عوارض نورولوژیک بیماری های سیستمیک؛ آنسفالوپاتی کبدی
دعای مطالعه [ نمایش ]
بِسْمِ الله الرَّحْمنِ الرَّحیمِ
اَللّهُمَّ اَخْرِجْنى مِنْ ظُلُماتِ الْوَهْمِ
خدايا مرا بيرون آور از تاريكىهاى وهم،
وَ اَكْرِمْنى بِنُورِ الْفَهْمِ
و به نور فهم گرامى ام بدار،
اَللّهُمَّ افْتَحْ عَلَيْنا اَبْوابَ رَحْمَتِكَ
خدايا درهاى رحمتت را به روى ما بگشا،
وَانْشُرْ عَلَيْنا خَزائِنَ عُلُومِكَ بِرَحْمَتِكَ يا اَرْحَمَ الرّاحِمينَ
و خزانههاى علومت را بر ما باز كن به امید رحمتت اى مهربانترين مهربانان.
» تومورهای مغزی
» » شوانوما و لنفوم اولیه سیستم عصبی مرکزی
آنسفالوپاتی کبدی
تعریف آنسفالوپاتی کبدی
آنسفالوپاتی کبدی (Hepatic Encephalopathy) به بروز علائم عصبی – روانی (Neuropsychiatric Symptoms) در بیماران مبتلا به بیماریهای کبدی (Liver Diseases) اطلاق میشود. این اختلال یکی از پیامدهای عملکرد ناکافی کبد در سمزدایی از مواد نیتروژنی، بهویژه آمونیاک، است و میتواند در سیر بیماریهای مزمن یا حاد کبدی رخ دهد.
علائم بالینی (Clinical Manifestations)
سیر علائم در آنسفالوپاتی کبدی از موارد خفیف نظیر بیتوجهی و تغییرات خلقی تا مراحل پیشرفته مانند کما (Coma) متغیر است. علائم شاخص این بیماری شامل موارد زیر است:
آستریکسی (Asterixis): نوعی لرزش ناگهانی در دست هنگام باز نگه داشتن بازو با مچ در وضعیت اکستانسیون؛ این علامت در آنسفالوپاتیهای متابولیک دیگر نیز دیده میشود.
رژیدیتی نوسانی (Fluctuating Rigidity): سفتی متغیر در تنه و اندامها.
حرکات غیرارادی صورت (Involuntary Facial Movements): مانند شکلک درآوردن یا حرکات پرشی.
رفلکسهای بدوی (Primitive Reflexes): مانند رفلکس چنگزدن و مکیدن که در بزرگسالی پاتولوژیک محسوب میشوند.
تشدید رفلکسهای وتری (Hyperreflexia): افزایش پاسخ رفلکسهای عمقی.
علامت بابینسکی (Babinski Sign): پاسخ غیرطبیعی در معاینه کف پا، نشانهای از اختلالات نورونی فوقانی.
تشنج (Seizures): ممکن است به صورت موضعی یا منتشر بروز کند.
میلوپاتی با پاراپلژی اسپاستیک (Spastic Paraplegia): درگیری نخاع و فلج اندام تحتانی.
کما: در برخی موارد، بهویژه پس از مصرف غذای پرپروتئین، بیمار ممکن است به طور دورهای دچار کما شود. در این وضعیت، اختلالات اکستراپیرامیدال (Extrapyramidal Disorders) و دمانس غیرقابل برگشت (Irreversible Dementia) نیز مشاهده میشود.
ادم مغزی (Cerebral Edema):
در نارسایی کبدی حاد یا فولمینانت، مکانیسم اختلال سطح هوشیاری ناشناخته باقی مانده، اما ادم مغزی یک یافته کلیدی و مهم بوده و میتواند موجب مرگ شود.
یافتههای الکتروانسفالوگرافی (EEG Findings)
در بررسی EEG، امواج آهسته و گاهی امواج تریفازیک (Triphasic Waves)، بهویژه در نواحی فرونتال مغز، مشاهده میشود که با شدت اختلال همبستگی دارد.
درمان (Treatment)
لاکتولوز خوراکی (Oral Lactulose): درمان اصلی آنسفالوپاتی کبدی بوده و با کاهش جذب آمونیاک در روده، علائم را بهبود میبخشد.
استفاده از آنتاگونیستهای بنزودیازپین (Benzodiazepine Antagonists) مانند فلومازنیل (Flumazenil) و بروموکریپتین (Bromocriptine) هنوز در مرحله پژوهش قرار دارد.
پیشآگهی (Prognosis)
ادم مغزی علت اصلی مرگ در نارسایی شدید کبدی، بیماران در انتظار پیوند کبد (Liver Transplantation)، و در سندرم ری (Reye’s Syndrome) در کودکان است. در برخی موارد، آنسفالوپاتی ممکن است بدون زردی (Icterus) نیز بروز کند.
در ادامه، جدول خلاصهای از ویژگیهای کلیدی آنسفالوپاتی کبدی (Hepatic Encephalopathy) ارائه شده است:
جدول مروری بر ویژگیهای کلیدی آنسفالوپاتی کبدی
| ویژگی | توضیحات |
|---|---|
| تعریف (Definition) | بروز علائم عصبی-روانی در بیماران مبتلا به اختلال عملکرد کبد. |
| مکانیسم اصلی (Pathophysiology) | تجمع آمونیاک و سایر مواد نیتروژنی به دلیل نارسایی کبد. |
| علائم کلینیکی (Clinical Features) | آستریکسی، اختلال هوشیاری، حرکات غیرارادی، رفلکسهای بدوی، تشنج، دمانس، کما. |
| ادم مغزی (Cerebral Edema) | از یافتههای مهم در نارسایی کبدی حاد و فولمینانت؛ با مرگ و میر بالا. |
| EEG | امواج آهسته یا تریفازیک، بهویژه در ناحیه فرونتال. |
| درمان اصلی (Main Treatment) | لاکتولوز خوراکی؛ کاهش جذب آمونیاک در روده. |
| درمانهای در حال بررسی (Investigational Therapies) | فلومازنیل، بروموکریپتین. |
| پیشآگهی (Prognosis) | در موارد حاد یا سندرم ری، ضعیف؛ در موارد مزمن با کنترل آمونیاک قابل بهبود. |
پرسشهایی درباره آنسفالوپاتی کبدی
آستریکسی عمدتاً با کدامیک از شرایط بالینی یا بیماریهای زیر مشاهده میشود؟
(پرانترنی شهریور ۹۵ – قطب ۹ کشوری [دانشگاه مشهد])
الف) بیماری پارکینسون
ب) بیماری کروتزفلد – جاکوب
ج) گره هانتینگتون
د) آنسفالوپاتی کبدی
کلیک کنید تا پاسخ پرسش نمایش داده شود
» پاسخ: گزینه د
کدام یافته در یک بیمار مبتلا به آنسفالوپاتی به نفع
اختلال متابولیک میباشد؟
(پرانترنی – مرداد ۸۸)
الف) همی پارزی
ب) تشنج
ج) آستریکسی
د) علامت بابنسکی
کلیک کنید تا پاسخ پرسش نمایش داده شود
» پاسخ: گزینه ج
در بیماری که با افت سطح هوشیاری مراجعه کرده است، وجود کدامیک از علایم زیر بیشتر مطرح کننده علت متابولیک است؟
(پرانترنی اسفند ۹۷ – قطب ۱۰ کشوری [دانشگاه تهران])
الف) آستریکسی
ب) Raccoon eyes
ج) همیپارزی
د) سفتی گردن
کلیک کنید تا پاسخ پرسش نمایش داده شود
» پاسخ: گزینه الف
کدامیک از علائم زیر بیشتر به نفع آنسفالوپاتی کبدی در بیمار مبتلا به نارسایی کبدی مزمن است؟
الف) فلج شل اندامها
ب) آستریکسی (Asterixis)
ج) هیپررفلکسی عمومی
د) میوز دوطرفه
کلیک کنید تا پاسخ پرسش نمایش داده شود
» پاسخ: گزینه ب) آستریکسی
توضیح: آستریکسی یکی از علائم بارز و شاخص در آنسفالوپاتی کبدی است که معمولاً در وضعیت کشیده شدن دست و اکستانسیون مچ ظاهر میشود.
در نوار مغزی (EEG) بیماران مبتلا به آنسفالوپاتی کبدی معمولاً چه الگویی مشاهده میشود؟
الف) امواج دلتا منطقه اکسیپیتال
ب) امواج اسپایک مکرر در لوب تمپورال
ج) امواج تریفازیک (Triphasic waves) در ناحیه فرونتال
د) فعالیت طبیعی با ولتاژ بالا
کلیک کنید تا پاسخ پرسش نمایش داده شود
» پاسخ: گزینه ج) امواج تریفازیک در ناحیه فرونتال
توضیح: امواج تریفازیک، یافته نسبتاً اختصاصی در EEG آنسفالوپاتیهای متابولیک بهویژه آنسفالوپاتی کبدی هستند.
درمان خط اول آنسفالوپاتی کبدی مزمن چیست؟
الف) متیلوپرامید
ب) لاکتولوز خوراکی
ج) فلومازنیل تزریقی
د) فنوباربیتال
کلیک کنید تا پاسخ پرسش نمایش داده شود
» پاسخ: گزینه ب) لاکتولوز خوراکی
توضیح: لاکتولوز با اسیدی کردن محیط روده، جذب آمونیاک را کاهش میدهد و درمان اصلی محسوب میشود.
کدام یافته زیر در آنسفالوپاتی کبدی شدید و نارسایی کبدی فولمینانت پیشآگهی بدتری را نشان میدهد؟
الف) بروز آستریکسی
ب) تشدید رفلکسها
ج) ادم مغزی
د) حرکات غیرارادی صورت
کلیک کنید تا پاسخ پرسش نمایش داده شود
» پاسخ: گزینه ج) ادم مغزی
توضیح: ادم مغزی در نارسایی کبدی حاد یکی از عوامل مهم مرگومیر است و نشاندهنده پیشآگهی ضعیف میباشد.
»» تمامی کتاب
ورود/ ثبت نام با جیمیل
