نوروفارماکولوژی (Neuropharmacology) شاخهای تخصصی و میانرشتهای از علوم اعصاب و داروشناسی است که تأثیر داروها و ترکیبات فعال زیستی بر دستگاه عصبی را بررسی میکند؛ از برهمکنش مولکولهای دارویی با گیرندهها، ناقلهای عصبی و کانالهای یونی تا تغییرات پیامرسانی سلولی و شبکههای عصبی که در شکلگیری رفتار، شناخت، هیجان، یادگیری و حافظه نقش دارند. درک عمیق این دانش، مستلزم فراتر رفتن از شناخت نام داروها و آثار شناختهشده آنها و رسیدن به فهمی سازوکارمحور از رابطه میان ساختار مولکولی، عملکرد عصبی و پاسخ دارویی است؛ فهمی که در آن، هر اثر فارماکولوژیک دریچهای به سوی شناخت دقیقتر عملکرد مغز میگشاید.
مجموعه پیش رو، شامل سوالات نوروفارماکولوژی آزمون دکتری تخصصی علوم اعصاب وزارت بهداشت در سال ۱۳۸۹، همراه با پاسخ کلیدی است؛ مجموعهای که فرصتی برای ارزیابی دانش، مرور مفاهیم بنیادین، سنجش توانایی تحلیل پرسشها و شناسایی نقاط ضعف علمی فراهم میکند. پیشنهاد میشود پیش از مراجعه به کلید پاسخ، هر سؤال را با تکیه بر دانش خود و از طریق تحلیل صورت سؤال و ارزیابی گزینهها پاسخ دهید. سپس با تطبیق پاسخهای خود با کلید، ضمن ارزیابی میزان تسلط بر مباحث، موضوعاتی را که به مرور یا مطالعه عمیقتر نیاز دارند، مشخص کنید.
در آیندهنگاران مغز، نوروفارماکولوژی را صرفاً مجموعهای از اطلاعات درباره داروها نمیدانیم؛ بلکه آن را مسیری برای پیوند دادن دانش مولکولی به عملکرد دستگاه عصبی و درک علمیتر سازوکارهای مغز میبینیم. باور ما این است که یادگیری عمیق، از عبور شتابزده از پرسشها حاصل نمیشود؛ بلکه در مواجهه دقیق با مفاهیم، تحلیل روابط علت و معلولی و بازنگری نقادانه در دانستهها شکل میگیرد. از این منظر، هر سؤال فرصتی برای اندیشیدن، هر پاسخ گامی برای استوارتر کردن بنیان دانش و هر بازنگری زمینهای برای دستیابی به فهمی دقیقتر از دستگاه عصبی است.
رسالت آیندهنگاران مغز، فراهم آوردن بستری علمی برای دسترسی روشن، دقیق و مسئولانه به دانش معتبر علوم اعصاب است؛ بستری که در آن، آمادگی برای آزمون با تعمیق یادگیری همراه میشود و مطالعه منابع و پرسشهای تخصصی، فراتر از کسب نتیجهای مقطعی، به پرورش تفکر علمی و گسترش افقهای شناختی میانجامد. هدف، تنها یافتن پاسخ صحیح نیست؛ بلکه فهم این است که چرا یک پاسخ صحیح است، چه سازوکاری آن را توضیح میدهد و چگونه میتوان آن دانش را در چارچوب گستردهتر علوم اعصاب به کار گرفت.
آیندهنگاران مغز
ما مغز را میشناسیم تا آینده را بسازیم.
پنل هوشمند آزمون | آیندهنگاران مغز
عملکرد و پیشرفت شما در آزمون
۰پاسخ صحیح
۰پاسخ نادرست
۰باقیمانده
با فشردن دکمه شروع آزمون، زمانسنج ۱۰ دقیقهای فعال میشود. پس از پایان زمان نیز میتوانید به پاسخگویی ادامه دهید. وضعیت پاسخها و میزان پیشرفت شما بهصورت خودکار بهروزرسانی میشود.
فهرست سؤالات آزمون
10:00
زمان باقیمانده10:00
۰پاسخ صحیح
۰پاسخ نادرست
۰سؤالات باقیمانده
پرسش ۱- گزینه صحیح در مورد داروهای مؤثر بر پارکینسون کدام است؟
الف) Tolcapone مهار کننده آنزیم MAO میباشد.
ب) Pramipexole از طریق گیرندههای دوپامینی عمل میکند و به تنهایی در درمان پارکینسون مصرف میگردد.
ج) آمانتادین در پارکینسون مقاوم به L-dopa مصرف میگردد.
د) از موارد منع مصرف آنتی کولینرژیکهای مؤثر بر پارکینسون هیپرتروفی پروستات میباشد.
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۲- پاسخ صحیح را انتخاب نمایید.
الف) بعد از چند سال مصرف کربیدوپا (carbidopa) به علت افزایش عوارض جانبی و یا کاهش اثر اولیه دچار مشکل در مصرف میشویم.
ب) عارضه شایع مصرف لوودوپا، عوارض گوارشی میباشد.
ج) Dyskinesia ناشی از مصرف لوودوپا را میتوان با تجویز کربیدوپا جلوگیری کرد.
د) تجویز همزمان ویتامین B۱ با افزایش فعالیت آنزیم دوپا دکربوکسیلاز باعث کاهش اثر L-Dopa میگردد.
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۳- کدامیک از اثرات زیر مربوط به آتروپین نمیباشد؟
الف) فلج تطابق
ب) اتساع برونشها
ج) برادیکاردی ابتدایی در دوزهای کم
د) تنگی عروق و افزایش فشارخون
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۴- کدامیک از داروهای زیر جهت درمان مسمومیت با داروهای اورگانوفسفره به کار میروند؟
الف) پرالیدوکسیم
ب) ادروفونيوم
ج) فیزوستیگمین
د) بتانکول
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۵- کدامیک از عوامل ذیل قادر به ایجاد علائم پارکینسون میباشد؟
پرسش ۷- کدامیک از داروهای ذیل مستقیماً از طریق گیرندههای دوپامین اثر ضد پارکینسون دارند؟
الف) Carbidopa
ب) Bromocriptine
ج) Physostigmine
د) Bupropion
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۸- کدامیک از گیرندههای ذیل مستقیما از طریق کانال یونی در CNS عمل میکند؟
الف) M۲
ب) ۵HT۳
ج) GABAB
د) آدنوزین مغزی
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۹- کدامیک از اثرات زیر از عوارض جدی مرفین است؟
الف) افسردگی
ب) تشنج
ج) دپرسيون تنفسی
د) آریتمی قلبی
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۱۰- کدامیک از داروهای ضد افسردگی دارای فعالیت دوپامین است؟
الف) Bupropion
ب) Fluxetine
ج) Imipramine
د) Trazodon
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۱۱- کدامیک از گزینههای زیر صحیح است؟
الف) گاباپنتین وقفه آنزیم گابا آمینو ترانسفراز را باعث میشود.
ب) حساسیت پوستی شدید از عوارض نادر داروی لاموتریجين است.
ج) مکانیسم عمل فنوباربیتال مشابه لاموتریجین میباشد.
د) فلبامات اثر ضد پارکینسون قوی دارد.
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۱۲- کدامیک از گزینههای زیر صحیح است؟
الف) ماپروتیلین آنتاگونیست گیرندههای 5HT2A میباشد.
ب) اثرات آنتیکولینرژیک داروهای سه حلقهای کمتر از SSRI میباشد.
ج) Moclobemide مهار کننده برگشتپذیر MAO-A میباشد.
د) بوپروپیون منحصراً از بازجذب سروتونین عمل میکند.
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۱۳- کدامیک از گزینههای زیر صحیح است؟
الف) فنیتوئین موجب هیپرپلازی لثه میشود.
ب) فنیتوئین فراهمی زیستی فوقالعاده بالایی دارد.
ج) فنیتوئین موجب درمان بیماری دو قطبی میشود.
د) خوابآلودگی از اثرات دوزهای بسیار کم فنیتوئین است.
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۱۴- کدامیک از داروهای زیر باعث تخلیه ناقل عصبی در محل سیناپس عصبی میشود؟
الف) رزرپین
ب) آمفتامین
ج) کوکائین
د) استریکنین
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۱۵- کدامیک از داروهای ذیل فقط بر گیرنده K (کاپا) اثر آگونیستی دارد؟
الف) مپریدین
ب) نالترکسون
ج) پنتازوسین
د) فنتانیل
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۱۶- کدامیک از داروهای ذیل اثر Neuroprotective (نوروپروتکتیو) دارد؟
الف) Amantadine
ب) Selegiline
ج) Pramipexole
د) ب و ج
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۱۷- کدامیک از داروهای زیر از طریق گیرنده D₂ اثر ضد پسیکوز دارد؟
الف) Sulpiride
ب) Pisperidone
ج) Olanzapine
د) Questiapine
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۱۸- کدامیک از داروهای زیر با تحریک گیرنده 5HT1A اثر بالینی خود را اعمال میکند؟
الف) Zolpidem
ب) Diazepam
ج) Buspirone
د) Meprobamate
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۱۹- در کدامیک از محلهای ذیل استیل کولین عمل میانجی را ندارد؟
الف) عقدههای سمپاتیک
ب) عقدههای پاراسمپاتیک
ج) محل اتصال عصب و عضله
د) در عروق خونی بزرگ
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۲۰- کدام گیرنده از طریق IP₃ (اینوزیتول تری فسفات) و DAG (دی آسیل گلیسرول) اثرات خود را اعمال مینماید؟
الف) گیرنده M₅ موسکارینی
ب) گیرنده M₂ موسکارینی
ج) گیرنده نیکوتینی گانگلیونها
د) گیرنده α₂ آدرنرژیک
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۲۱- کدامیک از موارد زیر جزء موارد مصرف درمانی داروهای مقلد پاراسمپاتیک است؟
الف) آسم
ب) میاستنی گراویس
ج) پارکینسون
د) اولسر پپتیک
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۲۲- کدامیک از اثرات زیر مربوط به مصرف مقادیر معمول آتروپین نیست؟
الف) یبوست
ب) برادیکاردی
ج) خشکی دهان
د) میدریاز
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۲۳- کدامیک از داروهای زیر وارد مغز میشود؟
الف) دوپامین به طور خوراکی
ب) نئوستیگمین
ج) ایپراتروپیوم (Ipratropium)
د) آتروپین
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۲۴- کدامیک از گیرندههای زیر در هیپرپلازی خوشخیم پروستات توسط داروهای آدرنرژیک مهار میگردد؟
الف) گیرنده α₁A
ب) گیرنده α₂A
ج) گیرنده α₂B
د) گیرنده α₂D
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۲۵- کدامیک از اثرات زیر مربوط به Zolpidem میباشد؟
الف) یک داروی بنزودیازپینی است.
ب) یک داروی خوابآور میباشد.
ج) اثر آن با فلومازنیل برگشت داده نمیشود.
د) تولرانس به آن بیش از باربیتوریکهاست.
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۲۶- کدامیک از گزینههای زیر درباره مکانیسم ضد صرع صحیح است؟
الف) اتوسوکسیمید از طریق گابا عمل مینماید.
ب) فنوباربیتال اثر خود را از طریق جلوگیری از بازجذب سروتونین اعمال میکند.
ج) فنیتوئین از طریق کانال سدیم عمل میکند.
د) Buspirone خوابآور و از طریق گابا عمل میکند.
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۲۷- در صورت مصرف کدامیک از داروهای زیر در دوران حاملگی احتمال بروز عارضه Spina bifida در نوزادان افزایش میدهد؟
الف) کاربامازپین
ب) فنیتوئین
ج) والپروات
د) پریمیدین
پاسخ صحیح: گزینههای الف و ج
پرسش ۲۸- کدامیک از عبارات زیر درباره Baclofen صحیح میباشد؟
الف) در ضایعات نخاعی مؤثر میباشد.
ب) به GABA_C پسسیناپسی متصل شده و سبب شل شدن عضله میشود.
ج) اثر آنالژزیک خود را از طریق گیرندههای اوپیوئیدی اعمال میکند.
د) سبب بالا بردن آستانه تشنج در بیماران مبتلا به صرع میشود.
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۲۹- کدامیک از داروهای زیر در صرع نوزادان بیشتر اثر دارد؟
الف) کلونازپام
ب) فنوباربیتال
ج) تیاگاباین
د) لاموتریژین
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۳۰- کدام گزینه زیر صحیح است؟
الف) LSD از طریق گیرندههای دوپامین D₂ اثر خود را اعمال مینماید.
ب) مپریدین حاوی ترکیب Δ9-THC میباشد.
ج) L_DOPA از طریق گیرندههای سروتونرژیک باعث عوارض رفتاری میشود.
د) متادون به عنوان داروی جانشینی در درمان اعتیاد به اوپیوئیدها استفاده میگردد.
پاسخ صحیح: گزینه د
عملکرد و پیشرفت شما در آزمون
۰پاسخ صحیح
۰پاسخ نادرست
۰باقیمانده
مسیر یادگیری را ادامه دهید
از سنجش دانش تا یادگیری عمیقتر
برای تثبیت آموختهها، بررسی پاسخهای تشریحی و دسترسی به سوالات کتابها و مباحث دیگر، میتوانید از مسیرهای زیر استفاده کنید.
گامی فراتر از پاسخ صحیح؛ درک عمیق مفاهیم
اگر میخواهید علاوه بر شناسایی گزینه صحیح، با تحلیل علمی سوالات، مبانی مفهومی پاسخها و دلایل رد یا تأیید گزینهها آشنا شوید، پاسخهای تشریحی این مجموعه را مطالعه کنید. تحلیل تشریحی پرسشها فرصتی فراهم میکند تا مفاهیم را عمیقتر درک کنید، ارتباط میان مباحث را بهتر بشناسید و برای مواجهه با پرسشهای مفهومی آزمون آمادگی بیشتری به دست آورید.
برای شناخت بهتر روند سوالات آزمون دکتری علوم اعصاب، به یک دوره بسنده نکنید. مرور سوالات سالهای مختلف به شما کمک میکند دانستههای خود را بازبینی کنید، بر مفاهیم بنیادین تسلط بیشتری بیابید و آمادگی خود را در مواجهه با شیوههای گوناگون طرح سؤال بسنجید.
شناخت مغز به تسلط بر یک مبحث محدود نمیشود. برای تکمیل آمادگی خود در آزمون دکتری تخصصی علوم اعصاب وزارت بهداشت، سایر حوزههای اصلی این رشته را نیز مرور کنید و دانش خود را در پیوند میان ساختار، عملکرد، مبانی زیستی و اثرات داروها بر دستگاه عصبی گسترش دهید.
نه اولین، اما در تلاش برای بهترین بودن؛ نه پیشرو در آغاز، اما ممتاز در پایان.
----
ما شاید آغازگر راه نباشیم، اما با ایمان به شایستگی و تعالی، قدم برمیداریم تا در قلهی ممتاز بودن بایستیم.