سوالات جای خالی گفتار اول فصل ششم زیست یازدهم | یادگیری فعال برای کنکور و امتحان نهایی
دعای مطالعه [ نمایش ]
بِسْمِ الله الرَّحْمنِ الرَّحیمِ
اَللّهُمَّ اَخْرِجْنى مِنْ ظُلُماتِ الْوَهْمِ
خدايا مرا بيرون آور از تاريكىهاى وهم،
وَ اَكْرِمْنى بِنُورِ الْفَهْمِ
و به نور فهم گرامى ام بدار،
اَللّهُمَّ افْتَحْ عَلَيْنا اَبْوابَ رَحْمَتِكَ
خدايا درهاى رحمتت را به روى ما بگشا،
وَانْشُرْ عَلَيْنا خَزائِنَ عُلُومِكَ بِرَحْمَتِكَ يا اَرْحَمَ الرّاحِمينَ
و خزانههاى علومت را بر ما باز كن به امید رحمتت اى مهربانترين مهربانان.
آیندهنگاران مغز به مدیریت داریوش طاهری، مجموعهای نوآورانه با نامهای زیستیار، زیستیاد و زیستبان تعاملی ارائه کرده است که تجربهای کاملاً هوشمند، تعاملی و هدفمند در یادگیری زیستشناسی دهم، یازدهم و دوازدهم فراهم میآورد. این مجموعه فراتر از ابزار آموزشی ساده است و به عنوان یک همراه هوشمند یادگیری، دانشآموز را در مسیر تسلط علمی، درک عمیق و آمادگی کامل برای آزمونها هدایت میکند.
این تجربه تعاملی دقیقاً همان اصل قدیمی «تکرار، مادر مهارتهاست» را عملی میکند و دانشآموز را به یادگیری فعال، تفکر تحلیلی و خودسنجی مستمر سوق میدهد. ما در آیندهنگاران مغز خود را معماران تکرار هدفمند میدانیم که با طراحی علمی مسیر یادگیری، دانشآموزان را به بالاترین سطح توانمندی هدایت میکنند.
با تمرکز بر آموزش مفهومی، تکرار هدفمند و بازیابی فعال، این مجموعه با جایخالیهای هوشمند یادگیری را از حالت منفعل خارج کرده و آن را به یک تجربه تعاملی و عمیق تبدیل میکند. طراحی هوشمندانه این ابزارها امکان یادگیری پیوسته و یکپارچه در طول سه سال تحصیلی را فراهم میآورد و دانشآموزان را به مهارتآموز حرفهای در زیستشناسی تبدیل میکند، آماده برای مواجهه با چالشهای علمی و تحصیلی و تبدیل تجربه یادگیری به فرآیندی فراموشنشدنی.
»» فصل تقسیم یاخته
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
گفتار فامتن (کروموزوم)
تقسیم یاخته
زندگی انسان، با تشکیل یاختهای به نام [نمایش پاسخ] آغاز میشود و پس از [نمایش پاسخ] به [نمایش پاسخ] با میلیاردها یاخته تبدیل میشود. روند افزایش یاختهها حتی بعد از این هم ادامه مییابد، به طوری که تعداد یاختهها در بدن یک فرد بالغ به [نمایش پاسخ] میرسد. این افزایش شگفتانگیز با [نمایش پاسخ] پیاپی یاختهها صورت میپذیرد. با توجه به مطالبی که در سالهای گذشته فراگرفتید، چه انواعی از تقسیم در بدن یک فرد بالغ را میشناسید؟ هر نوع از این تقسیمها در چه نوع [نمایش پاسخ]، انجام میشود؟ نتیجه هر نوع از تقسیم چیست؟ آیا [نمایش پاسخ] یاختههای بدن، تقسیم میشوند؟
گفتار ۱ فامتن (کروموزوم)
همانطور که میدانید فامتَن از [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] تشکیل شده است. به شکل ۱ توجه کنید. زمانی که یاخته در حال تقسیم نیست، فشردگی فامتنهای هسته، [نمایش پاسخ] و به صورت تودهای از [نمایش پاسخ] درهم است که به آن، [نمایش پاسخ] میگویند. هر رشتهٔ فامینه دارای واحدهای تکراری به نام [نمایش پاسخ] است. در هر هستهتن، مولکول دِنا [نمایش پاسخ] دور در اطراف [نمایش پاسخ] پروتئینی به نام [نمایش پاسخ] پیچیده است. مادّهٔ وراثتی هسته در تمام مراحل زندگی یاخته، بهجز [نمایش پاسخ]، به صورت [نمایش پاسخ] است. پیش از تقسیم یاخته، رشتههای فامینه [نمایش پاسخ] و در حین تقسیم یاخته [نمایش پاسخ] میشوند (شکل ۱).
شکل ۱- مراحل فشرده شدن [نمایش پاسخ]
شکل ۲، تصویر یک [نمایش پاسخ] را در حداکثر [نمایش پاسخ] نشان میدهد. همانطور که در این شکل مشاهده میشود، این [نمایش پاسخ] از دو بخش [نمایش پاسخ] به نام [نمایش پاسخ] تشکیل شده است. به این فامتنها، فامتنهای [نمایش پاسخ] میگویند. [نمایش پاسخ] هر فامتن [نمایش پاسخ] از نظر نوع [نمایش پاسخ] یکساناند و به آنها فامینکهای [نمایش پاسخ] گفته میشود. فامینکهای [نمایش پاسخ] در محلی به نام [نمایش پاسخ] به هم متصلاند.
شکل ۲- ساختار یک فامتن [نمایش پاسخ]
تعداد فامتن
هر [نمایش پاسخ] از جانداران، تعداد معیّنی فامتن در یاختههای [نمایش پاسخ] خود دارند که به آن [نمایش پاسخ] میگویند. یاختههای [نمایش پاسخ]، همان یاختههای [نمایش پاسخ] جاندارند. ممکن است تعداد فامتن یاختههای پیکری [نمایش پاسخ] جانداران مانند هم باشد؛ مثلاً در یاختههای پیکری [نمایش پاسخ] و درخت [نمایش پاسخ] ۴۶ فامتن وجود دارد، ولی به طور مسلّم [نمایش پاسخ] آنها بسیار متفاوتاند. تعداد فامتنهای جانداران مختلف (به جز [نمایش پاسخ]) از [نمایش پاسخ] تا بیش از [نمایش پاسخ] عدد متغیر است.
یاختههای [نمایش پاسخ] انسان، [نمایش پاسخ] هستند
برای تعیین [نمایش پاسخ] و تشخیص [نمایش پاسخ] [نمایش پاسخ]، کاریوتیپ تهیه میشود. کاریوتیپ [نمایش پاسخ] از [نمایش پاسخ] با حداکثر [نمایش پاسخ] است که براساس [نمایش پاسخ]، [نمایش پاسخ] و محل قرارگیری [نمایش پاسخ]، مرتب و[نمایش پاسخ] شدهاند. (شکل ۳).
شکل ۳- [نمایش پاسخ] انسان
با بررسی کاریوتیپ انسان، مشاهده میشود که هر [نمایش پاسخ] دارای [نمایش پاسخ] [نمایش پاسخ] شبیه خود است که به این فامتنها، [نمایش پاسخ] گفته میشود. به جاندارانی که یاختههای [نمایش پاسخ] آنها از هر فامتن [نمایش پاسخ] داشته باشند، [نمایش پاسخ] میگویند. در این یاختهها، دو[نمایش پاسخ] فامتن وجود دارد که [نمایش پاسخ] به یکدیگر [نمایش پاسخ]اند؛ [نمایش پاسخ] فامتن از والد [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] از والد [نمایش پاسخ] دریافت شده است. این یاختهها را با نماد کلی «[نمایش پاسخ]» نشان میدهند.
در انسان و [نمایش پاسخ] جانداران، فامتنهایی وجود دارند که در تعیین [نمایش پاسخ] نقش دارند. به این فامتنها، فامتن [نمایش پاسخ] گفته میشود. فامتنهای جنسی [نمایش پاسخ] شبیه هم نباشند. نمونه این فامتنها را در [نمایش پاسخ] شكل ۳ مشاهده میکنید. فامتنهای [نمایش پاسخ] در انسان را با نماد [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] نشان میدهند. هسته یاختههای [نمایش پاسخ] زنان [نمایش پاسخ] فامتن[نمایش پاسخ] و مردان [نمایش پاسخ] فامتن[نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] فامتن [نمایش پاسخ] دارند.
واژهشناسی
فامینه (Chromatin / کروماتین)
فامینک (chromatid / کروماتید)
فامتن (chromosome / کروموزوم)
فام و کروم هر دو به معنای رنگ هستند که در کلمات متفاوتی با کار رفته، وقتی به صورت توده رنگپذیر دیده میشوند فامینه، به صورت اجسام رنگپذیر فامتن و جزء کوچکتر اینها همراه با پسوند صغیر (ک) به کار رفته و فامینک خوانده میشود.
بیشتر بدانید
جدول ۱- عدد فامتنی برخی جانداران
| نام جاندار | تعداد فامتن |
| مگس خانگی | ۱۲ |
| ذرت | ۲۰ |
| گوجه فرنگی | ۲۴ |
| زرافه | ۳۰ |
| گربه | ۳۸ |
| موش | ۴۰ |
| انسان | ۴۶ |
| شامپانزه | ۴۸ |
| سیبزمینی | ۴۸ |
| اسب | ۶۴ |
| سگ | ۷۸ |
| نوعی سرخس | ۱۲۶۰ |
با توجه به جدول آیا بین ساده و پیچیده بودن جاندار و تعداد فامتنها میتواند ارتباطی وجود داشته باشد؟
بعضی یاختهها مانند یاختهٔ [نمایش پاسخ] انسان، تکلاد (هاپلوئيد) هستند؛ یعنی [نمایش پاسخ] فامتن دارند. یاختههای تکلاد را با نماد کلی «[نمایش پاسخ]» نشان میدهند. «n» [نمایش پاسخ] فامتنهای [نمایش پاسخ] است؛ مثلاً در انسان [نمایش پاسخ]=n است. در [نمایش پاسخ] فامتنی، هیچ فامتنی با فامتن دیگر [نمایش پاسخ] نیست.
چرخهٔ یاختهای
مراحلی که یک یاخته از [نمایش پاسخ] یک [نمایش پاسخ] تا [نمایش پاسخ] [نمایش پاسخ] بعدی میگذراند را [نمایش پاسخ] میگویند. این چرخه، شامل مراحل [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] است. در یاختههای مختلف، مدت این مراحل [نمایش پاسخ] است (شکل ۴).
شکل ۴- مراحل مختلف [نمایش پاسخ]
اینترفاز:
یاختهها [نمایش پاسخ] مدت زندگی خود را در این مرحله میگذرانند. کارهایی مانند [نمایش پاسخ]، ساخت [نمایش پاسخ] و انجام کارهای [نمایش پاسخ] یاخته در این مرحله انجام میشود. اینترفاز شامل مراحل [نمایش پاسخ]،[نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] است.
مرحلهٔ [نمایش پاسخ] یا [نمایش پاسخ]: مرحله [نمایش پاسخ] یاختههاست و یاختهها مدت زمان [نمایش پاسخ] در این مرحله میمانند. یاختههایی که به طور [نمایش پاسخ] یا [نمایش پاسخ] تقسیم نمیشوند، [نمایش پاسخ] در این مرحله متوقف میشوند. این یاختهها به طور [نمایش پاسخ] یا [نمایش پاسخ] به مرحلهای به نام [نمایش پاسخ] وارد میشوند. یاخته [نمایش پاسخ] نمونهای از این یاختههاست.
مرحلهٔ S: [نمایش پاسخ] برابر شدن دِنای (DNA) [نمایش پاسخ]، در این مرحله انجام میشود که نتیجهٔ [نمایش پاسخ] است. همانندسازی دنا فرایندی است که طی آن از [نمایش پاسخ] [نمایش پاسخ] دِنا، [نمایش پاسخ] مولکول [نمایش پاسخ] ایجاد میشود.
مرحلهٔ [نمایش پاسخ] یا [نمایش پاسخ]: این مرحله نسبت به مراحل قبلی [نمایش پاسخ]، [نمایش پاسخ] است و در آن، یاختهها آمادهٔ مرحلهٔ [نمایش پاسخ] میشوند. در این مرحله، ساخت [نمایش پاسخ] و عوامل مورد نیاز برای [نمایش پاسخ] یاخته [نمایش پاسخ] پیدا میکنند و یاختهها آمادهٔ [نمایش پاسخ] میشوند.
تقسیم یاخته:
در این مرحله، [نمایش پاسخ] فرایند تقسیم [نمایش پاسخ] [نمایش پاسخ] و تقسیم [نمایش پاسخ] انجام میشود.
در سالهای گذشته تا حدودی با این فرایندها آشنا شدید. با تقسیم [نمایش پاسخ]، در نهایت یاختههای [نمایش پاسخ] ایجاد میشود.
در ادامه بخوانید:
زیستیار تعاملی آیندهنگاران مغز | زیستبان یادگیری با جایخالی؛ زیستشناسی دهم
زیستیار تعاملی آیندهنگاران مغز | زیستبان یادگیری با جایخالی؛ زیستشناسی دوازدهم
🚀 با ما همراه شوید!
تازهترین مطالب و آموزشهای مغز و اعصاب را از دست ندهید. با فالو کردن کانال تلگرام آیندهنگاران مغز، از ما حمایت کنید!
ورود/ ثبت نام با جیمیل
