلط خود را ارزیابی کنید.
در آینده‌نگاران مغز، یادگیری را فراتر از عبور از یک آزمون می‌دانیم؛ آن را گامی برای تعمیق دانش، پرورش تفکر علمی و گشودن افق‌های تازه در شناخت مغز می‌بینیم. باور ما این است که دانش معتبر، هنگامی ارزشمندتر می‌شود که دقیق، روشن و مسئولانه در دسترس جویندگان علم قرار گیرد.
آینده‌نگاران مغز
ما مغز را می‌شناسیم تا آینده را بسازیم.
راهنمای زمان‌سنج آزمون
شما می‌توانید بدون فشردن دکمه «شروع آزمون» نیز به سؤالات پاسخ دهید؛ اما برای تمرین مدیریت زمان و سنجش سرعت پاسخ‌گویی، این دکمه را در نظر گرفته‌ایم. با شروع زمان‌سنج، مدت‌زمان پاسخ‌گویی شما محاسبه می‌شود و حتی پس از پایان زمان نیز می‌توانید پاسخ‌دادن را ادامه دهید. هدف، یادگیری مدیریت زمان است، نه محدودکردن فرصت یادگیری شما.
زمان باقی‌مانده: 10:00
با فشردن دکمه زیر، زمان‌سنج فعال می‌شود.
زمان باقی‌مانده10:00
پرسش ۱- همه جملات زیر در مورد Gap Junction صحیح می‌باشد بجز:
الف) هدایت از آن دو طرفه می‌باشد.
ب) از ۶ پروتئین connexon تشکیل شده است.
ج) مواد با وزن مولکولی ۱۰۰۰ می‌تواند از آن عبور کند.
د) تغییرات یون +H و 2+Ca بر هدایت آن اثر می‌گذارد.
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۲- کدام‌یک از گزینه‌های زیر در انتقال مواد در جهت + (مثبت) میکروتوبول نقش دارد؟
الف) بتا توبولین
ب) آلفا توبولین
ج) کینزین
د) داینئین
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۳- کدام‌یک از پروتئین‌های زیر، رشد را با ارسال سیگنال‌ها از غشای سلول به هسته تنظیم می‌کند؟
الف) Ras
ب) Rho
ج) Rac
د) Rab
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۴- همه فاکتورهای رشد زیر از سلول‌های گلیا مشتق می‌شوند بجز:
الف) EGF
ب) NT3
ج) NGF
د) BDNF
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۵- کدام‌یک از فسفولیپیدهای زیر به طور عمده در لایه خارجی سلول (Outer Leaflet) غشای سلول قرار دارد؟
الف) فسفاتیدیل سرین
ب) فسفاتیدیل اتانل آمین
ج) فسفاتیدیل اینوزیتول
د) فسفاتیدیل کولین
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۶- منشا Ceramide کدام‌یک از فسفولیپیدهای غشا است؟
الف) کاردیولیپین
ب) اسفنگومیلین
ج) فسفاتیدیل اتانل آمین
د) فسفاتیدیل اینوزیتول
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۷- همه موارد در خصوص CaM-Kinasa ll صحیح است بجز:
الف) در حضور کلسیم \_ کالمودولین فعال می‌شوند.
ب) decoder فرکانس نوسانات کلسیم می‌باشند.
ج) در حالت اتوفسفریله، در عدم حضور کلسیم نیز فعال باقی می‌مانند.
د) فسفاتازهای سرین \_ ترئونین سبب فعال شدن آن می‌شوند.
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۸- رسپتور کدام‌یک از موارد زیر از نوع Tyrosine-Kinase associated است؟
الف) اینترلوکین‌ها
ب) انسولین
ج) فاکتور رشد اپیدرمی
د) فاکتور رشد عصبی
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۹- کدام‌یک به طور عمده در اتصال سلول با ماتریکس خارج سلولی نقش دارد؟
الف) lntegrin
ب) Cadherin
ج) Desmocollin
د) Desmogelin
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۱۰- کدام‌یک از میانجی‌های سیناپسی زیر از جنس پلی‌پپتید نیست؟
الف) دینورفین
ب) ماده P
ج) مت انکفالین
د) سروتونین
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۱۱- Ca2+ ATPase در شبکه اندوپلاسمی و H+-ATPase در استئوکلاست‌ها به ترتیب از راست به چپ جزو کدام خانواده می‌باشد؟
الف) P type – V type
ب) V type – P type
ج) F type – P type
د) V type – F type
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۱۲- دترجنت‌ها مولکول‌های آمفی‌فیلیک هستند که:
الف) در آب نسبت به چربی بیشتر محلولند.
ب) تنها به صورت تترامر در محلول موجود هستند.
ج) دما، غلظت نمک و حتی pH تأثیری در شکل و حضور آنها در محلول ندارد.
د) تمام انواع آنها دارای شارژ خنثی هستند.
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۱۳- در خصوص کانال‌های سدیمی وابسته به ولتاژ کدام عبارت صحیح است؟
الف) بین domain دو و چهار فیلتر کانال وجود دارد.
ب) قطعه S4 به تترودوتوکسین حساس است.
ج) قطعه S6 به ولتاژ حساس است.
د) جزء غیرفعال کننده بین domain پنج و شش عمل می‌کند.
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۱۴- کدام‌یک ۱۲ بار عبور از عرض غشاء دارد؟
الف) پروتئین‌های G
ب) کانال‌های وابسته به لیگاند
ج) ترانسپورترهای گلوکز
د) فاکتورهای رشد عصبی
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۱۵- رسپتورهای کانابینوئیدی:
الف) آنتاگونیست اندوژن آناندوماید دارند.
ب) افزایش فعالیت آنها باعث افزایش رهایش گلوتامات می‌شود.
ج) اغلب در محل نورون پیش‌سیناپسی قرار دارند.
د) افزایش فعالیت آنها باعث افزایش رهایش گابا می‌شود.
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۱۶- Neurofilament از کدام‌یک از میکروفیلامان‌ها تشکیل می‌شود؟
الف) میکروفیلامان‌های حد واسط
ب) میکروفیلامان‌های نازک
ج) میکروفیلامان‌های ضخیم
د) ترکیبی از میکروفیلامان‌های ضخیم و نازک
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۱۷- فاکتور شاخص برای شناسایی دستگاه گلژی کدام است؟
الف) سیتوکروم c
ب) پمپ سدیم – پتاسیم
ج) سیتوکروم b5 ردوکتاز
د) آنزیم گلیکوزیل ترانسفراز
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۱۸- کمترین سرعت جابجایی مولکول‌های چربی در سطح غشا مرتبط با کدام نوع حرکات است؟
الف) Flip-Flop
ب) Rotation
ج) Flexion
د) Lateral Diffusion
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۱۹- بیشترین تراکم کانال‌های نوع T کلسیمی در کدام بخش زیر وجود دارد؟
الف) ترمینال پیش سیناپسی
ب) دندریت‌ها
ج) تپه آکسونی
د) گره‌های رانویه
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۲۰- تمام گزینه‌های زیر در مورد TGF-β صحیح هستند بجز:
الف) در بروز بدخیمی‌ها نقش مهمی دارد.
ب) گیرنده آن سبب فعال‌سازی انواع فاکتورهای رونویسی می‌شود.
ج) Bone morphogenetic protein یکی از انواع آن است.
د) سبب تقویت بروز مولکول‌های cell adhesion می‌شود.
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۲۱- کدام‌یک از راهبردهای زیر جایگاه‌های کروموزومی یک اختلال را نشان می‌دهد؟
الف) Linkage study
ب) Association study
ج) Family study
د) Twin study
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۲۲- تمام گزینه‌ها در مورد ساختمان نوکلئوزوم درست است بجز:
الف) ساختار DNA در نوکلئوزوم بستگی به چاپرون‌ها است.
ب) نوکلئوزوم از DNA و یک اکتامر هیستونی تشکیل شده است.
ج) DNA در نوکلئوزوم حاوی ۱۴۷ جفت باز است.
د) DNA موجود در آن بسیار مستعد nuclease digestion است.
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۲۳- کانال‌های سدیمی کدام قسمت از نورون دارای بیشترین تراکم هستند؟
الف) قسمت ابتدایی آکسون
ب) دندریت‌ها
ج) جسم سلولی نزدیک دندریت‌ها
د) غشاء آکسونی زیر میلین
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۲۴- ‘cap 5 در انتهای RNA دارای تمام کارکردهای زیر است بجز:
الف) کمک به انتقال mRNA به سیتوپلاسم
ب) محافظت از تخریب آنزیمی mRNA
ج) تسهیل در تولید micro RNA
د) تسهیل در ترجمه (Translation)
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۲۵- در ترمینال عصبی کدام پروتئین سنسور کلسیمی، وجود دارد؟
الف) سیناپتوتگمین
ب) SNAP25
ج) VAMP
د) سینتاکسین
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۲۶- رسپتورهای ریانودینی:
الف) پمپ‌های کلسیمی داخل غشای پلاسمایی هستند.
ب) کانال‌های کلسیمی داخل سلولی هستند.
ج) کانال‌های آنیونی داخل غشای میتوکندری هستند.
د) کانال‌های آنیونی متصل به شبکه سارکوپلاسمی هستند.
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۲۷- کدام‌یک در مورد کانال‌های NMDA درست است؟
الف) توسط گلیسین مهار می‌شوند.
ب) MK801 هدایت آنها را زیاد می‌کند.
ج) تنها به کلسیم نفوذپذیرند.
د) توسط منیزیوم مهار می‌شود.
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۲۸- ساختار نیسل بادی‌ها از کدام‌یک از عناصر زیر تشکیل می‌شود؟
الف) تراکمی لیپیدی درون جسم سلولی نورون‌ها هستند.
ب) مجموعه‌ای از میکروتوبول‌ها هستند.
ج) تراکمی از شبکه آندوپلاسمیک صاف هستند.
د) تراکمی از شبکه آندوپلاسمیک خشن هستند.
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۲۹- منشأ کدام سلول زیر از neural crest است؟
الف) سلول‌های الیگودندروسیت
ب) سلول‌های اپاندیمال
ج) سلول‌های شاخ قدامی نخاع
د) سلول‌های عقده شوکی نخاع
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۳۰- منشأ سلول‌های عصبی از کدام لایه جنینی می‌باشد؟
الف) اکتودرم
ب) مزودرم
ج) آندودرم
د) هیپوبلاست
پاسخ صحیح: گزینه الف
امتیاز آزمون: 0
مسیر یادگیری را ادامه دهید
از سنجش دانش تا یادگیری عمیق‌تر
برای تثبیت آموخته‌ها، بررسی پاسخ‌های تشریحی و دسترسی به سوالات کتاب‌ها و مباحث دیگر، می‌توانید از مسیرهای زیر استفاده کنید.
گامی فراتر از پاسخ صحیح؛ درک عمیق مفاهیم
اگر می‌خواهید علاوه بر شناسایی گزینه صحیح، با تحلیل علمی سوالات، مبانی مفهومی پاسخ‌ها و دلایل رد یا تأیید گزینه‌ها آشنا شوید، پاسخ‌های تشریحی این مجموعه را مطالعه کنید. تحلیل تشریحی پرسش‌ها فرصتی فراهم می‌کند تا مفاهیم را عمیق‌تر درک کنید، ارتباط میان مباحث را بهتر بشناسید و برای مواجهه با پرسش‌های مفهومی آزمون آمادگی بیشتری به دست آورید.
برای شناخت بهتر روند سوالات آزمون دکتری علوم اعصاب، به یک دوره بسنده نکنید. مرور سوالات سال‌های مختلف به شما کمک می‌کند دانسته‌های خود را بازبینی کنید، بر مفاهیم بنیادین تسلط بیشتری بیابید و آمادگی خود را در مواجهه با شیوه‌های گوناگون طرح سؤال بسنجید.
شناخت مغز به تسلط بر یک مبحث محدود نمی‌شود. برای تکمیل آمادگی خود در آزمون دکتری تخصصی علوم اعصاب وزارت بهداشت، سایر حوزه‌های اصلی این رشته را نیز مرور کنید و دانش خود را در پیوند میان ساختار، عملکرد، مبانی زیستی و اثرات داروها بر دستگاه عصبی گسترش دهید.
نه اولین، اما در تلاش برای بهترین بودن؛ نه پیشرو در آغاز، اما ممتاز در پایان.
----
ما شاید آغازگر راه نباشیم، اما با ایمان به شایستگی و تعالی، قدم برمی‌داریم تا در قله‌ی ممتاز بودن بایستیم.
