نورولوژی بالینی نگارنده داریوش طاهری؛ ضایعه نخاع گردنی: ضایعه نخاع سرویکال

ضایعات نخاع گردنی (سرویکال) و اثرات آن

نخاع گردنی (C1-C8) نقش حیاتی در کنترل حرکتی، حسی، و عملکردهای حیاتی بدن دارد. بسته به محل آسیب، علائم می‌توانند از ضعف و بی‌حسی تا مشکلات جدی تنفسی و قلبی متغیر باشند.

۱. ضایعات گسترده در محل اتصال نخاع و بصل النخاع (C1-C2)

• این ضایعات بسیار خطرناک بوده و معمولاً کشنده هستند.
• به دلیل درگیری مراکز کنترل تنفس و قلب در بصل‌النخاع، ممکن است منجر به ایست تنفسی و مرگ شود.
• بیماران نیاز به حمایت تنفسی فوری دارند.

۲. ضایعات قسمت فوقانی نخاع گردنی (C3-C5)

• موجب کوادری‌پلژی اسپاستیک (فلج هر چهار اندام با اسپاستیسیتی) می‌شود.
• ضعف یا فلج دیافراگم (C3-C5 عصب فرنیک را تأمین می‌کند) که باعث مشکلات شدید تنفسی می‌شود.
• تنفس تنها به کمک عضلات فرعی تنفسی (عضلات گردن و شانه) امکان‌پذیر است، که ناکارآمد بوده و نیاز به ونتیلاتور شایع است.

۳. ضایعات قسمت تحتانی نخاع گردنی (C6-C8)

• اندام‌های فوقانی: فلج شل (به علت آسیب به نورون حرکتی تحتانی).
• اندام‌های تحتانی: فلج اسپاستیک (به علت آسیب به نورون حرکتی فوقانی).
• بیماران ممکن است بتوانند بازوهای خود را تا حدی حرکت دهند، اما عملکرد دست‌ها محدود خواهد بود.

۴. سندرم هورنر در ضایعات نخاع گردنی (C8-T1)

• میوزیس (تنگی مردمک چشم).
• پتوز (افتادگی پلک).
• کاهش یا از بین رفتن تعریق صورت.
• معمولاً به دلیل آسیب به مسیرهای سمپاتیک گردنی اتفاق می‌افتد.

۵. اختلالات اسفنکتری

• بی‌اختیاری یا احتباس ادرار و مدفوع به دلیل از بین رفتن کنترل عصبی مثانه و روده.
• در ضایعات کامل، اسفنکترها به شکل اسپاستیک باقی می‌مانند که منجر به احتباس و اتساع مثانه می‌شود.

مدیریت و درمان

• بیماران مبتلا به ضایعات گردنی بالای C5 معمولاً به ونتیلاتور دائمی نیاز دارند.
• فیزیوتراپی و کاردرمانی برای بازیابی عملکرد حرکتی و بهبود کیفیت زندگی حیاتی است.
• مدیریت اسفنکتری شامل سوندگذاری متناوب یا دائمی است.
• پیشگیری از زخم فشاری و مشکلات تنفسی اهمیت زیادی دارد.

تفاوت‌‌ها و شباهت‌های ضایعات نخاع گردنی با ضایعات نخاع توراسیک

تفاوت‌‌ها و شباهت‌های ضایعات نخاع گردنی با ضایعات نخاع لومبار (کمری) 

تفاوت‌‌ها و شباهت‌های ضایعات نخاع گردنی با ضایعات نخاع ساکرال و کونوس مدولاریس

پرسش‌هایی در مورد بیماری‌های نخاعی