از فهم پیام‌های الکتریکی نورون‌ها تا کشف سازوکارهای حیات عصبی
نوروفیزیولوژی (Neurophysiology) دانشی بنیادین در علوم اعصاب است که سازوکارهای عملکردی دستگاه عصبی را از جریان یون‌ها و پتانسیل‌های غشایی تا انتقال سیناپسی و تعامل شبکه‌های عصبی بررسی می‌کند. این دانش، با آشکار ساختن منطق الکتریکی و شیمیایی نورون‌ها، زمینه فهم فرایندهای پیچیده‌ای چون احساس، حرکت، یادگیری و حافظه را فراهم می‌سازد. درک عمیق نوروفیزیولوژی، فراتر از حفظ تعاریف و فرمول‌ها، به شناخت روابط علت و معلولی و پیوند میان سازوکارهای سلولی و عملکرد دستگاه عصبی وابسته است.
مجموعه پیش رو، شامل سؤالات نوروفیزیولوژی آزمون دکتری تخصصی علوم اعصاب وزارت بهداشت در سال ۱۴۰۱، همراه با پاسخ کلیدی است؛ فرصتی برای سنجش تسلط بر مفاهیم بنیادین، تحلیل پدیده‌های الکتروفیزیولوژیک و شناسایی مباحث نیازمند مرور. پیشنهاد می‌شود پیش از مراجعه به کلید پاسخ، هر سؤال را مستقل بررسی کنید، روابط میان متغیرهای فیزیولوژیک را بسنجید و گزینه‌ها را بر پایه اصول علمی ارزیابی کنید. سپس با تطبیق پاسخ‌ها، ضمن سنجش آمادگی خود، منشأ خطاها و خلأهای دانشی را شناسایی کنید؛ زیرا گاه تفاوتی ظریف میان پتانسیل غشایی و پتانسیل تعادلی، یا میان فعال‌شدن و غیرفعال‌شدن کانال‌های یونی، مسیر رسیدن به پاسخ صحیح را تعیین می‌کند.
در آینده‌نگاران مغز، نوروفیزیولوژی را فراتر از مجموعه‌ای از فرمول‌ها و نمودارها، دانشی محوری برای فهم منطق عملکرد دستگاه عصبی می‌دانیم. باور ما این است که یادگیری عمیق، زمانی شکل می‌گیرد که چرایی و چگونگی پدیده‌ها درک شود؛ از سازوکار شکل‌گیری پتانسیل عمل تا ارتباط میان آزادسازی ناقل‌های عصبی و پاسخ سلول پس‌سیناپسی. هر پرسش فرصتی برای تقویت استدلال علمی و هر پاسخ گامی برای تبدیل اطلاعات پراکنده به دانشی منسجم و ماندگار است.
نوروفیزیولوژی، دانش کشف منطق پنهان در فعالیت دستگاه عصبی است؛ دانشی که از جریان یون‌ها و تغییرات الکتریکی غشا آغاز می‌شود، در ارتباطات سیناپسی و تعامل شبکه‌های عصبی گسترش می‌یابد و در فهم سازوکارهای پیچیده عملکرد مغز به اوج می‌رسد.
آینده‌نگاران مغز
ما مغز را می‌شناسیم تا آینده را بسازیم.
راهنمای زمان‌سنج آزمون
شما می‌توانید بدون فشردن دکمه «شروع آزمون» نیز به سؤالات پاسخ دهید؛ اما برای تمرین مدیریت زمان و سنجش سرعت پاسخ‌گویی، این دکمه را در نظر گرفته‌ایم. با شروع زمان‌سنج، مدت‌زمان پاسخ‌گویی شما محاسبه می‌شود و حتی پس از پایان زمان نیز می‌توانید پاسخ‌دادن را ادامه دهید. هدف، یادگیری مدیریت زمان است، نه محدودکردن فرصت یادگیری شما.
زمان باقی‌مانده: 10:00
با فشردن دکمه زیر، زمان‌سنج فعال می‌شود.
زمان باقی‌مانده10:00
پرسش ۱- نوروترانسمیتر اصلی نورون‌های پیش‌گانگلیونی در سیستم عصبی اتونوم کدام است؟
الف) استيل كولين
ب) دوپامین
ج) ATP
د) GnRH
پرسش ۲- افزایش تخریب cyclic AMP عملکرد کدامیک از گیرنده‌های وازوپرسین را دستخوش اختلال می‌کند؟
الف) V1A
ب) V1B
ج) V2
د) V1B, V1A
پرسش ۳- تمام موارد زیر در مورد Corticotropin-releasing hormone صحیح است، بجز:
الف) به پروتئین‌ها باند نمی‌شود.
ب) رسپتورهای آن متصل به جی پروتئین‌هاست.
ج) سبب رهایش β-lipotropin از هیپوفیز قدامی می‌شود.
د) سبب رهایش ACTH از هیپوفیز قدامی می‌شود.
پرسش ۴- تمام موارد زیر در مورد Conductive hearing loss صحیح است، بجز:
الف) اختلال انتقال صوت در گوش میانی و داخلی است.
ب) اختلال در تمام فرکانس‌های صوت وجود دارد.
ج) انسداد مجرای گوش خارجی با wax یکی از علل آن است.
د) می‌تواند به دلیل التهاب گوش میانی ایجاد شود.
پرسش ۵- کدامیک جزء حافظه بلندمدت از نوع Explicit محسوب می‌شود؟
الف) نواختن پیانو
ب) وقایع تاریخی
ج) مهارت رانندگی
د) ترشح بزاق سگ پاولوف در پاسخ به صوت
پرسش ۶- برای تشکیل تصویر واضح روی شبکیه، سیستم عدسی چشم چه تغییراتی پیدا می‌کند؟
الف) به واسطه کشش روی لیگامان‌ها در اثر تحریک سمپاتیک، مسطح می‌شود.
ب) کشش رباط‌های عدسی بر ضخامت آن و قدرت انکساری چشم می‌افزاید.
ج) با انقباض هر یک از دو گروه عضلات صاف مژگانی، کرویت خود را از دست می‌دهد.
د) با نزدیک شدن یک شیء دور به چشم، اعصاب پاراسمپاتیک تحریک و عدسی ضخیم‌تر می‌شود.
پرسش ۷- کدامیک باعث کاهش جریان تاریکی (Dark Current) در فوتورسپتورها می‌شود؟
الف) افزایش میزان cGMP
ب) فعال شدن رودوپسین کیناز
ج) فعال شدن ترانسدیوسین.
د) غیرفعال شدن آنزیم فسفو دی استراز
پرسش ۸- فیبرهایی که از مسیر بینایی جدا شده و اطلاعات بینایی را به پره تکتوم منتقل می‌کنند، چه نقشی دارند؟
الف) تنگی مردمک در پاسخ به نور
ب) تطابق عدسی در پاسخ نزدیک
ج) چرخه خواب و بیداری
د) حرکات ساکادی چشم
پرسش ۹- نورون‌های پاسخ دهنده به افزایش دی‌اکسیدکربن در ناحیه بصل النخاع شکمی جانبی نوکی از چه نوعی هستند؟
الف) کولینرژیک – گاباارژیک
ب) سروتونرژیک – گلوتاماترژیک
ج) سروتونرژیک – گاباارژیک
د) کولینرژیک – گلوتاماترژیک
پرسش ۱۰- کدام ناحیه در بالانس آب در بدن نقش ندارد؟
الف) Subfornical organ
ب) Median preoptic nucleus
ج) Anterior hypothalamic nucleus
د) Vascular organ of the lamina terminalis
پرسش ۱۱- کدامیک از اجزای AROUSAL SYSTEM است؟
الف) نورون‌های کولینرژیک در Pontine locus coeruleus
ب) نورون‌های آدرنرژیک در Brainstem raphe nuclei
ج) نورون‌های گاباارژیک در Midbrain pedunculopontine
د) نورون‌های هیستامینرژیک در Tuberomammilary nucleus
پرسش ۱۲- پدیده alpha block در تمامی موارد زیر ایجاد می‌شود، بجز:
الف) Relaxation
ب) Sensory stimulation
ج) Mental concentration
د) Solving arithmetic problem
پرسش ۱۳- تمام گزینه‌ها در مورد نورون‌های پیرامیدال صحیح است بجز:
الف) نورون‌های تحریکی هستند.
ب) درخت دندریتی ورتیکال وسیعی دارند.
ج) جسم سلولی آنها در لایه 1 قرار دارد.
د) نوروترانسمیتر گلوتامات رها می‌کنند.
پرسش ۱۴- مهمترین عمل نورون‌های حرکتی گاما چیست؟
الف) تحریک فیبرهای عضلانی خارج دوکی
ب) تحریک فیبرهای عضلانی داخل دوکی
ج) جلوگیری از ایجاد نیروی بیش از حد در عضله
د) ایجاد فعالیت در فیبرهای آوران از نوع Ib
پرسش ۱۵- توانایی به خاطر آوردن پایتخت کشورهای مختلف، چه نوع حافظه‌ای است؟
الف) Episodic
ب) Semantic
ج) Spatial
د) Implicit
پرسش ۱۶- تمامی گزینه‌ها از علائم ضایعه مخچه است، بجز:
الف) آتتوز
ب) آتاکسی
ج) دیس متری
د) دیس دیادوکاینزی
پرسش ۱۷- کدامیک از سلول‌های زیر در مخچه تحریکی هستند؟
الف) سبدی
ب) گلژی
ج) پورکنژ
د) گرانولی
پرسش ۱۸- فرآیندی که کنترل شناختی فعالیت حرکتی نامیده می‌شود توسط کدام قسمت از هسته‌های قاعده‌ای صورت می‌گیرد؟
الف) دم‌دار
ب) پوتامن
ج) جسم سیاه
د) ساب تالامیک
پرسش ۱۹- حرکات پرشی از ویژگی‌های بارز کدام بیماری است؟
الف) پارکینسون
ب) هانتینگتون
ج) مالتیپل اسکلروزیس
د) آمیوتروپیک لترال اسکلروزیس
پرسش ۲۰- کدامیک از نواحی زیر به ترتیب در تولید و درک کلام نقش دارند؟
الف) بروکا – هیپوکمپ
ب) ورنیکه – هیپوکمپ
ج) ورنیکه – بروکا
د) بروکا – ورنیکه
پرسش ۲۱- قطع دو طرفه آمیگدال منجر به کدام سندرم می‌شود؟
الف) هورنر
ب) فانکونی
ج) کلاور بوسی
د) کاتاستروفیک
پرسش ۲۲- دوک‌های حین خواب (sleep spindles) از ویژگی‌های کدام مرحله از خواب است؟
الف) اول
ب) دوم
ج) سوم
د) چهارم
پرسش ۲۳- کدام نوروترانسمیتر زیر صرفا تحریکی است؟
الف) گلوتامات
ب) گلیسین
ج) گابا
د) دوپامین
پرسش ۲۴- کدامیک جزء اصلی سد خونی-مغزی می‌باشد؟
الف) تانیسیت‌ها
ب) پریسیت‌ها
ج) پاهای کاذب آستروسیت‌ها
د) اتصالات محکم بین سلول‌های اندوتلیال مویرگی
پرسش ۲۵- کدامیک از نورون‌های واسطه‌ای زیر در شاخ قدامی نخاع با مهار جانبی باعث تمرکز پیام عصبی می‌شوند؟
الف) la
ب) Ib
ج) آلفا
د) رنشاو
پرسش ۲۶- تمامی موارد زیر عضو حسی دستگاه دهلیزی است، بجز:
الف) اوتريكول
ب) ساکول
ج) مجاری حلزونی
د) مجاری نیمدایره
پرسش ۲۷- مهمترین ورودی و خروجی هسته‌های قاعده‌ای به ترتیب کدام است؟
الف) استریاتوم – گلوبوس پالیدوس داخلی
ب) گلوبوس پالیدوس داخلی – پوتامن
ج) گلوبوس پالیدوس داخلی – استریاتوم
د) استریاتوم – بخش متراکم جسم سیاه
پرسش ۲۸- انتقال تمام مزه‌های زیر از طریق گیرنده‌های متصل شونده به جی-پروتئین است، بجز:
الف) Sour
ب) Sweet
ج) Bitter
د) Umami
پرسش ۲۹- انتقال پیام از سلول‌های میترال کورتکس بویایی از طریق تمامی نواحی زیر صورت می‌گیرد، بجز:
الف) Piriform cortex
ب) Olfactory tubercle
ج) Cingulate cortex
د) Anterior olfactory nucleus
پرسش ۳۰- همه موارد زیر در مورد حس درد صحیح است، بجز:
الف) درد کند از طریق مسیر پالئواسپینوتالامیک به مغز ارسال می‌شود.
ب) درد تند از طریق مسیر نئواسپینوتالامیک به مغز ارسال می‌شود.
ج) ماده P مهمترین نوروترانسمیتر دخیل در درد تند است.
د) ماده P مهمترین نوروترانسمیتر دخیل در درد کند است.
امتیاز آزمون: 0
مسیر یادگیری را ادامه دهید
از سنجش دانش تا یادگیری عمیق‌تر
برای تثبیت آموخته‌ها، بررسی پاسخ‌های تشریحی و دسترسی به سوالات کتاب‌ها و مباحث دیگر، می‌توانید از مسیرهای زیر استفاده کنید.
گامی فراتر از پاسخ صحیح؛ درک عمیق مفاهیم
اگر می‌خواهید علاوه بر شناسایی گزینه صحیح، با تحلیل علمی سوالات، مبانی مفهومی پاسخ‌ها و دلایل رد یا تأیید گزینه‌ها آشنا شوید، پاسخ‌های تشریحی این مجموعه را مطالعه کنید. تحلیل تشریحی پرسش‌ها فرصتی فراهم می‌کند تا مفاهیم را عمیق‌تر درک کنید، ارتباط میان مباحث را بهتر بشناسید و برای مواجهه با پرسش‌های مفهومی آزمون آمادگی بیشتری به دست آورید.
برای شناخت بهتر روند سوالات آزمون دکتری علوم اعصاب، به یک دوره بسنده نکنید. مرور سوالات سال‌های مختلف به شما کمک می‌کند دانسته‌های خود را بازبینی کنید، بر مفاهیم بنیادین تسلط بیشتری بیابید و آمادگی خود را در مواجهه با شیوه‌های گوناگون طرح سؤال بسنجید.
شناخت مغز به تسلط بر یک مبحث محدود نمی‌شود. برای تکمیل آمادگی خود در آزمون دکتری تخصصی علوم اعصاب وزارت بهداشت، سایر حوزه‌های اصلی این رشته را نیز مرور کنید و دانش خود را در پیوند میان ساختار، عملکرد، مبانی زیستی و اثرات داروها بر دستگاه عصبی گسترش دهید.
نه اولین، اما در تلاش برای بهترین بودن؛ نه پیشرو در آغاز، اما ممتاز در پایان.
----
ما شاید آغازگر راه نباشیم، اما با ایمان به شایستگی و تعالی، قدم برمی‌داریم تا در قله‌ی ممتاز بودن بایستیم.
