آلزایمربیماری های مغز و اعصابدمانس

آلزایمر: یک جهش در شناسایی نورون‌های آسیب‌پذیر در مقابل بیماری

آلزایمر: تحقیقات جدید نشان دهنده یک جهش رو به جلو در زمینه شناسایی نورون های آسیب پذیر در مقابل بیماری هستند.

بیماری آلزایمر یک بیماری خانمان سوز است که در حال حاضر غیر قابل توقف و غیر قابل درمان می باشد. دلیل اصلی این بیماری از دست دادن نورون ها و سایر سلول های مغزی می باشد – که اصطلاحاً به آن دژنراسیون (degeneration) نیز می گویند. دژنراسیون همان چیزی است که باعث بروز مشکلات حافظه و سایر عملکردهای شناختی می گردد.

محققان قادر هستند تا تشخیص دهند کدام نورون ها اولین بار دچار مرگ می شوند یا آسیب پذیری بیشتری برای بیماری آلزایمر با توجه به ناحیه قرارگیریشان در مغز یا شکلشان دارند. با این حال آن ها نمی دانند که این نورون ها چه ژن ها یا پروتئین هایی را بیان می کنند. آگاهی از این عوامل برای تشخیص و شناسایی تغییرات موجود در سلول های خاص در هنگام بیماری حائز اهمیت است.

در حال حاضر مطالعه اخیر نشان داده است که نورون هایی که یک پروتئین خاص را بیان می کنند در مقابل دژنراسیون آسیب پذیرتر هستند. آگاهی از این که کدام یک از این نورون ها آسیب پذیرتر هستند – و چرا – به محققان این امکان را می دهد تا اهداف جدیدی را برای درمان های بالقوه در آینده تعیین کنند.

دانشمندان در مطالعه خودشان یک آنالیز مغزی پس از مرگ بر روی افرادی که به بیماری آلزایمر مبتلا بودند انجام دادند. برای این که آن ها ببینند بیماری تا چه حدی پیشرفت کرده است، شروع به بررسی تجمع پروتئین تاو (tau) در قسمت های مختلف مغز نمودند. در افراد مبتلا به آلزایمر، پروتئین های تاو در سلول ها تجمع یافته و متعاقباً منجر به مرگ سلول ها شده بودند. تا در نواحی مختلف مغز به صورت متفاوتی تجمع می یابد و به همین دلیل است که برخی از این نواحی درجه بیشتری از دژنراسیون را نشان می دهند.

محققان پس از تشخیص پیشرفت بیماری توجه خودشان را بر روی دو ناحیه خاص از مغز متمرکز کردند: قشر انتورینال (entorhinal cortex) و شکنج پیشانی فوقانی (superior frontal gyrus). قشار انتورینال در حافظه نقش دارد در حالی که شکنج پیشانی فوقانی در عملکردهای مرتبط با خود آگاهی نقش دارد.

تاو در نواحی مختلف مغز به صورت متفاوتی تجمع پیدا می کند.

تاو در مراحل اولیه بیماری آلزایمر در قشر انتورینال تجمع می یابد، در حالی که بعداً در شکنج پیشانی فوقانی تجمع پیدا نمی کند. دانشمندان می توانند با بررسی این دو ناحیه و سلول هایی که در مراحل مختلف بیماری از بین رفته اند، تفاوت های موجود در نحوه مرگ سلول های مشابه را پیدا کنند. این کار همچنین به طور بالقوه ای به آن ها این امکان را می دهد تا آنچه که این سلول ها را آسیب پذیرتر می سازد و زمانی که آسیب پذیریشان بیشتر است را شناسایی نمایند.

محققان انواع مختلف نورون ها و سلول ها را در قشر انتورینال بررسی کرده و میزان تاو تجمع یافته در آن ها و همچنین پروتئین هایی که این سلول ها را بیان می کنند مورد ارزیابی قرار دادند. محققان دریافتند که نوع خاصی از نورون ها – به نام نورون های تحریکی (excitatory neurons) (که سیگنال های حرکتی در مغز را تولید می کنند) – آسیب پذیرترین سلول های مورد بررسی بودند. آن ها دریافتند که تعداد این نورون ها در مراحل اولیه بیماری آلزایمر حدود ۵۰% کاهش یافته بود.

محققان همچنین دریافتند که در سطح مولکولی، این نورون های تحریکی حاوی سطوح بالاتری از یک پروتئین خاص به نام RORB (گیرنده های جفت نشده مرتبط با رتینوئید بتا) [retinoid-related orphan receptor beta] هستند. از آن جا که این پروتئین در سلول های دیگر یافت نشده بود، این امر نشان می دهد که ژن ها و پروتئین هایی که سلول ها را بیان می کنند قادر هستند تا آسیب پذیری آن ها را تشخیص بدهند.

پروتئین RORB در توسعه انواع مختلفی از نورون ها نقش دارد و همچنین یک فاکتور رونویسی محسوب می شود – به عبارت دیگر می تواند بیان پروتئین های دیگر در سلول ها را کنترل نماید. این بدان معناست که RORB می تواند مسیرهای خاصی را فعال یا غیر فعال سازد که ممکن است منجر به بیماری گردند.

سپس محققان این نورون های تحریک کننده آسیب پذیر RORB را با سایر نورون های تحریک کننده مقایسه کردند. آن ها تفاوت هایی را در این ژن ها پیدا کردند – مخصوصاً ژن هایی که در نحوه شکل گیری سیناپس ها (که سیگنال ها را در مغز دریافت و ارسال می کنند) و همچنین مولکول های سیگنال دهنده (که به ارسال پیام در مغز کمک می کنند) نقش دارند.

این تیم برای تایید این که این نورون های تحریک کننده که RORB را بیان می کنند واقعاً در برابر بیماری آلزایمر آسیب پذیرتر هستند، نورون ها را در شکنج پیشانی فوقانی بررسی کردند. آن ها همچنین یافته های خودشان را با سایر مطالعات مقایسه کردند. آن ها دریافتند که در شکنج پیشانی فوقانی نیز نورون های تحریک کننده در صورتی که سطح بالایی از RORB را دربر داشته باشند، آسیب پذیری مشابهی دارند. این یافته ها نشان می دهد که حتی در مراحل و نواحی مختلف بیماری و مغز، نورون هایی که بیشترین آسیب پذیری را از خود نشان می دهند، سطح بالایی از RORB را دربر دارند.

محققان همچنین انواع دیگری از نورون ها و سلول ها را مورد بررسی قرار دادند تا ببینند آیا آن ها نیز دچار تغییراتی شده اند یا خیر. آن ها دریافتند که فقط آستروسیت ها (astrocytes) – که نقش مهمی در مغز مانند تنظیم فعالیت عصبی و محافظت از مغز در برابر بیماری و عفونت دارند – در طول پیشرفت بیماری دچار تغییراتی می گردند. محققان دریافتند که به نظر می رسد آستروسیت ها بیشتر فعال می گردند که معمولاً فقط زمانی رخ می دهد که بیماری یا عفونتی در مغز وجود داشته باشد.

از آن جا که مطالعه حاضر تنها بر روی نمونه های مغز برگرفته شده از بیماران مرد دارای یک ژن خاص که با بیماری آلزایمر ارتباط دارد متمرکز شده است، از این رو دانستن این که آیا این یافته ها در زنان یا افراد با زمینه های ژنتیکی متفاوت نیز مشابه هستند یا خیر کار دشواری است. با این حال این مطالعه درک بهتری از سلول هایی که در بیماری آلزایمر آسیب پذیرتر هستند ارائه می کند. این امر ممکن است پله ای برای درک بهتر علت این آسیب پذیری باشد. مطالعات آینده با تمرکز بر RORB در نورون ها و عملکرد آن ها می تواند نتایج هیجان انگیزتری داشته باشد و ما هم امیدوار هستیم که درمان های قابل توجهی نیز به پی داشته باشند.

 

آیا این مقاله برای شما مفید بود؟
بله
تقریبا
خیر
منبع
theconversation.com

داریوش طاهری

اولیــــــن نیستیــم ولی امیـــــد اســــت بهتـــرین باشیـــــم...! خدایــــــــــا نام و آوازه مـــن را چنان در حافظه‌ها تثبیت کن که آلزایمـــــــــــــر نیز توان به یغما بردن آن را نداشته باشد...!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا