نوروبیولوژی (Neurobiology) دانشی بنیادین در علوم اعصاب است که سازوکارهای سلولی و مولکولی دستگاه عصبی را بررسی می‌کند؛ از ارتباطات نورونی و انتقال پیام‌های عصبی تا فرایندهای زیستی زیربنای یادگیری، حافظه، رفتار و کارکردهای پیچیده مغز. تسلط بر این دانش، فراتر از حفظ‌کردن مطالب، به درک عمیق روابط میان ساختار، عملکرد و سازوکارهای دستگاه عصبی نیاز دارد.
مجموعه پیش رو، شامل سؤالات نوروبیولوژی آزمون دکتری تخصصی علوم اعصاب وزارت بهداشت در سال ۱۳۹۵، همراه با پاسخ کلیدی است که با هدف سنجش دانش، مرور مفاهیم بنیادین، شناسایی نقاط ضعف و آمادگی هدفمند برای آزمون گردآوری شده است. پیشنهاد می‌شود ابتدا به هر سؤال مستقل پاسخ دهید و سپس با مراجعه به کلید پاسخ، میزان تسلط خود را ارزیابی کنید.
در آینده‌نگاران مغز، یادگیری را فراتر از عبور از یک آزمون می‌دانیم؛ آن را گامی برای تعمیق دانش، پرورش تفکر علمی و گشودن افق‌های تازه در شناخت مغز می‌بینیم. باور ما این است که دانش معتبر، هنگامی ارزشمندتر می‌شود که دقیق، روشن و مسئولانه در دسترس جویندگان علم قرار گیرد.
آینده‌نگاران مغز
ما مغز را می‌شناسیم تا آینده را بسازیم.
راهنمای زمان‌سنج آزمون
شما می‌توانید بدون فشردن دکمه «شروع آزمون» نیز به سؤالات پاسخ دهید؛ اما برای تمرین مدیریت زمان و سنجش سرعت پاسخ‌گویی، این دکمه را در نظر گرفته‌ایم. با شروع زمان‌سنج، مدت‌زمان پاسخ‌گویی شما محاسبه می‌شود و حتی پس از پایان زمان نیز می‌توانید پاسخ‌دادن را ادامه دهید. هدف، یادگیری مدیریت زمان است، نه محدودکردن فرصت یادگیری شما.
زمان باقی‌مانده: 10:00
با فشردن دکمه زیر، زمان‌سنج فعال می‌شود.
زمان باقی‌مانده10:00
پرسش ۱- کدام‌یک از موارد زیر جزو ماکروفاژهای سیستم عصبی مرکزی هستند؟
الف) اولیگودندروسیت‌ها
ب) سلول‌های شوان
ج) آستروسیت‌های پروتوپلاسمی
د) میکروگلیا
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۲- تحریک گیرنده GABAA در نورونی که پتانسیل استراحت آن با پتانسیل تعادلی یون کلر برابر است، سبب کدام‌یک از موارد زیر می‌شود؟
الف) پتانسیل عمل ایجاد می‌شود.
ب) تغییری در پتانسیل غشاء ایجاد نمی‌شود.
ج) غشاء هیپرپولاریزه می‌شود.
د) غشاء دپولاریزه می‌شود.
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۳- کدام‌یک در مورد انتقال orthograde صحیح نمی‌باشد؟
الف) حرکت از انتهای آکسون به طرف جسم سلولی است.
ب) در طول میکروتوبول‌ها صورت می‌گیرد.
ج) دو جزء سریع و آهسته دارد.
د) نیازمند مولکول‌های kinesin و dynein است.
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۴- اگر غلظت خارج سلولی پتاسیم از 4 به 10 میلی‌اکی‌والان در لیتر افزایش یابد …………….
الف) پتانسیل غشاء سلول کمتر منفی می‌شود.
ب) هدایت سدیم زیاد می‌شود.
ج) پمپ سدیم پتاسیم غیرفعال می‌شود.
د) پتانسیل غشاء سلول بیشتر منفی می‌شود.
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۵- کدام‌یک از موارد زیر subunit سوم پمپ سدیم پتاسیم می‌باشد؟
الف) Nedd
ب) CFTR
ج) FXYD
د) MRP
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۶- کاهش 50 درصدی غلظت سدیم مایع خارج سلولی به ترتیب چه اثری بر دامنه و شیب فاز دپولاریزاسیون پتانسیل عمل در یک سلول عصبی دارد؟
پرسش ۸- تزریق تترودوتوکسین (TTX) و تترااتیل آمونیوم (TEA) به ترتیب سبب چه تغییری در پتانسیل عمل می‌شود؟
الف) افزایش زمان پتانسیل عمل ـ ممانعت از ایجاد پتانسیل عمل
ب) ممانعت از ایجاد پتانسیل عمل ـ افزایش زمان پتانسیل عمل
ج) افزایش زمان پتانسیل عمل ـ افزایش دامنه پتانسیل عمل
د) کاهش زمان پتانسیل عمل ـ کاهش دامنه پتانسیل عمل
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۹- در صورت مهار پمپ سدیم پتاسیم کدام‌یک از تغییرات زیر در سلول رخ می‌دهد؟
الف) پتانسیل غشاء هیپرپلاریزه می‌شود.
ب) دیفوزیون سدیم افزایش می‌یابد.
ج) سرعت انتقال مبادله‌گر سدیم ـ کلسیم کاهش می‌یابد.
د) پتانسیل غشاء تغییر نمی‌کند.
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۱۰- سم بوتولینیوم B بر کدام‌یک از پروتئین‌های زیر اثر می‌گذارد؟
الف) Syntaxin
ب) Ganglioside B
ج) Synaptobrevin
د) Ganglioside A
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۱۱- کدام گیرنده است که به حرارت پاسخ می‌دهد؟
الف) استیل کولین
ب) آدنوزین
ج) NMDA
د) TRPV1
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۱۲- استرس‌های محیطی و سیتوکاین‌های التهابی کدام‌یک از انواع MAPkinase را فعال می‌کند؟
الف) ERK
ب) Raf
ج) P38
د) MEK
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۱۳- کدام‌یک از گیرنده‌های زیر به پروتئین‌های G هتروتری‌مریک متصل‌اند؟
الف) Glycine
ب) 5HT3
ج) GABAB
د) AMPA
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۱۴- تمام جملات زیر در مورد پتانسیل پس سیناپسی تحریکی (EPSP) صحیح است، بجز:
الف) خروج کلر سبب ایجاد آن می‌گردد.
ب) قابلیت جمع فضایی و زمانی دارد.
ج) از هدایت الکتروتونیک تبعیت می‌کند.
د) همان پتانسیل عمل در نورون پس‌سیناپسی است.
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۱۵- گیرنده‌های نیکوتینی استیل کولین در محل اتصال عصب ـ عضله به کدام‌یک از پروتئین‌های زیر متصل هستند؟
الف) Rapsyn
ب) Gephyrin
ج) MAP1B
د) PB2
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۱۶- در ایجاد تسهیل پیش‌سیناپسی، کدام‌یک از موارد زیر نقش دارد؟
الف) طولانی شدن طول دوره پتانسیل عمل پیش‌سیناپسی
ب) دفسفورپلاسیون کانال‌های پتاسیم
ج) تسریع وقوع فاز رپلاریزاسیون پتانسیل عمل پیش‌سیناپسی
د) افزایش فرکانس و کوتاه شدن زمان باز بودن کانال‌های کلسیمی
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۱۷- سرعت انتقال پیام عصبی تحت تأثیر کدام عامل زیر است؟
الف) فرکانس تحریک
ب) قطر آکسون
ج) شدت تحریک
د) پتانسیل استراحت غشاء
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۱۸- کدام‌یک از موارد زیر پمپ سدیم پتاسیم را مهار می‌کنند؟
الف) آلدوسترون
ب) انسولین
ج) هورمون‌های تیروئیدی
د) اوبائین
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۱۹- کدام‌یک از موارد زیر سرین ـ ترئونین کیناز است؟
الف) AKT
ب) Src
ج) PDGF
د) JAk
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۲۰- بیماری شارکوت ـ ماری ـ توث که یک نوع نوروپاتی محیطی است. توسط جهش در کدام‌یک از انواع ژن پروتئین‌های زیر ایجاد می‌شود؟
الف) کانکسین‌ها
ب) کلادین‌ها
ج) لامینین‌ها
د) کادهرین‌ها
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۲۱- در مورد پتانسیل صفحه انتهایی (EPP) کدام جمله صحیح است؟
الف) در غشای پیش‌سیناپسی ایجاد می‌شود.
ب) در غشای پس‌سیناپسی ایجاد می‌شود.
ج) تابع قانون همه یا هیچ است.
د) با تحریک گیرنده نیکوتینی از بین می‌رود.
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۲۲- کدام‌یک در مورد ثابت طول (Length constant) صحیح است؟
الف) فاصله‌ای که تغییرات پتانسیل به 50 درصد می‌رسد.
ب) افزایش قطر آکسون نسبت rm/ra را کاهش می‌دهد.
ج) حضور میلین میزان آن را کاهش می‌دهد.
د) افزایش قطر آکسون میزان آن را افزایش می‌دهد.
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۲۳- تحریک‌پذیری نورونی در کدام‌یک از دوره‌های زیر بیشترین است؟
الف) Refractory
ب) After-hyperpolarization
ج) After-depolarization
د) Local response
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۲۴- کدام گزینه در مورد نورکسین‌ها (Neurexins) در انسان صحیح نیست؟
الف) در غشای پیش‌سیناپسی قرار دارند.
ب) به صورت دو ایزوفرم α و β وجود دارند.
ج) توسط یک ژن کدگذاری می‌شوند.
د) با اتصال به رسپتورهای پس‌سیناپسی باعث حفظ و بقای سیناپس می‌شوند.
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۲۵- در غشای پیش‌سیناپسی وجود کدام پروتئین زیر در رهایش نوروترانسمیتر نقش دارد؟
الف) rab3
ب) NSF
ج) munc18
د) 25-SNAP
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۲۶- در بیماری مولتیپل اسکلروز از بین رفتن میلین با کدام‌یک از تغییرات زیر همراه است؟
الف) دپلاریزاسیون غشاء ناشی از کاهش نشت +K
ب) افزایش نشت +K از طریق کانال‌های وابسته به ولتاژ
ج) افزایش مقاومت غشاء ناشی از کاهش کنداکتانس پتاسیمی
د) کاهش سرعت انتشار پتانسیل عمل ناشی از غیرفعال شدن کانال‌های پتاسیمی
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۲۷- کدام‌یک از پروتئین‌های G زیر میزان ترافیک وزیکولی به غشاء را تنظیم می‌کند؟
الف) Ras
ب) Rab
ج) Rho
د) Rac
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۲۸- در خلال کدام مورد زیر تغییر در آستانه نورون به تحریک منجر نمی‌شود؟
الف) پتانسیل عمل
ب) پتانسیل موضعی
ج) پتانسیل الکتروتونیک
د) دوره تحریک‌ناپذیری مطلق
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۲۹- تحریک رسپتورهای آلفاـ1 (α۱) با اپی‌نفرین باعث فعال شدن کدام مسیر سیگنالینگ می‌گردد؟
الف) فعال شدن Gs و افزایش cAMP داخل سلولی
ب) فعال شدن Gi و کاهش cAMP داخل سلولی
ج) فعال شدن Gq و افزایش IP3
د) فعال شدن Go و کاهش IP3
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۳۰- در انتقال تسهیل شده گلوکز به داخل سلول کدام‌یک از عوامل زیر مؤثر است؟
الف) پتانسیل غشاء
ب) افزایش حلالیت گلوکز
ج) افزایش ضخامت غشاء
د) تعداد حامل‌ها
پاسخ صحیح: گزینه د
امتیاز آزمون: 0
مسیر یادگیری را ادامه دهید
از سنجش دانش تا یادگیری عمیق‌تر
برای تثبیت آموخته‌ها، بررسی پاسخ‌های تشریحی و دسترسی به سوالات کتاب‌ها و مباحث دیگر، می‌توانید از مسیرهای زیر استفاده کنید.
گامی فراتر از پاسخ صحیح؛ درک عمیق مفاهیم
اگر می‌خواهید علاوه بر شناسایی گزینه صحیح، با تحلیل علمی سوالات، مبانی مفهومی پاسخ‌ها و دلایل رد یا تأیید گزینه‌ها آشنا شوید، پاسخ‌های تشریحی این مجموعه را مطالعه کنید. تحلیل تشریحی پرسش‌ها فرصتی فراهم می‌کند تا مفاهیم را عمیق‌تر درک کنید، ارتباط میان مباحث را بهتر بشناسید و برای مواجهه با پرسش‌های مفهومی آزمون آمادگی بیشتری به دست آورید.
برای شناخت بهتر روند سوالات آزمون دکتری علوم اعصاب، به یک دوره بسنده نکنید. مرور سوالات سال‌های مختلف به شما کمک می‌کند دانسته‌های خود را بازبینی کنید، بر مفاهیم بنیادین تسلط بیشتری بیابید و آمادگی خود را در مواجهه با شیوه‌های گوناگون طرح سؤال بسنجید.
شناخت مغز به تسلط بر یک مبحث محدود نمی‌شود. برای تکمیل آمادگی خود در آزمون دکتری تخصصی علوم اعصاب وزارت بهداشت، سایر حوزه‌های اصلی این رشته را نیز مرور کنید و دانش خود را در پیوند میان ساختار، عملکرد، مبانی زیستی و اثرات داروها بر دستگاه عصبی گسترش دهید.
نه اولین، اما در تلاش برای بهترین بودن؛ نه پیشرو در آغاز، اما ممتاز در پایان.
----
ما شاید آغازگر راه نباشیم، اما با ایمان به شایستگی و تعالی، قدم برمی‌داریم تا در قله‌ی ممتاز بودن بایستیم.
