سوالات جای خالی گفتار سوم فصل اول زیست دوازدهم | یادگیری فعال برای کنکور و امتحان نهایی

گفتار ۳ پروتئین‌ها

علاوه بر [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] که در یاخته ذخیره و [نمایش پاسخ] اطلاعات را بر عهده دارند مولکول‌های دیگری نیز هستند که به انجام [نمایش پاسخ] مختلف یاخته‌ای کمک می‌کنند. از جمله این مولکول‌ها [نمایش پاسخ] هستند که نقش بسیار مهمی در فرایندهای یاخته‌ای دارند.

ساختار آمینواسیدها

پروتئین‌ها [نمایش پاسخ] از آمینواسیدها هستند. نوع، [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] آمینواسیدها در پروتئین، ساختار و [نمایش پاسخ] آنها را مشخص می‌کند. آمینواسیدها همان‌طور که از نامشان برمی‌آید یک گروه [نمایش پاسخ] و یک گروه [نمایش پاسخ] دارند. همان‌طور که در شکل ۱۵ می‌بینید گروه [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] به همراه یک [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] همگی به یک [نمایش پاسخ] مرکزی متصل‌اند و [نمایش پاسخ] ظرفیت آن را پر می‌کنند. [نمایش پاسخ] در آمینواسیدهای مختلف متفاوت است و [نمایش پاسخ] منحصر به‌فرد هر آمینواسید به آن بستگی دارد.

هر آمینواسید می‌تواند در [نمایش پاسخ] پروتئین مؤثر باشد و تأثیر آن به ماهیت شیمیایی [نمایش پاسخ] بستگی دارد.

شکل ۱۵- ساختار [نمایش پاسخ] یک [نمایش پاسخ]

پیوند [نمایش پاسخ] آمینواسیدها را به یکدیگر متصل می‌کند

آمینواسیدهای مختلف با حضور [نمایش پاسخ]، واکنش [نمایش پاسخ] را انجام می‌دهند. در این نوع واکنش با خروج [نمایش پاسخ] مولکول [نمایش پاسخ]، یک آمینواسید با [نمایش پاسخ] دیگر پیوند [نمایش پاسخ] ایجاد می‌کند. این پیوند [نمایش پاسخ] بین [نمایش پاسخ] را پیوند [نمایش پاسخ] می‌گویند. شکل ۱۶ الگوی ساده‌ای از چگونگی تشکیل این پیوند را نشان می‌دهد.

شکل ۱۶- تشکیل پیوند [نمایش پاسخ]

وقتی تعدادی [نمایش پاسخ] با پیوند [نمایش پاسخ] به هم وصل شوند زنجیره‌ای از [نمایش پاسخ] به نام [نمایش پاسخ] تشکیل می‌شود. پروتئین‌ها از [نمایش پاسخ] یا [نمایش پاسخ] زنجیره [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] شاخه از پلی‌پپتیدها ساخته شده‌اند. هر نوع پروتئین، [نمایش پاسخ] خاصی از [نمایش پاسخ] را دارد که با استفاده از روش‌های [نمایش پاسخ]، آمینواسیدها را جدا و آنها را شناسایی می‌کنند. اگرچه آمینواسیدها در [نمایش پاسخ] انواع گوناگونی دارند اما فقط [نمایش پاسخ] نوع از آنها در ساختار پروتئین‌ها به‌کار می‌روند.

سطوح مختلف [نمایش پاسخ] در پروتئین‌ها

شکل [نمایش پاسخ] پروتئین، نوع [نمایش پاسخ] آن را مشخص می‌کند. یکی از راه‌های پی بردن به [نمایش پاسخ] پروتئین استفاده از پرتوهای [نمایش پاسخ] است. با استفاده از [نمایش پاسخ] حاصل از آن و [نمایش پاسخ] دیگر، محققین به [نمایش پاسخ] [نمایش پاسخ] پروتئین‌ها پی‌می‌برند که در آن حتی جایگاه هر [نمایش پاسخ] را می‌توانند مشخص کنند. اولین [نمایش پاسخ] که ساختار آن شناسایی شد [نمایش پاسخ] بود. آیا به یاد می‌آورید [نمایش پاسخ] در بدن چه نقشی دارد؟ این پروتئین از [نمایش پاسخ] رشته [نمایش پاسخ] تشکیل شده است.

[نمایش پاسخ] پروتئین‌ها در [نمایش پاسخ] سطح بررسی می‌شود که هر ساختار مبنای تشکیل ساختار [نمایش پاسخ] است (شكل ۱۷).

شکل ۱۷- [نمایش پاسخ] پروتئین‌ها در [نمایش پاسخ] ساختار بررسی می‌شود.

ساختار [نمایش پاسخ] پروتئین – نوع[نمایش پاسخ] تعداد، [نمایش پاسخ] و تکرار [نمایش پاسخ]، ساختار [نمایش پاسخ] پروتئین‌ها را تعیین می‌کنند. ساختار اول با ایجاد پیوندهای [نمایش پاسخ] بین [نمایش پاسخ] شکل می‌گیرد و [نمایش پاسخ] است. این پیوند در واقع نوعی پیوند [نمایش پاسخ] است. تغییر [نمایش پاسخ] در هر جایگاه موجب تغییر در ساختار [نمایش پاسخ] پروتئین می‌شود و [نمایش پاسخ] فعالیت آن را تغییر دهد. با در نظر گرفتن [نمایش پاسخ] نوع آمینواسید و اینکه [نمایش پاسخ] در [نمایش پاسخ] آمینواسیدها در ساختار اول پروتئین‌ها وجود ندارد پروتئین‌های حاصل می‌توانند [نمایش پاسخ] [نمایش پاسخ] باشند. با توجه به اهمیت [نمایش پاسخ] آمینواسیدها در ساختار اول، [نمایش پاسخ] سطوح دیگر ساختاری در پروتئین‌ها به این ساختار بستگی دارند (شکل ۱۷-الف).

ساختار دوم – [نمایش پاسخ]: بین [نمایش پاسخ] از [نمایش پاسخ] پلی‌پپتیدی می‌تواند پیوندهای [نمایش پاسخ] برقرار شود. این پیوندها منشأ تشکیل ساختار [نمایش پاسخ] در پروتئین‌ها هستند که به چند صورت دیده می‌شوند. دو نمونه معروف آنها ساختار [نمایش پاسخ] و ساختار [نمایش پاسخ] است (شكل ۱۷-ب).

ساختار سوم – [نمایش پاسخ]: در ساختار سوم، [نمایش پاسخ] بیشتر [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] رخ می‌دهد و پروتئین‌ها به [نمایش پاسخ] متفاوتی در می‌آیند. تشکیل این ساختار در اثر برهم‌کنش‌های [نمایش پاسخ] است؛ به این صورت که گروه‌های [نمایش پاسخ] آمینواسیدهایی که [نمایش پاسخ]، به یکدیگر [نمایش پاسخ] می‌شوند تا در معرض [نمایش پاسخ] نباشند. سپس با تشکیل پیوندهای دیگری مانند [نمایش پاسخ]، [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] ساختار سوم پروتئین [نمایش پاسخ] می‌شود. مجموعهٔ این نیروها قسمت‌های مختلف پروتئین را به‌صورت [نمایش پاسخ] در کنار هم‌نگه‌می‌دارند (شکل ۱۷-پ). بنابراین با وجود این نیروها پروتئین‌های دارای ساختار [نمایش پاسخ]، ثبات [نمایش پاسخ] دارند. ایجاد تغییر در پروتئین، حتی تغییر [نمایش پاسخ] [نمایش پاسخ] هم می‌تواند [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] آن را به شدت تغییر دهد. [نمایش پاسخ] نمونه‌ای از پروتئین‌ها با ساختار [نمایش پاسخ] است (شکل ۱۸- الف)

ساختار چهارم – [نمایش پاسخ]: [نمایش پاسخ] پروتئین‌ها ساختار چهارم دارند، این ساختار هنگامی شکل می‌گیرد که [نمایش پاسخ] یا [نمایش پاسخ] زنجیره [نمایش پاسخ] در کنار یکدیگر [نمایش پاسخ] را تشکیل دهند. در این ساختار هر یک از [نمایش پاسخ] نقشی کلیدی در شکل‌گیری [نمایش پاسخ] دارند. نحوهٔ آرایش این [نمایش پاسخ] در کنار هم ساختار [نمایش پاسخ] پروتئین‌ها نامیده می‌شود (شکل ۱۷-ت).

هموگلوبین از [نمایش پاسخ] زنجیرهٔ [نمایش پاسخ] تشکیل شده است. [نمایش پاسخ] زنجیره از نوع [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] زنجیره از نوع [نمایش پاسخ] است. هر نوع زنجیره، [نمایش پاسخ] خاصی از [نمایش پاسخ] را در ساختار [نمایش پاسخ] دارند. در ساختار [نمایش پاسخ] به شکل [نمایش پاسخ] در می‌آیند. در ساختار [نمایش پاسخ] هر یک از زنجیره‌ها به‌صورت یک [نمایش پاسخ]، تاخورده و [نمایش پاسخ] خاصی پیدا می‌کند. در نهایت در ساختار [نمایش پاسخ]، این [نمایش پاسخ] زیرواحد در کنار هم قرار گرفته و [نمایش پاسخ] را شکل می‌دهند (شکل ۱۸-ب)

شکل ۱۸ الف) [نمایش پاسخ] با ساختار [نمایش پاسخ] ب) [نمایش پاسخ] با ساختار [نمایش پاسخ]

نقش پروتئین‌ها

پروتئین‌ها [نمایش پاسخ] گروه مولکول‌های [نمایش پاسخ] از نظر [نمایش پاسخ] شیمیایی و [نمایش پاسخ] هستند. پروتئین‌ها در [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] متفاوتی شرکت دارند از جمله فعالیت [نمایش پاسخ] که در آن به‌صورت [نمایش پاسخ] [نمایش پاسخ] عمل می‌کنند و [نمایش پاسخ] واکنش شیمیایی خاصی را زیاد می‌کنند.

[نمایش پاسخ] دیگر از پروتئین‌ها به‌صورت [نمایش پاسخ] در [نمایش پاسخ] یاخته‌ها قرار دارند؛ مثلاً گیرنده‌های [نمایش پاسخ] در سطح [نمایش پاسخ] نمونه‌ای از این [نمایش پاسخ] هستند.

[نمایش پاسخ] پروتئین‌ها مثل [نمایش پاسخ] گازهای تنفسی را در [نمایش پاسخ] منتقل می‌کنند. پمپ [نمایش پاسخ] نیز که با آن آشنا هستید، [نمایش پاسخ] است که در [نمایش پاسخ] وجود دارد. این پمپ یون‌های [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] را در عرض غشا جابه‌جا می‌کند و فعالیت [نمایش پاسخ] هم دارد. آیا [نمایش پاسخ] فعالیت و نقش [نمایش پاسخ] این پمپ را به یاد دارید؟ کلاژن [نمایش پاسخ] است که باعث استحکام بافت [نمایش پاسخ] می‌شود. زردپی و [نمایش پاسخ] مقدار فراوانی از پروتئین [نمایش پاسخ] دارند.

[نمایش پاسخ] ماهیچه‌ها نیز ناشی از حرکت [نمایش پاسخ] دو نوع [نمایش پاسخ] روی یکدیگر یعنی [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] است. از دیگر پروتئین‌ها می‌توان به [نمایش پاسخ] اشاره کرد. [نمایش پاسخ] هورمون‌ها از جمله [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] که [نمایش پاسخ] بین یاخته‌ای را در بدن [نمایش پاسخ] ردوبدل می‌کنند تا [نمایش پاسخ] مختلف در بدن انجام شود، پروتئینی هستند. همچنین پروتئین‌هایی مثل [نمایش پاسخ] که بعداً با آنها آشنا خواهید شد، نقش‌های [نمایش پاسخ] متعددی را در فعال و غیرفعال کردن [نمایش پاسخ] بر عهده دارند.

آنزیم‌ها

واکنش‌های شیمیایی در صورتی [نمایش پاسخ] مناسب می‌گیرند که انرژی [نمایش پاسخ] کافی برای انجام آن وجود داشته باشد. این انرژی را انرژی [نمایش پاسخ] گویند. انجام [نمایش پاسخ] در بدن موجود زنده نیز که با عنوان کلی [نمایش پاسخ] مطرح می‌شوند همین‌طور هستند. این واکنش‌ها با حضور [نمایش پاسخ] انجام می‌شوند. آنزیم امکان [نمایش پاسخ] مناسب [نمایش پاسخ] را افزایش و [نمایش پاسخ] [نمایش پاسخ] واکنش را کاهش می‌دهد. همچنین با این کار [نمایش پاسخ] واکنش‌هایی را که در بدن موجود زنده [نمایش پاسخ] هستند زیاد می‌کند. بدون [نمایش پاسخ] ممکن است در [نمایش پاسخ] بدن سوخت‌وساز یاخته‌ها [نمایش پاسخ] [نمایش پاسخ] انجام شود و [نمایش پاسخ] لازم برای حیات تأمین نشود. آنزیم‌های ترشحی دستگاه گوارش مثل [نمایش پاسخ] بزاق و [نمایش پاسخ] در خارج یاخته عمل می‌کنند ولی آنزیم‌های مؤثر در [نمایش پاسخ]، [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] درون یاخته فعالیت می‌کنند. البته [نمایش پاسخ] از آنزیم‌ها مثل [نمایش پاسخ] فعالیت خود را در [نمایش پاسخ] انجام می‌دهند.

ساختار آنزیم‌ها

[نمایش پاسخ] آنزیم‌ها [نمایش پاسخ] هستند. آنزیم‌ها در ساختار خود بخشی به نام [نمایش پاسخ] دارند. جایگاه فعال بخشی [نمایش پاسخ] در آنزیم است که [نمایش پاسخ] در آن قرار می‌گیرد. [نمایش پاسخ] که آنزیم روی آنها عمل می‌کند، [نمایش پاسخ] و ترکیباتی که حاصل [نمایش پاسخ] آنزیم هستند، [نمایش پاسخ] یا [نمایش پاسخ] خوانده می‌شوند (شکل ۱۹).

[نمایش پاسخ] آنزیم‌ها برای فعالیت به یون‌های [نمایش پاسخ] مانند [نمایش پاسخ]، [نمایش پاسخ] و یا مواد آلی مثل [نمایش پاسخ] نیاز دارند. به مواد [نمایش پاسخ] که به آنزیم کمک می‌کنند [نمایش پاسخ] می‌گویند. وجود [نمایش پاسخ] از مواد سمی در محیط مثل [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] می‌تواند با قرار گرفتن در [نمایش پاسخ] آنزیم، مانع [نمایش پاسخ] آن شود. [نمایش پاسخ] از این مواد به همین طریق باعث [نمایش پاسخ] می‌شوند.

شکل ۱۹- طرز عمل [نمایش پاسخ] در واکنش‌های [نمایش پاسخ] الف) [نمایش پاسخ]، ب) [نمایش پاسخ]

عملکرد اختصاصی آنزیم‌ها

هر آنزیم روی [نمایش پاسخ] یا [نمایش پاسخ] پیش‌ماده خاص مؤثر است. بنابراین گفته می‌شود که آنزیم‌ها عمل [نمایش پاسخ] دارند. شکل آنزیم در [نمایش پاسخ] با شکل [نمایش پاسخ] یا [نمایش پاسخ] از آن مطابقت دارد و به اصطلاح [نمایش پاسخ] یکدیگرند.

اگرچه آنزیم‌ها عملی [نمایش پاسخ] دارند ولی [نمایش پاسخ] از آنها بیش از یک نوع واکنش را [نمایش پاسخ] می‌بخشند. آیا می‌توانید مثالی از این نوع آنزیم‌ها بیاورید؟

آنزیم‌ها در [نمایش پاسخ] واکنش‌های شیمیایی بدن جانداران که شرکت می‌کنند؛ [نمایش پاسخ] واکنش را زیاد می‌کنند اما در پایان واکنش‌ها [نمایش پاسخ] باقی می‌مانند تا بدن بتواند [نمایش پاسخ] از آنها استفاده کند. به همین دلیل یاخته‌ها به مقدار [نمایش پاسخ] به آنزیم‌ها نیاز دارند. البته به مرور [نمایش پاسخ] از آنها از بین می‌روند و یاخته مجبور به [نمایش پاسخ] آنزیم‌های [نمایش پاسخ] می‌شود.

عوامل مؤثر بر فعالیت آنزیم‌ها

عوامل متعددی از جمله [نمایش پاسخ]، [نمایش پاسخ]، [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] بر سرعت فعالیت آنزیم‌ها تأثیر می‌گذارند.

pH محیط: pH [نمایش پاسخ] مایعات بدن بین [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] است؛ مثلاً pH خون حدود [نمایش پاسخ] است. البته pH [نمایش پاسخ] بخش‌ها خارج از این محدوده هستند. یکی از این موارد، pH ترشحات [نمایش پاسخ] است که حدود [نمایش پاسخ] می‌باشد.

هر آنزیم در یک pH ویژه [نمایش پاسخ] فعالیت را دارد که به آن [نمایش پاسخ] می‌گویند؛ مثلا pH‌بهینه پپسین حدود [نمایش پاسخ] است در حالی که آنزیم‌هایی که از [نمایش پاسخ] به روده کوچک وارد می‌شوند pH‌بهینه حدود [نمایش پاسخ] دارند. تغییر pH محیط با تأثیر بر [نمایش پاسخ] مولکول [نمایش پاسخ] می‌تواند باعث تغییر شکل [نمایش پاسخ] شود و در نتیجه امکان [نمایش پاسخ] آن به [نمایش پاسخ] از بین برود، در نتیجه میزان [نمایش پاسخ] آن تغییر می‌کند.

دما: آنزیم‌های بدن [نمایش پاسخ] در دمای [نمایش پاسخ] بهترین فعالیت را دارند. این آنزیم‌ها در دمای بالاتر [نمایش پاسخ] شکل [نمایش پاسخ] یا برگشت [نمایش پاسخ] پیدا کنند و [نمایش پاسخ] شوند. آنزیم‌هایی که در دمای [نمایش پاسخ] غیرفعال می‌شوند با [نمایش پاسخ] دما به حالت طبیعی، [نمایش پاسخ] به حالت [نمایش پاسخ] برگردند.

غلظت [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ]: مقدار [نمایش پاسخ] از آنزیم کافی است تا مقدار [نمایش پاسخ] از [نمایش پاسخ] را در واحد زمان به [نمایش پاسخ] تبدیل کند. اگر مقدار آنزیم زیادتر شود تولید [نمایش پاسخ] در واحد [نمایش پاسخ] افزایش می‌یابد. افزایش غلظت [نمایش پاسخ] در محیطی که [نمایش پاسخ] وجود دارد نیز می‌تواند تا [نمایش پاسخ] باعث افزایش [نمایش پاسخ] شود ولی این [نمایش پاسخ] تا زمانی ادامه می‌یابد که تمامی [نمایش پاسخ] آنزیم‌ها با [نمایش پاسخ] اشغال شوند. در این حالت [نمایش پاسخ] انجام واکنش [نمایش پاسخ] می‌شود.

کاربرد آنزیم‌ها در صنعت

از آنزیم‌ها در [نمایش پاسخ] متفاوتی مانند تولید [نمایش پاسخ]، [نمایش پاسخ]، [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] استفاده می‌شود. مثلاً آنزیم سلولاز که در تجزیه [نمایش پاسخ] به [نمایش پاسخ] نقش دارد از آنزیم‌های مورد استفاده در [نمایش پاسخ] و تولید [نمایش پاسخ] است. آنزیم‌ها در صنایع [نمایش پاسخ]، به‌ویژه صنایع [نمایش پاسخ] از اهمیت ویژه‌ای برخوردارند. مایه‌پنیر در واقع نامی [نمایش پاسخ] برای [نمایش پاسخ] است که با دلمه کردن [نمایش پاسخ] شیر آن را به [نمایش پاسخ] تبدیل می‌کنند. مایه‌پنیر را به‌طور سنتی از [نمایش پاسخ] [نمایش پاسخ] جانورانی مانند [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] به دست می‌آورند. امروزه [نمایش پاسخ] از مایه‌پنیرها وجود دارد که از [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] به‌دست می‌آیند.
در صنایع [نمایش پاسخ] با استفاده از [نمایش پاسخ]، [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] انواعی از شوینده‌ها با قدرت [نمایش پاسخ] بالا تولید می‌شوند. به‌نظر شما علت استفادهٔ هر یک از این [نمایش پاسخ] در شوینده‌ها چیست؟