سوالات کنکوری فصل چهارم زیست‌شناسی دهم؛ همراه با پاسخ کلیدی
مجموعه سؤالات کنکور سراسری تجربی داخل و خارج از کشور، فصل چهارم: گردش مواد در بدن، همراه با پاسخ‌های کلیدی
در آینده‌نگاران مغز، هر پرسش فرصتی است برای عبور از حفظ‌کردن مطالب و رسیدن به درکی عمیق‌تر از منطق حیات. زیست‌شناسی، دانشی گسترده درباره ساختارها، فرایندها و سازوکارهایی است که زندگی را شکل می‌دهند؛ دانشی که فهم آن به شناخت دقیق مفاهیم، کشف ارتباط میان پدیده‌ها و توانایی تحلیل شواهد وابسته است. فصل «گردش مواد در بدن» از کتاب زیست‌شناسی دهم، بخشی از این منظومه علمی را پیش روی شما قرار می‌دهد و زمینه‌ای فراهم می‌کند تا آموخته‌های خود را در قالب پرسش‌های کنکور به محک بگذارید.
این مجموعه، سؤالات کنکور سراسری تجربی داخل و خارج از کشور از فصل چهارم زیست‌شناسی دهم، همراه با پاسخ‌های کلیدی را در اختیار شما قرار می‌دهد تا بتوانید میزان تسلط خود را ارزیابی کنید، نکات مهم کتاب درسی را هدفمندتر مرور کنید و با شیوه طرح پرسش‌های کنکور آشنایی بیشتری به دست آورید. گردآوری سوالات به تفکیک فصل، امکان تمرین متمرکز و سنجش دقیق‌تر آموخته‌ها را فراهم می‌کند و به شما کمک می‌کند فاصله میان مطالعه مطالب و کاربرد آنها در حل تست را کاهش دهید.
تسلط بر زیست‌شناسی، از شناخت مفاهیم آغاز می‌شود و با درک ارتباط میان آنها به کمال می‌رسد. مطالعه فصل «گردش مواد در بدن» زمانی ثمربخش‌تر خواهد بود که به یادآوری واژه‌ها و تعریف‌ها محدود نماند؛ بلکه بتوانید روابط علمی، جزئیات مفهومی و پیامدهای هر فرایند را به‌درستی تحلیل کنید. توجه به متن کتاب درسی، بررسی دقیق شکل‌ها و نمودارها، شناخت قیدهای تعیین‌کننده و تشخیص تفاوت میان گزاره‌های درست و نادرست، از مهارت‌هایی است که در پاسخ‌گویی به پرسش‌های زیست‌شناسی نقشی اساسی دارند.
سوالات کنکور سال‌های گذشته، فرصتی برای سنجش واقعی یادگیری‌اند. این پرسش‌ها به شما نشان می‌دهند که تا چه اندازه می‌توانید دانسته‌های خود را در موقعیت‌های آزمونی به کار بگیرید، ارتباط میان مفاهیم را تشخیص دهید و در مواجهه با گزینه‌های نزدیک به یکدیگر، تصمیمی دقیق و مستدل بگیرید. گاهی یک قید، تفاوت ظریف میان دو عبارت یا ارتباطی غیرمستقیم میان بخش‌های مختلف کتاب، مسیر رسیدن به پاسخ صحیح را تعیین می‌کند. ازاین‌رو، موفقیت در تست‌زنی بیش از آنکه به سرعت در انتخاب گزینه وابسته باشد، به فهم عمیق، دقت در خواندن صورت سؤال و ارزیابی علمی گزینه‌ها نیاز دارد.
در این مجموعه، پاسخ‌های کلیدی امکان بررسی سریع نتیجه آزمون را فراهم می‌کنند؛ اما ارزش واقعی هر پرسش زمانی آشکار می‌شود که بتوانید درستی پاسخ انتخاب‌شده را با تکیه بر مفاهیم کتاب درسی ارزیابی کنید. پس از حل سوالات، پاسخ‌های نادرست، موارد مشکوک و پرسش‌هایی را که با حدس پاسخ داده‌اید، دوباره بررسی کنید. بازگشت هدفمند به متن کتاب و شناسایی علت هر اشتباه، به اصلاح برداشت‌های نادرست، تثبیت آموخته‌ها و افزایش دقت در آزمون‌های بعدی کمک می‌کند.
در آینده‌نگاران مغز، یادگیری را فرایندی پیوسته می‌دانیم که از فهمیدن آغاز می‌شود، با تمرین و ارزیابی عمق می‌گیرد و با بازنگری آگاهانه به تسلط می‌رسد. این مجموعه نیز با همین رویکرد، فرصتی برای مرور فصل «گردش مواد در بدن»، ارزیابی آمادگی و تقویت مهارت تحلیل سؤالات کنکور سراسری فراهم می‌کند؛ فرصتی که می‌توانید در کنار مطالعه دقیق کتاب درسی، برای ساختن دانشی منسجم‌تر و آمادگی مؤثرتر از آن بهره ببرید.
به خاطر داشته باشید که هر پاسخ نادرست، در صورت بررسی دقیق، می‌تواند به فرصتی برای یادگیری تبدیل شود و هر پاسخ صحیح، هنگامی ارزشمندتر است که بر پایه فهم و استدلال انتخاب شده باشد. بنابراین، سؤالات این مجموعه را نه صرفاً برای سنجش تعداد پاسخ‌های درست، بلکه برای کشف نقاط ضعف، اصلاح خطاهای ذهنی و افزایش توانایی خود در تحلیل علمی حل کنید.
هدف، صرفاً انتخاب گزینه صحیح نیست؛ هدف، درک عمیق‌تر مفاهیم زیست‌شناسی، برقراری ارتباط میان آموخته‌ها و تبدیل دانش به توانایی تحلیل دقیق و علمی است.
آینده‌نگاران مغز
ما مغز را می‌شناسیم تا آینده را بسازیم.
راهنمای زمان‌سنج آزمون
شما می‌توانید بدون فشردن دکمه «شروع آزمون» نیز به سؤالات پاسخ دهید؛ اما برای تمرین مدیریت زمان و سنجش سرعت پاسخ‌گویی، این دکمه را در نظر گرفته‌ایم. با شروع زمان‌سنج، مدت‌زمان پاسخ‌گویی شما محاسبه می‌شود و حتی پس از پایان زمان نیز می‌توانید پاسخ‌دادن را ادامه دهید. هدف، یادگیری مدیریت زمان است، نه محدودکردن فرصت یادگیری شما.
زمان باقی‌مانده: 10:00
با فشردن دکمه زیر، زمان‌سنج فعال می‌شود.
زمان باقی‌مانده10:00
پرسش ۱- تحریک الکتریکی در بین یاخته‌های ماهیچه بطن‌ها، …………………… منتشر می‌شود. (سراسری ۸۷)
الف) به واسطه گره دهلیزی – بطنی
ب) از محل اتصال تارهای ماهیچه‌ای
ج) توسط الیاف گرهی دیواره بطن
د) از طریق بافت پیوندی میان تارهای ماهیچه‌ای
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۲- کدام عبارت، در مورد دستگاه گردش مواد ملخ، نادرست است؟ (خارج از کشور ۸۷)
الف) قلب در سطح پشتی جانور قرار دارد.
ب) همولنف در فضای بین یاخته‌های بدن گردش می‌کند.
ج) همولنف از طریق چند منفذ به قلب باز می‌گردد.
د) هنگام انقباض قلب، دریچه‌های منافذ قلبی، باز می‌شوند.
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۳- در ماهی حوض، خون پس از عبور از …………. می‌رود. (سراسری ۸۸)
الف) آبشش‌ها، ابتدا به اندام‌ها سپس به قلب
ب) آبشش‌ها، ابتدا به قلب سپس به اندام‌ها
ج) قلب، ابتدا به اندام‌ها و سپس به آبشش‌ها
د) سیاهرگ شکمی، بدون عبور از قلب، به آبشش‌ها
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۴- جریان خون ماهی حوض، ساده است، زیرا خون ……………. (خارج از کشور ۸۸)
الف) قلب، پس از عبور از آبشش‌ها، به اندام‌ها می‌رود.
ب) آبشش‌ها، پس از عبور از قلب، به اندام‌ها می‌رود.
ج) قلب بدون عبور از آبشش‌ها، به اندام‌ها می‌رود.
د) بافت‌ها، ابتدا از آبشش‌ها و سپس از قلب عبور می‌کند.
پرسش ۶- کدام عبارت در مورد قلب انسان سالم و بالغ به درستی بیان شده است؟ (سراسری ۹۰)
الف) زایش تحریکات طبیعی قلب در سرتاسر بافت گرهی صورت می‌گیرد.
ب) انتشار تحریک از دهلیزها به بطن‌ها، فقط از طریق بافت گرهی ممکن است.
ج) گره دوم بزرگ‌تر از گره اول است و به وسیله رشته‌هایی از بافت گرهی به یکدیگر مربوط‌اند.
د) سرعت انتشار تحریک در الیاف دیواره بین دو بطن، آهسته می‌باشد.
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۷- کدام نادرست است؟ (سراسری ۹۱) «به طور معمول در انسان، ……………………… مستقیماً خون ……….. می‌کند.»
الف) دو سیاهرگ بزرگ – تیره را به یکی از حفرات قلب وارد
ب) چهار سیاهرگ – روشن را به یکی از حفرات قلب وارد
ج) دو سرخرگ – تیره را از دو حفره قلب خارج
د) یک سرخرگ – روشن را از یک حفره قلب خارج
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۸- بلافاصله پس از شنیدن صدای اول قلب در یک فرد سالم ………. (سراسری ۹۱)
الف) دریچه‌های سینی بسته می‌شوند.
ب) خون در دهلیزها جمع می‌شود.
ج) دریچه‌های دهلیزی – بطنی بسته می‌شوند.
د) فشار خون در بطن‌ها شدیداً افت می‌کند.
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۹- کدام نادرست است؟ (سراسری ۹۱) «به طور معمول در یک فرد بالغ ……………»
الف) انتشار تحریک از دهلیزها به بطن‌ها از طریق بافت پیوندی غیرممکن است.
ب) خون جمع‌آوری شده از روده باریک، از طریق سیاهرگ‌ها مستقیماً به قلب وارد می‌شود.
ج) کاهش سدیم بدن و افزایش پروتئین‌های خون در بهبود ادم مؤثر است.
د) افزایش CO2 خون، مستقیماً بر تغییر قطر سرخرگ‌های کوچک تأثیرگذار است.
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۱۰- در یک فرد سالم، مویرگ‌های لنفی روده ………………….. (خارج از کشور ۹۱ با تغییر)
الف) محتویات خود را مستقیماً به کبد وارد می‌کنند.
ب) به رگ‌های لنفی بزرگ به نام مجرای لنفی وارد نمی‌شوند.
ج) در مبارزه با بعضی از عوامل بیماری‌زا نقش دارند.
د) در بازگرداندن لنف به دو سیاهرگ بزرگ زیرین و زبرین بدن نقش دارند.
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۱۱- در نقطه‌ای از منحنی زیر که با علامت سؤال مشخص گردیده …… (سراسری ۹۲ با کمی تغییر)
الف) دهلیزها خود را برای انقباض آماده می‌کنند.
ب) همه حفرات قلب در حال استراحت می‌باشند.
ج) مانعی برای خروج خون از دهلیز راست وجود دارد.
د) مانعی برای خروج خون از بطن چپ وجود دارد.
پاسخ صحیح: گزینه د؛ مانعی برای خروج خون از بطن چپ وجود دارد.
پرسش ۱۲- در انسان، رشته‌های ماهیچه‌ای که از نوک بطن‌ها به سمت دیواره ماهیچه قلب گسترش یافته‌اند و برای انتقال پیام الکتریکی اختصاصی شده‌اند، نمی‌توانند ………. (خارج از کشور ۹۳)
الف) سبب انقباض هم‌زمان همه تارهای ماهیچه شوند.
ب) با سرعت زیادی، تحریکات ایجادشده را منتشر سازند.
ج) در بسته شدن دریچه‌های دهلیزی ـ بطنی نقش داشته باشند.
د) تحت تأثیر اعصاب خودمختار، میزان فعالیت خود را تغییر دهند.
پاسخ صحیح: گزینه الف؛ این رشتهها نمی‌توانند سبب انقباض هم‌زمان همه تارهای ماهیچه شوند.
پرسش ۱۳- در انسان، عدم…….. می‌تواند از ایجاد بیماری خیز ممانعت به عمل آورد. (خارج از کشور ۹۳)
الف) ورود پروتئین‌های درشت به کپسول بومن
ب) سلامت دیواره کلافک (گلومرول)های کلیه
ج) دفع نمک و آب از بدن
د) ورود لنف به رگ‌های لنفی
پاسخ صحیح: گزینه الف؛ جلوگیری از ورود پروتئین‌های درشت به کپسول بومن، مانع دفع غیرطبیعی پروتئینها از خون می‌شود.
پرسش ۱۴- چند مورد، درباره خون هر سیاهرگ بدن انسان صادق است؟ (سراسری ۹۴ با تغییر)
۱) محتویات مویرگ‌های لنفی را دریافت می‌کند.
۲) مقادیر ناچیزی گلوکز و مقادیر فراوانی کربن دی‌اکسید دارد.
۳) اکسیژن آن، به صورت محلول یا متصل به هموگلوبین انتقال می‌یابد.
۴) فقط تحت تأثیر باقی‌مانده فشار سرخرگی به سمت قلب جریان می‌یابد.
الف) ۱ مورد
ب) ۲ مورد
ج) ۳ مورد
د) ۴ مورد
پاسخ صحیح: گزینه ج؛ طبق پاسخ ارسالی، فقط مورد ۳ درست است.
پرسش ۱۵- کدام عبارت نادرست است؟ (کنکور سراسری ـ ۹۸)
الف) در جنین انسان همه یاخته‌های خونی از یاخته‌های بنیادی مغز استخوان به وجود می‌آیند.
ب) در یک فرد بالغ، pH خون می‌تواند توسط اندامی با توانایی تولید هورمون تنظیم شود.
ج) در یک فرد بالغ، یاخته‌های بنیادی مغز استخوان می‌توانند منشأ انواع مختلف یاخته‌های خونی باشند.
د) در جنین انسان، یک نوع یاخته بنیادی می‌تواند در تولید قطعات یاخته‌ای بی‌رنگ و بدون هسته سهیم باشد.
پاسخ صحیح: گزینه الف؛ در دوران جنینی، خونسازی در مراحل مختلف در بافت‌ها و اندام‌های متفاوتی انجام می‌شود و محدود به مغز استخوان نیست.
پرسش ۱۶- مطابق با شکل زیر، کدام عبارت صحیح است؟ (کنکور سراسری ۹۸)
الف) بخش ۲ برخلاف بخش ۳، با رشته‌های عصبی در ارتباط است.
ب) بخش ۱ همانند بخش ۲، بیش از یک نوع رشته پروتئینی دارد.
ج) بخش ۳ همانند بخش ۴، ساختاری حاوی صفحات بینابینی دارد.
د) بخش ۴ برخلاف بخش ۱، یاخته‌هایی با فضاهای بین‌یاخته‌ای اندک دارد.
پاسخ صحیح: گزینه ب؛ بخش ۱ همانند بخش ۲، بیش از یک نوع رشته پروتئینی دارد.
پرسش ۱۷- در یک فرد بالغ، آهن آزادشده از هموگلوبین در داخل اندامی از بدن که خون لوله گوارش ابتدا به آن وارد می‌شود ذخیره می‌گردد. چند مورد، درباره این اندام صحیح است؟ (سراسری ۹۸)
۱) در تولید کلسترول نقش دارد.
۲) بر سرعت تولید یاخته‌های قرمز خون تأثیرگذار است.
۳) از طریق یاخته‌های بنیادی خود، گویچه‌های قرمز را تولید می‌نماید.
۴) فاصله یاخته‌های بافت پوششی در مویرگ‌های آن بسیار زیاد است.
الف) ۱ مورد
ب) ۲ مورد
ج) ۳ مورد
د) ۴ مورد
پاسخ صحیح: گزینه ج؛ طبق پاسخ ارسالی، سه مورد صحیح است و مورد ۳ نادرست است.
الف) یاخته‌های سازنده منفذ فقط در مجاورت یاخته‌های تاژک‌دار قرار دارند.
ب) آب از طریق سوراخ کیسه گوارشی به خارج از بدن راه پیدا می‌کند.
ج) یاخته‌های یقه‌دار فقط در سطح داخلی بدن یافت می‌شوند.
د) آب فقط به کمک یاخته‌های تاژک‌دار وارد بدن می‌شود.
پاسخ صحیح: گزینه ج؛ یاخته‌های یقه‌دار در سطح داخلی بدن اسفنج قرار دارند.
پرسش ۱۹- در ارتباط با تحریک‌های ایجادشده در بخش‌های مختلف قلب انسان، چند مورد عبارت زیر را به‌طور مناسب کامل می‌کند؟ (سراسری ۹۹)
«به‌طور معمول در انسان، زمانی که موج الکتریکی به ……………… منتقل می‌شود، ……………………»
۱) تارهای ماهیچه‌ای درون دیواره بطن‌ها ـ انقباض دهلیزها آغاز می‌گردد.
۲) لایه عایق بین دهلیزها و بطن‌ها ـ انقباض بطن‌ها پایان می‌یابد.
۳) گره دهلیزی بطنی ـ مرحله انقباض بطن‌ها آغاز شده است.
۴) تارهای ماهیچه‌ای دیواره بین بطن‌ها ـ انقباض دهلیزها پایان یافته است.
الف) ۱ مورد
ب) ۲ مورد
ج) ۳ مورد
د) ۴ مورد
پاسخ صحیح: گزینه د؛ طبق پاسخ ارسالی، تنها مورد ۴ درست است.
پرسش ۲۰- کدام مورد، در ارتباط با بدن انسان صحیح است؟ (خارج از کشور ۹۹)
الف) تعداد لوب‌های شش چپ از لوب‌های شش راست بیشتر است.
ب) فاصله کلیه چپ تا مثانه بیش از فاصله کلیه راست تا مثانه است.
ج) به هنگام دم، نیمه راست دیافراگم پایین‌تر از نیمه چپ آن قرار می‌گیرد.
د) رگ لنفی نیمه راست که به سیاهرگ زیرترقوه‌ای می‌پیوندد، از رگ لنفی مشابه در نیمه چپ قطر بیشتری دارد.
پاسخ صحیح: گزینه ب؛ طبق پاسخ ارسالی، فاصله کلیه چپ تا مثانه بیشتر است.
پرسش ۲۱- چند مورد، در ارتباط با بخش‌های چین‌خورده درونی‌ترین لایه دیواره قلب انسان، صحیح است؟ (سراسری ۱۴۰۰)
۱) ساختارهای کاملاً یکسانی را به وجود آورده‌اند.
۲) از یاخته‌هایی بسیار نزدیک به هم تشکیل شده‌اند.
۳) یاخته‌های آن توسط صفحات بینابینی با یکدیگر مرتبط شده‌اند.
۴) توسط بافتی حاوی رشته‌های کلاژن، مستحکم گردیده‌اند.
الف) ۱ مورد
ب) ۲ مورد
ج) ۳ مورد
د) ۴ مورد
پاسخ صحیح: گزینه ب؛ طبق پاسخ ارسالی، موارد ۲ و ۴ درست هستند.
پرسش ۲۲- چند مورد عبارت زیر را به‌طور مناسب کامل می‌کند؟ (سراسری ۹۹)
«به‌طور معمول در انسان، همه رگ‌هایی که به دهلیز راست قلب وارد می‌شوند، ………… همه رگ‌هایی که به دهلیز چپ وارد می‌شوند، ……………………»
۱) برخلاف ـ ترکیب آهن‌دار یاخته‌های خون آنها، سهم کمتری در حمل اکسیژن دارد.
۲) همانند ـ خون اندام‌های بالاتر یا پایین‌تر از قلب را دریافت می‌کنند.
۳) همانند ـ در لایه میانی دیواره، رشته‌های کشسان زیادی دارند.
۴) برخلاف ـ تحت تأثیر تلمبه ماهیچه اسکلتی خون در آنها به جریان درمی‌آید.
الف) ۱ مورد
ب) ۲ مورد
ج) ۳ مورد
د) ۴ مورد
پاسخ صحیح: گزینه ب؛ طبق پاسخ ارسالی، عبارتهای الف و ج درست هستند.
پرسش ۲۳- در انسان، اندامی که در دوران جنینی، یاخته‌های خون را می‌سازد و جزئی از دستگاه لنفی یک فرد بالغ محسوب نمی‌شود، چه مشخصه‌ای دارد؟ (سراسری ۹۹)
الف) در تنظیم تولید گویچه‌های قرمز خون نقش دارد.
ب) همه مویرگ‌های آن مانع عبور مولکول‌های درشت می‌شوند.
ج) هنگام خونریزی شدید، در تولید لخته خون نقش اصلی را ایفا می‌کند.
د) در دفع نوعی ماده لیپیدی موجود در غشای یاخته جانوری، فاقد نقش است.
پاسخ صحیح: گزینه الف؛ این اندام کبد است که در دوران جنینی در خونسازی نقش دارد و با تولید هورمون تنظیمکننده خونسازی، بر تولید گویچه‌های قرمز اثر میگذارد.
پرسش ۲۴- در ارتباط با تحریک‌های ایجادشده در بخش‌های مختلف قلب انسان، کدام گزینه عبارت زیر را به‌طور مناسب کامل می‌کند؟ (خارج از کشور ۹۹)
«به‌طور معمول در انسان، زمانی که پیام الکتریکی به ………….. منتقل می‌شود، ………»
الف) گره دهلیزی و بطنی ـ بطن‌ها از استراحت خارج می‌شوند.
ب) تعداد زیادی از یاخته‌های دیواره بطن‌ها ـ انقباض دهلیزها آغاز می‌گردد.
ج) تعداد زیادی از یاخته‌های دیواره دهلیزها ـ بطن‌ها در حال استراحت هستند.
د) به‌طور گسترده به یاخته‌های دیواره بین دو بطن ـ استراحت عمومی شروع می‌شود.
پاسخ صحیح: گزینه ج؛ با انتشار پیام الکتریکی در یاخته‌های دیواره دهلیزها، بطن‌ها در این مرحله هنوز در حال استراحت هستند.
پرسش ۲۵- بخشی از بدن یک فرد بالغ که توسط مویرگ‌های ناپیوسته خون‌رسانی می‌شود و تعدادی از یاخته‌های آن می‌توانند به یاخته‌های ماهیچه قلبی تمایز یابند، در کدام مورد زیر فاقد نقش است؟ (خارج از کشور ۹۹)
الف) انتقال گازهای تنفسی
ب) تخریب گویچه‌های قرمز آسیب‌دیده و مرده
ج) تولید قطعات یاخته‌ای محتوی ترکیبات فعال
د) به وجود آوردن یاخته‌های مؤثر در پاسخ‌های ایمنی اولیه
پاسخ صحیح: گزینه ب؛ طبق پاسخ ارسالی، این بخش در تخریب گویچه‌های قرمز آسیب‌دیده و مرده نقش ندارد.
پرسش ۲۶- کدام عبارت در ارتباط با انسان نادرست است؟ (خارج از کشور ۹۹ با تغییر)
الف) به دنبال تنش‌های موقتی و کوتاه‌مدت، برون‌ده قلب تغییر می‌کند.
ب) به دنبال انسداد مجرای صفراوی، در روند جذب چربی‌ها اختلال ایجاد می‌شود.
ج) با کاهش فعالیت بخش هورمون‌ساز کبد، مقدار هماتوکریت زیاد می‌شود.
د) با اختلال در عملکرد نوعی از یاخته‌های معده، فرد به نوعی کم‌خونی خطرناک مبتلا می‌گردد.
پاسخ صحیح: گزینه ج؛ کاهش تولید هورمونهای مؤثر در خونسازی، مانند اریتروپویتین، موجب کاهش تحریک تولید گویچه‌های قرمز می‌شود، نه افزایش هماتوکریت.
پرسش ۲۷- کدام عبارت، در ارتباط با کمبود ترشح کلریدریک اسید بدن انسان، صحیح است؟ (خارج از کشور ۹۹)
الف) می‌تواند میزان خون‌بهر (هماتوکریت) فرد تغییر یابد.
ب) نمی‌تواند هضم پروتئین‌های غذایی فرد دستخوش اختلال شود.
ج) می‌تواند منجر به کاهش همه ترشحات برون‌ریز لوله گوارش فرد شود.
د) نمی‌تواند ناشی از اختلال در عملکرد شبکه‌های یاخته‌های عصبی باشد.
پاسخ صحیح: گزینه الف؛ کمبود اسید معده می‌تواند جذب ویتامین B12 و آهن را تحت تأثیر قرار دهد و در نتیجه بر شاخصهای خونی، از جمله هماتوکریت، اثر بگذارد.
پرسش ۲۸- کدام مورد، در ارتباط با بدن انسان صحیح است؟ (خارج از کشور ۹۹)
الف) تعداد لوب‌های شش چپ از لوب‌های شش راست بیشتر است.
ب) فاصله کلیه چپ تا مثانه بیش از فاصله کلیه راست تا مثانه است.
ج) به هنگام دم، نیمه راست دیافراگم پایین‌تر از نیمه چپ آن قرار می‌گیرد.
د) رگ لنفی نیمه راست که به سیاهرگ زیرترقوه‌ای می‌پیوندد، از رگ لنفی مشابه در نیمه چپ قطر بیشتری دارد.
پاسخ صحیح: گزینه ب؛ طبق پاسخ ارسالی، فاصله کلیه چپ تا مثانه بیشتر است.
پرسش ۲۹- چند مورد، در ارتباط با بخش‌های چین‌خورده درونی‌ترین لایه دیواره قلب انسان، صحیح است؟ (سراسری ۱۴۰۰)
۱) ساختارهای کاملاً یکسانی را به وجود آورده‌اند.
۲) از یاخته‌هایی بسیار نزدیک به هم تشکیل شده‌اند.
۳) یاخته‌های آن توسط صفحات بینابینی با یکدیگر مرتبط شده‌اند.
۴) توسط بافتی حاوی رشته‌های کلاژن، مستحکم گردیده‌اند.
الف) ۱ مورد
ب) ۲ مورد
ج) ۳ مورد
د) ۴ مورد
پاسخ صحیح: گزینه ب؛ طبق پاسخ ارسالی، موارد ۲ و ۴ درست هستند.
پرسش ۳۰- کدام گزینه برای تکمیل عبارت زیر مناسب است؟ (سراسری ۱۴۰۰)
«در یک پسر بالغ مبتلا به پُرکاری غده …….. بیشتر می‌شود و در یک دختر بالغ مبتلا به کم‌کاری این غده، ……. افزایش می‌یابد».
الف) تیروئید، میزان ترشح انسولین ـ دمای بدن
ب) فوق کلیه، احتمال ابتلا به بیماری‌های عفونی ـ فشار خون
ج) پاراتیروئید، احتمال بیماری‌های قلبی ـ احتمال مشکلات تنفسی
پرسش ۳۱- کدام دو مورد، درباره همه اندام‌های لنفی انسان که خون خارج‌شده از آنها به سیاهرگ باب وارد می‌شود، صحیح است؟ (سراسری ۱۴۰۰)
۱) محتوی یاخته‌هایی است که می‌توانند مولکول‌هایی مشابه با مولکول‌های موجود در سطح خود ترشح کنند.
۲) تولیدات خود را از طریق رگ‌هایی به نوعی بافت پیوندی وارد می‌کنند.
۳) در آزادسازی آهن موجود در یاخته‌های خونی مرده نقش مؤثری دارند.
۴) در نیمه راست بدن و بالاتر از کولون افقی قرار گرفته‌اند.
الف) (۱) و (۲)
ب) (۱) و (۳)
ج) (۲) و (۴)
د) (۳) و (۴)
پاسخ صحیح: گزینه الف؛ موارد ۱ و ۲ صحیح هستند.
پرسش ۳۲- در انسان، اغلب گیرنده‌هایی که به کاهش اکسیژن حساس‌اند، در رگ‌هایی یافت می‌شوند که ….. (سراسری ۱۴۰۰)
الف) بیشتر در قسمت‌های سطحی هر اندام قرار گرفته‌اند.
ب) در برش عرضی، بیشتر به شکل گرد دیده می‌شوند.
ج) از نظر فاصله بین یاخته‌های دیواره خود، گروه‌بندی شده‌اند.
د) به کمک دریچه‌هایی درون خود، جریان خون را یک‌طرفه می‌کنند.
پاسخ صحیح: گزینه ب.
پرسش ۳۳- به‌طور معمول در ارتباط با قلب انسان، چند مورد عبارت زیر را به‌طور مناسب کامل می‌کند؟ (سراسری ۱۴۰۰)
«در هر زمانی که دریچه‌های سینی ………………، همانند هر زمانی که دریچه‌های دولختی و سه‌لختی ……. به‌طور حتم ……………….»
۱) بسته‌اند ـ بسته‌اند ـ خون وارد دهلیزها می‌شود.
۲) بسته‌اند ـ بازند ـ خون به درون بطن‌ها وارد می‌شود.
۳) بازند ـ بازند ـ دهلیزها در حالت استراحت به سر می‌برند.
۴) بازند ـ بسته‌اند ـ فشار خون بطن‌ها در حد پایینی قرار دارد.
الف) ۱ مورد
ب) ۲ مورد
ج) ۳ مورد
د) ۴ مورد
پاسخ صحیح: گزینه الف؛ طبق پاسخ ارسالی، فقط عبارت ۱ درست است.
پرسش ۳۴- با توجه به شکل زیر که بخشی از دستگاه گردش خون انسان را نشان می‌دهد، کدام عبارت درست است؟ (سراسری ۱۴۰۰)
الف) بخش ۲ همانند بخش ۱، ابتدا خون را به دهلیز راست وارد می‌نماید.
ب) بخش ۲ برخلاف بخش ۱، خون نواحی چپ قلب را دریافت می‌نماید.
ج) بخش ۱ برخلاف بخش ۲، ابتدا خون را به نواحی چپ قلب هدایت می‌کند.
د) بخش ۱ همانند بخش ۲، در ایجاد صدای قوی و گنگ قلب نقش اصلی را دارد.
پاسخ صحیح: گزینه ج.
پرسش ۳۵- کدام مورد، در ارتباط با بخش‌های چین‌خورده درونی‌ترین لایه دیواره قلب انسان نادرست است؟ (خارج از کشور ۱۴۰۰)
الف) ساختارهای متفاوتی را به وجود آورده‌اند.
ب) از یاخته‌هایی با فواصل بین‌یاخته‌ای اندک تشکیل شده‌اند.
ج) توسط بافتی حاوی رشته‌های کلاژن، مستحکم شده‌اند.
د) یاخته‌های آن توسط صفحات بینابینی به یکدیگر مرتبط شده‌اند.
پاسخ صحیح: گزینه د؛ صفحات بینابینی از ویژگیهای یاخته‌های ماهیچه قلبی هستند و به یاخته‌های پوششی درونی‌ترین لایه قلب مربوط نمی‌شوند.
پرسش ۳۶- با توجه به مطالب کتب درسی، چند مورد، عبارت زیر را به طور مناسب کامل می‌کند؟ (خارج از کشور ۱۴۰۰)
«همه یاخته‌های خونی انسان که ………………… دارند، ………………..»
الف) هسته دو قسمتی – برخلاف همه یاخته‌های خاطره، در داخل مغز استخوان تمایز می‌یابند.
ب) هسته چند (بیش از دو) قسمتی – برخلاف همه یاخته‌های پادتن‌ساز، با حرکات آمیبی ذرات بیگانه را می‌خورند.
ج) دانه‌های تیره‌ای در سیتوپلاسم – همانند بعضی از یاخته‌های بیگانه‌خوار، می‌توانند باعث افزایش نفوذپذیری رگ‌ها شوند.
د) دانه‌های روشنی در سیتوپلاسم – همانند بعضی از یاخته‌های تولیدکننده اینترفرون ۲، در دفاع غیراختصاصی شرکت می‌کنند.
پاسخ صحیح: گزینه ج. موارد «ب»، «ج» و «د» درست هستند.
پرسش ۳۷- در ارتباط با قلب انسان، چند مورد عبارت زیر را به طور مناسب کامل می‌کند؟ (خارج از کشور ۱۴۰۰)
«در هر زمانی که دریچه‌های سینی ………………… همانند هر زمانی که دریچه‌های دولختی و سه‌لختی، …………………………. به طور حتم ………………..»
الف) بازند – بازند – خون وارد دهلیزها می‌شود.
ب) بازند – بسته‌اند – فشار خون بطن‌ها در حد پایینی قرار دارد.
ج) بسته‌اند – بازند – خون به درون بطن‌ها وارد می‌شود.
د) بسته‌اند – بسته‌اند – دهلیزها در حالت استراحت به سر می‌برند.
پاسخ صحیح: گزینه الف. فقط مورد «الف» درست است.
پرسش ۳۸- کدام گزینه، برای تکمیل عبارت زیر مناسب است؟ (خارج از کشور ۱۴۰۰)
«در هر یاخته انسان که ……… یافت می‌شود، ……………… نیز تولید می‌گردد.»
الف) HDL – پیسینوژن
ب) کلسترول – آلدوسترون
ج) نمک‌های صفراوی – کلسترول
د) آمیلاز – فسفولیپید صفرا
پاسخ صحیح: گزینه ج.
پرسش ۳۹- با توجه به شکل زیر که بخشی از دستگاه گردش مواد انسان را نشان می‌دهد، چند مورد صحیح است؟ (خارج از کشور ۱۴۰۰)
۱) بخش ۲ همانند بخش ۱، ابتدا خون را به دهلیز راست وارد می‌نماید.
۲) بخش ۲ همانند بخش ۱، ابتدا خون نواحی چپ قلب را دریافت می‌نماید.
۳) بخش ۱ برخلاف بخش ۲، در ایجاد صدای کوتاه‌تر و واضح قلب نقش دارد.
۴) بخش ۱ برخلاف بخش ۲، ابتدا خون را به نواحی چپ قلب هدایت می‌کند.
الف) ۱ مورد
ب) ۲ مورد
ج) ۳ مورد
د) ۴ مورد
پاسخ صحیح: گزینه ب. موارد «ب» و «د» درست هستند.
پرسش ۴۰- کدام عبارت، درباره شبکه‌ی هادی قلب یک فرد سالم نادرست است؟ (سراسری ۱۴۰۱)
الف) دسته تارهای تخصص‌یافته‌ی دهلیزی، ابتدا در سراسر دیواره‌ی دهلیز گسترش می‌یابد.
ب) جریان الکتریکی از طریق سه مسیر بین‌گرهی، به گره دهلیزی بطنی منتقل می‌شود.
ج) دسته تارهای ماهیچه‌ای تخصص‌یافته، پس از گره دهلیزی بطنی به دو شاخه تقسیم می‌شود.
د) جریان الکتریکی توسط یک دسته تار عضلانی تخصص‌یافته از گره سینوسی دهلیزی به دهلیز چپ هدایت می‌شود.
پاسخ صحیح: گزینه الف.
پرسش ۴۱- کدام مورد، برای تکمیل عبارت زیر مناسب است؟ (سراسری ۱۴۰۱)
«قلب در نقطه‌ی ………… از نظر وضعیت دریچه‌ی سینی به نقطه‌ی …………. شباهت و از نظر وضعیت دریچه‌ی دهلیزی بطنی با نقطه‌ی ……… تفاوت دارد.»
الف) A-B-D
ب) B-D-C
ج) C-A-B
د) C-D-A
پاسخ صحیح: گزینه د.
پرسش ۴۲- کدام مورد، برای تکمیل عبارت زیر مناسب است؟ (سراسری ۱۴۰۱)
«به طور معمول، …………. مهره‌داران نری که برای انجام لقاح به محیط مایعی در اطراف یاخته‌ی جنسی خود نیاز دارند، ………. »
الف) در همۀ – دفع یون‌ها از بدن منحصراً از طریق کلیه‌ها صورت می‌گیرد.
ب) در همۀ – عموماً مغز زرد در مجرای مرکزی استخوان‌های دراز یافت می‌شود.
ج) فقط در بعضی از – فعالیت آنزیم‌های گوارشی در خارج از یاخته‌های بدن نیز صورت می‌گیرد.
د) فقط در بعضی از – خون پس از تبادل مویرگی با تمام یاخته‌های بدن از طریق سیاهرگ شکم به قلب برمی‌گردد.
پاسخ صحیح: گزینه د.
پرسش ۴۳- چند مورد درباره شبکه هادی قلب یک فرد سالم درست است؟ (خارج از کشور ۱۴۰۱)
۱) جریان الکتریکی از طریق سه مسیر بین‌گرهی به گره دهلیزی بطنی منتقل می‌شود.
۲) جریان الکتریکی در نهایت توسط تارهای عضلانی تخصص‌یافته به نوک قلب هدایت می‌شود.
۳) دسته تارهای تخصص‌یافته واردشده به دهلیز چپ، ابتدا در سراسر دیواره این بخش گسترش می‌یابد.
۴) دسته تارهای ماهیچه‌ای تخصص‌یافته بلافاصله پس از گره دهلیزی بطنی به دو شاخه تقسیم می‌شود.
الف) چهار
ب) سه
ج) دو
د) یک
پاسخ صحیح: گزینه د.
پرسش ۴۴- کدام مورد برای تکمیل عبارت زیر نامناسب است؟ (خارج از کشور ۱۴۰۱)
«در قلب انسان نقطه …… از نظر وضعیت دریچه سینی به نقطه ………. شباهت و از نظر وضعیت دریچه دهلیزی بطنی با نقطه ……….. تفاوت دارد.»
الف) B-D-A
ب) C-B-A
ج) C-D-B
د) D-A-B
پاسخ صحیح: گزینه ج.
پرسش ۴۵- کدام مورد عبارت زیر را به طور مناسب کامل می‌کند؟ (سراسری دی ۱۴۰۱)
«تنظیم اصلی جریان خون در مویرگ‌های دست انسان برعهده رگ‌هایی است که این رگ‌ها نسبت به انشعابات اولیه آئورت ………… کمتری دارند.»
الف) در ابتدای خود حلقه‌های ماهیچه‌ای
ب) در دیواره خود تعداد لایه
ج) ماهیچه‌های صاف
د) رشته‌های ارتجاعی
پاسخ صحیح: گزینه د.
پرسش ۴۶- چند مورد برای تکمیل عبارت زیر مناسب است؟ (سراسری دی ۱۴۰۱)
«به طور معمول ………………………… یاخته‌های ماهیچه قلب یک انسان بالغ، ……………………….. .»
۱) همه – گیرنده پیک دوربرد را دارند
۲) فقط بعضی از – قابلیت تحریک خودبه‌خودی را دارند
۳) همه – توانایی هدایت پیام الکتریکی را دارند
۴) فقط بعضی از – به رشته‌های کلاژن موجود در بافت پیوندی متصل هستند
الف) ۱
ب) ۲
ج) ۳
د) ۴
پاسخ صحیح: گزینه ج.
پرسش ۴۷- با توجه به اطلاعات کتاب درسی و با در نظر گرفتن اتفاقاتی که در ارتباط با یک چرخه ضربان قلب در انسان باید رخ دهد و با فرض اینکه اتفاقات مربوط به چرخه یا چرخه‌های قبلی ضربان قلب مدنظر قرار نگیرد، کدام مورد نادرست است؟ (سراسری ۱۴۰۲)
الف) به منظور انجام کوتاه‌ترین مرحله این چرخه، لازم است جریان الکتریکی از گره پیشاهنگ به گره موجود در عقب دریچه سه‌لختی منتقل شود.
ب) به منظور انجام مرحله اول این چرخه، لازم است جریان الکتریکی دور تا دور بطن‌ها تا لایه عایق بین دهلیزها و بطن‌ها را احاطه کند.
ج) به منظور انجام مرحله سوم این چرخه، لازم است جریان الکتریکی از دیواره بین دو بطن، به سمت نوک قلب هدایت شود.
د) به منظور انجام مرحله دوم این چرخه، لازم است جریان الکتریکی در یاخته‌های گره سینوسی دهلیزی ایجاد شود.
پاسخ صحیح: گزینه ب.
پرسش ۴۸- کدام مورد در خصوص دستگاه لنفی انسان، درست است؟ (سراسری ۱۴۰۲)
الف) محتویات رگ‌های لنفی پاها، ابتدا به مجرای لنفی راست وارد می‌شود.
ج) محتویات رگ‌های لنفی هر دو بازو، به مجرای لنفی راست می‌پیوندد.
د) گره‌های لنفی، در ناحیه زانوها هم تجمع یافته‌اند.
پاسخ صحیح: گزینه د.
پرسش ۴۹- مطابق با اطلاعات کتاب درسی، در یک فرد بالغ، اندام‌هایی وجود دارد که فقط در دوران جنینی می‌توانند یاخته‌های خونی و گرده (پلاکت)ها را بسازند. چند مورد ویژگی مشترک این اندام‌ها را نشان می‌دهد؟ (سراسری ۱۴۰۲)
۱) در زیر ماهیچه میان‌بند (دیافراگم) واقع شده‌اند.
۲) خون خارج‌شده از آنها وارد سیاهرگ فوق‌کبدی می‌شود.
۳) در بازگرداندن لنف به دستگاه گردش خون، نقش اصلی را دارند.
۴) می‌توانند در مواردی، حاوی مقادیر زیادی از نوعی یاخته‌های تغییرشکل‌یافته بافت پیوندی باشند.
الف) ۱
ب) ۲
ج) ۳
د) ۴
پاسخ صحیح: گزینه ج.
پرسش ۵۰- مطابق با اطلاعات کتاب درسی، در یک فرد بالغ، اندام‌هایی وجود دارد که فقط در دوران جنینی می‌توانند یاخته‌های خونی و گرده (پلاکت‌ها) را بسازند. کدام مورد، ویژگی مشترک این اندام‌ها نیست؟ (خارج از کشور ۱۴۰۲)
الف) در شرایطی می‌توانند حاوی تعدادی یاخته‌های پیوندی تغییرشکل‌یافته باشند.
ب) در بازگرداندن لنف به دستگاه گردش خون، نقش اصلی را دارند.
ج) خون خارج‌شده از آنها وارد سیاهرگ فوق‌کبدی می‌شود.
د) در زیر ماهیچه میان‌بند (دیافراگم) واقع شده‌اند.
پاسخ صحیح: گزینه ب.
پرسش ۵۱- در ارتباط با دستگاه لنفی انسان، کدام مورد نادرست است؟ (خارج از کشور ۱۴۰۲)
الف) گره‌های لنفی، در ناحیه زانوها هم تجمع یافته‌اند.
ب) رگ‌های لنفی هر دو بازو، به مجرای لنفی چپ می‌پیوندند.
ج) محتویات رگ‌های لنفی پاها، به مجرای لنفی چپ وارد می‌شود.
د) محتویات رگ‌های لنفی بخشی از گردن، به مجرای لنفی راست می‌ریزد.
پاسخ صحیح: گزینه ب.
پرسش ۵۲- با توجه به اطلاعات کتاب درسی و با در نظر گرفتن اتفاقاتی که در ارتباط با یک چرخه ضربان قلب در انسان باید رخ دهد و با فرض اینکه اتفاقات مربوط به چرخه یا چرخه‌های قبلی ضربان قلب مدنظر قرار نگیرد، کدام مورد درست است؟ (خارج از کشور ۱۴۰۲)
الف) به منظور انجام مرحله اول این چرخه، لازم است جریان الکتریکی در یاخته‌های گره دهلیزی بطنی تولید شود.
ب) به منظور انجام کوتاه‌ترین مرحله این چرخه، لازم است جریان الکتریکی از نوک قلب، به دو مسیر راست و چپ تقسیم شود.
ج) به منظور انجام مرحله دوم این چرخه، لازم است جریان الکتریکی از گره پیشاهنگ به گره موجود در عقب دریچه دولختی منتقل شود.
د) به منظور انجام مرحله سوم این چرخه، لازم است جریان الکتریکی دور تا دور بطن‌ها تا لایه عایق بین بطن‌ها و دهلیزها را احاطه کند.
پاسخ صحیح: گزینه د.
امتیاز آزمون: 0
مسیر یادگیری را ادامه دهید
از سنجش دانش تا یادگیری عمیق‌تر
برای تثبیت آموخته‌ها، بررسی پاسخ‌های تشریحی و دسترسی به سوالات کتاب‌ها و مباحث دیگر، می‌توانید از مسیرهای زیر استفاده کنید.
گامی فراتر از پاسخ صحیح؛ درک عمیق مفاهیم
اگر می‌خواهید علاوه بر شناسایی گزینه صحیح، با تحلیل علمی سوالات، مبانی مفهومی پاسخ‌ها و دلایل رد یا تأیید گزینه‌ها آشنا شوید، پاسخ‌های تشریحی این مجموعه را مطالعه کنید. تحلیل تشریحی پرسش‌ها فرصتی فراهم می‌کند تا مفاهیم را عمیق‌تر درک کنید، ارتباط میان مباحث را بهتر بشناسید و برای مواجهه با پرسش‌های مفهومی آزمون آمادگی بیشتری به دست آورید.
برای شناخت بهتر روند سوالات کنکوری زیست‌شناسی، به یک فصل بسنده نکنید. مرور سوالات فصل‌های مختلف به شما کمک می‌کند دانسته‌های خود را بازبینی کنید، بر مفاهیم بنیادین تسلط بیشتری بیابید و آمادگی خود را در مواجهه با شیوه‌های گوناگون طرح سوال بسنجید.
یادگیری زیست‌شناسی به تسلط بر مباحث یک پایه محدود نمی‌شود. برای تکمیل یادگیری و آمادگی بهتر در آزمون‌های مدرسه و کنکور سراسری، مباحث زیست‌شناسی یازدهم و دوازدهم را نیز مطالعه کنید و دانش خود را با مرور پیوسته مفاهیم، شکل‌ها و ارتباط میان فصل‌های مختلف زیست‌شناسی گسترش دهید.
نه اولین، اما در تلاش برای بهترین بودن؛ نه پیشرو در آغاز، اما ممتاز در پایان.
----
ما شاید آغازگر راه نباشیم، اما با ایمان به شایستگی و تعالی، قدم برمی‌داریم تا در قله‌ی ممتاز بودن بایستیم.
