از فهم پیامهای الکتریکی نورونها تا کشف سازوکارهای حیات عصبی
نوروفیزیولوژی (Neurophysiology) دانشی بنیادین در علوم اعصاب است که سازوکارهای عملکردی دستگاه عصبی را از جریان یونها و پتانسیلهای غشایی تا انتقال سیناپسی و تعامل شبکههای عصبی بررسی میکند. این دانش، با آشکار ساختن منطق الکتریکی و شیمیایی نورونها، زمینه فهم فرایندهای پیچیدهای چون احساس، حرکت، یادگیری و حافظه را فراهم میسازد. درک عمیق نوروفیزیولوژی، فراتر از حفظ تعاریف و فرمولها، به شناخت روابط علت و معلولی و پیوند میان سازوکارهای سلولی و عملکرد دستگاه عصبی وابسته است.
مجموعه پیش رو، شامل سؤالات نوروفیزیولوژی آزمون دکتری تخصصی علوم اعصاب وزارت بهداشت در سال ۱۳۹۷، همراه با پاسخ کلیدی است؛ فرصتی برای سنجش تسلط بر مفاهیم بنیادین، تحلیل پدیدههای الکتروفیزیولوژیک و شناسایی مباحث نیازمند مرور. پیشنهاد میشود پیش از مراجعه به کلید پاسخ، هر سؤال را مستقل بررسی کنید، روابط میان متغیرهای فیزیولوژیک را بسنجید و گزینهها را بر پایه اصول علمی ارزیابی کنید. سپس با تطبیق پاسخها، ضمن سنجش آمادگی خود، منشأ خطاها و خلأهای دانشی را شناسایی کنید؛ زیرا گاه تفاوتی ظریف میان پتانسیل غشایی و پتانسیل تعادلی، یا میان فعالشدن و غیرفعالشدن کانالهای یونی، مسیر رسیدن به پاسخ صحیح را تعیین میکند.
در آیندهنگاران مغز، نوروفیزیولوژی را فراتر از مجموعهای از فرمولها و نمودارها، دانشی محوری برای فهم منطق عملکرد دستگاه عصبی میدانیم. باور ما این است که یادگیری عمیق، زمانی شکل میگیرد که چرایی و چگونگی پدیدهها درک شود؛ از سازوکار شکلگیری پتانسیل عمل تا ارتباط میان آزادسازی ناقلهای عصبی و پاسخ سلول پسسیناپسی. هر پرسش فرصتی برای تقویت استدلال علمی و هر پاسخ گامی برای تبدیل اطلاعات پراکنده به دانشی منسجم و ماندگار است.
نوروفیزیولوژی، دانش کشف منطق پنهان در فعالیت دستگاه عصبی است؛ دانشی که از جریان یونها و تغییرات الکتریکی غشا آغاز میشود، در ارتباطات سیناپسی و تعامل شبکههای عصبی گسترش مییابد و در فهم سازوکارهای پیچیده عملکرد مغز به اوج میرسد.
آیندهنگاران مغز
ما مغز را میشناسیم تا آینده را بسازیم.
راهنمای زمانسنج آزمون
شما میتوانید بدون فشردن دکمه «شروع آزمون» نیز به سؤالات پاسخ دهید؛ اما برای تمرین مدیریت زمان و سنجش سرعت پاسخگویی، این دکمه را در نظر گرفتهایم. با شروع زمانسنج، مدتزمان پاسخگویی شما محاسبه میشود و حتی پس از پایان زمان نیز میتوانید پاسخدادن را ادامه دهید. هدف، یادگیری مدیریت زمان است، نه محدودکردن فرصت یادگیری شما.
زمان باقیمانده: 10:00
با فشردن دکمه زیر، زمانسنج فعال میشود.
زمان باقیمانده10:00
پرسش ۱- کدام گزینه در مورد سلولهای دو قطبی شبکیه صحیح است؟
الف) سلولهای off-center، رسپتورهای متابوتروپیک گلوتامات دارند.
ب) سلولهای on-center، رسپتورهای یونوتروپیک گلوتامات دارند.
ج) سلولهای off-center، با تابش نور به مرکز میدان پذیرنده تحریک میشوند.
د) سلولهای on-center، با تابش نور به مرکز میدان پذیرنده دپولاریزه میشوند.
پاسخ صحیح: گزینه ۴
پرسش ۲- کدام یک از هستههای زیرین در حرکات رفلکسی چشمها جهت تمرکز بر مناظر یا اشیاء مورد علاقه نقش ایفا میکند؟
الف) هسته زانویی فوقانی
ب) هسته سوپرا کیاسماتیک
ج) هسته برجستگی فوقانی
د) هسته پره تكتال
پاسخ صحیح: گزینه ۴
پرسش ۳- کدام گزینه درباره آپراکسی حرکتی دست صحیح است؟
الف) لرزش حرکتی
ب) حرکات غیرارادی
ج) ناهماهنگی و بیهدفی
د) حركات پاندولی
پاسخ صحیح: گزینه ۳
پرسش ۴- کدام یک از عملکردهای زیر مربوط به ساقه مغز نمیباشد؟
الف) کنترل تنفس
ب) کنترل دستگاه گوارش
ج) کنترل تعادل
د) کنترل حرکات ظریف
پاسخ صحیح: گزینه ۴
پرسش ۵- کدام یک از موارد زیر به دنبال ضایعه ایسکمیک مغز رخ نمیدهد؟
الف) کاهش گونههای فعال نیتروژن (RNS)
ب) افزایش گونههای فعال اکسیژن (ROS)
ج) افزایش میزان کلسیم داخل سلولی
د) کاهش میزان پتاسیم داخل سلولی
پاسخ صحیح: گزینه ۱
پرسش ۶- خروجی اصلی قشر مغز به نخاع از کدام یک از لایههای قشر نو صورت میگیرد؟
الف) لایه ۵
ب) لایه ۴
ج) لایه ۲ و ۳
د) لایه ۲
پاسخ صحیح: گزینه ۱
پرسش ۷- به دنبال آسیب مخچه کدام یک از علائم زیر دیده میشود؟
الف) حرکات سریعتر میشوند.
ب) تون عضلانی کاهش مییابد.
ج) نیروی عضلانی زیاد میشود.
د) اسپاسم عضلانی دیده میشود.
پاسخ صحیح: گزینه ۲
پرسش ۸- اولین سلولی که بعد از تابش نور به شبکیه، پتانسیل عمل تولید میکند عبارت است از:
الف) مولر
ب) استوانه
ج) مخروطی
د) آماکرین
پاسخ صحیح: گزینه ۴
پرسش ۹- تطابق در کدام گیرنده حسی سریعتر است؟
الف) جسم پاچینی
ب) کپسول مفصلی
ج) درد
د) قاعده ی مو
پاسخ صحیح: گزینه ۱
پرسش ۱۰- کدام یک از موارد زیر باعث افزایش تحریکپذیری CNS میشود؟
الف) اسیدوز
ب) خستگی سیناپسی
ج) اغمای دیابتی
د) آلکالوز
پاسخ صحیح: گزینه ۴
پرسش ۱۱- سلولهای رنشاو چگونه فعال میشوند؟
الف) به طور مستقیم توسط آورانهای حسی
ب) توسط شاخه جانبی نورونهای حرکتی
ج) توسط شاخه جانبی نورونهای حسی
د) توسط شاخههای جانبی آورانهای قشری
پاسخ صحیح: گزینه ۲
پرسش ۱۲- کدام یک در مورد حلزون گوشی صحیح میباشد؟
الف) قطر فیبرها از پنجرهی بیضی به سمت هلیوکوترما افزایش مییابد.
ب) فیبرهای کوتاه و سخت به فرکانسهای پایین بهتر پاسخ میدهند.
ج) تشدید فرکانس بالا در نزدیکی قاعده به وجود میآید.
د) زائده سلولهای مویی در پری لنف غوطه ور است.
پاسخ صحیح: گزینه ۳
پرسش ۱۳- رمزگذاری حافظه طولانیمدت به کدام روش زیر صورت میگیرد؟
الف) ساخت پروتئین
ب) ساخت سلول جديد
ج) افزایش نوسان در مدارها
د) افزایش ساخت نوروترانسمیترهای تحریکی
پاسخ صحیح: گزینه ۱
پرسش ۱۴- توانایی به خاطر آوردن یک سری از وقایع که در یک فیلم دیدهاید، چه نوع حافظهای است؟
الف) Associative
ب) Episodic
ج) Spatial
د) Implicit
پاسخ صحیح: گزینه ۲
پرسش ۱۵- TRPM8 مربوط به کدام مودالیته حسی و گیرنده آن میباشد؟
الف) چشایی _ تلخی
ب) چشایی _ ترشی
ج) سوماتوسنسوری _ سرما
د) سوماتوسنسوری _ گرما
پاسخ صحیح: گزینه ۳
پرسش ۱۶- تمامی گزینهها در مورد پدیده تقویت طولانیمدت (LTP) نقش دارند، بجز:
الف) یون کلر
ب) یون کلسیم
ج) NO
د) گلوتامات
پاسخ صحیح: گزینه ۱
پرسش ۱۷- کدام یک از نورونهای زیر REM-on cell میباشد؟
الف) نوراپی نفرین
ب) سروتونین
ج) هیستامین
د) استیل کولین
پاسخ صحیح: گزینه ۴
پرسش ۱۸- تخریب گیرنده D1 در پوتامن موجب چه حالتی میشود؟
الف) مهار گلوبوس پالیدوس داخلی افزایش مییابد.
ب) مهار گلوبوس پالیدوس داخلی کاهش مییابد.
ج) مهار تالاموس توسط گلوبوس پالیدوس داخلی کاهش مییابد.
د) تحریک قشر مغز توسط تالاموس افزایش مییابد.
پاسخ صحیح: گزینه ۲
پرسش ۱۹- مدار نورونی در رفلکس تاندونی کدام گزینه است؟
پرسش ۲۱- کنترل متابولیسم آب در بدن مربوط به کدام بخش است؟
الف) تالاموس
ب) هیپوتالاموس
ج) اپی تالاموس
د) متاتالاموس
پاسخ صحیح: گزینه ۲
پرسش ۲۲- گیرنده کدام مزه زیر کانال یونی است؟
الف) تلخی
ب) شیرینی
ج) Umami
د) ترشی
پاسخ صحیح: گزینه ۴
پرسش ۲۳- کدام گزینه در مورد Prosopagnosia درست است؟
الف) عدم توانایی تشخیص اشیا
ب) عدم توانایی در تشخیص صورت
ج) عدم توانایی در خواندن و نوشتن
د) نادیده گرفتن بخش مخالف تصویر دیده شده
پاسخ صحیح: گزینه ۲
پرسش ۲۴- مهمترین عمل سلولهای مویی خارجی در گوش کدام است؟
الف) انتقال صوت به عصب گوش
ب) کمک به تشخیص جهت صوت
ج) تنظيم عملکرد سلولهای مویی داخلی
د) دارای اثر تروفیک هستند.
پاسخ صحیح: گزینه ۳
پرسش ۲۵- موج مغزی هنگامی که در حال استراحت با چشم بسته هستیم کدام است و فرکانس آن چقدر است؟
الف) گاما _ 80 – 30 هرتز
ب) گاما _ 12- 8 هرتز
ج) آلفا _ 13- 8 هرتز
د) آلفا _ 30 – 13 هرتز
پاسخ صحیح: گزینه ۳
پرسش ۲۶- کدام یک از رسپتورهای وازوپرسین از طریق افزایش Gs عمل میکند؟
الف) V1A
ب) V1B
ج) V2
د) V3
پاسخ صحیح: گزینه ۳
پرسش ۲۷- مایع مغزی نخاعی در کدام بخش سیستم عصبی در جریان است؟
الف) عنكبوتيه
ب) فضای زیر نرم شامه
ج) فضای خارج تحت شامه
د) فضای ساب آراکنوئید
پاسخ صحیح: گزینه ۴
پرسش ۲۸- کدام یک از مسیرهای G پروتئین زیر مسئول انتقال پیام بویایی است؟
الف) آدنیلیل سیکلاز _ cAMP
ب) آدنیلیل سیکلاز _ cGMP
ج) گوانیلیل سیکلاز _ cAMP
د) گوانیلیل سیکلاز _ cGMP
پاسخ صحیح: گزینه ۱
پرسش ۲۹- افزایش بیش از حد فعالیت کدام گیرنده علت ایجاد پدیدههای Wind-up در نورونهای نخاع است؟
الف) موسکارینی استیل کولین
ب) نیکوتینی استیل کولین
ج) NMDA
د) AMPA
پاسخ صحیح: گزینه ۳
پرسش ۳۰- منظور از آلودینیا چیست؟
الف) محرک دردناک، درد ایجاد میکند.
ب) محرک غیردردناک درد ایجاد میکند.
ج) محرک دردناک، درد بیشتری ایجاد میکند.
د) حرکت دردناک، دردی ایجاد نمیکند.
پاسخ صحیح: گزینه ۲
پرسش ۳۱- مسیرهای Reticular Activated system (RAS) به کدام هسته تالاموس منتهی میگردد؟
الف) Antroventral
ب) Interlaminar
ج) Reticular
د) Ventro Postero medial
پاسخ صحیح: گزینه ۲
پرسش ۳۲- کدام یک از نواحی زیر در هماهنگ کردن حرکات چشم و دست دخالت بیشتری دارد؟
الف) قشر حرکتی اولیه
ب) قشر پاریتال خلفی
ج) قشر حسی تماس
د) قشر مکمل حرکتی
پاسخ صحیح: گزینه ۲
پرسش ۳۳- نوروژنز در افراد بالغ در اغلب پستانداران در کدام یک از مجموعه ساختارهای زیر دیده میشود؟
الف) Amygdale & hippocampus
ب) Thalamus & olfactory bulb
ج) Cingula & hypothalamus
د) Hippocampus & olfactory bulb
پاسخ صحیح: گزینه ۴
پرسش ۳۴- تمامی بیماریهای زیر دارای آسیبشناسی در هستههای قاعدهای هستند بجز:
الف) کورساکوف
ب) هانتینگتون
ج) ویلسون
د) همیبالیسموس
پاسخ صحیح: گزینه ۱
پرسش ۳۵- کدام یک از جملات زیر در مورد مخچه صحیح است؟
الف) غشاء فیبرهای خزه ای زیتون تحتانی است.
ب) علت ایجاد اسپایکهای ساده ورود یون کلسیم است.
ج) علت ایجاد اسپایکهای کمپلکس ورود یون سدیم است.
د) میانجی شیمیایی مترشح از فیبرهای بالا رونده گلوتامات است.
پاسخ صحیح: گزینه ۴
پرسش ۳۶- تخریب کدام ناحیه سبب Confabulation میشود؟
الف) بخش پشتی هیپوکمپ
ب) بخش شکمی – میانی قشر پیشپیشانی
ج) هسته مرکزی آمیگدال
د) قشر مکمل حرکتی
پاسخ صحیح: گزینه ۲
پرسش ۳۷- هسته مسیر منزوی در کدام حس زیر دخالت دارد؟
الف) لامسه
ب) بینایی
ج) چشایی
د) بویایی
پاسخ صحیح: گزینه ۳
پرسش ۳۸- رفلکس دسته جمعی (Mass reflex) در کدام حالت دیده میشود؟
الف) قطع نخاع
ب) بیماری هانتینگتون
ج) بیماری آلزایمر
د) قطع بین برجستگیهای چهارگانه فوقانی و تحتانی
پاسخ صحیح: گزینه ۱
پرسش ۳۹- تحریک کدام یک از نواحی زیر باعث تخفیف درد میشود؟
الف) شاخ شکمی نخاع
ب) شاخ خلفی نخاع
ج) مخچه
د) هسته رافه
پاسخ صحیح: گزینه ۴
پرسش ۴۰- در کدام مورد معمولا تحریک سمپاتیک و پاراسمپاتیک همراستا عمل میکنند؟
الف) اثر روی ضربان قلب
ب) ترشح بزاق
ج) اثر بر اسفنکتر روده
د) اثر بر اسفنکتر پیلور
پاسخ صحیح: گزینه ۲
امتیاز آزمون: 0
مسیر یادگیری را ادامه دهید
از سنجش دانش تا یادگیری عمیقتر
برای تثبیت آموختهها، بررسی پاسخهای تشریحی و دسترسی به سوالات کتابها و مباحث دیگر، میتوانید از مسیرهای زیر استفاده کنید.
گامی فراتر از پاسخ صحیح؛ درک عمیق مفاهیم
اگر میخواهید علاوه بر شناسایی گزینه صحیح، با تحلیل علمی سوالات، مبانی مفهومی پاسخها و دلایل رد یا تأیید گزینهها آشنا شوید، پاسخهای تشریحی این مجموعه را مطالعه کنید. تحلیل تشریحی پرسشها فرصتی فراهم میکند تا مفاهیم را عمیقتر درک کنید، ارتباط میان مباحث را بهتر بشناسید و برای مواجهه با پرسشهای مفهومی آزمون آمادگی بیشتری به دست آورید.
برای شناخت بهتر روند سوالات آزمون دکتری علوم اعصاب، به یک دوره بسنده نکنید. مرور سوالات سالهای مختلف به شما کمک میکند دانستههای خود را بازبینی کنید، بر مفاهیم بنیادین تسلط بیشتری بیابید و آمادگی خود را در مواجهه با شیوههای گوناگون طرح سؤال بسنجید.
شناخت مغز به تسلط بر یک مبحث محدود نمیشود. برای تکمیل آمادگی خود در آزمون دکتری تخصصی علوم اعصاب وزارت بهداشت، سایر حوزههای اصلی این رشته را نیز مرور کنید و دانش خود را در پیوند میان ساختار، عملکرد، مبانی زیستی و اثرات داروها بر دستگاه عصبی گسترش دهید.
نه اولین، اما در تلاش برای بهترین بودن؛ نه پیشرو در آغاز، اما ممتاز در پایان.
----
ما شاید آغازگر راه نباشیم، اما با ایمان به شایستگی و تعالی، قدم برمیداریم تا در قلهی ممتاز بودن بایستیم.