سوالات کنکوری فصل سوم زیستشناسی دهم؛ همراه با پاسخ کلیدی
مجموعه سؤالات کنکور سراسری تجربی داخل و خارج از کشور، فصل سوم: تبادلات گازی، همراه با پاسخهای کلیدی
در آیندهنگاران مغز، هر پرسش فرصتی است برای عبور از حفظکردن مطالب و رسیدن به درکی عمیقتر از منطق حیات. زیستشناسی، دانشی گسترده درباره ساختارها، فرایندها و سازوکارهایی است که زندگی را شکل میدهند؛ دانشی که فهم آن به شناخت دقیق مفاهیم، کشف ارتباط میان پدیدهها و توانایی تحلیل شواهد وابسته است. فصل «تبادلات گازی» از کتاب زیستشناسی دهم، بخشی از این منظومه علمی را پیش روی شما قرار میدهد و زمینهای فراهم میکند تا آموختههای خود را در قالب پرسشهای کنکور به محک بگذارید.
این مجموعه، سؤالات کنکور سراسری تجربی داخل و خارج از کشور از فصل سوم زیستشناسی دهم، همراه با پاسخهای کلیدی را در اختیار شما قرار میدهد تا بتوانید میزان تسلط خود را ارزیابی کنید، نکات مهم کتاب درسی را هدفمندتر مرور کنید و با شیوه طرح پرسشهای کنکور آشنایی بیشتری به دست آورید. گردآوری سوالات به تفکیک فصل، امکان تمرین متمرکز و سنجش دقیقتر آموختهها را فراهم میکند و به شما کمک میکند فاصله میان مطالعه مطالب و کاربرد آنها در حل تست را کاهش دهید.
تسلط بر زیستشناسی، از شناخت مفاهیم آغاز میشود و با درک ارتباط میان آنها به کمال میرسد. مطالعه فصل «تبادلات گازی» زمانی ثمربخشتر خواهد بود که به یادآوری واژهها و تعریفها محدود نماند؛ بلکه بتوانید روابط علمی، جزئیات مفهومی و پیامدهای هر فرایند را بهدرستی تحلیل کنید. توجه به متن کتاب درسی، بررسی دقیق شکلها و نمودارها، شناخت قیدهای تعیینکننده و تشخیص تفاوت میان گزارههای درست و نادرست، از مهارتهایی است که در پاسخگویی به پرسشهای زیستشناسی نقشی اساسی دارند.
سوالات کنکور سالهای گذشته، فرصتی برای سنجش واقعی یادگیریاند. این پرسشها به شما نشان میدهند که تا چه اندازه میتوانید دانستههای خود را در موقعیتهای آزمونی به کار بگیرید، ارتباط میان مفاهیم را تشخیص دهید و در مواجهه با گزینههای نزدیک به یکدیگر، تصمیمی دقیق و مستدل بگیرید. گاهی یک قید، تفاوت ظریف میان دو عبارت یا ارتباطی غیرمستقیم میان بخشهای مختلف کتاب، مسیر رسیدن به پاسخ صحیح را تعیین میکند. ازاینرو، موفقیت در تستزنی بیش از آنکه به سرعت در انتخاب گزینه وابسته باشد، به فهم عمیق، دقت در خواندن صورت سؤال و ارزیابی علمی گزینهها نیاز دارد.
در این مجموعه، پاسخهای کلیدی امکان بررسی سریع نتیجه آزمون را فراهم میکنند؛ اما ارزش واقعی هر پرسش زمانی آشکار میشود که بتوانید درستی پاسخ انتخابشده را با تکیه بر مفاهیم کتاب درسی ارزیابی کنید. پس از حل سوالات، پاسخهای نادرست، موارد مشکوک و پرسشهایی را که با حدس پاسخ دادهاید، دوباره بررسی کنید. بازگشت هدفمند به متن کتاب و شناسایی علت هر اشتباه، به اصلاح برداشتهای نادرست، تثبیت آموختهها و افزایش دقت در آزمونهای بعدی کمک میکند.
در آیندهنگاران مغز، یادگیری را فرایندی پیوسته میدانیم که از فهمیدن آغاز میشود، با تمرین و ارزیابی عمق میگیرد و با بازنگری آگاهانه به تسلط میرسد. این مجموعه نیز با همین رویکرد، فرصتی برای مرور فصل «تبادلات گازی»، ارزیابی آمادگی و تقویت مهارت تحلیل سؤالات کنکور سراسری فراهم میکند؛ فرصتی که میتوانید در کنار مطالعه دقیق کتاب درسی، برای ساختن دانشی منسجمتر و آمادگی مؤثرتر از آن بهره ببرید.
به خاطر داشته باشید که هر پاسخ نادرست، در صورت بررسی دقیق، میتواند به فرصتی برای یادگیری تبدیل شود و هر پاسخ صحیح، هنگامی ارزشمندتر است که بر پایه فهم و استدلال انتخاب شده باشد. بنابراین، سؤالات این مجموعه را نه صرفاً برای سنجش تعداد پاسخهای درست، بلکه برای کشف نقاط ضعف، اصلاح خطاهای ذهنی و افزایش توانایی خود در تحلیل علمی حل کنید.
هدف، صرفاً انتخاب گزینه صحیح نیست؛ هدف، درک عمیقتر مفاهیم زیستشناسی، برقراری ارتباط میان آموختهها و تبدیل دانش به توانایی تحلیل دقیق و علمی است.
آیندهنگاران مغز
ما مغز را میشناسیم تا آینده را بسازیم.
راهنمای زمانسنج آزمون
شما میتوانید بدون فشردن دکمه «شروع آزمون» نیز به سؤالات پاسخ دهید؛ اما برای تمرین مدیریت زمان و سنجش سرعت پاسخگویی، این دکمه را در نظر گرفتهایم. با شروع زمانسنج، مدتزمان پاسخگویی شما محاسبه میشود و حتی پس از پایان زمان نیز میتوانید پاسخدادن را ادامه دهید. هدف، یادگیری مدیریت زمان است، نه محدودکردن فرصت یادگیری شما.
زمان باقیمانده: 10:00
با فشردن دکمه زیر، زمانسنج فعال میشود.
زمان باقیمانده10:00
پرسش ۱- در سرخرگ و سیاهرگ ششی انسان، گازهای تنفسی، بیشتر به چه صورت حمل میشوند؟ (هموگلوبین = Hb) (سراسری ۸۴)
الف) HbO2 – HbCO2
ب) –HbO2 – HCO3
ج) –O2 – HCO3 محلول در خوناب
د) O2 – HbCO2 محلول در خوناب
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۲- با فرض این که به انسانی، مهارکننده کربنیک انیدراز تزریق شود، …………… مییابد. (سراسری ۸۷)
پرسش ۴- در یک فرد، با ………. شدن ماهیچهای که مهمترین نقش را در تنفس آرام و طبیعی دارد، ………… (سراسری ۹۳ با تغییر)
الف) مسطح – جناغ سینه به سمت عقب حرکت میکند
ب) غیرمسطح – باز شدن کیسه حبابکی تسهیل میشود.
ج) غیرمسطح – دندهها به سمت بالا و بیرون حرکت میکنند.
د) مسطح – مقداری از هوای جاری دمی در مجاری تنفسی باقی میماند.
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۵- کدام گزینه عبارت زیر را به نادرستی تکمیل مینماید؟ (خارج از کشور ۹۳)
«در انسان با مسطح شدن ماهیچهای که در تنفس آرام و طبیعی مهمترین نقش را دارد، ……………..»
الف) مقداری از هوای جاری دمی در مجاری تنفسی باقی میماند.
ب) جناغ سینه به سمت جلو حرکت مینماید.
ج) کیسههای حبابکی به طور طبیعی باز میشوند.
د) دندهها به سمت پایین حرکت میکنند.
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۶- کدام، ویژگی جاندارانی است که با کارایی بالای دستگاه تنفس خود، میتوانند مقدار بسیار اندک اکسیژن هوا را در ارتفاعات بالا جذب کنند؟ (سراسری ۹۶ با تغییر)
الف) گویچههای قرمز آنها هسته و بیشتر اندامکهای خود را از دست میدهند.
ب) کیسههای هوادار درون ششها دارند.
ج) همانند کرم خاکی تنفس پوستی دارند.
د) کلیه آنها همانند خزندگان توانمندی زیادی در بازجذب آب دارد.
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۷- در انسان، کدام مورد، درباره لایهای از ساختار بافتی دیوارهای که در تماس با لایه مخاط قرار دارد، صادق نیست؟ (سراسری ۹۸)
الف) تعدادی غدد ترشحی دارد.
ب) دارای رگهای خونی و اعصاب است.
ج) به لایه غضروفی – ماهیچهای چسبیده است.
د) یاختههای استوانهای مژکدار دارد.
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۸- کدام گزینه، عبارت زیر را به طور مناسب کامل میکند؟ (سراسری ۹۸)
«در انسان، به منظور انجام هر نوع عمل …………، ماهیچه یا ماهیچههای ………………»
الف) دم – گردن، به افزایش حجم قفسه سینه کمک مینماید.
ب) بازدم – بیندندهای داخلی، به انقباض در میآیند.
ج) دم – دیافراگم از حالت گنبدی خارج میشود.
د) بازدم – شکمی، از نظر طول کوتاه میشود.
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۹- کدام گزینه، عبارت زیر را به طور مناسب کامل میکند؟ (خارج از کشور ۹۸)
«در انسان، به منظور انجام هر نوع عمل ………………….. ماهیچه یا ماهیچههای …………..»
الف) بازدم – شکمی منقبض میشوند.
ب) دم – ناحیه گردن انقباض مییابند.
ج) دم – دیافراگم فقط نقش اصلی را برعهده دارد.
د) بازدم – بیندندهای خارجی به حالت استراحت در میآیند.
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۱۰- کدام مورد، در ارتباط با تیغههای آبششی یک ماهی استخوانی صحیح است؟ (سراسری ۹۹)
الف) محل انجام تبادلات گازهای تنفسی هستند.
ب) آب را از درون خود عبور میدهند.
ج) جهت حرکت خون در مویرگها، و عبور آب در طرفین آنها یکسان است.
د) بر روی کمانهای آبششی قرار دارند.
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۱۱- کدام گزینه برای تکمیل عبارت زیر نامناسب است؟ (سراسری ۹۹)
«در بخش هادی دستگاه تنفسی انسان، گروهی از یاختههای ……………….»
الف) سنگ فرشی به گرم شدن هوای دم کمک میکنند.
ب) ترشحی، لایهای با ضخامت متفاوت را به وجود میآورند.
ج) پوششی و مویرگی از غشای پایه مشترکی استفاده میکنند.
د) غیرپیوندی، زوائدی به داخل ترشحات محتوی مواد ضدمیکروبی میفرستند.
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۱۲- کدام عبارت، درباره تیغههای آبششی یک ماهی استخوانی نادرست است؟ (خارج از کشور ۹۹)
الف) آب در طرفین آنها جریان دارد.
ب) محل انجام تبادلات گازهای تنفسی هستند.
ج) درون رشتههای آبششی جای دارند.
د) در آن شبکه وسیعی از رگهایی با دیواره ضخیم وجود دارد.
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۱۳- چند مورد برای تکمیل عبارت زیر مناسب است؟ (خارج از کشور ۹۹)
«در بخشی از مجرای هادی دستگاه تنفس انسان، گروهی از ………..»
۱) بسپار (پلیمر)ها، در پاسخ ایمنی بدن دخالت دارند.
۲) یاختههای سنگ فرشی، به گرم شدن هوای دم کمک میکنند.
۳) مولکولهای ترشحی لایهای با ضخامت متفاوت را به وجود میآورند.
۴) یاختهها، زوائدی به داخل ترشحات محتوی مواد ضدمیکروبی میفرستند.
الف) ۱ مورد
ب) ۲ مورد
ج) ۳ مورد
د) ۴ مورد
پاسخ صحیح: ج) ۴ مورد
پرسش ۱۴- در نوعی جاندار پریاخته، هیچ یک از چهار روش اصلی تنفس مشاهده نمیگردد، کدام گزینه درباره این جانور صادق است؟ (سراسری ۱۴۰۰ با تغییر)
الف) در شرایطی میتواند با نوعی تولید مثل، موجودی تک لاد (هاپلوئید) را به وجود آورد.
ب) حفره گوارشی بدن آن، علاوه بر گوارش، وظیفه گردش مواد را بر عهده دارد.
ج) آب اضافی بدن آن، از طریق شبکهای از لولهها به روده وارد میشود.
د) همولنف مستقیماً در مجاورت یاختههای بدن آن، جریان مییابد.
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۱۵- چند مورد، درباره پرندگان درست است؟ (سراسری ۱۴۰۱)
۱. همهی کیسههای هوادار جلویی همانند اغلب کیسههای هوادار عقبی، به صورت جفت وجود دارند.
۲. همهی کیسههای هوادار عقبی همانند همهی کیسههای هوادار جلویی، به تبادل گازهای تنفسی کمک میکنند.
۳. همهی کیسههای هوادار عقبی همانند اغلب کیسههای هوادار جلویی، در محل دو شاخه شدن نای قرار دارند.
۴. همهی کیسههای هوادار جلویی همانند همهی کیسههای هوادار عقبی، در پی حرکات میان بند (دیافراگم) تغییر حجم میدهند.
الف) یک
ب) دو
ج) سه
د) چهار
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۱۶- کدام مورد، برای تکمیل عبارت زیر مناسب است؟ (سراسری ۱۴۰۱)
«در نوعی جانور بی مهره، آبششها به نواحی خاصی محدود میشوند. در این جانور، …………………….»
الف) انشعابات حفرهی گوارشی به تمام نواحی بدن نفوذ میکند.
ب) نوعی ساز و کار تهویهای، تبادلات گازی را ممکن میسازد.
ج) مواد دفعی نیتروژندار از طریق عضو ویژه تنفسی دفع میشود.
د) رشتههای عصبی با یاختههای مژکدار خط جانبی تماس دارند.
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۱۷- چند مورد، درباره ساختار حبابکهای ریهی انسان درست است؟ (سراسری ۱۴۰۱)
۱. در سطح یاختههای نوع دوم زوائد ریزی یافت میشود.
۲. فقط در بین دو یاخته نوع دوم مجاور، منفذی وجود دارد.
۳. یاختههای نوع اول و یاختههای مویرگها، غشای پایهی مشترک دارند.
۴. فقط در سیتوپلاسم یاختههای نوع اول، شبکهای از لولهها و کیسههای گسترده وجود دارد.
الف) یک
ب) دو
ج) سه
د) چهار
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۱۸- کدام مورد درباره پرندگان درست است؟ (خارج از کشور ۱۴۰۱)
الف) همه کیسههای هوادار عقبی همانند اغلب کیسههای هوادار جلویی، به صورت جفت وجود دارند.
ب) همه کیسههای هوادار جلویی همانند اغلب کیسههای هوادار عقبی، در محل دو شاخه شدن نای قرار دارند.
ج) همه کیسههای هوادار عقبی همانند همه کیسههای هوادار جلویی، در تبادل گازهای تنفسی نقش اصلی را دارند.
د) همه کیسههای هوادار جلویی همانند همه کیسههای هوادار عقبی، پس از حرکات میانبند (دیافراگم) تغییر حجم میدهند.
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۱۹- کدام عبارت درباره ساختار حبابکهای ریه انسان نادرست است؟ (خارج از کشور ۱۴۰۱)
الف) یاختههای نوع اول و یاختههای مویرگها غشای پایه مشترک دارند.
ب) در بعضی مناطق در بین دو یاخته نوع اول مجاور، منفذی وجود دارد.
ج) فقط در سطح یکی از انواع یاختههای دیواره زوائد ریزی یافت میشود.
د) فقط در سیتوپلاسم یاختههای نوع اول شبکهای از لولهها و کیسههای گسترده وجود دارد.
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۲۰- در نزدیکی حفره دهانی انسان، اندامهای لولهای شکل و طویلی وجود دارند که با این حفره در ارتباط هستند. کدام مورد ویژگی مشترک این اندامها را نشان میدهد؟ (سراسری ۱۴۰۲)
الف) با اتصال به پرده صفاق، در جای خود ثابت شدهاند.
ب) به واسطه داشتن یاختههای مژکدار مادۀ مخاطی ترشح میکنند.
ج) مولکولهایی را انتقال میدهند که در تولید انرژی بدن نقش دارند.
د) لایه زیر مخاطی آنها به لایۀ غضروفی ماهیچهای و لایه مخاطی چسبیده است.
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۲۱- در خصوص یکی از نایژههای اصلی انسان که نسبت به نایژه دیگر، طول بیشتر و قطر کمتری دارد، چند مورد صحیح است؟ (سراسری ۱۴۰۲)
۱. در دیواره آن، قطعات غضروفی وجود دارد.
۲. در درون ریهای که دو لوب دارد، انشعاب مییابد.
۳. در ابتدا نایژکهایی را ایجاد میکند که به بخش مبادلهای تعلق دارند.
۴. میتواند در پی فعالیت ماهیچه ناحیه گردن، به ورود هوا به داخل ریه کمک نماید.
الف) ۱
ب) ۲
ج) ۳
د) ۴
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۲۲- در نزدیکی حفره دهانی انسان، اندامهای لولهای شکل و طویلی وجود دارند که با این حفره در ارتباط هستند. کدام ویژگی، فقط در مورد یکی از این اندامها، درست است؟ (خارج از کشور ۱۴۰۲)
الف) با اتصال به پرده صفاق، در جای خود محکم شده است.
ب) ماده مخاطی توسط یاختههای پوششی آن ترشح میشود.
ج) مولکولهایی را انتقال میدهد که در تولید انرژی بدن نقش دارد.
د) لایه زیر مخاطی دیواره آن، به لایه غضروفی ماهیچهای و لایه مخاطی چسبیده است.
پاسخ صحیح: گزینه د
امتیاز آزمون: 0
مسیر یادگیری را ادامه دهید
از سنجش دانش تا یادگیری عمیقتر
برای تثبیت آموختهها، بررسی پاسخهای تشریحی و دسترسی به سوالات کتابها و مباحث دیگر، میتوانید از مسیرهای زیر استفاده کنید.
گامی فراتر از پاسخ صحیح؛ درک عمیق مفاهیم
اگر میخواهید علاوه بر شناسایی گزینه صحیح، با تحلیل علمی سوالات، مبانی مفهومی پاسخها و دلایل رد یا تأیید گزینهها آشنا شوید، پاسخهای تشریحی این مجموعه را مطالعه کنید. تحلیل تشریحی پرسشها فرصتی فراهم میکند تا مفاهیم را عمیقتر درک کنید، ارتباط میان مباحث را بهتر بشناسید و برای مواجهه با پرسشهای مفهومی آزمون آمادگی بیشتری به دست آورید.
برای شناخت بهتر روند سوالات کنکوری زیستشناسی، به یک فصل بسنده نکنید. مرور سوالات فصلهای مختلف به شما کمک میکند دانستههای خود را بازبینی کنید، بر مفاهیم بنیادین تسلط بیشتری بیابید و آمادگی خود را در مواجهه با شیوههای گوناگون طرح سوال بسنجید.
یادگیری زیستشناسی به تسلط بر مباحث یک پایه محدود نمیشود. برای تکمیل یادگیری و آمادگی بهتر در آزمونهای مدرسه و کنکور سراسری، مباحث زیستشناسی یازدهم و دوازدهم را نیز مطالعه کنید و دانش خود را با مرور پیوسته مفاهیم، شکلها و ارتباط میان فصلهای مختلف زیستشناسی گسترش دهید.
نه اولین، اما در تلاش برای بهترین بودن؛ نه پیشرو در آغاز، اما ممتاز در پایان.
----
ما شاید آغازگر راه نباشیم، اما با ایمان به شایستگی و تعالی، قدم برمیداریم تا در قلهی ممتاز بودن بایستیم.