نوروفارماکولوژی (Neuropharmacology) شاخهای تخصصی و میانرشتهای از علوم اعصاب و داروشناسی است که تأثیر داروها و ترکیبات فعال زیستی بر دستگاه عصبی را بررسی میکند؛ از برهمکنش مولکولهای دارویی با گیرندهها، ناقلهای عصبی و کانالهای یونی تا تغییرات پیامرسانی سلولی و شبکههای عصبی که در شکلگیری رفتار، شناخت، هیجان، یادگیری و حافظه نقش دارند. درک عمیق این دانش، مستلزم فراتر رفتن از شناخت نام داروها و آثار شناختهشده آنها و رسیدن به فهمی سازوکارمحور از رابطه میان ساختار مولکولی، عملکرد عصبی و پاسخ دارویی است؛ فهمی که در آن، هر اثر فارماکولوژیک دریچهای به سوی شناخت دقیقتر عملکرد مغز میگشاید.
مجموعه پیش رو، شامل سوالات نوروفارماکولوژی آزمون دکتری تخصصی علوم اعصاب وزارت بهداشت در سال ۱۳۹۰، همراه با پاسخ کلیدی است؛ مجموعهای که فرصتی برای ارزیابی دانش، مرور مفاهیم بنیادین، سنجش توانایی تحلیل پرسشها و شناسایی نقاط ضعف علمی فراهم میکند. پیشنهاد میشود پیش از مراجعه به کلید پاسخ، هر سؤال را با تکیه بر دانش خود و از طریق تحلیل صورت سؤال و ارزیابی گزینهها پاسخ دهید. سپس با تطبیق پاسخهای خود با کلید، ضمن ارزیابی میزان تسلط بر مباحث، موضوعاتی را که به مرور یا مطالعه عمیقتر نیاز دارند، مشخص کنید.
در آیندهنگاران مغز، نوروفارماکولوژی را صرفاً مجموعهای از اطلاعات درباره داروها نمیدانیم؛ بلکه آن را مسیری برای پیوند دادن دانش مولکولی به عملکرد دستگاه عصبی و درک علمیتر سازوکارهای مغز میبینیم. باور ما این است که یادگیری عمیق، از عبور شتابزده از پرسشها حاصل نمیشود؛ بلکه در مواجهه دقیق با مفاهیم، تحلیل روابط علت و معلولی و بازنگری نقادانه در دانستهها شکل میگیرد. از این منظر، هر سؤال فرصتی برای اندیشیدن، هر پاسخ گامی برای استوارتر کردن بنیان دانش و هر بازنگری زمینهای برای دستیابی به فهمی دقیقتر از دستگاه عصبی است.
رسالت آیندهنگاران مغز، فراهم آوردن بستری علمی برای دسترسی روشن، دقیق و مسئولانه به دانش معتبر علوم اعصاب است؛ بستری که در آن، آمادگی برای آزمون با تعمیق یادگیری همراه میشود و مطالعه منابع و پرسشهای تخصصی، فراتر از کسب نتیجهای مقطعی، به پرورش تفکر علمی و گسترش افقهای شناختی میانجامد. هدف، تنها یافتن پاسخ صحیح نیست؛ بلکه فهم این است که چرا یک پاسخ صحیح است، چه سازوکاری آن را توضیح میدهد و چگونه میتوان آن دانش را در چارچوب گستردهتر علوم اعصاب به کار گرفت.
آیندهنگاران مغز
ما مغز را میشناسیم تا آینده را بسازیم.
پنل هوشمند آزمون | آیندهنگاران مغز
عملکرد و پیشرفت شما در آزمون
۰پاسخ صحیح
۰پاسخ نادرست
۰باقیمانده
با فشردن دکمه شروع آزمون، زمانسنج ۱۰ دقیقهای فعال میشود. پس از پایان زمان نیز میتوانید به پاسخگویی ادامه دهید. وضعیت پاسخها و میزان پیشرفت شما بهصورت خودکار بهروزرسانی میشود.
فهرست سؤالات آزمون
10:00
زمان باقیمانده10:00
۰پاسخ صحیح
۰پاسخ نادرست
۰سؤالات باقیمانده
پرسش ۱- کدام گزینهی زیر صحیح است؟
الف) استیل کولین آزاد شده از پایانههای عصبی پاراسمپاتیک نمیتواند موجب تغییر عملکرد سیستم سمپاتیک شود.
ب) آگونیستهای موسکارینی موجب افزایش غلظت cGMP سلولی میشوند.
ج) فعال شدن گیرندههای موسکارینی در برخی بافتها مانند قلب و روده موجب افزایش فعالیت آدنیلیل سیکلاز میشود.
د) اثرات نیکوتینی متاکولین از کارباکول بیشتر است.
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۲- گزینه صحیح را انتخاب کنید.
الف) گیرنده نیکوتینی در نورونها به صورت پنتامری است که از ۴ نوع زیر واحد تشکیل شده است.
ب) به منظور خنثی نمودن بلوک دپلاریزان در یک گیرنده نیکوتینی، میتوان از یک آگونیست نیکوتینی با غلظت بالا استفاده کرد.
ج) در بیماری میاستنی گراویس، تولید آنتیبادی علیه زیر واحد بتای گیرنده نیکوتینی منجر به بروز بیماری میشود.
د) حساسیت متاکولین به آنزیم کولین استراز از کارباکول کمتر است.
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۳- کدام بافت در بدن به اثرات داروهای آنتی موسکارینی حساستر است؟
الف) غدد بزاق
ب) غدد اشکی
ج) سلولهای پاریتال (Parietal) معده
د) اسفنکتر مثانه
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۴- کدام گزینه صحیح است؟
الف) تجویز یک داروی آنتاگونیست GABAB (گابا-ب) موجب کاهش اثرات حاد اتانول میشود.
ب) گیرندههای دوپامین D2 و D4 در تعیین حساسیت به اتانول دخیل میباشد.
ج) تجویز همزمان یک داروی آنتاگونیست گیرنده AMPA موجب کاهش اثرات مزمن الکل میشود.
د) الکل موجب تحریک قشر مغز میشود.
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۵- کدام گزینه درباره مکانیسم اثر بوسپیرون صحیح است؟
الف) پارشیال آگونیست گیرنده 5HT1A مغز
ب) آگونیست گیرنده دوپامینی D2 مغز
ج) باز کردن کانال کلر گیرنده GABAA (گابا- اِ) مغز
د) الف و ب درست میباشد.
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۶- کدام گزینهی زیر صحیح میباشد؟
الف) تمایل اتصال باربیتوراتها به گیرنده GABAB بیش از GABAA است.
ب) باربیتوراتها موجب افزایش فرکانس باز شدن کانال کلر وابسته به گابا میشوند.
ج) در غلظتهای بالا، باربیتوراتها مقلد گابا بوده و مستقیماً موجب فعال شدن کانال کلر میشوند.
د) در درمان مسمومیت با باربیتوریکها، نالوکسان مؤثرترین داروست.
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۷- کدام گزینه درباره مکانیسم اثر ویگاباترین صحیح است؟
الف) مهار برگشتناپذیر گابا آمینوترنسفراز
ب) مهار رهایش سیناپسی گلوتامات
ج) مهار رهایش سیناپسی گلوتامات
د) مهار بازجذب گابا از طریق GAT-1
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۸- در صورتی که گزینههای زیر آثار ناشی از تجویز داروهای آنتی سایکوز باشند، کدام مکانیسم درباره نحوه ایجاد هر اثر صحیح است؟
الف) Tardive dyskinesia: بلوک گیرنده دوپامینى
ب) Akathesia: افزایش میزان حساسیت گیرندههای دوپامینی (Supersensensitivity)
پرسش ۲۵- افزایش دمای بدن، سفتی عضلانی و میوکلونوس در اثر تداخل کدام دو داروی زیر رخ میدهد؟
الف) ترانیل سیپرومین و فلوکستین
ب) ونلافاکسین و ایمیپرامین
ج) افدرین و سلژیلین
د) آموکساپین و سیتالوپرام
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۲۶- در روند ترک الکل، کدام داروهای زیر میتواند موجب کاهش ولع مصرف الکل شود؟
الف) آنتاگونیست گیرنده a2 (آلفا دو)
ب) آنتاگونیست گیرنده موی اوپیوئیدی (Mu – opioid)
ج) آگونیست گیرنده سروتونین
د) آگونیست گیرنده β2
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۲۷- در درمان مسمومیت با اتیلن گلیکول از کدام داروی زیر میتوان استفاده کرد؟
الف) اتانول
ب) فلومازنیل
ج) فومپیزول
د) الف و ج
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۲۸- کدام مکانیسم درباره فنیتوئین صحیح است؟
الف) بلوک کانالهای سدیمی
ب) کاهش رهایش گلوتامات در سیناپسها
ج) تقویت رهایش گابا در سیناپسها
د) هر سه مورد
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۲۹- کدام گزینه زیر صحیح است؟
الف) ویگاباترین داروی انتخابی در درمان صرع پارشیال در افراد مبتلا به بیماریهای روانی میباشد.
ب) گاباپنتین با اتصال به گیرنده گابا اثرات ضد صرع خود را اعمال میکند.
ج) دوبینی و آتاکسی از شایعترین عوارض جانبی کاربامازپین میباشد.
د) القاء آنزیمهای کبدی با اکس کاربازپین بیش از کاربامازپین میباشد.
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۳۰- کدام مکانیسم درباره داروی ذکر شده صحیح نیست؟
الف) فلبامات: مهار گیرنده NMDA
ب) اتوسوکسیمید: مهار کانالهای سدیمی
ج) لوتیراستام: تغییر رهایش سیناپسی گلوتامات و گابا
د) تیاگابین: مهار GAT-1
پاسخ صحیح: گزینه ب
عملکرد و پیشرفت شما در آزمون
۰پاسخ صحیح
۰پاسخ نادرست
۰باقیمانده
مسیر یادگیری را ادامه دهید
از سنجش دانش تا یادگیری عمیقتر
برای تثبیت آموختهها، بررسی پاسخهای تشریحی و دسترسی به سوالات کتابها و مباحث دیگر، میتوانید از مسیرهای زیر استفاده کنید.
گامی فراتر از پاسخ صحیح؛ درک عمیق مفاهیم
اگر میخواهید علاوه بر شناسایی گزینه صحیح، با تحلیل علمی سوالات، مبانی مفهومی پاسخها و دلایل رد یا تأیید گزینهها آشنا شوید، پاسخهای تشریحی این مجموعه را مطالعه کنید. تحلیل تشریحی پرسشها فرصتی فراهم میکند تا مفاهیم را عمیقتر درک کنید، ارتباط میان مباحث را بهتر بشناسید و برای مواجهه با پرسشهای مفهومی آزمون آمادگی بیشتری به دست آورید.
برای شناخت بهتر روند سوالات آزمون دکتری علوم اعصاب، به یک دوره بسنده نکنید. مرور سوالات سالهای مختلف به شما کمک میکند دانستههای خود را بازبینی کنید، بر مفاهیم بنیادین تسلط بیشتری بیابید و آمادگی خود را در مواجهه با شیوههای گوناگون طرح سؤال بسنجید.
شناخت مغز به تسلط بر یک مبحث محدود نمیشود. برای تکمیل آمادگی خود در آزمون دکتری تخصصی علوم اعصاب وزارت بهداشت، سایر حوزههای اصلی این رشته را نیز مرور کنید و دانش خود را در پیوند میان ساختار، عملکرد، مبانی زیستی و اثرات داروها بر دستگاه عصبی گسترش دهید.
نه اولین، اما در تلاش برای بهترین بودن؛ نه پیشرو در آغاز، اما ممتاز در پایان.
----
ما شاید آغازگر راه نباشیم، اما با ایمان به شایستگی و تعالی، قدم برمیداریم تا در قلهی ممتاز بودن بایستیم.