مرور سوالات نورولوژی آزمون‌های پره انترنی و دستیاری: معاینه سیستم حرکتی؛ تون عضلات

» پاسخ: گزینه ب

پاسخ تشریحی: 

کلیدواژه‌ها: پدیده چاقوی ضامن‌دار (Clasp knife phenomenon)، تون عضلات (Muscle tone)، اسپاستیسیته (Spasticity)، نورون محرکه فوقانی (Upper Motor Neuron)، سکته مغزی (Stroke)، بیماری پارکینسون (Parkinson’s Disease)، سندرم گیلن‌باره (Guillain-Barré Syndrome)، بیماری ویلسون (Wilson’s Disease)

پدیده چاقوی ضامن‌دار (Clasp knife phenomenon) یکی از ویژگی‌های بارز افزایش تون عضلانی (Hypertonia) از نوع اسپاستیسیته (Spasticity) است. در این حالت، زمانی که پزشک اندام بیمار را به‌طور منفعل (passive) حرکت می‌دهد، ابتدا مقاومت بالایی احساس می‌شود که ناگهان کاهش می‌یابد، مشابه باز شدن یک چاقوی ضامن‌دار.

اسپاستیسیته نتیجه آسیب به نورون‌های محرکه فوقانی (Upper Motor Neurons) است که در بیماری‌هایی مانند سکته مغزی (Stroke) دیده می‌شود. در مقابل، سایر اختلالات مثل ریژیدیته (Rigidity) در پارکینسون دیده می‌شود که مقاومت عضلانی در تمام مسیر حرکت ثابت است و با پدیده چرخ‌دنده‌ای (Cogwheel rigidity) همراه است.

بررسی گزینه‌ها

الف) پارکینسون
در پارکینسون، افزایش تون از نوع ریژیدیته است نه اسپاستیسیته، و مقاومت در تمام دامنه حرکت عضلانی ثابت است. پدیده hallmark این بیماری، ریژیدیته چرخ‌دنده‌ای است نه پدیده چاقوی ضامن‌دار.

ب) سکته مغزی
در سکته مغزی، به‌ویژه در ضایعات نورون محرکه فوقانی (UMN lesions)، اسپاستیسیته شدید مشاهده می‌شود. یکی از ویژگی‌های مهم این اسپاستیسیته، پدیده چاقوی ضامن‌دار (Clasp knife) است که در معاینهٔ بالینی دیده می‌شود.

ج) گیلن‌باره
این سندرم نوعی پولی‌نورپاتی حاد دمیلینه‌کننده است که باعث فلج شل (Flaccid paralysis) و هیپوتونی (Hypotonia) می‌شود، نه اسپاستیسیته. بنابراین، پدیده چاقوی ضامن‌دار در آن دیده نمی‌شود.

د) ویلسون
بیماری ویلسون عمدتاً سیستم اکستراپیرامیدال را درگیر می‌کند و ممکن است با ریژیدیته همراه باشد، اما ویژگی اصلی آن پدیده چاقوی ضامن‌دار نیست.

نتیجه‌گیری و پاسخ گزینه‌ای

با توجه به اینکه پدیده چاقوی ضامن‌دار شاخص مشخصهٔ اسپاستیسیته در ضایعات نورون محرکه فوقانی است و سکته مغزی بارزترین مثال آن است، گزینه صحیح ب) سکته مغزی می‌باشد.

پاسخ صحیح: ب) سکته مغزی