از فهم پیام‌های الکتریکی نورون‌ها تا کشف سازوکارهای حیات عصبی
نوروفیزیولوژی (Neurophysiology) دانشی بنیادین در علوم اعصاب است که سازوکارهای عملکردی دستگاه عصبی را از جریان یون‌ها و پتانسیل‌های غشایی تا انتقال سیناپسی و تعامل شبکه‌های عصبی بررسی می‌کند. این دانش، با آشکار ساختن منطق الکتریکی و شیمیایی نورون‌ها، زمینه فهم فرایندهای پیچیده‌ای چون احساس، حرکت، یادگیری و حافظه را فراهم می‌سازد. درک عمیق نوروفیزیولوژی، فراتر از حفظ تعاریف و فرمول‌ها، به شناخت روابط علت و معلولی و پیوند میان سازوکارهای سلولی و عملکرد دستگاه عصبی وابسته است.
مجموعه پیش رو، شامل سؤالات نوروفیزیولوژی آزمون دکتری تخصصی علوم اعصاب وزارت بهداشت در سال ۱۳۹۶، همراه با پاسخ کلیدی است؛ فرصتی برای سنجش تسلط بر مفاهیم بنیادین، تحلیل پدیده‌های الکتروفیزیولوژیک و شناسایی مباحث نیازمند مرور. پیشنهاد می‌شود پیش از مراجعه به کلید پاسخ، هر سؤال را مستقل بررسی کنید، روابط میان متغیرهای فیزیولوژیک را بسنجید و گزینه‌ها را بر پایه اصول علمی ارزیابی کنید. سپس با تطبیق پاسخ‌ها، ضمن سنجش آمادگی خود، منشأ خطاها و خلأهای دانشی را شناسایی کنید؛ زیرا گاه تفاوتی ظریف میان پتانسیل غشایی و پتانسیل تعادلی، یا میان فعال‌شدن و غیرفعال‌شدن کانال‌های یونی، مسیر رسیدن به پاسخ صحیح را تعیین می‌کند.
در آینده‌نگاران مغز، نوروفیزیولوژی را فراتر از مجموعه‌ای از فرمول‌ها و نمودارها، دانشی محوری برای فهم منطق عملکرد دستگاه عصبی می‌دانیم. باور ما این است که یادگیری عمیق، زمانی شکل می‌گیرد که چرایی و چگونگی پدیده‌ها درک شود؛ از سازوکار شکل‌گیری پتانسیل عمل تا ارتباط میان آزادسازی ناقل‌های عصبی و پاسخ سلول پس‌سیناپسی. هر پرسش فرصتی برای تقویت استدلال علمی و هر پاسخ گامی برای تبدیل اطلاعات پراکنده به دانشی منسجم و ماندگار است.
نوروفیزیولوژی، دانش کشف منطق پنهان در فعالیت دستگاه عصبی است؛ دانشی که از جریان یون‌ها و تغییرات الکتریکی غشا آغاز می‌شود، در ارتباطات سیناپسی و تعامل شبکه‌های عصبی گسترش می‌یابد و در فهم سازوکارهای پیچیده عملکرد مغز به اوج می‌رسد.
آینده‌نگاران مغز
ما مغز را می‌شناسیم تا آینده را بسازیم.
راهنمای زمان‌سنج آزمون
شما می‌توانید بدون فشردن دکمه «شروع آزمون» نیز به سؤالات پاسخ دهید؛ اما برای تمرین مدیریت زمان و سنجش سرعت پاسخ‌گویی، این دکمه را در نظر گرفته‌ایم. با شروع زمان‌سنج، مدت‌زمان پاسخ‌گویی شما محاسبه می‌شود و حتی پس از پایان زمان نیز می‌توانید پاسخ‌دادن را ادامه دهید. هدف، یادگیری مدیریت زمان است، نه محدودکردن فرصت یادگیری شما.
زمان باقی‌مانده: 10:00
با فشردن دکمه زیر، زمان‌سنج فعال می‌شود.
زمان باقی‌مانده10:00
پرسش ۱- منشاء پایانه اولیه در دوک عضلانی از کجاست و چه عملکردی دارد؟
الف) کیسه هسته‌ای و زنجیره هسته‌ای – فعالیت دینامیک و استاتیک
ب) کیسه هسته‌ای – فعالیت دینامیک
ج) کیسه هسته‌ای و زنجیره هسته‌ای – فعالیت استاتیک
د) زنجیره هسته‌ای – فعالیت استاتیک
پرسش ۲- فعال شدن همزمان گاما و آلفا موتور نورون سبب کدام اثر زیر می‌شود؟
الف) شل شدن فیبرهای داخل دوکی
ب) کاهش حساسیت پاسخ‌دهی دوک
ج) افزایش دیس‌شارژ پایانه‌های Ib
د) پایداری فعالیت دوک عضلانی
پرسش ۳- کدام یک از گزینه‌ها در مورد رفلکس وتری گلژی صحیح می‌باشد؟
الف) با افزایش تانسیون عضله غیرفعال می‌شود.
ب) نیروی انقباضی را در میان فیبرهای عضلانی یکسان می‌کند.
ج) توسط فیبرهای عصبی نوع Ia منتقل می‌شود.
د) در صورت جداشدن وتر از محل الصاقش به استخوان فعال می‌شود.
پرسش ۴- مرکز حافظه فعال (Working) در کجاست؟
الف) بخش عقبی لوب آهیانه
ب) بخش تحتانی لوب گیجگاهی
ج) لوب جلوی پیشانی
د) قسمت جلویی لوب پس‌سری
پرسش ۵- کدام یک از نواحی برودمن قشری زیر در هماهنگی بین دست و چشم دخیل است؟
الف) یک
ب) دو
ج) پنج
د) هفت
پرسش ۶- کدام ناحیه زیر در تشخیص جهت صوت بر مبنای اختلاف شدت صدا نقش دارد؟
الف) هسته میانی زیتون فوقانی
ب) هسته کناری زیتون فوقانی
ج) جسم ذوزنقه‌ای به صورت دو طرفه
د) هسته‌های لمنیسکوس کناری
پرسش ۷- سندرم بی‌توجهی Neglect syndrome به علت ضایعه در کدام ناحیه از قشر مغز است؟
الف) آهیانه خلفی
ب) جلوی پیشانی
ج) پیشانی میانی
د) تحتانی گیجگاهی
پرسش ۸- در آفازی هدایتی صدمه به کدام ناحیه وارد شده است و نحوه سخن گفتن فرد چگونه است؟
الف) ناحیه بروکا – غیرسلیس
ب) نواحی ۴۰ و ۴۱ و ۴۲ برودمن – سلیس
ج) ناحیه ورنیکه – سلیس
د) نواحی ۴۰ و ۴۱ و ۴۲ برودمن – غیرسلیس
پرسش ۹- acalculia در اثر ضایعه کدام لوب مغزی زیر ایجاد می‌شود؟
الف) تمپورال
ب) اکسی پیتال
ج) فرونتال
د) پاریتال
پرسش ۱۰- تمام موارد از مشخصات فیبرهای موازی مخچه هستند، بجز:
الف) آکسون سلول‌های گرانولار هستند.
ب) گلوتامات آزاد می‌کنند.
ج) پتانسیل‌های عمل ساده تولید می‌کنند.
د) سلول‌های سبدی را مهار می‌کنند.
پرسش ۱۱- کدام لایه‌های جسم زانویی کناری چپ اطلاعات را از چشم سمت راست دریافت می‌کند؟
الف) ۲، ۳ و ۵
ب) ۲، ۴ و ۶
ج) ۱، ۴ و ۶
د) ۱، ۵ و ۶
پرسش ۱۲- کدام ناحیه زیر در دید رنگی دخالت دارد؟
الف) V3A
ب) V5
ج) V6
د) V8
پرسش ۱۳- کدام گزینه در مورد گیرنده‌های دوپامینی و اثر دوپامین در عقده‌های قاعده‌ای درست است؟
الف) D1 تحریکی _ D2 مهاری
ب) D1 مهاری _ D2 تحریکی
ج) فقط دارای گیرنده D1 است که اثر مهاری دارد.
د) فقط دارای گیرنده D2 است که اثر تحریکی دارد.
پرسش ۱۴- مرکز تشنگی و گرسنگی در هیپوتالاموس به ترتیب در کجا قرار دارد؟
الف) هسته قوسی – شکمی میانی
ب) فوقانی جانبی – هسته قوسی
ج) پاراونتریکولار – فوقانی جانبی
د) شکمی میانی – کناری
پرسش ۱۵- در سیستم عصبی سمپاتیک نورآدرنالین همراه با کدام نوروپپتیدها آزاد می‌شود؟
الف) VIP و NPY
ب) NPY و ATP
ج) CGRP و NO
د) CGRP و ATP
پرسش ۱۶- خانواده T2R موجب درک کدام مزه زیر می‌شود؟
الف) ترشی
ب) شیرینی
ج) اومامی
د) تلخی
پرسش ۱۷- مکانیسم اثر مواد بودار بر گیرنده‌های بویایی کدام مورد زیر است؟
الف) افزایش میزان cGMP
ب) افزایش میزان cAMP
ج) باز شدن کانال‌های پتاسیمی وابسته به ولتاژ
د) بسته شدن کانال‌های پتاسیمی وابسته به cGMP
پرسش ۱۸- کدام بخش از عقده‌های قاعده‌ای، میانجی عصبی تحریکی ترشح می‌کند؟
الف) بخش خارجی گلوبوس پالیدوس
ب) بخش داخلی گلوبوس پالیدوس
ج) پوتامن
د) هسته زیر تالاموسی
پرسش ۱۹- کدام ناحیه زیر در ارتباط با برنامه‌ریزی و سازمان‌بندی اعمال حرکتی متوالی دخیل است؟
الف) موتور کورتکس اولیه
ب) قشر آهیانه خلفی
ج) ناحیه حرکتی مکمل
د) کورتکس حسی پیکری اولیه
پرسش ۲۰- کدام پدیده مربوط به یادگیری و حافظه صرفاً به صورت پیش‌سیناپسی انجام می‌گیرد؟
الف) حساس شدن کوتاه مدت
ب) تقویت طولانی مدت اولیه (Early- LTP)
ج) تقویت طولانی مدت تاخیری (Late -LTP)
د) تضعیف طولانی مدت (LTD)
پرسش ۲۱- حافظه مهارت‌ها و عادات جزو کدام مورد زیر است؟
الف) غیر مفهومی (explicit)
ب) روندی (Procedural)
ج) شرطی کلاسیک
د) اخباری (declarative)
پرسش ۲۲- کدام بخش از مخچه در یادگیری حرکتی نقش اصلی را دارد؟
الف) سلول گرانولار
ب) فیبر خزه‌ای
ج) فیبر بالارونده
د) فیبر موازی
پرسش ۲۳- مخچه مخی (Cerebellocerebellum) کدام مورد زیر را کنترل می‌کند؟
الف) برنامه ریزی حرکتی
ب) تعادل
ج) انجام اعمال حرکتی
د) حرکات چشم
پرسش ۲۴- انتقال سیگنال‌های حرکت اشیاء به ترتیب توسط کدام نوع سلول هسته زانویی کناری و به کدام لایه کورتکس بینایی اولیه (V1) می‌رسد؟
الف) سلول‌های بزرگ – لایه III
ب) سلول‌های کوچک – لایه IVc بتا
ج) سلول‌های بزرگ – لایه IVB
د) سلول‌های کوچک- لایه III
پرسش ۲۵- کدام مورد در رابطه با عملکرد مدارهای عقده‌های قاعده‌ای صحیح است؟
الف) همی‌بالیسم ناشی از ضایعات گلوبوس پالیدوس است.
ب) آتتوز به دنبال ضایعات ساب تالاموس نمایان می‌گردد.
ج) پوتامن مستقیماً به هسته VPM تالاموس در ارتباط است.
د) ضایعات ماده سیاه منجر به لرزش عضلات و آکینزی اندام‌ها می‌گردد.
پرسش ۲۶- کدام مورد در رابطه با خواب REM صحیح است؟
الف) راه رفتن در خواب و کابوس‌های شبانه
ب) در نوزادان نارس عمده خواب از نوع REM است.
ج) با ترشح سروتونین از هسته‌های پل مغزی ایجاد می‌شود.
د) اسپایک‌های پلی- زانویی – پس سری (PGO) از نشانه‌های خواب REM نیست.
پرسش ۲۷- کدام یک به هنگام شوک نخاعی پس از قطع نخاع در ناحیه سینه رخ نمی‌دهد؟
الف) افت فوری فشار خون شریانی در بدو شوک نخاعی
ب) ناتوانی همیشگی در تخلیه مثانه
ج) توقف موقت رفلکس‌های اسکلتی مرتبط با نخاع
د) بازگشت رفلکس‌های ساکرال چند هفته بعد از شوک نخاعی
پرسش ۲۸- در تابش نور به گیرنده استوانه‌ای شبکیه کدام مورد زیر رخ می‌دهد؟
الف) بسته شدن کانال‌های سدیمی وابسته به cGMP
ب) باز شدن کانال‌های سدیمی وابسته به ولتاژ
ج) بسته شدن کانال‌های پتاسیمی وابسته به cAMP
د) باز شدن کانال‌های پتاسیمی وابسته به ولتاژ
پرسش ۲۹- در یک عقده سمپاتیکی کدام نوع پتانسیل پس‌سیناپسی ایجاد می‌شود؟
الف) EPSP آهسته در اثر تحریک گیرنده نیکوتینی
ب) IPSP آهسته در اثر تحریک گیرنده موسکارینی M2
ج) IPSP سریع در اثر تحریک گیرنده موسکارینی M1
د) EPSP سریع در اثر تحریک نوروپپتیدها
پرسش ۳۰- کدام گزینه زیر در مورد گیرنده‌های درد درست است؟
الف) به وسیله فیبرهای آوران گروه A الفا عصب‌گیری می‌شوند.
ب) به وسیله فیبرهای آوران گروه A بتا عصب‌گیری می‌شوند.
ج) می‌توانند به وسیله سرما و گرمای شدید فعال شوند.
د) در اندام‌های احشایی وجود ندارند.
پرسش ۳۱- اطلاعات حسی کدام گیرنده زیر از طریق مسیر ستون پشتی چپ – نوار میانی راست به تالاموس می‌رسد؟
الف) دوک عضلانی عضلات جویدن
ب) دوک عضلات دست چپ
ج) گیرنده سرما دست راست
د) گیرنده‌های درد معده
پرسش ۳۲- کدام گیرنده زیر درجه حرارت معمولی بدن را کد می‌کند؟
الف) TRPA1
ب) TRPV2
ج) TRPV4
د) TRPV1
پرسش ۳۳- کدام گیرنده‌های زیر در انتقال حس وضعیت (Proprioception) دخیلند؟
الف) مایسنر – پاچینی
ب) دوک عضلانی – مایسنر
ج) اندام وتری گلژی – دوک عضلانی
د) اندام وتری گلژی – پاچینی
پرسش ۳۴- کدام گزینه در مورد رفلکس کششی معکوس درست است؟
الف) یک رفلکس دو سیناپسی است
ب) دارای یک اینترنورون تحریکی است.
ج) دوک عضلانی گیرنده آن است.
د) آوران Ia در آن دخیل است.
پرسش ۳۵- کدام ناقل عصبی زیر در کنترل دروازه‌ای درد نقش اصلی را دارد؟
الف) گلوتامات
ب) انکفالین
ج) گابا
د) استیل کولین
پرسش ۳۶- کدام گزینه در مورد سلول‌های مژکدار داخلی سیستم شنوایی درست است؟
الف) بیشترین فیبرهای عصبی آوران از آنها خارج می‌شود.
ب) حساسیت سلول‌های مژکدار خارجی را کنترل می‌کنند.
ج) توسط فیبرهای آدرنرژیک زیتون فوقانی تحریک می‌شوند.
د) متحرک هستند و هنگام دپولاریزه شدن کوتاه می‌شوند.
پرسش ۳۷- دپولاریزه شدن سلول‌های مژکدار دهلیزی توسط کدام یون‌ها و تحریک عصب مربوطه توسط کدام میانجی شیمیایی انجام می‌شود؟
الف) سدیم و کلسیم – استیل کولین
ب) پتاسیم و کلسیم – استیل کولین
ج) سدیم و کلسیم – گلوتامات
د) پتاسیم و کلسیم – گلوتامات
پرسش ۳۸- صوتی با فرکانس ۱۱۰۰۰ هرتز کدام ناحیه از غشاء قاعده‌ای حلزون را به میزان حداکثر مرتعش می‌کند و دلیل آن چیست؟
الف) قاعده – نازک و طویل بودن فیبرهای ارتجاعی
ب) قاعده – ضخیم و کوتاه بودن فیبرهای ارتجاعی
ج) نوک – نازک و طویل بودن فیبرهای ارتجاعی
د) نوک – ضخیم و کوتاه بودن فیبرهای ارتجاعی
پرسش ۳۹- کدام سلول شبکیه قدرت تولید پتانسیل عمل را دارد؟
الف) مخروطی
ب) دو قطبی
ج) افقی
د) عقده‌ای
پرسش ۴۰- کدام ناحیه جزو سیستم لیمبیک نمی‌باشد؟
الف) هسته‌های قدامی تالاموس
ب) سپتوم
ج) آمیگدال
د) اندام زیر فورنیکسی
پرسش ۴۱- کدامیک از ترانسپورترهای زیر به تعداد زیاد در مویرگ‌های مغزی وجود دارد؟
الف) Glut1-55K
ب) Glut1-45K
ج) Glut-3
د) Glut-5
پرسش ۴۲- غلظت کدام یون در مایع مغزی نخاعی بیشتر از پلاسما است؟
الف) +Na
ب) +K
ج) -Cl
د) +Ca۲
پرسش ۴۳- کدام هسته‌ها خروجی عقده‌های قاعده‌ای را تشکیل می‌دهند؟
الف) Globus pallidus internal – Putamen
ب) Subthalamic nucleus – Striatum
ج) Subthalamic nucleus – Putamen
د) Substantia nigra parse reticulata – Globus Pallidus internal
پرسش ۴۴- ویتامین A پیش‌ساز سنتز کدام است؟
الف) اپسین
ب) ترانسدیوسین استوانه‌ها
ج) رتینال
د) مخروط‌ها و استوانه‌ها
پرسش ۴۵- کدام مورد در دید رنگی دخالت دارد؟
الف) مسیر P
ب) لایه‌های II و I جسم زانویی
ج) ناحیه V3A قشر بینایی
د) ناحیه Lo
امتیاز آزمون: 0
مسیر یادگیری را ادامه دهید
از سنجش دانش تا یادگیری عمیق‌تر
برای تثبیت آموخته‌ها، بررسی پاسخ‌های تشریحی و دسترسی به سوالات کتاب‌ها و مباحث دیگر، می‌توانید از مسیرهای زیر استفاده کنید.
گامی فراتر از پاسخ صحیح؛ درک عمیق مفاهیم
اگر می‌خواهید علاوه بر شناسایی گزینه صحیح، با تحلیل علمی سوالات، مبانی مفهومی پاسخ‌ها و دلایل رد یا تأیید گزینه‌ها آشنا شوید، پاسخ‌های تشریحی این مجموعه را مطالعه کنید. تحلیل تشریحی پرسش‌ها فرصتی فراهم می‌کند تا مفاهیم را عمیق‌تر درک کنید، ارتباط میان مباحث را بهتر بشناسید و برای مواجهه با پرسش‌های مفهومی آزمون آمادگی بیشتری به دست آورید.
برای شناخت بهتر روند سوالات آزمون دکتری علوم اعصاب، به یک دوره بسنده نکنید. مرور سوالات سال‌های مختلف به شما کمک می‌کند دانسته‌های خود را بازبینی کنید، بر مفاهیم بنیادین تسلط بیشتری بیابید و آمادگی خود را در مواجهه با شیوه‌های گوناگون طرح سؤال بسنجید.
شناخت مغز به تسلط بر یک مبحث محدود نمی‌شود. برای تکمیل آمادگی خود در آزمون دکتری تخصصی علوم اعصاب وزارت بهداشت، سایر حوزه‌های اصلی این رشته را نیز مرور کنید و دانش خود را در پیوند میان ساختار، عملکرد، مبانی زیستی و اثرات داروها بر دستگاه عصبی گسترش دهید.
نه اولین، اما در تلاش برای بهترین بودن؛ نه پیشرو در آغاز، اما ممتاز در پایان.
----
ما شاید آغازگر راه نباشیم، اما با ایمان به شایستگی و تعالی، قدم برمی‌داریم تا در قله‌ی ممتاز بودن بایستیم.
