مرور سوالات نورولوژی آزمونهای پره انترنی و دستیاری: معاینه سیستم حسی
دعای مطالعه [ نمایش ]
بِسْمِ الله الرَّحْمنِ الرَّحیمِ
اَللّهُمَّ اَخْرِجْنى مِنْ ظُلُماتِ الْوَهْمِ
خدايا مرا بيرون آور از تاريكىهاى وهم،
وَ اَكْرِمْنى بِنُورِ الْفَهْمِ
و به نور فهم گرامى ام بدار،
اَللّهُمَّ افْتَحْ عَلَيْنا اَبْوابَ رَحْمَتِكَ
خدايا درهاى رحمتت را به روى ما بگشا،
وَانْشُرْ عَلَيْنا خَزائِنَ عُلُومِكَ بِرَحْمَتِكَ يا اَرْحَمَ الرّاحِمينَ
و خزانههاى علومت را بر ما باز كن به امید رحمتت اى مهربانترين مهربانان.
» سوالات آزمونهای پرهانترنی و دستیاری
در این بخش، مجموعهای از سوالات چهارگزینهای (Multiple Choice Questions) منتخب و معتبر از آزمونهای پرهانترنی (Pre-Internship) و دستیاری (Residency) مربوط به «معاینه سیستم حسی» گردآوری شده است. هر سوال همراه با پاسخ تشریحی دقیق ارائه شده تا ضمن سنجش دانش، به درک بهتر مفاهیم و نکات کلیدی کمک کند. این سوالات به شما امکان میدهد دانش خود را محک زده و برای آزمونهای تخصصی پزشکی با اطمینان بیشتری آماده شوید.
برای مطالعه کامل و دریافت اطلاعات جامع درباره «معاینه سیستم حسی»، لطفاً به مقاله اصلی ما مراجعه کنید: «مطالعه مقاله کامل».
این مجموعه با همّت برند آیندهنگاران مغز به مدیریت داریوش طاهری توسعه یافته است. جرقه آغاز این پروژه در دوره کارآموزی نورولوژی بیمارستان فیروزگر شکل گرفت؛ دورهای که آموزههای علمی و روش تحلیلی اساتید ارجمند، دکتر محمدتقی جغتایی و دکتر مصطفی الماسی دوغائی نقش بنیادینی در جهتگیری علمی این مجموعه داشت.
الهامبخشی و حمایت آموزشی جمعی از اساتید برجسته نورولوژی بیمارستان فیروزگر، از جمله دکتر بابک زمانی، دکتر تارا خوینی، دکتر هلیا همصیان و دکتر فرزاد سینا نیز در شکلگیری نگاه این مجموعه نقشی ماندگار داشته است.
همچنین از زحمات و نقشآفرینی اساتید گرانقدر نورولوژی، از جمله دکتر الهه امینی، دکتر سید امیرحسن حبیبی، دکتر نرگس یزدی و خانم مهسا سپهوند در فرایند آموزش و تکامل این مسیر علمی قدردانی میشود.
این نوشته بخشی از مجموعهای آموزشی است که ادای احترامی است به میراث علمی و انسانی استادان بزرگوارمان در حوزه نورولوژی.
معاینه سیستم حسی در نورولوژی: سوالات منتخب پرهانترنی و دستیاری
در فردی حس درد، حرارت و ارتعاش سالم است ولی با دست راست خود قادر نیست اندازه، وزن و جنس اشیا را تشخیص دهد. ضایعه در کدام سطح محتملتر است؟
(پرانترنی اسفند ۹۵ – قطب ۱۰ کشوری [دانشگاه تهران])
الف) Sensory cortex
ب) Spinal cord
ج) Brain stem
د) Thalamus
کلیک کنید تا پاسخ پرسش نمایش داده شود
» پاسخ: گزینه الف
پاسخ تشریحی:
کلیدواژهها: حس درد (Pain)، حرارت (Temperature)، ارتعاش (Vibration)، شناخت اندازه و جنس اشیا، استرئوگنوز (Stereognosis)، قشر حسی (Sensory cortex)
توضیح بر اساس کلیدواژهها:
در این سؤال، گفته شده است که حس درد، حرارت و ارتعاش سالم است، اما بیمار نمیتواند اندازه، وزن و جنس اشیا را با لمس تشخیص دهد. این ناتوانی در تشخیص کیفیات اشیا از طریق لمس، بهویژه زمانی که چشمها بسته هستند، اصطلاحاً استرئوگنوز (Stereognosis) نامیده میشود.
استرئوگنوز یکی از حسهای کورتیکال (Cortical sensory modalities) است و برای آن باید پیامهای حسی اولیه (مثل درد، لمس، حرارت و ارتعاش) ابتدا سالم از راههای نخاعی به تالاموس (Thalamus) برسند و سپس از آنجا به قشر حسی مغز (Primary sensory cortex) منتقل شوند تا پردازش پیچیدهتر روی آنها انجام شود.
زمانی که حسهای اولیه سالماند ولی پردازش پیچیده مختل شده است، به احتمال زیاد ضایعه در قشر حسی مغز (Sensory cortex) قرار دارد، نه در راههای ابتدایی مانند نخاع یا ساقه مغز.
بررسی تکتک گزینهها:
الف) Sensory cortex – قشر حسی مغز:
این گزینه صحیح است. ضایعات قشر حسی، خصوصاً ناحیه پستسنترال لوب جداری (Postcentral gyrus of the parietal lobe)، میتوانند باعث اختلال در حسهای کورتیکال مثل استرئوگنوز، تمایز دو نقطه، یا تشخیص همزمان محرک دوطرفه (Sensory extinction) شوند، در حالی که حسهای اولیه مانند درد، حرارت و ارتعاش حفظ شدهاند.
ب) Spinal cord – نخاع:
آسیب به نخاع معمولاً حسهای اولیه را هم مختل میکند، بهویژه اگر مسیرهای اسپینوتالامیک (spinothalamic tracts) یا ستون خلفی (dorsal columns) آسیب ببینند. در این بیمار، چون این حسها سالماند، نخاع محل محتملی برای ضایعه نیست.
ج) Brain stem – ساقه مغز:
ضایعات ساقه مغز نیز اغلب با اختلال در حسهای اولیه همراهاند و ممکن است علائم دیگری مانند درگیری اعصاب کرانیال را نیز نشان دهند. در این مورد خاص، چون اختلال فقط در حسهای کورتیکال است، ساقه مغز رد میشود.
د) Thalamus – تالاموس:
تالاموس مرکز اصلی دریافت حسهاست، اما ضایعه در آن معمولاً باعث اختلال در حسهای اولیه و همچنین ممکن است دردهای غیرمعمول ایجاد کند (central pain syndrome). در این سؤال چون حسهای اولیه سالماند، تالاموس محتمل نیست.
نتیجهگیری نهایی:
با توجه به سالم بودن حسهای اولیه و اختلال در حس استرئوگنوز، محل محتمل ضایعه قشر حسی مغز (Sensory cortex) است که مسئول پردازشهای پیچیده حسی است.
پاسخ صحیح: گزینه الف) Sensory cortex
مرد ۶۰ سالهای با سابقه سکته مغزی مراجعه کرده است. در معاینه، وقتی دست راست و چپ ایشان به طور مجزا لمس شود میتواند تحریک را تشخیص دهد ولی اگر دو طرف به طور همزمان تحریک شود قادر به درک هر دو نیست. این علامت چه نام دارد؟
(پرانترنی اسفند ۹۶ – قطب ۱۰ کشوری [دانشگاه تهران])
الف) Neglect
ب) Extinction
ج) Two point discrimination
د) Allesthesia
کلیک کنید تا پاسخ پرسش نمایش داده شود
» پاسخ: گزینه ب
پاسخ تشریحی:
کلیدواژهها: تحریک همزمان دو طرف، عدم تشخیص هر دو تحریک، سکته مغزی، حس کورتیکال، Sensory extinction
توضیح بر اساس کلیدواژهها:
بیمار دچار ناتوانی در درک همزمان محرکهای حسی دو طرفه است، بهطوریکه وقتی هر دست را جداگانه لمس میکنیم، تحریک را حس میکند، اما وقتی دو دست همزمان لمس میشوند، تنها یکی را تشخیص میدهد. این پدیده، یک یافته شایع در ضایعات لوب جداری (Parietal lobe) مغز، بهویژه در نیمکره غیراستان غالب (غالباً راست) است.
این علامت، یکی از اختلالات حسهای کورتیکال (Cortical sensory modalities) محسوب میشود و معمولاً در اثر آسیب به قشر حسی ثانویه (secondary sensory cortex) یا مناطق انجمنی جداری بروز میکند.
اصطلاح علمی و دقیق برای این پدیده، Extinction (خاموشی حسی) است. در این حالت، مغز نمیتواند محرک همزمان دو طرف را به درستی پردازش کند و یکی را «خاموش» میکند.
بررسی تکتک گزینهها:
الف) Neglect – بیتوجهی:
در Neglect، بیمار اساساً به سمت مقابل ضایعه توجه نمیکند، حتی وقتی محرک فقط در آن سمت اعمال شود (مثلاً دست چپ لمس شود و بیمار بیتوجه باشد). در سؤال حاضر، بیمار تحریک جداگانهی دو طرف را حس میکند، بنابراین Neglect مطرح نیست.
ب) Extinction – خاموشی حسی:
این گزینه صحیح است. Extinction زمانی اتفاق میافتد که فرد فقط در پاسخ به تحریک همزمان دو طرفه، ناتوان از تشخیص یکی از دو تحریک شود. دقیقاً همان حالتی که در سؤال آمده.
ج) Two point discrimination – افتراق دو نقطه:
این تست مربوط به توانایی تمایز دو محرک نزدیک به هم روی یک ناحیه از پوست است. در سؤال، صحبت از تحریک در دو سمت بدن است، نه در یک نقطه، بنابراین این گزینه رد میشود.
د) Allesthesia – انتقال حسی:
در Allesthesia، بیمار ممکن است محرک را در محل اشتباهی از بدن احساس کند (مثلاً لمس دست چپ را در سمت راست گزارش کند). در سؤال چنین حالتی دیده نمیشود.
نتیجهگیری نهایی:
با توجه به اینکه بیمار در پاسخ به تحریک همزمان دو طرفه فقط یکی را درک میکند، و در تحریک جداگانه هر دو سمت توانایی تشخیص دارد، علامت Extinction (خاموشی حسی) مطرح است که نشاندهنده آسیب در قشر حسی انجمنی نیمکره راست در اغلب موارد است.
پاسخ صحیح: گزینه ب) Extinction
ناتوانی در درک محرک بینایی یا حسی به طور دو طرفه در صورتی که به طور یک طرفه، قادر به درک باشد. چه نام دارد؟
(پرانترنی شهریور ۹۷ – قطب ۳ کشوری [دانشگاه همدان و کرمانشاه])
الف) Alestesia
ب) Extinction
ج) Neglect
د) Tow point discrimination
کلیک کنید تا پاسخ پرسش نمایش داده شود
» پاسخ: گزینه ب
پاسخ تشریحی:
کلیدواژهها: ناتوانی در درک محرک بینایی یا حسی دو طرفه، درک محرک یکطرفه، آسیب قشر مغز، تحریک همزمان، خاموشی حسی
توضیح بر اساس کلیدواژهها:
در این سؤال، فرد میتواند یک محرک بینایی یا حسی را وقتی بهتنهایی اعمال میشود تشخیص دهد، اما وقتی همزمان و دو طرفه تحریک دریافت میکند، تنها یکی از آنها را درک میکند. این پدیده که در آن یکی از محرکها نادیده گرفته میشود، بهویژه در بیماران دچار آسیب لوب جداری (Parietal lobe lesion) مشاهده میشود.
این اختلال در پردازش همزمان محرکهای دوطرفه، در حس لامسه، بینایی یا شنوایی میتواند رخ دهد و اغلب پس از سکته مغزی یا آسیب نیمکره غیر غالب بروز میکند. اصطلاح علمی دقیق این پدیده “Extinction” (خاموشی حسی یا بینایی) است.
بررسی تکتک گزینهها:
الف) Allesthesia – آلاستزیا:
در این حالت، بیمار محرک را در طرف مخالف محل واقعی تحریک احساس میکند. این با توصیف سؤال که تأکید بر ناتوانی در درک تحریک دوطرفه دارد، همخوان نیست. پس این گزینه رد میشود.
ب) Extinction – خاموشی:
دقیقاً همان حالتی است که در صورت سؤال توصیف شده: بیمار در تحریک یکطرفه مشکلی ندارد، اما در تحریک همزمان دو طرفه، یکی از دو محرک را نادیده میگیرد. این گزینه صحیح است.
ج) Neglect – نادیدهانگاری:
در Neglect، فرد به طور کلی به سمت مقابل ضایعه توجه نمیکند، حتی در تحریک یکطرفه. اما در سؤال آمده که فرد در تحریک یکطرفه توانایی تشخیص دارد، پس این گزینه نادرست است.
د) Two point discrimination – افتراق دو نقطه:
این تست مربوط به تمایز بین دو نقطه نزدیک به هم روی یک ناحیه از پوست است، نه تحریک دو طرف بدن. بنابراین این گزینه با توصیف سؤال ارتباطی ندارد و رد میشود.
نتیجهگیری نهایی:
با توجه به اینکه بیمار در پاسخ به تحریک دوطرفه تنها یک طرف را درک میکند، و در تحریک یکطرفه مشکلی ندارد، تشخیص Extinction (خاموشی حسی یا بینایی) مطرح است که مربوط به آسیب در قشر جداری (Parietal cortex) است.
پاسخ صحیح: گزینه ب) Extinction
برای مطالعه و مرور سریعِ تمام مباحث جامع کتاب «راهنمای آیندهنگار نورولوژی» میتوانید از فهرست کامل و طبقهبندیشدهی آن استفاده کنید؛
فهرستی که یادگیری را سادهتر میکند و شما را بدون اتلاف وقت به موضوعات اصلی میرساند.
📘 نمونه آزمون نورولوژی بالینی
توجه داشته باشید این آزمون صرفاً برای کمک به یادگیری شما طراحی شده است و هیچگونه اطلاعات شخصی در این سایت ذخیره نمیشود.
🚀 با ما همراه شوید!
تازهترین مطالب و آموزشهای مغز و اعصاب را از دست ندهید. با فالو کردن کانال تلگرام آیندهنگاران مغز، از ما حمایت کنید!
ورود/ ثبت نام با جیمیل
