از رمزگشایی ساختار مغز تا درک شگفتی‌های سازمان‌یافتگی دستگاه عصبی
نوروآناتومی (Neuroanatomy) دانشی بنیادین در علوم اعصاب است که با بررسی ساختارها، ارتباطات و سازمان‌یافتگی دستگاه عصبی، دریچه‌ای به شناخت پیچیده‌ترین معماری زیستی بدن انسان می‌گشاید. از قشر مخ و هسته‌های عمقی تا مسیرهای حسی و حرکتی و مدارهای مخچه‌ای، هر ساختار بخشی از نظمی گسترده را آشکار می‌کند که در آن، پیوند میان ساختار و عملکرد، کلید فهم حقیقی مغز است.
مجموعه پیش رو، شامل سؤالات نوروآناتومی آزمون دکتری تخصصی علوم اعصاب وزارت بهداشت در سال ۱۳۹۴، همراه با پاسخ کلیدی است؛ فرصتی برای سنجش تسلط بر مفاهیم بنیادین، تحلیل ارتباطات آناتومیک و شناسایی مباحث نیازمند مرور. پیشنهاد می‌شود پیش از مراجعه به کلید پاسخ، هر سؤال را مستقل بررسی کنید، جایگاه ساختارهای عصبی و ارتباطات آن‌ها را به یاد آورید و گزینه‌ها را بر پایه اصول علمی بسنجید. سپس با تطبیق پاسخ‌ها، نه‌تنها میزان آمادگی خود، بلکه خلأهای دانشی و منشأ خطاهای احتمالی را نیز شناسایی کنید؛ زیرا تسلط واقعی بر نوروآناتومی، در گرو فهم دقیق جزئیاتی است که سازمان کلی دستگاه عصبی را معنا می‌بخشند.
در آینده‌نگاران مغز، نوروآناتومی را فراتر از حفظ نام‌ها و مسیرها، زبان ساختاری شناخت مغز می‌دانیم؛ دانشی که بنیان درک عمیق‌تر نوروفیزیولوژی، نورولوژی و علوم شناختی را استوار می‌سازد. باور ما این است که شناخت مغز، با حفظ اجزای آن کامل نمی‌شود، بلکه در کشف ارتباطات میان آن‌ها و فهم پیوند ساختار با عملکرد به بلوغ می‌رسد.
نوروآناتومی، هنر دیدن نظم در پیچیده‌ترین معماری زیستی است؛ دانشی که با شناخت ساختارها آغاز می‌شود، با کشف ارتباطات عمق می‌یابد و با درک پیوند میان ساختار و عملکرد به بلوغ می‌رسد.
آینده‌نگاران مغز
ما مغز را می‌شناسیم تا آینده را بسازیم.
راهنمای زمان‌سنج آزمون
شما می‌توانید بدون فشردن دکمه «شروع آزمون» نیز به سؤالات پاسخ دهید؛ اما برای تمرین مدیریت زمان و سنجش سرعت پاسخ‌گویی، این دکمه را در نظر گرفته‌ایم. با شروع زمان‌سنج، مدت‌زمان پاسخ‌گویی شما محاسبه می‌شود و حتی پس از پایان زمان نیز می‌توانید پاسخ‌دادن را ادامه دهید. هدف، یادگیری مدیریت زمان است، نه محدودکردن فرصت یادگیری شما.
زمان باقی‌مانده: 10:00
با فشردن دکمه زیر، زمان‌سنج فعال می‌شود.
زمان باقی‌مانده10:00
پرسش ۱- مبدأ ظاهری تمام اعصاب زیر از شیار Pontomedullary است، بجز:
الف) Trigeminal
ب) Vestibulocochlear
ج) Abducent
د) Facial
پرسش ۲- بیماری در برابر محرک‌های شرطی شده (Conditioned stimulus) واکنش ترس نشان نمی‌دهد ولی خاطره آگاهانه‌ای از تجربه شرطی‌سازی دارد. آسیب دو طرفه کدام یک از مناطق مغزی زیر مطرح است؟
الف) Mediał Prefrontal
ب) Hypocampus
ج) Amygdala
د) Lingual gyrus
پرسش ۳- قشر شنوایی در کدام بخش مغز قرار دارد؟
الف) Angular gyrus
ب) Supramarginal gyrus
ج) Superior Temporal gyrus
د) Middle Temporal gyrus
پرسش ۴- همه عناصر زیر در تشکیل کف بطن سوم شرکت می‌کنند، بجز:
الف) Lamina Terminalis
ب) Tuber Cinereum
ج) Infundibulum
د) Chiasma optic
پرسش ۵- همه مسیرهای عصبی زیر جزء سیستم Reticular Activate System بوده و موجب هوشیاری می‌شود، بجز:
الف) مسیر آدرنرژیک از هسته Locus Coeruleus
ب) مسیر گلوتامرژیک از هسته‌های Central
ج) مسیر دوپامینرژیک از هسته Locus Niger
د) مسیر کولینرژیک از هسته Peduncle Pontine
پرسش ۶- خونرسانی قشر بینایی مغز مربوط به کدام شریان است؟
الف) Middle Cerebral
ب) Callosomarginal
ج) Posterior Cerebral
د) Anterior Cerebral
پرسش ۷- منطقه حرکتی اولیه (Primary Motor Area) مربوط به اندام تحتانی در کدام بخش نیمکره مغزی قرار دارد؟
الف) سطح داخلی نیمکره لب فرونتال
ب) سطح تحتانی نیمکره لب فرونتال
ج) قشر Orbitofrontal
د) سطح خارجی لب فرونتال
پرسش ۸- Insulae در کدام بخش مغز قرار دارد؟
الف) در عمق شیار طرفی نیمکره
ب) در عمق شیار Collateral
ج) در عمق شیار مرکزی نیمکره
د) در عمق شیار هیپوکامپ
پرسش ۹- مسیرهای Afferent به Striatum از تمامی بخش‌های زیر است، بجز:
الف) Substantia Nigra
ب) Subthalamic Nucleus
ج) Thalamus
د) Cortex
پرسش ۱۰- Internal Capsul در خارج مجاور کدام بخش زیر است؟
الف) Caudate Nucleus
ب) Subthalamic Nucleus
ج) Lentiform
د) Thalamus
پرسش ۱۱- همه عناصر زیر در مسیر راه شنوایی قرار دارند، بجز:
الف) Lateral Lemniscus
ب) Stria Terminalis
ج) Inferior Colliculus
د) Medial Geniculate Body
پرسش ۱۲- مسیر Trigemothalamic به کدام هسته تالاموس منتهی می‌گردد؟
الف) (VPM) Ventropostromedial
ب) (VA) Ventro Anterior
ج) (VL) Ventrolateral
د) (MD) Medial Dorsal
پرسش ۱۳- تقاطع کدام راه عصبی زیر در نخاع است؟
الف) Lateral Corticospinal
ب) Rubro Spinal
ج) Spinothalamic
د) Medial Lemniscus
پرسش ۱۴- در مورد زنجیره سمپاتیک همه موارد زیر صحیح است، بجز:
الف) محل استقرار نورون‌های Preganglionic می‌باشد.
ب) تعداد گانگلیون‌های آن از تعداد اعصاب نخاعی کمتر است.
ج) در جلو تنه مهره‌ها قرار دارد.
د) متشکل از گانگلیون و رشته‌های بین گانگلیونی می‌باشد.
پرسش ۱۵- در مورد هسته‌های Gracilis و Cuneatus همه موارد زیر درست است، بجز:
الف) مربوط به راه‌های حس لمس دقیق می‌باشند
ب) محل استقرار نورون اول راه‌های حسی می‌باشند.
ج) در قسمت تحتانی بصل‌النخاع می‌باشند.
د) در امتداد قسمت فوقانی طناب‌های خلفی نخاع قرار دارند.
پرسش ۱۶- همه ساختمان‌های زیر در سطح داخلی نیمکره‌های مغزی قرار دارند، بجز:
الف) Corpus Callosum
ب) Singulate gyrus
ج) Paracentral gyrus
د) Lingual gyrus
پرسش ۱۷- کدام یک از هسته‌های حرکتی اعصاب مغزی زیر در پل مغزی قرار دارد؟
الف) زوج پنجم مغزی
ب) زوج نهم مغزی
ج) زوج دهم مغزی
د) زوج یازدهم مغزی
پرسش ۱۸- اولین نورون راه بینایی در کجا قرار دارد؟
الف) شبکیه
ب) کیاسما اپتیک
ج) مغز میانی
د) تالاموس
پرسش ۱۹- Superior Calliculus مربوط است به:
الف) راه بینایی
ب) راه بویایی
ج) راه شنوایی
د) راه حس عمقی
پرسش ۲۰- کدام یک از اعصاب مغزی زیر دارای الیاف پاراسمپاتیک می‌باشد؟
الف) زوج چهارم مغزی
ب) زوج سوم مغزی
ج) زوج پنجم مغزی
د) زوج هشتم مغزی
پرسش ۲۱- شریان تغذیه کننده ساقه مغز کدام است؟
الف) شریان مغزی قدامی
ب) شریان بازیلار
ج) شریان مغزی میانی
د) شریان مغزی خلفی
پرسش ۲۲- کدام یک از راه‌های عصبی زیر از دو نورون تشکیل شده است؟
الف) لمس دقیق اندام فوقانی
ب) درد و حرارت
ج) حس عمقی ادراکی اندام‌ها
د) Cortico Spinal
پرسش ۲۳- Uncus در کدام لوب مغزی قرار دارد؟
الف) Frontal
ب) Parietal
ج) Occipital
د) Temporal
پرسش ۲۴- همه اعصاب مغزی زیر صرفا حرکتی می‌باشند، بجز:
الف) زوج دوازدهم
ب) زوج پنجم
ج) زوج ششم
د) زوج چهارم
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۲۵- در مورد هسته‌های پلی همه موارد زیر درست است، بجز:
الف) از طریق راه‌های تعادلی موقعیت سر در فضا را به مخچه می‌برند.
ب) در قسمت Basal پل مغزی قرار دارند.
ج) مربوط به راه‌های Cortico Ponto Cerebellar می‌باشند.
د) آکسون سلول‌های این هسته‌ها از طریق پایک‌های مخچه‌ای میانی به مخچه می‌روند.
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۲۶- همه هرنیاسیون‌های مغزی زیر معمولا سبب مرگ می‌شوند، بجز:
الف) هرنیاسیون تونسیل‌های مخچه
ب) هرنیاسیون سینگولا
ج) هرنیاسیون سنترال
د) هرنیاسیون اُنکال
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۲۷- بیمار خانم ۵۰ ساله به علت سردرد و اختلال دید مراجعه می‌نماید. در معاینه مشکل دید در قسمت‌های تمپورال میدان بینایی دو طرف وجود دارد. ضایعه کدام قسمت مطرح است؟
الف) گرفتاری ترکت بینایی
ب) اختلال در رادیاسیون بینایی
ج) گرفتاری لب اکسیپیتال
د) گرفتاری ناحیه وسط کیاسما
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۲۸- جسم سلولی Upper Motor Neuron در کجا قرار دارد؟
الف) Post Central gyrus
ب) Precentral gyrus
ج) Pre frontal Area
د) Superior frontal gyrus
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۲۹- کدام یک از اعصاب مغزی زیر دارای ریشه نخاعی هم است؟
الف) زوج نهم مغزی
ب) زوج دهم مغزی
ج) زوج یازدهم مغزی
د) زوج دوازدهم مغزی
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۳۰- عصب دهی ماهیچه‌های حنجره مربوط به کدام عصب مغزی است؟
الف) زوج نهم
ب) زوج هفتم
ج) زوج دهم
د) زوج پنجم
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۳۱- عصب زوج نهم مغزی از تمامی هسته‌های زیر مبدأ می‌گیرد، بجز:
الف) Pontine
ب) Solitary
ج) Inferior Salivatory
د) Ambiguous
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۳۲- همه راه‌های عصبی زیر از Midbrain عبور می‌کنند، بجز:
الف) Cortico Spinal
ب) Cortico Pontine
ج) Dorsal Spino Cerebellar
د) Dentato Thalamic
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۳۳- همه حالات زیر در ضایعه عصب Facial دیده می‌شود، بجز:
الف) فلج عضلات حالت دهنده صورت
ب) بی‌حسی گونه
ج) اختلال چشایی 2/3 پیشین (قدامی) زبان
د) Hyperacusis
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۳۴- نورون اول راه بویایی در کجا قرار دارد؟
الف) مخاط بینی
ب) Olfactory Tract
ج) Olfactory Bulb
د) Stria Olfactory
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۳۵- در مورد Trapezoid Body همه موارد زیر صحیح است، بجز:
الف) در حد فاصل بین سمت بازیلاروتگمنتال پل قرار دارد.
ب) مربوط به راه‌های متقاطع و غیرمتقاطع شنوایی است.
ج) حاوی نورون‌های راه شنوایی است.
د) در قسمت وستیبولار گوش داخلی قرار دارد.
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۳۶- در مورد راه Reticulospinal همه موارد زیر درست است، بجز:
الف) جزء راه‌های خارج هرمی‌است.
ب) از ساقه مغزی مبدا می‌گیرد.
ج) بخشی از راه‌های ارادی حرکتی است.
د) اثر مهاری و تحریکی بر نورون‌های نخاع دارد.
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۳۷- همه اعصاب زیر از هسته Ambiguous مبدا می‌گیرند، بجز:
الف) زوج هفتم مغزی (زوج ۷ مغزی)
ب) زوج نهم مغزی (زوج ۹ مغزی)
ج) زوج دهم مغزی (زوج ۱۰ مغزی)
د) زوج یازدهم مغزی (زوج ۱۱ مغزی)
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۳۸- تمامی هسته‌های زیر در Midbrain است، بجز:
الف) Substantia Nigra
ب) Red Nucleus
ج) Occulomotor
د) Abducent
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۳۹- انتهای نخاع در برابر کدام مهره زیر است؟
الف) T12
ب) T10
ج) L2
د) L4
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۴۰- همه عبارات زیر در مورد قشر مخچه صحیح است، بجز:
الف) از سه لایه نورونی تشکیل شده است.
ب) مسیرهای آوران (Afferent) به قشر از نوع تحریکی است.
ج) مسیرهای وابران (Efferent) از قشر نوع مهاری است.
د) الیاف Climbing با سلول‌های لایه گرانولار سيناپس می‌کنند.
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۴۱- در ضایعه عصب Occulomotor تمام حالات زیر مشاهده می‌شود، بجز:
الف) گشادی مردمک
ب) افتادگی پلک
ج) استرابیسم داخلى (Medial Strabism)
د) دوبینی
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۴۲- کدام هسته یا هسته‌های زیر در مسیر راه Efferent مخچه جدید (Neocerebellum) قرار دارد؟
الف) هسته‌های vestibular
ب) هسته‌های Pontine
ج) هسته‌های Dentate
د) هسته Globus
پاسخ کلیدی مشخص نشده است؛ در متن اولیه گزینههای ب و ج مطرح شده‌اند.
پرسش ۴۳- Corpus Callosum در بالا مجاور کدام عضو زیر است؟
الف) Fornix
ب) Cingulate gyrus
ج) Septum Pellucidum
د) Prefrontal
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۴۴- Apraxia، در اثر ضایعه کدام بخش زیر ایجاد می‌شود؟
الف) Primary Motor Area
ب) Orbital Cortex
ج) Premotor Area
د) Superior Temporal gyrus
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۴۵- بیمار خانم ۷۰ ساله ای با سابقه فشار خون بالا می‌باشد. به طور ناگهانی دچار اختلال تعادل می‌شود. در معاینه کاهش رفلکس gag در طرف راست و انحراف اوولا به سمت مقابل و علایم سندرم هورنر راست و کاهش حس درد و حرارت در اندام‌های سمت چپ وجود دارد. گرفتاری کدام شریان مطرح است؟
الف) شریان ورتبرال راست
ب) شریان مغزی خلفی چپ
ج) شریان مخچه ای تحتانی چپ
د) شریان مخچه ای فوقانی راست
پاسخ صحیح: گزینه الف
امتیاز آزمون: 0
مسیر یادگیری را ادامه دهید
از سنجش دانش تا یادگیری عمیق‌تر
برای تثبیت آموخته‌ها، بررسی پاسخ‌های تشریحی و دسترسی به سوالات کتاب‌ها و مباحث دیگر، می‌توانید از مسیرهای زیر استفاده کنید.
گامی فراتر از پاسخ صحیح؛ درک عمیق مفاهیم
اگر می‌خواهید علاوه بر شناسایی گزینه صحیح، با تحلیل علمی سوالات، مبانی مفهومی پاسخ‌ها و دلایل رد یا تأیید گزینه‌ها آشنا شوید، پاسخ‌های تشریحی این مجموعه را مطالعه کنید. تحلیل تشریحی پرسش‌ها فرصتی فراهم می‌کند تا مفاهیم را عمیق‌تر درک کنید، ارتباط میان مباحث را بهتر بشناسید و برای مواجهه با پرسش‌های مفهومی آزمون آمادگی بیشتری به دست آورید.
برای شناخت بهتر روند سوالات آزمون دکتری علوم اعصاب، به یک دوره بسنده نکنید. مرور سوالات سال‌های مختلف به شما کمک می‌کند دانسته‌های خود را بازبینی کنید، بر مفاهیم بنیادین تسلط بیشتری بیابید و آمادگی خود را در مواجهه با شیوه‌های گوناگون طرح سؤال بسنجید.
شناخت مغز به تسلط بر یک مبحث محدود نمی‌شود. برای تکمیل آمادگی خود در آزمون دکتری تخصصی علوم اعصاب وزارت بهداشت، سایر حوزه‌های اصلی این رشته را نیز مرور کنید و دانش خود را در پیوند میان ساختار، عملکرد، مبانی زیستی و اثرات داروها بر دستگاه عصبی گسترش دهید.
نه اولین، اما در تلاش برای بهترین بودن؛ نه پیشرو در آغاز، اما ممتاز در پایان.
----
ما شاید آغازگر راه نباشیم، اما با ایمان به شایستگی و تعالی، قدم برمی‌داریم تا در قله‌ی ممتاز بودن بایستیم.
