از رمزگشایی ساختار مغز تا درک شگفتی‌های سازمان‌یافتگی دستگاه عصبی
نوروآناتومی (Neuroanatomy) دانشی بنیادین در علوم اعصاب است که با بررسی ساختارها، ارتباطات و سازمان‌یافتگی دستگاه عصبی، دریچه‌ای به شناخت پیچیده‌ترین معماری زیستی بدن انسان می‌گشاید. از قشر مخ و هسته‌های عمقی تا مسیرهای حسی و حرکتی و مدارهای مخچه‌ای، هر ساختار بخشی از نظمی گسترده را آشکار می‌کند که در آن، پیوند میان ساختار و عملکرد، کلید فهم حقیقی مغز است.
مجموعه پیش رو، شامل سؤالات نوروآناتومی آزمون دکتری تخصصی علوم اعصاب وزارت بهداشت در سال ۱۳۹۵، همراه با پاسخ کلیدی است؛ فرصتی برای سنجش تسلط بر مفاهیم بنیادین، تحلیل ارتباطات آناتومیک و شناسایی مباحث نیازمند مرور. پیشنهاد می‌شود پیش از مراجعه به کلید پاسخ، هر سؤال را مستقل بررسی کنید، جایگاه ساختارهای عصبی و ارتباطات آن‌ها را به یاد آورید و گزینه‌ها را بر پایه اصول علمی بسنجید. سپس با تطبیق پاسخ‌ها، نه‌تنها میزان آمادگی خود، بلکه خلأهای دانشی و منشأ خطاهای احتمالی را نیز شناسایی کنید؛ زیرا تسلط واقعی بر نوروآناتومی، در گرو فهم دقیق جزئیاتی است که سازمان کلی دستگاه عصبی را معنا می‌بخشند.
در آینده‌نگاران مغز، نوروآناتومی را فراتر از حفظ نام‌ها و مسیرها، زبان ساختاری شناخت مغز می‌دانیم؛ دانشی که بنیان درک عمیق‌تر نوروفیزیولوژی، نورولوژی و علوم شناختی را استوار می‌سازد. باور ما این است که شناخت مغز، با حفظ اجزای آن کامل نمی‌شود، بلکه در کشف ارتباطات میان آن‌ها و فهم پیوند ساختار با عملکرد به بلوغ می‌رسد.
نوروآناتومی، هنر دیدن نظم در پیچیده‌ترین معماری زیستی است؛ دانشی که با شناخت ساختارها آغاز می‌شود، با کشف ارتباطات عمق می‌یابد و با درک پیوند میان ساختار و عملکرد به بلوغ می‌رسد.
آینده‌نگاران مغز
ما مغز را می‌شناسیم تا آینده را بسازیم.
راهنمای زمان‌سنج آزمون
شما می‌توانید بدون فشردن دکمه «شروع آزمون» نیز به سؤالات پاسخ دهید؛ اما برای تمرین مدیریت زمان و سنجش سرعت پاسخ‌گویی، این دکمه را در نظر گرفته‌ایم. با شروع زمان‌سنج، مدت‌زمان پاسخ‌گویی شما محاسبه می‌شود و حتی پس از پایان زمان نیز می‌توانید پاسخ‌دادن را ادامه دهید. هدف، یادگیری مدیریت زمان است، نه محدودکردن فرصت یادگیری شما.
زمان باقی‌مانده: 10:00
با فشردن دکمه زیر، زمان‌سنج فعال می‌شود.
زمان باقی‌مانده10:00
پرسش ۱- شاخ طرفی نخاع در فاصله بین T1 تا L2 از چه نوع نورون‌هایی تشکیل شده است؟
الف) بینابینی
ب) حسی
ج) حرکتی
د) سمپاتیک
پرسش ۲- محل استقرار جسم نورون دوم راه حس لمس دقیق …………..
الف) گانگلیون ریشه پشتی اعصاب نخاعی (DRG) است.
ب) شاخ خلفی ماده خاکستری نخاع است.
ج) رابط خاکستری نخاع است.
د) هسته‌های گراسیلیس و کونئاتوس می‌باشد.
پرسش ۳- از سطح خلفی تکتوم Tectum کدام عصب مغزی خارج می‌شود؟
الف) زوج ششم
ب) زوج چهارم
ج) زوج سوم
د) زوج پنجم
پرسش ۴- عصب محرکه دیافراگم از کدام بخش ذیل است؟
الف) اعصاب مغزی
ب) شبکه گردنی
ج) شبکه بازویی
د) اعصاب بین‌دنده‌ای
پرسش ۵- همه هسته‌های ذیل در پل قرار دارند، به جز:
الف) هسته حرکتی زوج هفتم مغزی
ب) هسته حرکتی زوج پنجم مغزی
ج) هسته حرکتی زوج ششم مغزی
د) هسته حرکتی زوج دوازدهم مغزی
پرسش ۶- کدامیک از هسته‌های زیر در مسیر راه afferent مخچه جدید قرار دارد؟
الف) pontine nucleus
ب) emboliformis
ج) dentate
د) fastigi
پرسش ۷- همه راه‌های عصبی زیر از mid brain عبور می‌کند، بجز:
الف) spino thalamic
ب) vestibulospinal
ج) medial lemniscus
د) dentate thalamic
پرسش ۸- همه هسته‌های زیر در mid brain قرار دارند، بجز:
الف) throchlear
ب) edinger-westphal
ج) locus coeroleus
د) pretectal
پرسش ۹- حس چشایی یک سوم عقب زبان مربوط به کدام عصب است؟
الف) glossopharyngeal
ب) mandibular
ج) vagus
د) facial
پرسش ۱۰- ضایعه کدام هسته موجب گشاد شدن مردمک می‌شود؟
الف) oculomotor
ب) edinger–westphal
ج) trochlear
د) abducent
پرسش ۱۱- همه هسته‌های زیر در تشکیل عصب زوج دهم مغزی شرکت دارند، بجز:
الف) pontine N
ب) ambiguous
ج) solitary
د) dorsal vagal
پرسش ۱۲- کدام حالت در سندروم lateral medullary مشاهده می‌شود؟
الف) فلج عضلات اندام‌ها در سمت مقابل
ب) آتروفی زبان
ج) اختلال در بلع
د) استرابیسم داخلی
پرسش ۱۳- کدام مسیر از پایه مخچه‌ای میانی عبور می‌کند؟
الف) vestibule cerebellar
ب) cortico ponto cerebellar
ج) dorsal spino cerebellar
د) cuneo cerebellar
پرسش ۱۴- همه عناصر زیر در ناحیه subthalamic دیده می‌شوند، بجز:
الف) habenullar nucleus
ب) substantia nigra
ج) subthalamic nucleus
د) red nucleus
پرسش ۱۵- همه عناصر زیر در جدارهای بطن سوم مغزی مشاهده می‌شود بجز:
الف) chiasma optic
ب) lentiform
ج) lamina terminalis
د) thalamus
پرسش ۱۶- همه عبارات زیر در مورد مخچه صحیح است، بجز:
الف) در بالا به واسطه چادر مخچه مجاور لب پس‌سری مغز است.
ب) در جلو مجاور پل و بصل‌النخاع است.
ج) tonsil در سطح فوقانی مخچه قرار دارد.
د) در پایین مجاور با استخوان پس‌سری است.
پرسش ۱۷- کدامیک از اعصاب ذیل جزئی از سیستم عصبی مرکزی است؟
الف) olfactory
ب) trigeminal
ج) oculomotor
د) trochlear
پرسش ۱۸- uncus در کدام سطح مغز مشاهده می‌شود؟
الف) تحتانی
ب) طرفی
ج) فوقانی
د) داخلی
پرسش ۱۹- در مورد سوراخ بین بطنی مونرو همه موارد زیر صحیح است، بجز:
الف) فورنیکس در تشکیل آن شرکت می‌کند.
ب) در جلو انتهای قدامی تالاموس است.
ج) بطن سوم را به بطن طرفی مربوط می‌کند.
د) بطن‌های 1 و 2 مغزی را به هم مرتبط می‌کند.
پرسش ۲۰- ترشح غده پاروتید توسط کدام عقده کنترل می‌شود؟
الف) pterygopalatine
ب) otic
ج) ciliary
د) submandibular
پرسش ۲۱- در جدارهای بطن طرفی همه عناصر زیر دیده می‌شود، بجز:
الف) .Caudate N
ب) Thalamus
ج) Hippocampus
د) .Lentiform N
پرسش ۲۲- در مورد نخاع همه عبارات زیر صحیح است، بجز:
الف) انتهای پایینی نخاع در حد مهره دوم کمری است.
ب) فضای epidural بین duramater و جدار کانال مهره‌ای است.
ج) فضای subarachnoid حاوی CSF است.
د) ligamentus denticulum در فضای epidural قرار دارد.
پرسش ۲۳- عصب عضلات حالتی (پوستی) صورت کدام است؟
الف) زوج پنجم مغزی
ب) زوج سوم مغزی
ج) زوج هفتم مغزی
د) زوج نهم مغزی
پرسش ۲۴- در عمق شیار طرفی نیمکره مغزی کدام بخش ذیل قرار دارد؟
الف) lingual gyrus
ب) hyppocampus
ج) cingulate gyrus
د) insula
پرسش ۲۵- فضای سوراخ‌دار قدامی در کدام سطح مغز دیده می‌شود؟
الف) سطح تحتانی
ب) سطح طرفی
ج) سطح داخلی
د) سطح فوقانی
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۲۶- بروکا:
الف) مرکز حرکتی گفتار است.
ب) مرکز حس گفتار است.
ج) مرکز integration حس‌های دریافتی است.
د) مرکز emotion گفتار است.
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۲۷- الیاف cortico spinal از کدام بخش نخاع عبور می‌کند؟
الف) dorsal funiculus
ب) lateral funiculus
ج) gracilis and cuneatus
د) ventral and dorsal funiculus
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۲۸- کدامیک از هسته‌های reticular formation از نوع سروتونرژیک هستند؟
الف) Raphea
ب) Central
ج) Parvocellular
د) Pedunculo pontine
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۲۹- کدامیک جزء اپی تالاموس می‌باشد؟
الف) رابط تالاموس
ب) جسم زانویی خارجی
ج) جسم زانویی داخلی
د) اپی‌فیز
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۳۰- بین corpus callosom و fornix چه عنصری قرار دارد؟
الف) rosterum
ب) septum pellucidum
ج) lamina terminalis
د) area subcallosal
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۳۱- مسیرهای اصلی afferent به striatum از تمام مراکز ذیل است، بجز:
الف) Thalamus
ب) Subthalamic Nucleus
ج) Cortex
د) Substantia nigra
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۳۲- کدام بخش از مغز در ارتباط مستقیم با حافظه آشکار (explicit) است؟
الف) superior temporal gyrus
ب) cingulate
ج) hippocompus
د) paracentral
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۳۳- همه عبارات ذیل صحیح است، بجز:
الف) اختلال در بلع نشانه ضایعه در عصب واگ است.
ب) اختلال در Gag Reflex نشان‌دهنده‌ی ضایعه در عصب glossopharyngial است.
ج) انحراف در کام نرم نشان‌دهنده‌ی ضایعه در عصب واگ است.
د) انحراف کره چشم به خارج نشان‌دهنده‌ی ضایعه در عصب زوج ششم است.
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۳۴- همه عبارات زیر صحیح است، بجز:
الف) medial strabism ممکن است در اثر ضایعه در pons باشد.
ب) اختلال در بلع نشانه ضایعه در medulla است.
ج) آتروفی زبان نشان‌دهنده ضایعه در pons است.
د) lateral strabism و petosis نشان‌دهنده ضایعه در mid brain است.
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۳۵- کدامیک از هسته‌های زیر در پل قرار دارد؟
الف) oculomotor
ب) trochlear
ج) edinger–westphal
د) abducent
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۳۶- مسیر efferent از پالیدوم به کدام بخش ذیل است؟
الف) Cortex
ب) Thalamus
ج) Lentiform
د) Caudate
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۳۷- کدام راه عصبی در نخاع تقاطع دارد؟
الف) لمس دقیق اندام بالایی
ب) لمس دقیق اندام تحتانی
ج) حرارت
د) dorsal spinocerebellar
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۳۸- ضایعه کدام ناحیه موجب motor apraxia می‌شود؟
الف) somatosensory cortex
ب) primary motor area
ج) premotor area
د) cingulate gyrus
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۳۹- خون‌رسانی ناحیه حرکتی اندام تحتانی مربوط به کدام شریان است؟
الف) posterior cerebral
ب) middle cerebral
ج) posterior communicating
د) anterior cerebral
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۴۰- بیان احساسات (emotional expression) مربوط به کدام بخش ذیل است؟
الف) hypothalamus
ب) internal capsul
ج) amygdaloid
د) cingulate
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۴۱- همه عناصر ذیل در مسیر راه بینایی است، بجز:
الف) calcarine cortex
ب) optic tract
ج) superior colliculus
د) medical geniculate body
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۴۲- مسیر spinothalamic به کدام هسته تالاموس منتهی می‌گردد؟
پرسش ۴۴- همه شیارهای زیر در سطح داخلی نیمکره‌های مخ دیده می‌شود، بجز:
الف) calcarin
ب) parieto occipital
ج) collateral
د) cingulli
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۴۵- در نمای تحتانی مغز عقب‌ترین عنصر ناحیه دیانسفال کدام است؟
الف) lamina terminalis
ب) chiasma optic
ج) mammillary body
د) tubercinereum
پاسخ صحیح: گزینه ج
امتیاز آزمون: 0
مسیر یادگیری را ادامه دهید
از سنجش دانش تا یادگیری عمیق‌تر
برای تثبیت آموخته‌ها، بررسی پاسخ‌های تشریحی و دسترسی به سوالات کتاب‌ها و مباحث دیگر، می‌توانید از مسیرهای زیر استفاده کنید.
گامی فراتر از پاسخ صحیح؛ درک عمیق مفاهیم
اگر می‌خواهید علاوه بر شناسایی گزینه صحیح، با تحلیل علمی سوالات، مبانی مفهومی پاسخ‌ها و دلایل رد یا تأیید گزینه‌ها آشنا شوید، پاسخ‌های تشریحی این مجموعه را مطالعه کنید. تحلیل تشریحی پرسش‌ها فرصتی فراهم می‌کند تا مفاهیم را عمیق‌تر درک کنید، ارتباط میان مباحث را بهتر بشناسید و برای مواجهه با پرسش‌های مفهومی آزمون آمادگی بیشتری به دست آورید.
برای شناخت بهتر روند سوالات آزمون دکتری علوم اعصاب، به یک دوره بسنده نکنید. مرور سوالات سال‌های مختلف به شما کمک می‌کند دانسته‌های خود را بازبینی کنید، بر مفاهیم بنیادین تسلط بیشتری بیابید و آمادگی خود را در مواجهه با شیوه‌های گوناگون طرح سؤال بسنجید.
شناخت مغز به تسلط بر یک مبحث محدود نمی‌شود. برای تکمیل آمادگی خود در آزمون دکتری تخصصی علوم اعصاب وزارت بهداشت، سایر حوزه‌های اصلی این رشته را نیز مرور کنید و دانش خود را در پیوند میان ساختار، عملکرد، مبانی زیستی و اثرات داروها بر دستگاه عصبی گسترش دهید.
نه اولین، اما در تلاش برای بهترین بودن؛ نه پیشرو در آغاز، اما ممتاز در پایان.
----
ما شاید آغازگر راه نباشیم، اما با ایمان به شایستگی و تعالی، قدم برمی‌داریم تا در قله‌ی ممتاز بودن بایستیم.
