سوالات جای خالی گفتار اول فصل سوم زیست دوازدهم | یادگیری فعال برای کنکور و امتحان نهایی

انتقال اطلاعات در نسل‌ها

شباهت بین فرزندان و [نمایش پاسخ]، گویای آن است که [نمایش پاسخ] والدین به نحوی به فرزندان [نمایش پاسخ] می‌شود. همچنین می‌دانیم که در تولیدمثل [نمایش پاسخ] ارتباط بین نسل‌ها را [نمایش پاسخ] برقرار می‌کنند و [نمایش پاسخ] هریک از والدین توسط [نمایش پاسخ] که در [نمایش پاسخ] موجود در [نمایش پاسخ] قرار دارد، به [نمایش پاسخ] بعد منتقل می‌شود.

پیش از کشف قوانین [نمایش پاسخ]، تصور بر آن بود که صفات فرزندان، [نمایش پاسخ] از صفات والدین و حد [نمایش پاسخ] از آنهاست. مثلاً اگر یکی از والدین بلندقد و دیگری کوتاه قد باشد، فرزند آنان قدی [نمایش پاسخ] خواهد داشت. [نمایش پاسخ] مشاهدات متعدد نشان داد که این تصور درست [نمایش پاسخ].

در اواخر قرن [نمایش پاسخ]، زمانی که هنوز [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] دِنا و ژن‌ها معلوم نبود، دانشمندی به نام [نمایش پاسخ] توانست قوانین بنیادی [نمایش پاسخ] را کشف کند. به کمک این قوانین، می‌شد [نمایش پاسخ] فرزندان را پیش‌بینی کرد. با توجه به شناخت شما از [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] دِنا، در این فصل با مفاهیم پایه [نمایش پاسخ] به زبان امروزی آشنا می‌شویم.

گفتار ۱.        مفاهیم پایه

هر یک از ما [نمایش پاسخ] داریم که ما را با آنها می‌شناسند. [نمایش پاسخ] از این [نمایش پاسخ] را از والدین خود دریافت کرده‌ایم؛ مثل [نمایش پاسخ]، [نمایش پاسخ] یا [نمایش پاسخ]. ویژگی‌هایی را هم می‌شناسیم که [نمایش پاسخ] نیستند؛ مثل [نمایش پاسخ] که به علت قرارگرفتن در معرض آفتاب ایجاد شده است.

در علم [نمایش پاسخ]، ویژگی‌های [نمایش پاسخ] جانداران را [نمایش پاسخ] می‌نامند (شکل ۱). ژن‌شناسی، شاخه‌ای از [نمایش پاسخ] است که به چگونگی وراثت [نمایش پاسخ] از نسلی به نسل دیگر می‌پردازد.

هر یک از [نمایش پاسخ] که نام بردیم به [نمایش پاسخ] مختلفی دیده می‌شوند. مثلاً [نمایش پاسخ] چشم ممکن است به رنگ [نمایش پاسخ]، [نمایش پاسخ]، [نمایش پاسخ] یا [نمایش پاسخ] باشد. یا [نمایش پاسخ] مو ممکن است به شکل [نمایش پاسخ]، [نمایش پاسخ] یا [نمایش پاسخ] دیده شود. به [نمایش پاسخ] مختلف یک صفت، [نمایش پاسخ] آن صفت می‌گویند.

[نمایش پاسخ] خونی

آیا شما گروه خونی خود را می‌دانید؟ آیا می‌دانید منظور از [نمایش پاسخ] مثلاً ⁺A چیست؟ وقتی می‌گویند گروه خونی شخصی ⁺A است در واقع «[نمایش پاسخ]» گروه خونی را برای او مشخص کرده‌اند. یکی گروه خونی معروف به [نمایش پاسخ] و دیگری گروه خونی‌ای به نام [نمایش پاسخ]. در ادامه این [نمایش پاسخ] گروه خونی را بررسی می‌کنیم. توضیح [نمایش پاسخ] ساده‌تر است و با آن آغاز می‌کنیم.

گروه خونی [نمایش پاسخ]: گروه خونی [نمایش پاسخ] بر اساس بودن یا نبودن [نمایش پاسخ] است که در [نمایش پاسخ] گویچه‌های [نمایش پاسخ] جای دارد و [نمایش پاسخ] نامیده می‌شود. اگر این [نمایش پاسخ] وجود داشته باشد، گروه خونی [نمایش پاسخ] است و اگر وجود نداشته باشد گروه خونی [نمایش پاسخ] خواهد شد (شکل 2).

شکل ۱- هریک از افراد [نمایش پاسخ]، [نمایش پاسخ] دارد که [نمایش پاسخ] این [نمایش پاسخ] به نسل بعد منتقل شوند.

شکل ۲- مبنای گروه خونی [نمایش پاسخ] [نمایش پاسخ]

بود و نبود [نمایش پاسخ] به نوعی [نمایش پاسخ] بستگی دارد. [نمایش پاسخ] ژن در ارتباط با این [نمایش پاسخ]، در میان مردم دیده می‌شود. ژنی که می‌تواند پروتئین[نمایش پاسخ] را بسازد و ژنی که نمی‌تواند [نمایش پاسخ] را بسازد. این دو ژن را به ترتيب [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] می‌نامیم.

D و d جایگاه [نمایش پاسخ] در [نمایش پاسخ] شماره [نمایش پاسخ] دارند. توجه داشته باشید که هر [نمایش پاسخ] شماره [نمایش پاسخ] در این جایگاه ژن D [نمایش پاسخ] d را دارد و [نمایش پاسخ]. به این جایگاه از [نمایش پاسخ] شماره [نمایش پاسخ]، جایگاه [نمایش پاسخ] می‌گویند (شکل 3).

D و d که [نمایش پاسخ] مختلف [نمایش پاسخ] را تعیین می‌کنند و هر دو جایگاه ژنی [نمایش پاسخ] دارند؛ [نمایش پاسخ] هم هستند. از آنجا که هر یک از ما [نمایش پاسخ] فام‌تن [نمایش پاسخ] داریم، پس دو [نمایش پاسخ] هم برای [نمایش پاسخ] داریم. بنابراین [نمایش پاسخ] هر دو فام‌تن شماره [نمایش پاسخ]، [نمایش پاسخ] یا هر [نمایش پاسخ] را داشته باشند. در این صورت می‌گویند فرد برای این [نمایش پاسخ] [نمایش پاسخ] است. اما اگر یک فام‌تن [نمایش پاسخ] و دیگری [نمایش پاسخ] را داشته باشد می‌گویند فرد برای این [نمایش پاسخ]، [نمایش پاسخ] است (شکل 4).

شکل ۳- جایگاه [نمایش پاسخ] [نمایش پاسخ]

شکل ۴- [نمایش پاسخ] [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ]

گروه خونی فردی که DD است، [نمایش پاسخ] و گروه خونی فرد dd، [نمایش پاسخ] است. اما گروه خونی فردی که [نمایش پاسخ] است؛ چگونه می‌شود؟ برای پاسخ به این سؤال باید رابطه بین این دو [نمایش پاسخ] را دانست.

مشاهدات نشان می‌دهند که افراد ناخالص، گروه خونی [نمایش پاسخ] را خواهند داشت. بنابراین اگر دو [نمایش پاسخ] D و d کنار هم قرار بگیرند، این [نمایش پاسخ] [نمایش پاسخ] است که بروز می‌کند. در چنین حالتی گفته می‌شود که [نمایش پاسخ] D [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] d [نمایش پاسخ] است و بین دگره‌ها رابطهٔ [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] برقرار است. طبق قرارداد، [نمایش پاسخ] بارز را با حرف [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] نهفته را با حرف [نمایش پاسخ] آن نشان می‌دهیم.

توضیح علت رابطهٔ [نمایش پاسخ] دگره‌های گروه خونی [نمایش پاسخ] کار آسانی است. داشتن تنها [نمایش پاسخ] دگره [نمایش پاسخ] کافی است تا در [نمایش پاسخ] گویچه‌های قرمز [نمایش پاسخ] [نمایش پاسخ] مشاهده شود به همین علت، گروه خونی فردی که برای این [نمایش پاسخ] [نمایش پاسخ] است، [نمایش پاسخ] خواهد شد (شکل 5).

شکل ۵- توضیح رابطهٔ [نمایش پاسخ] بین [نمایش پاسخ] گروه خونی [نمایش پاسخ]

ترکیب [نمایش پاسخ] را در فرد، [نمایش پاسخ] و شکل [نمایش پاسخ] یا [نمایش پاسخ] بروز یافته صفت را [نمایش پاسخ] می‌نامیم. جدول ۱ انواع [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] را در مورد این [نمایش پاسخ] نشان می‌دهد.

جدول ۱- انواع [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] گروه خونی [نمایش پاسخ]

نوع دیگری از رابطه بین [نمایش پاسخ] را در [نمایش پاسخ] گروه خونی [نمایش پاسخ] می‌توانیم ببینیم.

گروه خونی [نمایش پاسخ]: در گروه خونی ABO خون به چهار گروه [نمایش پاسخ]، [نمایش پاسخ]، [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] گروه‌بندی می‌شود. این گروه‌بندی بر مبنای بودن یا نبودن [نمایش پاسخ] نوع [نمایش پاسخ] به نام‌های [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] در [نمایش پاسخ] گویچه‌های [نمایش پاسخ] است (شکل ۶).

شکل ۶- مبنای گروه خونی [نمایش پاسخ]

گروه خونی [نمایش پاسخ]	گروه خونی [نمایش پاسخ]	گروه خونی [نمایش پاسخ]	گروه خونی [نمایش پاسخ]
				[نمایش پاسخ]
هیچ کدام	B و A	B	A	نوع [نمایش پاسخ] [نمایش پاسخ]

مبنای گروه خونی [نمایش پاسخ]

برای گروه خونی ABO چه [نمایش پاسخ] وجود دارد؟ اضافه‌شدن [نمایش پاسخ] A و B به [نمایش پاسخ] گلبول قرمز، یک واکنش [نمایش پاسخ] است. دو نوع [نمایش پاسخ] وجود دارد. یکی [نمایش پاسخ] A، که [نمایش پاسخ] A را به [نمایش پاسخ] اضافه می‌کند و دیگری [نمایش پاسخ] B، که [نمایش پاسخ] B را اضافه می‌کند. اگر هیچ یک از این [نمایش پاسخ] [نمایش پاسخ] وجود نداشته باشند، آن‌گاه هیچ [نمایش پاسخ] اضافه نخواهد شد. بنابراین برای این [نمایش پاسخ]، [نمایش پاسخ] دگره وجود دارد. دگره‌ای که [نمایش پاسخ] A را می‌سازد، دگره‌ای که [نمایش پاسخ] B را می‌سازد و دگره‌ای که هیچ [نمایش پاسخ] نمی‌سازد. جایگاه [نمایش پاسخ] گروه خونی [نمایش پاسخ] در فام‌تن شماره [نمایش پاسخ] است.

برای سادگی، این سه [نمایش پاسخ] را به ترتیب [نمایش پاسخ]، [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] می‌نامیم. در اینجا تشخیص [نمایش پاسخ] برای ژن‌نمودهای [نمایش پاسخ][نمایش پاسخ]، [نمایش پاسخ] يا OO آسان است: گروه خونی به ترتیب B ،A یا [نمایش پاسخ] می‌شود. اما، رخ‌نمود [نمایش پاسخ] ناخالص چیست؟ رابطه بارز و نهفتگی بین [نمایش پاسخ] چگونه است؟

ژن‌نمودهای [نمایش پاسخ] برای این [نمایش پاسخ] عبارت‌اند از [نمایش پاسخ]،[نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ]. آیا می‌توانید حدس بزنید [نمایش پاسخ] فردی که AO است چیست؟ [نمایش پاسخ] A [نمایش پاسخ] A را می‌سازد اما [نمایش پاسخ] O هیچ [نمایش پاسخ] نمی‌سازد. پس گروه خونی این فرد [نمایش پاسخ] خواهد شد. به همین علت گفته می‌شود A نسبت به [نمایش پاسخ] [نمایش پاسخ] است. همین استدلال را می‌توان برای [نمایش پاسخ] BO به کار برد. دگره [نمایش پاسخ] نیز نسبت به دگره [نمایش پاسخ] [نمایش پاسخ] است. در [نمایش پاسخ] AB هر دو [نمایش پاسخ] ساخته می‌شوند و به همین علت گلبول [نمایش پاسخ] هر دو [نمایش پاسخ] A و [نمایش پاسخ] را خواهد داشت. در اینجا رابطه بین [نمایش پاسخ] A و B، از نوع [نمایش پاسخ] نیست. چنین رابطه‌ای را [نمایش پاسخ] می‌نامیم و می‌گوییم [نمایش پاسخ] A و B نسبت به یکدیگر [نمایش پاسخ] هستند. در هم‌توانی، اثر [نمایش پاسخ]، همراه با هم [نمایش پاسخ] می‌شود.

ژن‌شناسان [نمایش پاسخ] [نمایش پاسخ] ،[نمایش پاسخ] و O را به ترتیب با I^B ،I^A و [نمایش پاسخ] نشان می‌دهند. این نوع نام‌گذاری به روشنی نشان می‌دهد که دگره I^A و I^B نسبت به یکدیگر [نمایش پاسخ] اما نسبت به i [نمایش پاسخ]ند.

بارزيت ناقص

تا اینجا با دو نوع رابطه [نمایش پاسخ] آشنا شدیم: یکی [نمایش پاسخ] و دیگری [نمایش پاسخ]. رابطه دیگری نیز بین [نمایش پاسخ] برقرار است و آن موقعی است که [نمایش پاسخ] در حالت [نمایش پاسخ]، به صورت حد [نمایش پاسخ] حالت‌های [نمایش پاسخ] مشاهده می‌شود. این بار مثالی از [نمایش پاسخ] بیاوریم. رنگ [نمایش پاسخ] مثال خوبی است (شكل ۷).

[نمایش پاسخ] دگره برای رنگ [نمایش پاسخ] وجود دارد که یکی [نمایش پاسخ] و دیگری [نمایش پاسخ] است. این دو را به ترتیب با [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] نشان می‌دهیم. در حالت RR رنگ گل، [نمایش پاسخ] و در حالت WW رنگ گل، [نمایش پاسخ] است. رنگ گل [نمایش پاسخ] چگونه است؟ این گل، [نمایش پاسخ] است. رنگ صورتی، حالت حد [نمایش پاسخ] قرمز و [نمایش پاسخ] است. در این حالت گفته می‌شود که رابطه [نمایش پاسخ] برقرار است.

شكل ۷- [نمایش پاسخ]