نوروفارماکولوژی (Neuropharmacology) شاخهای تخصصی و میانرشتهای از علوم اعصاب و داروشناسی است که تأثیر داروها و ترکیبات فعال زیستی بر دستگاه عصبی را بررسی میکند؛ از برهمکنش مولکولهای دارویی با گیرندهها، ناقلهای عصبی و کانالهای یونی تا تغییرات پیامرسانی سلولی و شبکههای عصبی که در شکلگیری رفتار، شناخت، هیجان، یادگیری و حافظه نقش دارند. درک عمیق این دانش، مستلزم فراتر رفتن از شناخت نام داروها و آثار شناختهشده آنها و رسیدن به فهمی سازوکارمحور از رابطه میان ساختار مولکولی، عملکرد عصبی و پاسخ دارویی است؛ فهمی که در آن، هر اثر فارماکولوژیک دریچهای به سوی شناخت دقیقتر عملکرد مغز میگشاید.
مجموعه پیش رو، شامل سوالات نوروفارماکولوژی آزمون دکتری تخصصی علوم اعصاب وزارت بهداشت در سال ۱۳۹۲، همراه با پاسخ کلیدی است؛ مجموعهای که فرصتی برای ارزیابی دانش، مرور مفاهیم بنیادین، سنجش توانایی تحلیل پرسشها و شناسایی نقاط ضعف علمی فراهم میکند. پیشنهاد میشود پیش از مراجعه به کلید پاسخ، هر سؤال را با تکیه بر دانش خود و از طریق تحلیل صورت سؤال و ارزیابی گزینهها پاسخ دهید. سپس با تطبیق پاسخهای خود با کلید، ضمن ارزیابی میزان تسلط بر مباحث، موضوعاتی را که به مرور یا مطالعه عمیقتر نیاز دارند، مشخص کنید.
در آیندهنگاران مغز، نوروفارماکولوژی را صرفاً مجموعهای از اطلاعات درباره داروها نمیدانیم؛ بلکه آن را مسیری برای پیوند دادن دانش مولکولی به عملکرد دستگاه عصبی و درک علمیتر سازوکارهای مغز میبینیم. باور ما این است که یادگیری عمیق، از عبور شتابزده از پرسشها حاصل نمیشود؛ بلکه در مواجهه دقیق با مفاهیم، تحلیل روابط علت و معلولی و بازنگری نقادانه در دانستهها شکل میگیرد. از این منظر، هر سؤال فرصتی برای اندیشیدن، هر پاسخ گامی برای استوارتر کردن بنیان دانش و هر بازنگری زمینهای برای دستیابی به فهمی دقیقتر از دستگاه عصبی است.
رسالت آیندهنگاران مغز، فراهم آوردن بستری علمی برای دسترسی روشن، دقیق و مسئولانه به دانش معتبر علوم اعصاب است؛ بستری که در آن، آمادگی برای آزمون با تعمیق یادگیری همراه میشود و مطالعه منابع و پرسشهای تخصصی، فراتر از کسب نتیجهای مقطعی، به پرورش تفکر علمی و گسترش افقهای شناختی میانجامد. هدف، تنها یافتن پاسخ صحیح نیست؛ بلکه فهم این است که چرا یک پاسخ صحیح است، چه سازوکاری آن را توضیح میدهد و چگونه میتوان آن دانش را در چارچوب گستردهتر علوم اعصاب به کار گرفت.
آیندهنگاران مغز
ما مغز را میشناسیم تا آینده را بسازیم.
پنل هوشمند آزمون | آیندهنگاران مغز
عملکرد و پیشرفت شما در آزمون
۰پاسخ صحیح
۰پاسخ نادرست
۰باقیمانده
با فشردن دکمه شروع آزمون، زمانسنج ۱۰ دقیقهای فعال میشود. پس از پایان زمان نیز میتوانید به پاسخگویی ادامه دهید. وضعیت پاسخها و میزان پیشرفت شما بهصورت خودکار بهروزرسانی میشود.
پرسش 2- در بیمارانی که سابقه سایکوز دارند، استفاده از کدام داروی زیر منع مصرف ندارد؟
الف) لوودوپا
ب) بیپریدین
ج) پرگولید
د) بروموکریپتین
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش 3- مصرف مواد غذایی حاوی تیرامین با کدامیک از داروهای زیر تداخل دارد؟
الف) نفازودون
ب) سیتالوپرام
ج) ترانیل سیپرومین
د) فلوکستین
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش 4- کدامیک از گزینههای زیر درباره زولپیدم درست است؟
الف) بروز تحمل (Tolerance) به آن بیش از دیازپام است.
ب) اثرات آن با فلومازنیل ضدیت میشود.
ج) به گیرندههای بنزودیازپینی متصل نمیشود.
د) دارای اثر شل کنندگی عضلات قوی میباشد.
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش 5- کدامیک از گزینههای زیر نادرست است؟
الف) مرگ در اثر مسمومیت با داروهای TCA (سه حلقهایهای ضد افسردگی) کمتر از داروهای SSRI رخ میدهد.
ب) اثرات آنتی کولینرژیک داروهای SSRI کمتر از داروهای سه حلقهای میباشد.
ج) اختلال عملکرد جنسی از عوارض مصرف داروهای SSRI است.
د) مصرف توام داروهای مهارکننده آنزیم مونوآمین اکسیداز (MAO) و داروهای SSRI موجب بروز سندرم سروتونینی میشود.
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش 6- علت تجویز کربی دوپا در بیماران مبتلا به پارکینسون چیست؟
الف) تحریک گیرندههای دوپامینی
ب) مهار آنزیم مونوآمین اکسیداز (MAO)
ج) مهار آنزیم دوپا دکربوکسیلاز
د) مهار گیرندههای استیل کولینی
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش 7- کدام یک از گزینههای زیر درباره لیتیم نادرست است؟
الف) یکی از مکانیسمهای آن مهار تبدیل IP2 به IP1 و IP1 به اینوزیتول است.
ب) در درمان مسمومیت با آن از دیالیز صفاقی و همودیالیز استفاده میشود.
ج) لرزش و کاهش عملکرد تیروئید از عوارض جانبی آن است.
د) کاهش سدیم بدن کمک به درمان مسمومیت با لیتیم میکند.
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش 8- به کدام یکی از آثار داروهای اوپیوئیدی تحمل ایجاد نمیشود؟
الف) تضعیف تنفسی
ب) تنگ شدن مردمک
ج) ضد دردی
د) تهوع و استفراغ
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش 9- کدام یک از مکانیسمهای زیر در ایجاد اسکیزوفرنی دخیل میباشد؟
الف) بلوک گیرنده D2
ب) بلوک گیرنده D1
ج) بلوک 5HT3
د) بلوک گیرنده NMDA
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش 10- در درمان سندرم نورولپتیک بدخیم کدامیک از اقدامات زیر مؤثر نیست؟
الف) خنک کردن بیمار
ب) تجویز داروهای شلکننده عضلاتی
ج) تجویز داروهای آگونیست دوپامینی
د) تجویز مرفین
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش 11- تجویز کدام یک از داروهای زیر اثرات دیازپام را ضدیت میکند؟
الف) فلومازنیل
ب) نالوکسان
ج) نالترکسون
د) فنوباربیتال
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش 12- مکانیسم اثر دی سولفیرام چیست؟
الف) مهار آنزیم الکل دهیدروژناز
ب) مهار آنزیم آلدهید دهیدروژناز
ج) القای آنزیم الکل دهیدروژناز
د) القای آنزیم آلدهید دهیدروژناز
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش 13- مکانیسم اثر ایمی پرامین در بهبود علائم افسردگی چیست؟
الف) مهار بازجذب سروتونین و نوراپی نفرین از غشاء پیش سیناپسی
ب) مهار گیرندههای سروتونین و نوراپی نفرین در غشاء پس سیناپسی
ج) تحریک گیرندههای سروتونین و نوراپی نفرین در غشاء پس سیناپسی
د) تخریب سروتونین و نوراپی نفرین در فضای سیناپسی
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش 14- جهت تسکین علائم ترک الکل از چه دارویی استفاده میشود؟
الف) وقفه دهنده MAO
ب) فنوباربیتال
ج) کلردیازپوکساید
د) ویگاباترین
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش 15- کدام یک از گزینههای زیر آثار تجویز داروهای اوپیوئیدی نمیباشد؟
الف) گشادی مردمک
ب) کولیک صفراوی
ج) کاهش حجم ادرار
د) تنظیم عملکرد سیستم ایمنی
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۱۶- کدام یک از گزینههای زیر از کاربردهای بالینی فلوکستین است؟
الف) درمان دردهای مزمن
ب) شبادراری
ج) وسواس
د) پارکینسون
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۱۷- کدام گزینه در مورد فنی توئین نادرست است؟
الف) انسداد کانالهای سدیمی
ب) انسداد کانالهای کلسیمی
ج) مهار برگشتناپذیر آنزیم GABA آمینوترانسفراز
د) میان فنی توئین و غلظت پلاسمایی آن ارتباط غیرخطی وجود دارد.
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۱۸- کدام یک از گزینههای زیر اثر اتوسوکسمید میباشد؟
الف) بلوک کانال پتاسیمی
ب) بلوک کانالهای کلسیمی
ج) افزایش فاز غیرفعال کانالهای کلسیمی
د) تسهیل مهار وابسته به GABA
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۱۹- کدام یک از موارد زیر جزء داروهای انتخابی درمان صرع کوچک (Absence) نمیباشد؟
الف) کلونازپام
ب) والپروئیک اسید
ج) ویگاباترین
د) اتوسوکسمید
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۲۰- کدام یک از گیرندههای زیر نقش مهمی در پلاستیسیته سیناپسی مربوط به حافظه و یادگیری ایفا میکند؟
الف) آلفا یک (a1)
ب) GABA (گابا)
ج) نیکوتین
د) NMDA
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۲۱- کدام یک از موارد زیر از آثار حاد مصرف اوپیوئیدها نمیباشد؟
الف) تسکین درد
ب) افت تنفسی
ج) اسهال
د) میوزیس
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۲۲- داروهای ضد درد پارشیال آگونیستها و همچنین آگونیست / آنتاگونیستهای مخلوط چه خصوصیتی بسته به قدرتشان دارند؟
الف) ایجاد وابستگی بیشتر به دلیل قدرت کمتر
ب) پتانسیل ایجاد وابستگی کمتر به دلیل قدرت کمتر
ج) پتانسیل ایجاد وابستگی بیشتر به دلیل قدرت کمتر
د) پتانسیل ایجاد وابستگی کمتر به دلیل قدرت بیشتر
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۲۳- مرفین با کدامیک از داروهای زیر تداخل با اهمیت بالینی دارد؟
الف) مهارکنندههای MAO
ب) سه حلقهایهای ضد افسردگی (TCAs)
ج) آنتیهیستامینها
د) هر سه گزینه فوق
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۲۴- کدام گزینه زیر توضیحدهنده اثر مرفین در ایجاد تهوع و استفراغ در بیماران سرپایی است؟
الف) مرفین نورونهای CTZ (chemoreceptorTrigger Zone) را مهار میکند.
ب) ایجاد خوابآلودگی میکند و راه رفتن را مشکل میکند.
ج) حساسیت وستیبولار را افزایش میدهد.
د) مرفین حساسیت نورونهای مرکز سرفه در مدولا را تحریک میکند.
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۲۵- در Overdose اپیوئیدها، نالوکسان به صورت دوزهای تکرار شونده تجویز میشود به دلیل زیر:
الف) طول عمر کمتری از آگونیست اپیوئیدی دارد.
ب) برای تحریک مرکز تنفس لازم است.
ج) در دوزهای بالای تجمعی مؤثر است.
د) فقط یک پارشیال آگونیست است.
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۲۶- کدام یک از داروهای مورد سوء مصرف زیر جزء کاهش دهنده های تنفسی طبقه بندی نمیشود؟
الف) باربیتوریکها
ب) اتانول
ج) مسکالین
د) بنزودیازپینها
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۲۷- کدام یک از داروهای زیر با مکانیسم ضدیت کردن گیرنده NMDA گلوتاماتی، اثرات هالوسینوژن دارند؟
الف) فن سیکلیدین
ب) تتراهیدروکانابینول
ج) LSD
د) اسکوپولامین
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۲۸- کدام مکانیسم زیر اثر الکل نیست؟
الف) افزایش جریان سدیم
ب) تحریک انتقال GABA
ج) مهار اثر گلوتامات برگیرنده NMDA
د) وقفه ADH
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۲۹- کدام دارویی زیر در درمان سندرم Wernick-Korsakoff استفاده میشود؟
الف) نالترکسون
ب) اسیدفولیک
ج) تیامین
د) دی سولفیرام
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۳۰- در متابولیسم الکل سیستم اکسیدکننده اتانول وابسته به سیتوکروم ۴۵۰ میکروزومی (MEOS) در کمبود کدام یک از ترکیبات زیر فعالتر است؟
الف) استالوئید
ب) +NAD
ج) NADPH
د) اکسیژن
پاسخ صحیح: گزینه ب
عملکرد و پیشرفت شما در آزمون
۰پاسخ صحیح
۰پاسخ نادرست
۰باقیمانده
مسیر یادگیری را ادامه دهید
از سنجش دانش تا یادگیری عمیقتر
برای تثبیت آموختهها، بررسی پاسخهای تشریحی و دسترسی به سوالات کتابها و مباحث دیگر، میتوانید از مسیرهای زیر استفاده کنید.
گامی فراتر از پاسخ صحیح؛ درک عمیق مفاهیم
اگر میخواهید علاوه بر شناسایی گزینه صحیح، با تحلیل علمی سوالات، مبانی مفهومی پاسخها و دلایل رد یا تأیید گزینهها آشنا شوید، پاسخهای تشریحی این مجموعه را مطالعه کنید. تحلیل تشریحی پرسشها فرصتی فراهم میکند تا مفاهیم را عمیقتر درک کنید، ارتباط میان مباحث را بهتر بشناسید و برای مواجهه با پرسشهای مفهومی آزمون آمادگی بیشتری به دست آورید.
برای شناخت بهتر روند سوالات آزمون دکتری علوم اعصاب، به یک دوره بسنده نکنید. مرور سوالات سالهای مختلف به شما کمک میکند دانستههای خود را بازبینی کنید، بر مفاهیم بنیادین تسلط بیشتری بیابید و آمادگی خود را در مواجهه با شیوههای گوناگون طرح سؤال بسنجید.
شناخت مغز به تسلط بر یک مبحث محدود نمیشود. برای تکمیل آمادگی خود در آزمون دکتری تخصصی علوم اعصاب وزارت بهداشت، سایر حوزههای اصلی این رشته را نیز مرور کنید و دانش خود را در پیوند میان ساختار، عملکرد، مبانی زیستی و اثرات داروها بر دستگاه عصبی گسترش دهید.
نه اولین، اما در تلاش برای بهترین بودن؛ نه پیشرو در آغاز، اما ممتاز در پایان.
----
ما شاید آغازگر راه نباشیم، اما با ایمان به شایستگی و تعالی، قدم برمیداریم تا در قلهی ممتاز بودن بایستیم.