از فهم پیام‌های الکتریکی نورون‌ها تا کشف سازوکارهای حیات عصبی
نوروفیزیولوژی (Neurophysiology) دانشی بنیادین در علوم اعصاب است که سازوکارهای عملکردی دستگاه عصبی را از جریان یون‌ها و پتانسیل‌های غشایی تا انتقال سیناپسی و تعامل شبکه‌های عصبی بررسی می‌کند. این دانش، با آشکار ساختن منطق الکتریکی و شیمیایی نورون‌ها، زمینه فهم فرایندهای پیچیده‌ای چون احساس، حرکت، یادگیری و حافظه را فراهم می‌سازد. درک عمیق نوروفیزیولوژی، فراتر از حفظ تعاریف و فرمول‌ها، به شناخت روابط علت و معلولی و پیوند میان سازوکارهای سلولی و عملکرد دستگاه عصبی وابسته است.
مجموعه پیش رو، شامل سؤالات نوروفیزیولوژی آزمون دکتری تخصصی علوم اعصاب وزارت بهداشت در سال ۱۳۹۵، همراه با پاسخ کلیدی است؛ فرصتی برای سنجش تسلط بر مفاهیم بنیادین، تحلیل پدیده‌های الکتروفیزیولوژیک و شناسایی مباحث نیازمند مرور. پیشنهاد می‌شود پیش از مراجعه به کلید پاسخ، هر سؤال را مستقل بررسی کنید، روابط میان متغیرهای فیزیولوژیک را بسنجید و گزینه‌ها را بر پایه اصول علمی ارزیابی کنید. سپس با تطبیق پاسخ‌ها، ضمن سنجش آمادگی خود، منشأ خطاها و خلأهای دانشی را شناسایی کنید؛ زیرا گاه تفاوتی ظریف میان پتانسیل غشایی و پتانسیل تعادلی، یا میان فعال‌شدن و غیرفعال‌شدن کانال‌های یونی، مسیر رسیدن به پاسخ صحیح را تعیین می‌کند.
در آینده‌نگاران مغز، نوروفیزیولوژی را فراتر از مجموعه‌ای از فرمول‌ها و نمودارها، دانشی محوری برای فهم منطق عملکرد دستگاه عصبی می‌دانیم. باور ما این است که یادگیری عمیق، زمانی شکل می‌گیرد که چرایی و چگونگی پدیده‌ها درک شود؛ از سازوکار شکل‌گیری پتانسیل عمل تا ارتباط میان آزادسازی ناقل‌های عصبی و پاسخ سلول پس‌سیناپسی. هر پرسش فرصتی برای تقویت استدلال علمی و هر پاسخ گامی برای تبدیل اطلاعات پراکنده به دانشی منسجم و ماندگار است.
نوروفیزیولوژی، دانش کشف منطق پنهان در فعالیت دستگاه عصبی است؛ دانشی که از جریان یون‌ها و تغییرات الکتریکی غشا آغاز می‌شود، در ارتباطات سیناپسی و تعامل شبکه‌های عصبی گسترش می‌یابد و در فهم سازوکارهای پیچیده عملکرد مغز به اوج می‌رسد.
آینده‌نگاران مغز
ما مغز را می‌شناسیم تا آینده را بسازیم.
راهنمای زمان‌سنج آزمون
شما می‌توانید بدون فشردن دکمه «شروع آزمون» نیز به سؤالات پاسخ دهید؛ اما برای تمرین مدیریت زمان و سنجش سرعت پاسخ‌گویی، این دکمه را در نظر گرفته‌ایم. با شروع زمان‌سنج، مدت‌زمان پاسخ‌گویی شما محاسبه می‌شود و حتی پس از پایان زمان نیز می‌توانید پاسخ‌دادن را ادامه دهید. هدف، یادگیری مدیریت زمان است، نه محدودکردن فرصت یادگیری شما.
زمان باقی‌مانده: 10:00
با فشردن دکمه زیر، زمان‌سنج فعال می‌شود.
زمان باقی‌مانده10:00
پرسش ۱- کدامیک از سلول‌های شبکیه سیگنال‌های بینایی را از طریق پتانسیل‌های عمل منتقل می‌کنند؟
الف) افقی
ب) دوقطبی
ج) گانگلیونی
د) مخروطی
پرسش ۲- انتقال سیگنال‌های دید رنگی به ترتیب توسط کدام نوع سلول هسته زانویی کناری و به کدام لایه کورتکس بینایی اولیه (V1) می‌رسد؟
الف) سلول‌های کوچک ـ لایه IVC آلفا
ب) سلول‌های کوچک ـ لایه IVC بتا
ج) سلول‌های بزرگ ـ لایه III
د) سلول‌های کوچک ـ لایه III
پرسش ۳- بیشترین تراکم سلول‌های استوانه‌ای در شبکیه در کدام فاصله از کانون (Fovea) بر حسب درجه مشاهده می‌شود؟
الف) 0
ب) 20
ج) 40
د) 60
پرسش ۴- مشاهده کاهش سرعت هدایت عصبی در اعصاب حرکتی و حسی دلیل قاطع به نفع ضایعه کدام قسمت زیر می‌باشد؟
الف) اعصاب محیطی
ب) اتصال محل عصب و عضله
ج) شاخ قدامی نخاع
د) ریشه‌های شاخ خلفی
پرسش ۵- کدام هسته هیپوتالاموسی در ریتم‌های سیرکادین نقش دارند؟
الف) سوپرا اپتیک
ب) پاراونتریکولار
ج) سوپراکیاسماتیک
د) میانی شکمی
پرسش ۶- تفاوت LTP و LTD در این است که ……..
الف) LTP با فرکانس بالا و LTD با فرکانس پایین تحریکات ایجاد می‌شود.
ب) میزان کلسیم سلولی در LTP بالا و در LTD پایین است.
ج) LTP از طریق گیرنده NMDA و LTD از طریق گیرنده AMPA ایجاد می‌شود.
د) LTP در تمام نقاط مغز و LTD فقط در مخچه ایجاد می‌شود.
پرسش ۷- کدام گزینه در مورد پدیده deja UV نادرست است؟
الف) در صرع لب تمپورال مشاهده می‌شود.
ب) در افراد نرمال هم دیده می‌شود.
ج) در صرع لب فرونتال دیده می‌شود.
د) فرد احساس می‌کند که قبلاً چیزی را دیده است.
پرسش ۸- تمام موارد زیر اشتها را کاهش می‌دهند، به جز:
الف) گرلین
ب) لپتین
ج) CCK
د) α-MSH
پرسش ۹- کدام مورد جزو حافظه ضمنی (Implicit) محسوب می‌شود؟
الف) episodic
ب) semantic
ج) working
د) habituation
پرسش ۱۰- کدام گزینه در مورد فیبرهای موازی مخچه صحیح است؟
الف) اسپایک‌های ساده (simple spike) تولید می‌کنند.
ب) منشاء آن‌ها از زیتون تحتانی است.
ج) موجب مهار سلول‌های سبدی می‌شوند.
د) موجب بروز LTD در سلول‌های پورکنژ می‌شوند.
پرسش ۱۱- کدام هسته در کنترل شناختی فعالیت حرکتی نقش دارد؟
الف) بخش داخلی گلوبوس پالیدوس
ب) دم‌دار
ج) زیر تالاموسی
د) بخش خارجی گلوبوس پالیدوس
پرسش ۱۲- به دنبال آسیب مخچه کدامیک از علائم زیر مشاهده می‌شود؟
الف) حرکات سریع‌تر می‌شوند.
ب) نیروی عضلانی زیاد می‌شود.
ج) اسپاسم عضلانی ایجاد می‌شود.
د) تونوس عضلانی کاهش می‌یابد.
پرسش ۱۳- پسر 18 سالهای در اثر تصادف با اتومبیل دچار فلج اندام‌های تحتانی شده است. به نظر شما کدامیک از مسیرهای زیر آسیب دیده است؟
پرسش ۱۵- در کدامیک از بیماری‌های زیر هر دو عارضه هیپرکینتیک و هیپوکینتیک مشاهده می‌شود؟
الف) آلزایمر
ب) بالیسم
ج) هانتینگتون
د) پارکینسون
پرسش ۱۶- تحریک سمپاتیک از طریق کدام گیرنده زیر باعث شل شدن عضله صاف برونشیول‌ها می‌شود؟
الف) β1
ب) β2
ج) α1
د) α2
پرسش ۱۷- جهت قرارگیری سلول‌های موئی نسبت به striola به ترتیب در اوتریکول و ساکول عبارت است از:
الف) به سمت استریولا ـ دور از استریولا
ب) دور از استریولا ـ به سمت استریولا
ج) به سمت استریولا ـ به سمت استریولا
د) دور از استریولا ـ دور از استریولا
پرسش ۱۸- امواج نیزه‌ای ـ گنبدی در کدام نوع صرع زیر مشاهده می‌شود؟
الف) absence
ب) tonic–clonic
ج) grand mal
د) jacksonian
پرسش ۱۹- در هنگام خواب REM فعالیت کدام هسته مغزی و نروترانسمیتر تولیدی مربوطه به حداقل می‌رسد؟
الف) هسته رافه ـ نوراپی نفرین
ب) هسته رافه ـ استیل کولین
ج) لوکوس سرولئوس ـ نوراپی نفرین
د) لوکوس سرولئوس ـ سروتونین
پرسش ۲۰- کدامیک از فیبرهای زیر از نوع B می‌باشد؟
الف) پروپریوسپشن
ب) پیش عقده‌ای اتونوم
ج) پس عقده‌ای سمپاتیک
د) درد
پرسش ۲۱- در ام‌آرآی یک خانم 22 ساله مشخص می‌شود که دچار تومور در هسته کونئاتوس سمت راست است. کدام حالت زیر در بررسی نورولوژیک بیمار مشاهده می‌شود؟
الف) از بین رفتن حس حرارت در دست چپ
ب) از بین رفتن حس تماس دقیق در پای راست
ج) از بین رفتن حس درد در دست راست
د) از بین رفتن حس تماس دقیق در دست راست
پرسش ۲۲- وجود کمپلکس K در کدام مرحله خواب non-REM مشاهده می‌شود؟
الف) I
ب) II
ج) III
د) IV
پرسش ۲۳- کدام گزینه زیر در مورد رفلکس کششی معکوس ناحیه زانو درست است؟
الف) یک رفلکس محافظتی است.
ب) فیبرهای عصبی نوع Ia در آن دخیل است.
ج) آستانه‌اش از رفلکس کششی جهش زانو پایین‌تر است.
د) یک رفلکس تک سیناپسی است.
پرسش ۲۴- از انتهای فیبرهای محیط بر (efferent) عصب شنوایی چه نوع ماده میانجی ترشح می‌شود و عمل آن بر سلول‌های مژک‌دار چیست؟
الف) گلوتامات ـ دپولاریزاسیون
ب) استیل کولین ـ هیپرپولاریزاسیون
ج) گلوتامات ـ هیپرپولاریزاسیون
د) استیل کولین ـ دپولاریزاسیون
پرسش ۲۵- کدامیک از فیبرهای حسی زیر در برابر ایسکمی آسیب‌پذیرترند؟
الف) A دلتا
ب) A گاما
ج) A آلفا
د) C
پرسش ۲۶- در مورد گروه‌بندی گیرنده‌های حسی و نوع مدالیته کدام گزینه درست است؟
الف) نوسی سپتور ـ بویایی
ب) الکترومگنتیک رسپتور ـ اسمولالیته
ج) کمورسپتور ـ فشار شریانی
د) مکانورسپتور ـ تعادل
پرسش ۲۷- کدام گزینه در مورد سلول‌های مژک‌دار خارجی حلزون صحیح است؟
الف) مسئول تولید پتانسیل داخل حلزونی هستند.
ب) سلول‌های اصلی انتقال صوت می‌باشند.
ج) تمامی مژک آن‌ها در داخل مایع پری لنف غوطه‌ور است.
د) حساسیت سلول‌های مژک‌دار داخلی بر فرکانس‌های صوتی را کنترل می‌کنند.
پرسش ۲۸- فرکانس صوت برابر با 300 سیکل در ثانیه کدام ناحیه از غشاء قاعده‌ای را به میزان حداکثر مرتعش می‌کند؟
الف) قاعده به علت ضخیم و کوتاه بودن فیبرهای ارتجاعی
ب) این فرکانس سراسر حلزون را به میزان حداکثر مرتعش می‌کند.
ج) این فرکانس در محدوده شنوایی نمی‌باشد.
د) نوک به دلیل نازک و طویل بودن فیبرهای ارتجاعی
پرسش ۲۹- در مورد قدرت تطابق رسپتورهای حسی در پوست کدام گزینه درست است؟
الف) دیسک‌های مرکل و انتهاهای رافینی دارای سرعت بالای تطابق هستند.
ب) جسمک‌های پاچینی و مایسنر دارای سرعت کم تطابق هستند.
ج) جسمک‌های پاچینی و مایسنر دارای سرعت بالای تطابق هستند.
د) گیرنده‌های درد و پروپریوسپتورها دارای سرعت بالای تطابق هستند.
پرسش ۳۰- تخریب کدامیک از ساختارهای زیر سبب کوری کلمات می‌شود؟
الف) ورنیکه
ب) بروکا
ج) شکنج زاویه‌ای
د) فاسیکولوس قوسی
پرسش ۳۱- کدام ناحیه کورتکس اطلاعات حسی از نیمکره سمت مقابل دریافت می‌کند؟
الف) ناحیه 3a و 3b برودمن
ب) ناحیه 2 برودمن
ج) ناحیه 1 و 3 برودمن
د) ناحیه 5 برودمن
پرسش ۳۲- کدام مورد در رابطه با صرع بزرگ صحیح است؟
الف) آلکالوز در یک فرد با استعداد ارثی به صرع موجب بروز حمله می‌گردد.
ب) تجویز محرک‌های نورونی نظیر پنتیلن تترازول از بروز صرع ممانعت می‌کند.
ج) صرع بزرگ با تخلیه شدید نورونی نواحی مشخصی از قشر مغز، ایجاد می‌گردد.
د) EEG در صرع بزرگ به شکل الگوی گنبد و نیزه است.
پرسش ۳۳- در مورد سیستم عصبی اتونومیک کدام عبارت درست است؟
الف) سیستم سمپاتیک دارای نورون پیش عقده‌ای کولینرژیک است.
ب) تمام نورون‌های پس عقده‌ای سمپاتیک، داخل زنجیره سمپاتیک قرار دارند.
ج) از انتهای پس عقده‌ای تمام اعصاب سمپاتیک نورآدرنالین ترشح می‌شود.
د) نورون پس عقده‌ای پاراسمپاتیک خاجی، آدرنرژیک است.
پرسش ۳۴- کدام بخش از قشر مغز جزئی از قشر بویایی محسوب نمی‌شود؟
الف) prepyriform
ب) pyriform
ج) temporal
د) entorhinal
پرسش ۳۵- کدام مورد از اعمال اوتریکول و ساکول محسوب می‌شود؟
الف) ایجاد نیستاگموس افقی
ب) عمل پیش‌بینی کننده برقراری تعادل
ج) برقراری تعادل استاتیک
د) کشف شتاب زاویه‌ای (چرخشی)
پرسش ۳۶- احتمال ایجاد کدام مورد زیر در یک بیمار با آسیب طناب نخاعی (spinal cord injury) مزمن وجود ندارد؟
الف) urinary tract infection
ب) calcemia
ج) hypercalciuria
د) positive nitrogen balance
پرسش ۳۷- تحریک کدام ناحیه موجب انقباض عضلانی هر دو دست به‌طور همزمان می‌شود؟
الف) supplementary motor area
ب) premotor area
ج) primary motor cortex
د) primary somatosensory cortex
پرسش ۳۸- تخریب استریاتوم در عقده‌های قاعده‌ای منجر به ….
الف) بیماری پارکینسون می‌شود.
ب) کاهش فعالیت گلوبوس پالیدوس داخلی می‌شود.
ج) کاهش فعالیت گلوبوس پالیدوس خارجی می‌شود.
د) افزایش فعالیت بخش مشبک جسم سیاه می‌شود.
پرسش ۳۹- Blobها در قشر بینایی در کدام لایه قرار دارند و تشخیص کدام ویژگی بینایی را عهده‌دار می‌باشند؟
الف) IV – عمق
ب) III و II – رنگ
ج) IV – فرم
د) II و III – عمق
پرسش ۴۰- کدام زوج ترانسمیتر از پایانه فیبرهای آوران اولیه درد آزاد می‌شود؟
الف) گلوتامات ـ آدنوزین
ب) ماده P ـ آدنوزین
ج) استیل کولین ـ آدنوزین
د) گلوتامات ـ ماده P
پرسش ۴۱- کدام گیرنده حسی قدرت تولید و تکثیر دارد؟
الف) چشایی
ب) دهلیزی
ج) بینایی
د) شنوایی
پرسش ۴۲- کدامیک از موارد زیر در ضایعه نورون‌های حرکتی تحتانی مشاهده نمی‌شود؟
الف) فلج شل
ب) آتروفی عضلانی
ج) فاسیکولاسیون
د) فلج سخت
پرسش ۴۳- صدمه به کدام ناحیه زیر می‌تواند سبب scanning speech شود؟
الف) مخچه
ب) عقده‌های قاعده‌ای
ج) ورنیکه
د) هیپوتالاموس
پرسش ۴۴- کدامیک از گیرنده‌های چشایی زیر از طریق کانال یونی عمل می‌کنند؟
الف) اومامی و شیرینی
ب) شوری و ترشی
ج) تلخی و شوری
د) شیرینی و تلخی
پرسش ۴۵- ترانسدوسین در مسیر سیگنالینگ کدام حس زیر دخیل است؟
الف) شنوایی
ب) بینایی
ج) چشایی
د) بویایی
امتیاز آزمون: 0
مسیر یادگیری را ادامه دهید
از سنجش دانش تا یادگیری عمیق‌تر
برای تثبیت آموخته‌ها، بررسی پاسخ‌های تشریحی و دسترسی به سوالات کتاب‌ها و مباحث دیگر، می‌توانید از مسیرهای زیر استفاده کنید.
گامی فراتر از پاسخ صحیح؛ درک عمیق مفاهیم
اگر می‌خواهید علاوه بر شناسایی گزینه صحیح، با تحلیل علمی سوالات، مبانی مفهومی پاسخ‌ها و دلایل رد یا تأیید گزینه‌ها آشنا شوید، پاسخ‌های تشریحی این مجموعه را مطالعه کنید. تحلیل تشریحی پرسش‌ها فرصتی فراهم می‌کند تا مفاهیم را عمیق‌تر درک کنید، ارتباط میان مباحث را بهتر بشناسید و برای مواجهه با پرسش‌های مفهومی آزمون آمادگی بیشتری به دست آورید.
برای شناخت بهتر روند سوالات آزمون دکتری علوم اعصاب، به یک دوره بسنده نکنید. مرور سوالات سالهای مختلف به شما کمک می‌کند دانسته‌های خود را بازبینی کنید، بر مفاهیم بنیادین تسلط بیشتری بیابید و آمادگی خود را در مواجهه با شیوه‌های گوناگون طرح سؤال بسنجید.
شناخت مغز به تسلط بر یک مبحث محدود نمی‌شود. برای تکمیل آمادگی خود در آزمون دکتری تخصصی علوم اعصاب وزارت بهداشت، سایر حوزه‌های اصلی این رشته را نیز مرور کنید و دانش خود را در پیوند میان ساختار، عملکرد، مبانی زیستی و اثرات داروها بر دستگاه عصبی گسترش دهید.
نه اولین، اما در تلاش برای بهترین بودن؛ نه پیشرو در آغاز، اما ممتاز در پایان.
----
ما شاید آغازگر راه نباشیم، اما با ایمان به شایستگی و تعالی، قدم برمی‌داریم تا در قله‌ی ممتاز بودن بایستیم.
