نوروبیولوژی (Neurobiology) دانشی بنیادین در علوم اعصاب است که سازوکارهای سلولی و مولکولی دستگاه عصبی را بررسی می‌کند؛ از ارتباطات نورونی و انتقال پیام‌های عصبی تا فرایندهای زیستی زیربنای یادگیری، حافظه، رفتار و کارکردهای پیچیده مغز. تسلط بر این دانش، فراتر از حفظ‌کردن مطالب، به درک عمیق روابط میان ساختار، عملکرد و سازوکارهای دستگاه عصبی نیاز دارد.
مجموعه پیش رو، شامل سؤالات نوروبیولوژی آزمون دکتری تخصصی علوم اعصاب وزارت بهداشت در سال ۱۳۹۲، همراه با پاسخ کلیدی است که با هدف سنجش دانش، مرور مفاهیم بنیادین، شناسایی نقاط ضعف و آمادگی هدفمند برای آزمون گردآوری شده است. پیشنهاد می‌شود ابتدا به هر سؤال مستقل پاسخ دهید و سپس با مراجعه به کلید پاسخ، میزان تسلط خود را ارزیابی کنید.
در آینده‌نگاران مغز، یادگیری را فراتر از عبور از یک آزمون می‌دانیم؛ آن را گامی برای تعمیق دانش، پرورش تفکر علمی و گشودن افق‌های تازه در شناخت مغز می‌بینیم. باور ما این است که دانش معتبر، هنگامی ارزشمندتر می‌شود که دقیق، روشن و مسئولانه در دسترس جویندگان علم قرار گیرد.
آینده‌نگاران مغز
ما مغز را می‌شناسیم تا آینده را بسازیم.
راهنمای زمان‌سنج آزمون
شما می‌توانید بدون فشردن دکمه «شروع آزمون» نیز به سؤالات پاسخ دهید؛ اما برای تمرین مدیریت زمان و سنجش سرعت پاسخ‌گویی، این دکمه را در نظر گرفته‌ایم. با شروع زمان‌سنج، مدت‌زمان پاسخ‌گویی شما محاسبه می‌شود و حتی پس از پایان زمان نیز می‌توانید پاسخ‌دادن را ادامه دهید. هدف، یادگیری مدیریت زمان است، نه محدودکردن فرصت یادگیری شما.
زمان باقی‌مانده: 10:00
با فشردن دکمه زیر، زمان‌سنج فعال می‌شود.
زمان باقی‌مانده10:00
پرسش ۱- فعال‌سازی آنزیم گوانیلات سیکلاز (GC) درون نورونی حاصل فعالیت کدام‌یک از عوامل زیر است؟
الف) نیتریک اکساید
ب) دوپامین
ج) نوراپی نفرین
د) ماده P
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۲- کدام‌یک از کینازهای (Kinases) زیر آبشار فسفوریلاسیون سرین / ترئونین را فعال نمی‌کند؟
الف) MAPK
ب) Src
ج) CaMK
د) PKG
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۳- ATPآزهای نوع F ………. .
الف) در غشاء پیش سیناپسی هستند و باعث دفع سموم از شکاف سیناپسی می‌شوند.
ب) در غشاء لیزوزوم‌ها هستند و در گوارش درون نورونی شرکت می‌کنند.
ج) در غشاء وزیکول‌های سیناپسی هستند و باعث انتقال پروتون‌ها می‌شوند.
د) در غشاء داخلی میتوکندری هستند و در سنتز ATP دخالت دارند.
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۴- کدام یک از اعمال زیر به پروتئین‌های Bax نسبت داده می‌شود؟
الف) مهار رشد اکسون
ب) افزایش تکثیر نورونی
ج) پیش برنده آپوپتوز
د) القاء نکروز
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۵- مهاجرت نورونی و هدایت زوائد نورونی در تکوین سیستم عصبی مرکزی وابسته به عملکرد کدام یک از عوامل زیر است؟
الف) پروتئازهای سیستئینی
ب) پروتئیناز K
ج) متالوپروتئینازهای ماتریکسی
د) کاسپازها
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۶- کدام گزینه به عنوان یک نوروترانسمیتر لیپیدی در رهایی دوپامین نقش تعدیل و تنظیم کنندگی دارد؟
الف) Anandamide
ب) Ceramide
ج) Sphingosine
د) Glycosylceramide
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۷- علایم سمافورینی (Semaphorin Cues) در کدام یک از اعمال زیر نقش دارند؟
الف) تخریب ساختاری بخش مرکزی مخروط رشد
ب) افزایش نوروژنز
ج) کاهش انشعابات مخروط رشد آکسونی
د) کلاپس (Collapse) مخروط رشد آکسونی
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۸- کدام پروتئین در تشکیل دستجات متراکم و پایدار میکروتوبول‌ها در خارهای دندریتی نقش دارد؟
الف) Filamin
ب) MAP2
ج) ADF/Cofilin
د) Fascin
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۹- کدام جمله در مورد تقویت طولانی مدت سیناپسی (Synaptic-LTP) نادرست است؟
الف) افزایش تشکیل کمپلکس CaMkII/NMDAR باعث مهار LTP می‌شود.
ب) القا LTP همراه با افزایش پلیمریزاسیون میکروتوبول‌ها باعث وسیع شدن خار دندریتی می‌شود.
ج) LTP باعث فعال شدن CaMKII و فسفوریلاسیون زیر واحدهای GluA1 رسپتورهای AMPA می‌شود.
د) فاکتور نسخه‌برداری CREB در حفظ Late-LTP نقش ضروری دارد.
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۱۰- سیگنالینگ Neurexin-Neuroligin در همه موارد زیر نقش دارد. بجز:
الف) در تعادل نسبت سیناپس‌های تحریکی به مهاری (E/I)
ب) در افزایش بیان PSD-95 پس سیناپسی
ج) در بیان و جایابی کانال‌های کلسیمی پیش سیناپسی
د) در تعادل نسبت رسپتورهای NMDA به رسپتورهای AMPA گلوتاماتی
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۱۱- کانال پتاسیمی یکسو کننده رو به داخل مزدوج به G پروتئین…..
الف) از طریق زیر واحد a فعال می‌شود.
ب) به وسیله فعالیت PKC فعال می‌شود.
ج) به وسیله فعالیت PLC فعال می‌شود.
د) از طریق زیر واحد βγ فعال می‌شود.
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۱۲- کدام یک از کانال‌های زیر در درک درد، احساس حرارت، تنظیم اسمز و حفظ هومئوستازی کلسیم دخالت دارند؟
الف) K2P
ب) TRPV
ج) ENaC
د) Kir
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۱۳- کدام جمله در مورد کانال‌های پتاسیمی دریچه‌دار وابسته به ولتاژ (Kv) درست است؟
الف) همه زیر واحدهای سازنده کانال فراورده یک ژن هستند.
ب) کانال‌های تترامریک هومومریک هستند.
ج) بر اساس سرعت غیرفعال شدنشان طبقه‌بندی می‌شوند.
د) C ترمینال خارجی سلولی هر یک از زیرواحدهای کانال دارای موتیف PDZ برای فسفوریلاسیون است.
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۱۴- پروتئین munc-18 در کدام یک از اعمال زیر دخالت دارد؟
الف) تجمع کانال‌های کلسیمی دریچه‌دار وابسته به ولتاژ در غشاء پیش سیناپسی
ب) فسفوریلاسیون SNAP-25
ج) فعال‌سازی پروتئین Syntaxin در جریان فرایند اگزوسیتوز
د) فسفوریلاسیون کانال‌های کلسیمی دریچه‌دار وابسته به ولتاژ در غشاء پیش سیناپسی
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۱۵- کدام یک از شرایط زیر باعث آندوسیتوز وابسته به کلاترین رسپتورهای AMPA گلوتاماتی می‌شود؟
الف) جریان کلسیمی ناشی از فعالیت رسپتورهای NMDA
ب) مهار رسپتورهای NMDA
ج) مهار پروتئین فسفاتاز ۱
د) افزایش فعالیت β-ارستین (β-arrestine)
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۱۶- کدام یک از عوامل زیر در تنظیم کلسیم پیش‌سیناپسی نقش بسیار مهمی دارد؟
الف) Na/Ca2+ Exchanger (NCX)
ب) Endoplasmic Reticulum Ca2+ -ATPase (SERCA)
ج) Ca2+ – Dependent K+ Channels
د) Plasma Membrane Ca2+ – ATPase (PMCA)
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۱۷- آستروسیت‌ها از طریق کدام یک از عوامل زیر باعث بافر کردن موضعی و فضایی پتاسیم می‌شوند؟
الف) کانال‌های پتاسیمی حساس به ATP (KATP)
ب) کانال‌های پتاسیمی نوع Kir
ج) کانال‌های پتاسیمی نوع SK
د) کانال‌های پتاسیمی وابسته به ولتاژ نوع IA
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۱۸- کدام جمله در مورد سن سیتیوم گلیایی (Glial Syncytium) درست است؟
الف) کانکسین‌های سازنده سن‌سیتیوم فقط کانال‌های هترومریک را ایجاد می‌کنند.
ب) الیگودندروسیت‌ها و آستروسیت‌ها با بیان کانکسین‌های مختلف در تشکیل آن دخالت دارند.
ج) فقط آستروسیت‌ها به وسیله بیان انواع کانکسین‌ها در تشکیل آن دخالت دارند.
د) کانکسین‌های سازنده سن سیتیوم فقط کانال‌های همومریک را ایجاد می‌کنند.
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۱۹- کدام یک از نوروترانسمیترهای زیر فاقد انتقال دهنده غشاء پیش سیناپسی هستند؟
الف) استیل کولین
ب) نوراپی نفرین
ج) دوپامین
د) سروتونین
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۲۰- عملکرد ترانسپورترهای گلوتاماتی وابسته به گرادیان‌های الکتروشیمیایی کدام یک از یون‌های زیر است؟
الف) پتاسیم، کلر و کلسیم
ب) سدیم و پتاسیم
ج) سدیم، کلر و کلسیم
د) سدیم و کلسیم
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۲۱- کدام گزینه عامل اصلی رشد شعاعی (Radial Growth) آکسون و تعیین‌کننده قطر آکسون است؟
الف) میکروتوبول‌ها
ب) میکروفیلامانها
ج) نوروفیلامان‌ها
د) میکروتوبول‌ها و میکروفیلامانها
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۲۲- آسیب‌های مغزی، ایسکمی و ترومای مغزی باعث افزایش و هیپرتروفی تمام عناصر بافتی زیر می‌شود، بجز:
الف) سلول‌های شوان
ب) آستروسیت‌ها
ج) میکروفیلامانها و میکروتوبول‌های آستروسیت‌ها
د) میکروگلیاها
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۲۳- کدام گزینه عامل اصلی اتصال لایه‌های میلین به یکدیگر است؟
الف) گلیکوپروتئین ترانسفرین
ب) گلیکوپروتئین P0
ج) گلیکوپروتئین P2
د) گلیکوپروتئین انکیرین (Ankyrin)
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۲۴- کدام گزینه در مورد آکواپورین‌ها نادرست است؟
الف) پروتئین‌های سرتاسری غشاء هستند که کانال‌های نفوذپذیر به آب را ایجاد می‌کنند.
ب) برخی از آن‌ها به گلیسرول و اوره نفوذپذیر هستند.
ج) مزدوج به کوترانسپورترهای -Na+/K+/CI هستند و در تنظیم گرادیان یونی شرکت می‌کنند.
د) در پاهای انتهایی دور عروقی آستروگلیاها متمرکز هستند.
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۲۵- عملکرد ترانسپورترهای وزیکول‌های سیناپسی جهت انتقال نوروترانسمیتر به داخل وزیکول به کدام‌یک از عوامل زیر وابسته است؟
الف) انتقال دهنده +K+/Na
ب) انتقال دهنده +Ca2+/Na
ج) پمپ Ca2+-ATPase
د) پمپ H+-ATPase
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۲۶- کدام‌یک از پروتئین‌های متصل شونده به اکتین (ABPs) در مهار تداخل فیلامان‌های اکتین با سایر ABPs نقش دارد؟
الف) انکیرین (Ankyrin)
ب) فیمبرین (Fimbrin)
ج) آملین (Amelin)
د) F – اکتین
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۲۷- فسفوریلاسیون تیروزینی (Tyrosine Phosphorylation) در همه موارد زیر دخالت مؤثر دارد، بجز:
الف) کنترل رشد و تمایز نورونی
ب) تجمع رسپتورهای نیکوتینی در محل اتصال عصب – عضله
ج) افزایش یا کاهش عملکرد کانال‌های پتاسیمی وابسته به ولتاژ (Kv)
د) افزایش تولید نیتریک اکساید
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۲۸- در جریان فاز نهایی تقویت طولانی مدت (LTP)، افزایش بیان کدام یک از پروتئین‌های زیر تأیید کننده تغییرات ساختاری سیناپس و ایجاد سیناپس‌های جدید است؟
الف) آدنیلیل سیکلاز و cAMP
ب) فسفولیپاز C و دی اسیل گلیسرول
ج) گوانیلیل سیکلاز و cGMP
د) NCAMs و Cadherins
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۲۹- کدام یک از مسیرهای سیگنالینگ متعاقب تحریک یک رسپتور مزدوج به Gq القاء می‌شود؟
الف) تجزیه DAG و تشکیل آراشیدونیک اسید
ب) فعال شدن PKC توسط IP3
ج) دفسفوریلاسیون MAP کیناز
د) فعال شدن PKC و فسفوریلاسیون Ras
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۳۰- رسپتورهای هورمون‌های استروئیدی نورون‌های هیپوکامپی از طریق ………….. .
الف) اتصال مستقیم به ژن‌های هدف می‌توانند تولید mRNA را افزایش یا کاهش دهند.
ب) فسفوریلاسیون فاکتورهای نسخه‌برداری ژن می‌توانند تولید mRNA را تغییر دهند.
ج) اتصال به توالی‌های ویژه‌ای از DNA که مجاور ژن‌های هدف قرار دارند می‌توانند تولید mRNA را افزایش یا کاهش دهند.
د) فسفوریلاسیون جزء حساس (Responsive Element) DNA می‌توانند تولید mRNA را تغییر دهند.
پاسخ صحیح: گزینه ج
امتیاز آزمون: 0
مسیر یادگیری را ادامه دهید
از سنجش دانش تا یادگیری عمیق‌تر
برای تثبیت آموخته‌ها، بررسی پاسخ‌های تشریحی و دسترسی به سوالات کتاب‌ها و مباحث دیگر، می‌توانید از مسیرهای زیر استفاده کنید.
گامی فراتر از پاسخ صحیح؛ درک عمیق مفاهیم
اگر می‌خواهید علاوه بر شناسایی گزینه صحیح، با تحلیل علمی سوالات، مبانی مفهومی پاسخ‌ها و دلایل رد یا تأیید گزینه‌ها آشنا شوید، پاسخ‌های تشریحی این مجموعه را مطالعه کنید. تحلیل تشریحی پرسش‌ها فرصتی فراهم می‌کند تا مفاهیم را عمیق‌تر درک کنید، ارتباط میان مباحث را بهتر بشناسید و برای مواجهه با پرسش‌های مفهومی آزمون آمادگی بیشتری به دست آورید.
برای شناخت بهتر روند سوالات آزمون دکتری علوم اعصاب، به یک دوره بسنده نکنید. مرور سوالات سال‌های مختلف به شما کمک می‌کند دانسته‌های خود را بازبینی کنید، بر مفاهیم بنیادین تسلط بیشتری بیابید و آمادگی خود را در مواجهه با شیوه‌های گوناگون طرح سؤال بسنجید.
شناخت مغز به تسلط بر یک مبحث محدود نمی‌شود. برای تکمیل آمادگی خود در آزمون دکتری تخصصی علوم اعصاب وزارت بهداشت، سایر حوزه‌های اصلی این رشته را نیز مرور کنید و دانش خود را در پیوند میان ساختار، عملکرد، مبانی زیستی و اثرات داروها بر دستگاه عصبی گسترش دهید.
نه اولین، اما در تلاش برای بهترین بودن؛ نه پیشرو در آغاز، اما ممتاز در پایان.
----
ما شاید آغازگر راه نباشیم، اما با ایمان به شایستگی و تعالی، قدم برمی‌داریم تا در قله‌ی ممتاز بودن بایستیم.
