نوروفارماکولوژی (Neuropharmacology) شاخهای تخصصی و میانرشتهای از علوم اعصاب و داروشناسی است که تأثیر داروها و ترکیبات فعال زیستی بر دستگاه عصبی را بررسی میکند؛ از برهمکنش مولکولهای دارویی با گیرندهها، ناقلهای عصبی و کانالهای یونی تا تغییرات پیامرسانی سلولی و شبکههای عصبی که در شکلگیری رفتار، شناخت، هیجان، یادگیری و حافظه نقش دارند. درک عمیق این دانش، مستلزم فراتر رفتن از شناخت نام داروها و آثار شناختهشده آنها و رسیدن به فهمی سازوکارمحور از رابطه میان ساختار مولکولی، عملکرد عصبی و پاسخ دارویی است؛ فهمی که در آن، هر اثر فارماکولوژیک دریچهای به سوی شناخت دقیقتر عملکرد مغز میگشاید.
مجموعه پیش رو، شامل سوالات نوروفارماکولوژی آزمون دکتری تخصصی علوم اعصاب وزارت بهداشت در سال ۱۳۹۹، همراه با پاسخ کلیدی است؛ مجموعهای که فرصتی برای ارزیابی دانش، مرور مفاهیم بنیادین، سنجش توانایی تحلیل پرسشها و شناسایی نقاط ضعف علمی فراهم میکند. پیشنهاد میشود پیش از مراجعه به کلید پاسخ، هر سؤال را با تکیه بر دانش خود و از طریق تحلیل صورت سؤال و ارزیابی گزینهها پاسخ دهید. سپس با تطبیق پاسخهای خود با کلید، ضمن ارزیابی میزان تسلط بر مباحث، موضوعاتی را که به مرور یا مطالعه عمیقتر نیاز دارند، مشخص کنید.
در آیندهنگاران مغز، نوروفارماکولوژی را صرفاً مجموعهای از اطلاعات درباره داروها نمیدانیم؛ بلکه آن را مسیری برای پیوند دادن دانش مولکولی به عملکرد دستگاه عصبی و درک علمیتر سازوکارهای مغز میبینیم. باور ما این است که یادگیری عمیق، از عبور شتابزده از پرسشها حاصل نمیشود؛ بلکه در مواجهه دقیق با مفاهیم، تحلیل روابط علت و معلولی و بازنگری نقادانه در دانستهها شکل میگیرد. از این منظر، هر سؤال فرصتی برای اندیشیدن، هر پاسخ گامی برای استوارتر کردن بنیان دانش و هر بازنگری زمینهای برای دستیابی به فهمی دقیقتر از دستگاه عصبی است.
رسالت آیندهنگاران مغز، فراهم آوردن بستری علمی برای دسترسی روشن، دقیق و مسئولانه به دانش معتبر علوم اعصاب است؛ بستری که در آن، آمادگی برای آزمون با تعمیق یادگیری همراه میشود و مطالعه منابع و پرسشهای تخصصی، فراتر از کسب نتیجهای مقطعی، به پرورش تفکر علمی و گسترش افقهای شناختی میانجامد. هدف، تنها یافتن پاسخ صحیح نیست؛ بلکه فهم این است که چرا یک پاسخ صحیح است، چه سازوکاری آن را توضیح میدهد و چگونه میتوان آن دانش را در چارچوب گستردهتر علوم اعصاب به کار گرفت.
آیندهنگاران مغز
ما مغز را میشناسیم تا آینده را بسازیم.
پنل هوشمند آزمون | آیندهنگاران مغز
عملکرد و پیشرفت شما در آزمون
۰پاسخ صحیح
۰پاسخ نادرست
۰باقیمانده
با فشردن دکمه شروع آزمون، زمانسنج ۱۰ دقیقهای فعال میشود. پس از پایان زمان نیز میتوانید به پاسخگویی ادامه دهید. وضعیت پاسخها و میزان پیشرفت شما بهصورت خودکار بهروزرسانی میشود.
فهرست سؤالات آزمون
10:00
زمان باقیمانده10:00
۰پاسخ صحیح
۰پاسخ نادرست
۰سؤالات باقیمانده
پرسش ۱- کدامیک از داروهای ضد میگرن در فردی که دچار حمله سردرد میگرنی شده است مؤثر میباشد؟
الف) آمیتریپتیلین
ب) پروپرانول
ج) سوماتریپتان
د) والپروات
پرسش ۲- تجویز فلومازنیل در فردی که برای مدت طولانی بنزودیازپین مصرف میکند، میتواند منجر به بروز کدامیک از علائم زیر شود؟
الف) افت فشارخون
ب) تشنج
ج) تضعیف تنفسی
د) ایست قلبی
پرسش ۳- در بیماران مبتلا به هانتینگتون، تجویز کدامیک از داروهای زیر مشکل حرکتی بیمار را بدتر میکند؟
الف) Haloperidol
ب) Tetrabenazine
ج) Ropinirole
د) Fluphenazine
پرسش ۴- کدامیک از گزینههای زیر در مورد (monitored anesthesia care) صحیح میباشد؟
الف) استفاده ترکیبی داروهای بیهوشی تزریقی و استنشاقی
ب) استفاده ترکیبی داروهای سداتیو با بیحس کنندههای موضعی
ج) استفاده از داروهای بیهوش کننده استنشاقی با داروهای سداتیو
د) استفاده از داروهای بیهوش کننده استنشاقی با ضد درد اوپیوئیدی
پرسش ۵- در کدامیک از حالات زیر القا بیهوشی با داروهای بیهوشی استنشاقی سریعتر انجام میگیرد؟
الف) افزایش بازدهی قلبی
ب) hypoventilation
ج) کم بودن فشار نسبی داروی بیهوشی استنشاق شده
د) کم بودن حلالیت داروی بیهوشی در خون
پرسش ۶- گاما هیدروکسی بوتیریک اسید با اثر بر کدام مورد زیر منجر به افزایش دوپامین در ناحیه (Ventral segmental area) و اثر اعتیادآوری آن میشود؟
الف) GABA – B receptors
ب) HT2 receptors -5
ج) Dopamine transporter
د) Serotonin transporter
پرسش ۷- در مصرف دوزهای بالای ترامادول چه خطری فرد را تهدید میکند؟
الف) تشنج
ب) تضعیف تنفسی
ج) افت شدید فشارخون
د) ایست قلبی
پرسش ۸- تمام فرضیههای زیر به عنوان مکانیسمهای ایجاد تولرانس به اثرات اوپیوئیدها مطرح شدهاند، بجز:
الف) افزایش میزان cAMP داخل سلولی
ب) کاهش میزان کلسیم داخل سلولی
ج) کاهش اندوسیتوزیس رسپتور
د) جفت نشدن رسپتور و پروتئین – جی
پرسش ۹- عارضه افزایش وزن در مصرف داروهای ضد افسردگی سه حلقهای مربوط به اثر مستقیم آنتاگونیستی این داروها در سطح کدام رسپتور میباشد؟
الف) رسپتور موسکارینی
ب) رسپتور آلفا
ج) رسپتور دوپامین
د) رسپتور هیستامین
پرسش ۱۰- کدامیک از داروهای بیحس کننده موضعی زیر، داروی انتخابی در تجویز اپی دورال برای کنترل درد حین زایمان میباشد؟
الف) cocaine
ب) lidocaine
ج) bupivacaine
د) mepivacaine
پرسش ۱۱- دانترولن با چه مکانیسمی باعث شلی عضلانی میشود؟
الف) با عمل آگونیستی در رسپتور GABA-A
ب) با عمل آنتاگونیستی در سطح رسپتور نیکوتینی استیل کولین
ج) با بلوک کانال کلسیمی سارکوپلاسمیک رتیکولوم
د) با تسهیل انتقال گاباارژیک در سیستم عصبی مرکزی است.
پرسش ۱۲- متابولیسم گاباپنتین از کینتیک درجه صفر پیروی میکند ولی در دوزهای بالا افزایش دوز گاباپنتین خوراکی باعث افزایش قابل توجه در غلظت خونی دارو نمیشود. علت این امر چیست؟
الف) عدم تناسب دفع گاباپنتین با غلظت خونی آن
ب) اشباع پذیری جذب گوارشی گاباپنتین
ج) متابولیزه شدن مقدار ثابتی از گاباپنتین در واحد زمان
د) افزایش متابولیسم گاباپنتین در دوزهای بالا
پرسش ۱۳- بیماری مبتلا به پارکینسون که تحت درمان دارویی است به صورت غیرقابلکنترل در زمانهای نامناسب مثلاً سر میز غذا به خواب میرود. این مشکل به مصرف کدامیک از داروهای زیر میتواند مرتبط باشد؟
الف) Pramipexole
ب) Levodopa
ج) Selegiline
د) Entacapone
پرسش ۱۴- داروهای ضد سایکوز نسل دوم نسبت به داروهای ضد سایکوز نسل اول دارای مزایای زیر میباشند، بجز:
الف) تأثیر بیشتر بر روی علایم منفی سایکوز
ب) ریسک کمتر دیسکینزی تاخیری
ج) ریسک کمتر افزایش پرولاکتین سرم
د) ریسک کمتر افزایش وزن و چربی
پرسش ۱۵- مصرف همزمان بوپرینورفین (buprenorphine) با مرفین، چه تأثیری بر اثرات مرفین دارد؟
الف) اثر ضد دردی مرفین افزایش مییابد.
ب) اثر ضد دردی مرفین کاهش مییابد.
ج) اثر تضعیف تنفسی مرفین افزایش مییابد.
د) ریسک اعتیاد به مرفین افزایش مییابد.
پرسش ۱۶- اثر ضد تشنجی داروهای زیر با تشدید عملکرد مهاری مغز همراه است، بجز:
الف) فنوباربیتال
ب) تیاگابین
ج) کاربامازپین
د) ویگاباترین
پرسش ۱۷- کدامیک از داروهای خوابآور زیر به عنوان آگونیست گیرنده ملاتونین عمل میکند؟
الف) Suvorexant
ب) Doxepin
ج) Trazadone
د) Remelteon
پرسش ۱۸- عارضه خوابآلودگی در طی روز در مصرف کدامیک از داروهای زیر کمتر مشاهده میشود؟
الف) لورازپام
ب) کلردیازپوکساید
ج) دیازپام
د) فلورازپام
پرسش ۱۹- کدام یک از عوارض لیتیوم نمیباشد؟
الف) هایپرتیروئیدیسیم
ب) لرزش
ج) ادم
د) افزایش تعداد لوکوسیتها
عملکرد و پیشرفت شما در آزمون
۰پاسخ صحیح
۰پاسخ نادرست
۰باقیمانده
مسیر یادگیری را ادامه دهید
از سنجش دانش تا یادگیری عمیقتر
برای تثبیت آموختهها، بررسی پاسخهای تشریحی و دسترسی به سوالات کتابها و مباحث دیگر، میتوانید از مسیرهای زیر استفاده کنید.
گامی فراتر از پاسخ صحیح؛ درک عمیق مفاهیم
اگر میخواهید علاوه بر شناسایی گزینه صحیح، با تحلیل علمی سوالات، مبانی مفهومی پاسخها و دلایل رد یا تأیید گزینهها آشنا شوید، پاسخهای تشریحی این مجموعه را مطالعه کنید. تحلیل تشریحی پرسشها فرصتی فراهم میکند تا مفاهیم را عمیقتر درک کنید، ارتباط میان مباحث را بهتر بشناسید و برای مواجهه با پرسشهای مفهومی آزمون آمادگی بیشتری به دست آورید.
برای شناخت بهتر روند سوالات آزمون دکتری علوم اعصاب، به یک دوره بسنده نکنید. مرور سوالات سالهای مختلف به شما کمک میکند دانستههای خود را بازبینی کنید، بر مفاهیم بنیادین تسلط بیشتری بیابید و آمادگی خود را در مواجهه با شیوههای گوناگون طرح سؤال بسنجید.
شناخت مغز به تسلط بر یک مبحث محدود نمیشود. برای تکمیل آمادگی خود در آزمون دکتری تخصصی علوم اعصاب وزارت بهداشت، سایر حوزههای اصلی این رشته را نیز مرور کنید و دانش خود را در پیوند میان ساختار، عملکرد، مبانی زیستی و اثرات داروها بر دستگاه عصبی گسترش دهید.
نه اولین، اما در تلاش برای بهترین بودن؛ نه پیشرو در آغاز، اما ممتاز در پایان.
----
ما شاید آغازگر راه نباشیم، اما با ایمان به شایستگی و تعالی، قدم برمیداریم تا در قلهی ممتاز بودن بایستیم.