نوروبیولوژی (Neurobiology) دانشی بنیادین در علوم اعصاب است که سازوکارهای سلولی و مولکولی دستگاه عصبی را بررسی می‌کند؛ از ارتباطات نورونی و انتقال پیام‌های عصبی تا فرایندهای زیستی زیربنای یادگیری، حافظه، رفتار و کارکردهای پیچیده مغز. تسلط بر این دانش، فراتر از حفظ‌کردن مطالب، به درک عمیق روابط میان ساختار، عملکرد و سازوکارهای دستگاه عصبی نیاز دارد.
مجموعه پیش رو، شامل سؤالات نوروبیولوژی آزمون دکتری تخصصی علوم اعصاب وزارت بهداشت در سال ۱۳۹۹، همراه با پاسخ کلیدی است که با هدف سنجش دانش، مرور مفاهیم بنیادین، شناسایی نقاط ضعف و آمادگی هدفمند برای آزمون گردآوری شده است. پیشنهاد می‌شود ابتدا به هر سؤال مستقل پاسخ دهید و سپس با مراجعه به کلید پاسخ، میزان تسلط خود را ارزیابی کنید.
در آینده‌نگاران مغز، یادگیری را فراتر از عبور از یک آزمون می‌دانیم؛ آن را گامی برای تعمیق دانش، پرورش تفکر علمی و گشودن افق‌های تازه در شناخت مغز می‌بینیم. باور ما این است که دانش معتبر، هنگامی ارزشمندتر می‌شود که دقیق، روشن و مسئولانه در دسترس جویندگان علم قرار گیرد.
آینده‌نگاران مغز
ما مغز را می‌شناسیم تا آینده را بسازیم.
راهنمای زمان‌سنج آزمون
شما می‌توانید بدون فشردن دکمه «شروع آزمون» نیز به سؤالات پاسخ دهید؛ اما برای تمرین مدیریت زمان و سنجش سرعت پاسخ‌گویی، این دکمه را در نظر گرفته‌ایم. با شروع زمان‌سنج، مدت‌زمان پاسخ‌گویی شما محاسبه می‌شود و حتی پس از پایان زمان نیز می‌توانید پاسخ‌دادن را ادامه دهید. هدف، یادگیری مدیریت زمان است، نه محدودکردن فرصت یادگیری شما.
زمان باقی‌مانده: 10:00
با فشردن دکمه زیر، زمان‌سنج فعال می‌شود.
زمان باقی‌مانده10:00
پرسش ۱- در سلولی که پتانسیل استراحت غشا و پتانسیل تعادلی (نرنست) یون کلر برابر ۷۰- میلی‌ولت است، مقدار IPSP که در اثر باز شدن کانال‌های کلر ایجاد می‌شود کدام است؟
الف) صفر میلی‌ولت
ب) 10- میلی‌ولت
ج) 10+ میلی‌ولت
د) 15- میلی‌ولت
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۲- در کدام مرحله از چرخه سلولی DNA همانندسازی می‌کند؟
الف) فاز S
ب) فاز G1
ج) فاز میتوز
د) فاز G2
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۳- تمام گزینه‌های زیر به طور مستقیم در فعال کردن رسپتورهای مرگ نقش دارند، بجز:
الف) Fas ligand
ب) TNF-α
ج) CD95
د) BAX
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۴- تمام پروتئین‌های زیر در ساختار میلین وجود دارند، بجز:
الف) P0
ب) MBP
ج) PMP22
د) COPII
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۵- کدام‌یک از پروتئین‌های غشایی وزیکول در فیوژن وزیکول‌های سیناپسی با غشای پلاسمایی نقش دارد؟
الف) NSF
ب) SNAP-25
ج) Syntaxin
د) Synaptobrevin
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۶- کدام یک از موارد زیر در مورد وزیکول‌های سیناپسی حاوی نوروترانسمیتر به درستی بیان شده است؟
الف) وزیکول‌های کوچک و شفاف – گلیسین
ب) وزیکول‌های کوچک و متراکم – استیل کولین
ج) وزیکول‌های کوچک و متراکم – گلوتامات
د) وزیکول‌های کوچک و شفاف – دوپامین
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۷- تمام موارد زیر در مورد نوروترانسمیتر گلیسین صحیح است، بجز:
الف) در سیستم اعصاب مرکزی اثرات تحریکی دارد.
ب) در سیستم اعصاب مرکزی اثرات مهاری دارد.
ج) به رسپتورهای NMDA باند می‌شود.
د) انتقال درد در شاخ خلفی نخاع را مهار می‌کند.
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۸- کدام‌یک از مولکول‌های RNA زیر می‌تواند به عنوان ابزاری برای خاموش کردن بیان ژن استفاده شود؟
الف) rRNA
ب) mRNA
ج) siRNA
د) tRNA
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۹- اتصال مولکول‌های یونی‌کوئیتین از طریق لیزین ۴۸ باعث کدام اثر زیر می‌شود؟
الف) ترمیم DNA
ب) اتصال پروتئین به Chaperone
ج) تخریب پروتئین در Proteasome
د) تنظیم Histone
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۱۰- اگر پتانسیل استراحت غشای یک فیبر عصبی ۹۰- میلی‌ولت و پتانسیل تعادلی یون سدیم ۴۰+ میلی‌ولت باشد Driving force، برای سدیم چند میلی‌ولت است؟
الف) 36
ب) 50
ج) 130
د) 150
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۱۱- کدام‌یک از موارد زیر در خصوص مسیرهای آپوپتوز داخلی و خارجی صحیح است؟
الف) فعال شدن مسیر آپوپتوز خارجی وابسته به فعالیت میتوکندری می‌باشد.
ب) فعال شدن مسیر آپوپتوز داخلی وابسته به میتوکندری می‌باشد.
ج) فعال شدن مسیر آپوپتوز خارجی سبب فعال شدن Bcl2 می‌شود.
د) مسیر آپوپتوز داخلی با فعال شدن Fas death receptor فعال می‌شود.
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۱۲- تمام گزینه‌های زیر از الگوهای Alternative splicing می‌باشد، بجز:
الف) X-inactivation
ب) Intron retention
ج) Exon skipping
د) Alternative 5′ splice site
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۱۳- تمام موارد زیر در مورد پمپ سدیم – پتاسیم ATPase صحیح است، بجز:
الف) الکتروژنیک است.
ب) در تمام سلول‌ها وجود دارد.
ج) اُآبائین فعالیت آن را افزایش می‌دهد.
د) زیر واحد آلفا مسئول انتقال یون‌های سدیم و پتاسیم است.
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۱۴- تمام موارد زیر در محاسبه مقدار پتانسیل تعادلی (نرنست) یک یون نقش دارند، بجز:
الف) عدد فارادی و والانس یون
ب) ثابت گازها و دما
ج) ماهیت شیمیایی و اندازه یون
د) غلظت داخل و خارج سلولی یون
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۱۵- کدام‌یک از سلول‌های زیر Scavenger cells محسوب می‌شوند؟
الف) میکروگلیا
ب) آستروسیت
ج) الیگودندروسیت
د) سلول شوان
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۱۶- کدام‌یک از گزینه‌ها به ترتیب تعداد کانال‌های وابسته به ولتاژ سدیمی در هر میکرومتر مربع از غشای یک فیبر میلینه را از کمترین به بیشترین نشان می‌دهد؟
ب) سطح میلین – جسم سلولی – قطعه ابتدایی – گره رانویه
ج) قطعه ابتدایی – سطح میلین – جسم سلولی – پایانه آکسونی
د) قطعه ابتدایی – گره رانویه – سطح میلین – جسم سلولی
پاسخ صحیح: گزینه ب
امتیاز آزمون: 0
مسیر یادگیری را ادامه دهید
از سنجش دانش تا یادگیری عمیق‌تر
برای تثبیت آموخته‌ها، بررسی پاسخ‌های تشریحی و دسترسی به سوالات کتاب‌ها و مباحث دیگر، می‌توانید از مسیرهای زیر استفاده کنید.
گامی فراتر از پاسخ صحیح؛ درک عمیق مفاهیم
اگر می‌خواهید علاوه بر شناسایی گزینه صحیح، با تحلیل علمی سوالات، مبانی مفهومی پاسخ‌ها و دلایل رد یا تأیید گزینه‌ها آشنا شوید، پاسخ‌های تشریحی این مجموعه را مطالعه کنید. تحلیل تشریحی پرسش‌ها فرصتی فراهم می‌کند تا مفاهیم را عمیق‌تر درک کنید، ارتباط میان مباحث را بهتر بشناسید و برای مواجهه با پرسش‌های مفهومی آزمون آمادگی بیشتری به دست آورید.
برای شناخت بهتر روند سوالات آزمون دکتری علوم اعصاب، به یک دوره بسنده نکنید. مرور سوالات سال‌های مختلف به شما کمک می‌کند دانسته‌های خود را بازبینی کنید، بر مفاهیم بنیادین تسلط بیشتری بیابید و آمادگی خود را در مواجهه با شیوه‌های گوناگون طرح سؤال بسنجید.
شناخت مغز به تسلط بر یک مبحث محدود نمی‌شود. برای تکمیل آمادگی خود در آزمون دکتری تخصصی علوم اعصاب وزارت بهداشت، سایر حوزه‌های اصلی این رشته را نیز مرور کنید و دانش خود را در پیوند میان ساختار، عملکرد، مبانی زیستی و اثرات داروها بر دستگاه عصبی گسترش دهید.
نه اولین، اما در تلاش برای بهترین بودن؛ نه پیشرو در آغاز، اما ممتاز در پایان.
----
ما شاید آغازگر راه نباشیم، اما با ایمان به شایستگی و تعالی، قدم برمی‌داریم تا در قله‌ی ممتاز بودن بایستیم.
