نوروفارماکولوژی (Neuropharmacology) شاخهای تخصصی و میانرشتهای از علوم اعصاب و داروشناسی است که تأثیر داروها و ترکیبات فعال زیستی بر دستگاه عصبی را بررسی میکند؛ از برهمکنش مولکولهای دارویی با گیرندهها، ناقلهای عصبی و کانالهای یونی تا تغییرات پیامرسانی سلولی و شبکههای عصبی که در شکلگیری رفتار، شناخت، هیجان، یادگیری و حافظه نقش دارند. درک عمیق این دانش، مستلزم فراتر رفتن از شناخت نام داروها و آثار شناختهشده آنها و رسیدن به فهمی سازوکارمحور از رابطه میان ساختار مولکولی، عملکرد عصبی و پاسخ دارویی است؛ فهمی که در آن، هر اثر فارماکولوژیک دریچهای به سوی شناخت دقیقتر عملکرد مغز میگشاید.
مجموعه پیش رو، شامل سوالات نوروفارماکولوژی آزمون دکتری تخصصی علوم اعصاب وزارت بهداشت در سال ۱۳۹۱، همراه با پاسخ کلیدی است؛ مجموعهای که فرصتی برای ارزیابی دانش، مرور مفاهیم بنیادین، سنجش توانایی تحلیل پرسشها و شناسایی نقاط ضعف علمی فراهم میکند. پیشنهاد میشود پیش از مراجعه به کلید پاسخ، هر سؤال را با تکیه بر دانش خود و از طریق تحلیل صورت سؤال و ارزیابی گزینهها پاسخ دهید. سپس با تطبیق پاسخهای خود با کلید، ضمن ارزیابی میزان تسلط بر مباحث، موضوعاتی را که به مرور یا مطالعه عمیقتر نیاز دارند، مشخص کنید.
در آیندهنگاران مغز، نوروفارماکولوژی را صرفاً مجموعهای از اطلاعات درباره داروها نمیدانیم؛ بلکه آن را مسیری برای پیوند دادن دانش مولکولی به عملکرد دستگاه عصبی و درک علمیتر سازوکارهای مغز میبینیم. باور ما این است که یادگیری عمیق، از عبور شتابزده از پرسشها حاصل نمیشود؛ بلکه در مواجهه دقیق با مفاهیم، تحلیل روابط علت و معلولی و بازنگری نقادانه در دانستهها شکل میگیرد. از این منظر، هر سؤال فرصتی برای اندیشیدن، هر پاسخ گامی برای استوارتر کردن بنیان دانش و هر بازنگری زمینهای برای دستیابی به فهمی دقیقتر از دستگاه عصبی است.
رسالت آیندهنگاران مغز، فراهم آوردن بستری علمی برای دسترسی روشن، دقیق و مسئولانه به دانش معتبر علوم اعصاب است؛ بستری که در آن، آمادگی برای آزمون با تعمیق یادگیری همراه میشود و مطالعه منابع و پرسشهای تخصصی، فراتر از کسب نتیجهای مقطعی، به پرورش تفکر علمی و گسترش افقهای شناختی میانجامد. هدف، تنها یافتن پاسخ صحیح نیست؛ بلکه فهم این است که چرا یک پاسخ صحیح است، چه سازوکاری آن را توضیح میدهد و چگونه میتوان آن دانش را در چارچوب گستردهتر علوم اعصاب به کار گرفت.
آیندهنگاران مغز
ما مغز را میشناسیم تا آینده را بسازیم.
پنل هوشمند آزمون | آیندهنگاران مغز
عملکرد و پیشرفت شما در آزمون
۰پاسخ صحیح
۰پاسخ نادرست
۰باقیمانده
با فشردن دکمه شروع آزمون، زمانسنج ۱۰ دقیقهای فعال میشود. پس از پایان زمان نیز میتوانید به پاسخگویی ادامه دهید. وضعیت پاسخها و میزان پیشرفت شما بهصورت خودکار بهروزرسانی میشود.
فهرست سؤالات آزمون
10:00
زمان باقیمانده10:00
۰پاسخ صحیح
۰پاسخ نادرست
۰سؤالات باقیمانده
پرسش 1- کدام گزینه زیر در درمان مسمومیت حاد با متانول صحیحتر است؟
الف) تجویز نالترکسون
ب) فومپیزول مسمومیت متانول را زیاد میکند.
ج) تجویز اتانول مورد مصرف دارد.
د) تجویز دی سولفیرام اثر دارد.
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش 2- از اثرات مصرف مزمن اتانول:
الف) کاهش HDL
ب) آتروفی بیضه
ج) دفع نمک زیاد
د) هر سه مورد فوق
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش 3- در مصرف حاد اتانول کدام مورد زیر ممکن است اتفاق افتد؟
الف) آریتمی قلبی
ب) افزایش حرارت بدن (Hyperthermia)
ج) تشنجات صرعی شکل
د) پنومونی باکتریال
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش 4- کدامیک از داروهای زیر با مقادیر بیش از حد درمانی اثرات تضعیف کنندگی غیر اختصاصیترین بر سیستم اعصاب مرکزی اعمال مینماید؟
الف) داروهای جدید چون زولپیدم
ب) باربیتوراتها
ج) بوسپیرون
د) بنزودیازپینها
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش 5- کدامیک از عبارات زیر صحیح میباشد؟
الف) زولپیدم بر روی جایگاههای بنزودیازپینی کانال کلر عمل میکند.
ب) فلومازنیل اثرات باربیتوراتها را ضدیت میکند.
ج) بنزودیازپینها گیرنده خاصی ندارند.
د ) باربیتوراتها فرکانس باز شدن کانال وابسته به کلر GABA را افزایش میدهند.
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش 6- کدام داروی زیر موجب افزایش فعالیت آنزیمی کبد میشود؟
الف) دیازپام
ب) فنی توئین
ج) باربیتوراتها
د) اتوسوکسیمید
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش 7- کدام گزینه زیر صحیح است؟
الف) گیرنده 5-HT2A توسط بوسپیرون مسدود میشود.
ب) گیرنده 5- HT1A توسط کلوزاپین مسدود میشود.
ج) بوسپیرون منحصراً ضد اضطراب است.
د) باکلوفن گیرنده GABAB را مسدود میکند.
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش 8- کدامیک از موارد شیمیایی زیر نقش اصلی نورومدولاتور را در CNS ایفا میکند؟
الف) استیلکولین
ب) نیتریک اوکساید
ج) گلایسین
د) ماده (Substance P) P
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش 9- کدامیک از رسپتورهای زیر نقش مهم Synaptic plasticity مربوط به حافظه و یادگیری ایفا میکند؟
الف) گیرنده آلفا دو پس سیناپسی
ب) گیرنده D2 دوپامینی
ج) گیرندههای هیستامینی
د) گیرندههای NMDA گلوتاماتی
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش 10- در بیماری پارکینسون کدامیک از اتفاقات زیر در استریاتوم رخ میدهد؟
الف) گیرندههای D2 دوپامینی فعالیت بیش از حد دارند.
ب) اثر MAO-A کاهش مییابد.
ج) فعالیت سیستم دوپامینی کم میشود.
د) گیرندههای GABA-B فعال میشوند.
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش 11- کدامیک از اثرات زیر مربوط بوپروپیون است؟
الف) موجب افسردگی میشود.
ب) اثر ضد اشتها دارد.
ج) موجب خماری (دیسفوری) میگردد.
د) دارویی ضد پسیکوز است.
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش 12- علت استفاده از کاربی دوپا همراه با لودوپا:
الف) مهار آنزیم آروماتیک L- آمینواسید دکربوکسیلاز
ب) عبور از سد خونی دارو
ج) تبدیل به نوروترانسمیتر کاذب کاربی دوپامین
د) وقفه آنزیم MAO–B
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش 13- کدامیک از آنتیسایکوتیکهای زیر اثر قویتر وقفه گیرنده D2 دوپامینی را دارند؟
الف) کلوزاپین
ب) هالوپریدول
ج) الانزاپین
د) کوتیاپین
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش 14- از اثرات داروهای ضد پسیکوز:
الف) تشدید سمیت فن سیکلیدین
ب) کاهش تمایل جنسی در مردان
ج) کاهش گالاتوره
د) ایجاد سرخوشی
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش 15- کدامیک از داروهای زیر توهمزا است؟
الف) NMDA
ب) لورازپام
ج) LSD
د) گلایسین
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش 16- از مسیرهای دوپامینرژیک دخیل در اسکیزوفرنی:
الف) مزولیمبیک – مزوکورتیکال
ب) نیگرو استریاتال
ج) توبرو اینفندیبولار
د) مدولاری پری ونتریکولار
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش 17- از عوارض آنتیسایکوتیکها:
الف) عوارض اکسترپیرامیدال کمتر با هالوپریدول
ب) دیسکنزی تأخیری در اثر کاهش فعالیت گیرندههای دوپامین
ج) بروز اگرانولوسیتوز با الانزاپین
د) بیشترین اثر بلوک سیستم اتونوم با تیوریدازین
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۱۸- کدام گزینه زیر در مورد عوارض آنتی سایکوتیکها صادق است؟
الف) لیتیم موجب افزایش اینوزیتول تری فسفات (IP3) میشود.
ب) تمایل داروهای آنتیسایکوتیک جدید چون الانزاپین به گیرندههای دوپامینی بیشتر از گیرندههای سروتونینی است.
ج) کاربامازپین در درمان اختلالات خلقی دو قطبی کاربرد دارد.
د) داروهای آنتی کلینرژیک در بهبود دیسکنزی تأخیری نقش دارند.
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۱۹- کدامیک از داروهای ضد افسردگی زیر از طریق بازجذب هر دو نوروترانسمیتر سروتونین با شدت بیشتر و نوراپینفرین با شدت کمتر عمل میکند؟
الف) نفازودون
ب) فلوکستین
ج) سیتالوپرام
د) ون لافاکسین
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۲۰- کدام نوروترانسمیتر در گانگلیونهای سمپاتیک بیشتر آزاد میشود؟
الف) اپینفرین
ب) نوراپینفرین
ج) استیلکولین
د) دوپامین
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۲۱- کدامیک از داروهای زیر نهایتاً کاتکول آمینها را بیشتر در فضای سیناپسی افزایش میدهد؟
الف) گوانتیدین
ب) بوتولینیوم
ج) وزامیکول
د) کوکائین
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۲۲- کدام دارو با اثرات آگونیستی بر روی گیرندههای نیکوتینی موجب شلی عضلات میشود؟
الف) سوکسینیل کولین
ب) توبوکورارین
ج) مکامل آمین
د) هگزا متونیوم
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۲۳- کدام داروی زیر بیشترین جایگزین برای فرد در حال ترک مورفین میشود؟
الف) فنتانیل
ب) اکسی کدون
ج) نالبوفین
د) متادون
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۲۴- اثرات بیدردی، سرخوشی و دپرسیون تنفسی مرفین از طریق کدام رسپتور اوپیوئیدی اعمال میشود؟
الف) کاپا
ب) دلتا
ج) مو
د) اپسیلن
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۲۵- به کدامیک از اثرات مورفین تحمل ایجاد نمیشود؟
الف) میوزیس
ب) دپرسیون تنفسی
ج) سرخوشی
د) بیدردی
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۲۶- کدام عبارت زیر صحیح است؟
الف) بنزودیازپینهای طولانی اثر ایجاد تحمل و وابستگی بیشتری میدهند.
ب) بنزودیازپینها با طول اثر کم خواب آلودگی طی روز ایجاد میکنند.
ج) فومپیزول در درمان مسمومیت با متانول کاربرد دارد.
د) اکامپروسات در کنترل قطع الکل مصرف میشود.
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۲۷- کدام گیرنده زیر از طریق افزایش جریان پتاسیمی عمل میکند؟
الف) M2 موسکارینی
ب) GABA-A
ج) آلفا یک آدرنرژیک
د) بتا یک آدرنرژیک
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۲۸- در صرع با حملات مکرر کدامیک از داروهای زیر بطور تزریقی به کار نمیرود؟
الف) فنوباربیتال
ب) اتوسوکسیمید
ج) لورازپام
د) دیازپام
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۲۹- کدامیک از داروهای ضد اسپاسم مناسب عضلانی است؟
الف) دیازپام
ب) فنوباربیتال
ج) فنوتیازینها
د) هر سه مورد
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۳۰- کدامیک از گزینههای زیر درست است؟
الف) آلپرازولام در اختلالات وسواسی – جبری مؤثر است.
ب) کلونازپام در بعضی اختلالات تشنجی به کار میرود.
ج) دیازپام داروی انتخابی در بیماران دو قطبی است.
د) بوسپیرون در قطع الکل مورد مصرف دارد.
پاسخ صحیح: گزینه ب
عملکرد و پیشرفت شما در آزمون
۰پاسخ صحیح
۰پاسخ نادرست
۰باقیمانده
مسیر یادگیری را ادامه دهید
از سنجش دانش تا یادگیری عمیقتر
برای تثبیت آموختهها، بررسی پاسخهای تشریحی و دسترسی به سوالات کتابها و مباحث دیگر، میتوانید از مسیرهای زیر استفاده کنید.
گامی فراتر از پاسخ صحیح؛ درک عمیق مفاهیم
اگر میخواهید علاوه بر شناسایی گزینه صحیح، با تحلیل علمی سوالات، مبانی مفهومی پاسخها و دلایل رد یا تأیید گزینهها آشنا شوید، پاسخهای تشریحی این مجموعه را مطالعه کنید. تحلیل تشریحی پرسشها فرصتی فراهم میکند تا مفاهیم را عمیقتر درک کنید، ارتباط میان مباحث را بهتر بشناسید و برای مواجهه با پرسشهای مفهومی آزمون آمادگی بیشتری به دست آورید.
برای شناخت بهتر روند سوالات آزمون دکتری علوم اعصاب، به یک دوره بسنده نکنید. مرور سوالات سالهای مختلف به شما کمک میکند دانستههای خود را بازبینی کنید، بر مفاهیم بنیادین تسلط بیشتری بیابید و آمادگی خود را در مواجهه با شیوههای گوناگون طرح سؤال بسنجید.
شناخت مغز به تسلط بر یک مبحث محدود نمیشود. برای تکمیل آمادگی خود در آزمون دکتری تخصصی علوم اعصاب وزارت بهداشت، سایر حوزههای اصلی این رشته را نیز مرور کنید و دانش خود را در پیوند میان ساختار، عملکرد، مبانی زیستی و اثرات داروها بر دستگاه عصبی گسترش دهید.
نه اولین، اما در تلاش برای بهترین بودن؛ نه پیشرو در آغاز، اما ممتاز در پایان.
----
ما شاید آغازگر راه نباشیم، اما با ایمان به شایستگی و تعالی، قدم برمیداریم تا در قلهی ممتاز بودن بایستیم.