سوالات جای خالی گفتار دوم فصل چهارم زیست دوازدهم | یادگیری فعال برای کنکور و امتحان نهایی

بعد از کشف پادزیست ([نمایش پاسخ])ها در نیمه قرن [نمایش پاسخ]، آدمی به یکی از کارآمدترین ابزارهای [نمایش پاسخ] در برابر [نمایش پاسخ] بیماری‌زا مجهز شد و توانست در نبرد با آن‌ها پیروز شود. با این وجود، مدتی است که از گوشه و کنار دنیا خبر می‌رسد [نمایش پاسخ] نسبت به [نمایش پاسخ] مقاوم شده‌اند. گرچه دانشمندان با طراحی [نمایش پاسخ] جدید، برتری انسان را در این نبرد همچنان حفظ کرده‌اند اما در عین حال، روند [نمایش پاسخ] شدن باکتری‌ها آدمی را سخت نگران کرده است. مقاوم شدن [نمایش پاسخ] نسبت به [نمایش پاسخ]، یکی از مثال‌هایی است که نشان می‌دهد «موجودات زنده می‌توانند در گذر [نمایش پاسخ] [نمایش پاسخ]». این تغییر چگونه رخ می‌دهد؟

تغییر در گذر زمان

به انسان‌های اطراف خود نگاه کنید. [نمایش پاسخ] انسان‌ها ویژگی‌های [نمایش پاسخ] دارند که باعث می‌شود آنان را در [نمایش پاسخ] به نام «[نمایش پاسخ]» قرار دهیم. در عین حال، در میان انسان‌ها «[نمایش پاسخ]» نیز وجود دارد که باعث [نمایش پاسخ] آن‌ها از یکدیگر می‌شود. تفاوت‌های [نمایش پاسخ] منحصر به [نمایش پاسخ] نیست. در میان افراد [نمایش پاسخ] دیگر هم تفاوت‌های [نمایش پاسخ] مشاهده می‌شود.

تفاوت‌های [نمایش پاسخ] چگونه می‌تواند در [نمایش پاسخ] گونه مؤثر باشد؟ این سؤال را با ذکر مثالی پاسخ می‌دهیم. فرض کنید در [نمایش پاسخ] از جانوران، افراد تحمل [نمایش پاسخ] نسبت به سرما دارند؛ یعنی [نمایش پاسخ] می‌توانند سرما را تحمل کنند. اگر سرمای شدیدی رخ دهد، آنان که سرما را [نمایش پاسخ] می‌کنند شانس [نمایش پاسخ] برای زنده ماندن دارند. بنابراین، این افراد، [نمایش پاسخ] از دیگران [نمایش پاسخ] می‌کنند و در نتیجه [نمایش پاسخ] [نمایش پاسخ]، بیش از گذشته، به [نمایش پاسخ] بعد منتقل می‌شود. اگر [نمایش پاسخ] همچنان ادامه یابد، باز هم آن‌ها که سرما را [نمایش پاسخ] می‌کنند، شانس [نمایش پاسخ] برای [نمایش پاسخ] و انتقال [نمایش پاسخ] به [نمایش پاسخ] بعد را خواهند داشت. بنابراین، بعد از مدتی با [نمایش پاسخ] روبه رو خواهیم شد که در آن، تعداد [نمایش پاسخ] که سرما را [نمایش پاسخ] می‌کنند در مقایسه با [نمایش پاسخ] اول، [نمایش پاسخ] است و این یعنی [نمایش پاسخ].

مثال ساده‌ای که در بالا عنوان شد، نشان می‌دهد که برای [نمایش پاسخ] شرایطی لازم است. یکی از این شرایط، وجود [نمایش پاسخ] است. وقتی تفاوت [نمایش پاسخ] هست، این سؤال پیش می‌آید که [نمایش پاسخ]. در مثال ما، آن‌ها که سرما را [نمایش پاسخ] می‌کردند، در مقایسه با بقیه، شانس [نمایش پاسخ] برای زنده ماندن داشتند. با کمی دقت متوجه می‌شویم که این «[نمایش پاسخ]» بودن یک [نمایش پاسخ] [نمایش پاسخ] نیست؛ بلکه [نمایش پاسخ] تعیین کنندۀ [نمایش پاسخ] بهتر است. اگر هوا به جای سرد شدن گرم می‌شد، آن گاه افراد دیگری شانس [نمایش پاسخ] داشتند. بنابراین، زیست‌شناسان از واژه «[نمایش پاسخ]» استفاده نمی‌کنند بلکه به جای آن می‌گویند «[نمایش پاسخ]». به روشنی دیده می‌شود این، «[نمایش پاسخ]» است که تعیین می‌کند کدام [نمایش پاسخ] با [نمایش پاسخ] به نسل بعد منتقل شوند. این فرایند را که در آن افراد [نمایش پاسخ] با [نمایش پاسخ] انتخاب می‌شوند، یعنی آن‌هایی که [نمایش پاسخ] برای [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] دارند، [نمایش پاسخ] می‌نامند.

شکل ۶- چگونگی [نمایش پاسخ] باکتری‌ها به [نمایش پاسخ]

انتخاب طبیعی می‌تواند علت [نمایش پاسخ] باکتری‌ها به [نمایش پاسخ] را نیز توضیح دهد (شکل ۶). در این مثال باکتری‌های [نمایش پاسخ] از بین می‌روند و باکتری‌های [نمایش پاسخ] تکثیر می‌شوند و [نمایش پاسخ] همه [نمایش پاسخ] را به خود اختصاص می‌دهند، در نتیجه [نمایش پاسخ] از [نمایش پاسخ] به [نمایش پاسخ] تغییر می‌یابد.

وقتی از تفاوت‌های [نمایش پاسخ] سخن می‌گوییم در واقع در حال بررسی [نمایش پاسخ] از [نمایش پاسخ] هستیم نه یک [نمایش پاسخ]. انتخاب طبیعی «[نمایش پاسخ]» را تغییر می‌دهد نه «[نمایش پاسخ]» را. جمعیت، به افرادی گفته می‌شود که به یک [نمایش پاسخ] تعلق دارند و در یک [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] زندگی می‌کنند.

خزانهٔ ژن

قبل از کشف مفاهیم [نمایش پاسخ]، زیست‌شناسان [نمایش پاسخ] را بر اساس [نمایش پاسخ] توصیف می‌کردند. مثل گوناگونی [نمایش پاسخ] در یک [نمایش پاسخ] [نمایش پاسخ] یا گوناگونی [نمایش پاسخ] در یک [نمایش پاسخ] [نمایش پاسخ]. با شناخت [نمایش پاسخ]، این امکان فراهم شد که زیست‌شناسان،  را بر اساس [نمایش پاسخ] آن توصیف کنند. مجموع [نمایش پاسخ] [نمایش پاسخ] موجود در [نمایش پاسخ] [نمایش پاسخ] افراد یک [نمایش پاسخ] را [نمایش پاسخ] آن [نمایش پاسخ] می‌نامند.

تعادل در [نمایش پاسخ]

اگر در [نمایش پاسخ] فراوانی نسبی [نمایش پاسخ] یا [نمایش پاسخ] از [نمایش پاسخ] به [نمایش پاسخ] دیگر [نمایش پاسخ] باشد، آن گاه می‌گویند [نمایش پاسخ] در حال [نمایش پاسخ] است. تا وقتی [نمایش پاسخ] در حال [نمایش پاسخ] است، [نمایش پاسخ] در آن، مورد انتظار نیست. اگر [نمایش پاسخ] از [نمایش پاسخ] خارج شود، روند [نمایش پاسخ] را در پیش گرفته است. عوامل زیر باعث می‌شوند [نمایش پاسخ] از حال [نمایش پاسخ] خارج شود.

الف) [نمایش پاسخ]: یک [نمایش پاسخ] را در نظر بگیرید که هر [نمایش پاسخ] تقسیم می‌شود. اگر [نمایش پاسخ] رخ دهد، آن گاه [نمایش پاسخ] جدیدی ایجاد می‌شوند که این یعنی تغییر در [نمایش پاسخ] [نمایش پاسخ].

جهش، با افزودن [نمایش پاسخ] جدید، [نمایش پاسخ] ژن را غنی‌تر می‌کند و [نمایش پاسخ] را افزایش می‌دهد. [نمایش پاسخ] جهش‌ها تأثیری [نمایش پاسخ] بر [نمایش پاسخ] ندارند و بنابراین [نمایش پاسخ] تشخیص داده نشوند. اما با تغییر [نمایش پاسخ] [نمایش پاسخ] دگره جدید، [نمایش پاسخ] از دگره یا دگره‌های قبلی عمل کند.

ب) [نمایش پاسخ] دگره‌ای: فرض کنید [نمایش پاسخ] شامل ۱۰۰ گوسفند در حال عبور از [نمایش پاسخ] است. حین عبور، تعدادی گوسفند به پایین [نمایش پاسخ] می‌کنند و [نمایش پاسخ]. اگر این گوسفندان [نمایش پاسخ] نداشته باشند، [نمایش پاسخ] انتقال [نمایش پاسخ] خود به [نمایش پاسخ] بعد را از دست داده‌اند. به فرایندی که باعث تغییر [نمایش پاسخ] [نمایش پاسخ] بر اثر رویدادهای [نمایش پاسخ] می‌شود، [نمایش پاسخ] می‌گویند. [نمایش پاسخ] گرچه فراوانی [نمایش پاسخ] را تغییر می‌دهد اما [نمایش پاسخ] انتخاب طبیعی به [نمایش پاسخ] نمی‌انجامد.

به مثال دیگری توجه کنید. گاهی در حوادثی نظیر [نمایش پاسخ]، [نمایش پاسخ]، [نمایش پاسخ] و نظایر آن، تعداد آن‌هایی که می‌میرند [نمایش پاسخ] بیش از آنهایی باشند که [نمایش پاسخ] می‌مانند. بنابراین [نمایش پاسخ] [نمایش پاسخ] از [نمایش پاسخ] [نمایش پاسخ] بزرگ اولیه به جمعیت [نمایش پاسخ] [نمایش پاسخ] خواهد رسید و جمعیت [نمایش پاسخ] از همین [نمایش پاسخ] برجای مانده تشکیل خواهند شد (شکل ۷). در این صورت نیز [نمایش پاسخ] تغییر می‌کند اما این تغییر در [نمایش پاسخ]، ارتباطی با [نمایش پاسخ] آنها با [نمایش پاسخ] و ی[نمایش پاسخ] ندارد.

هرچه [نمایش پاسخ] یک جمعیت [نمایش پاسخ] باشد، [نمایش پاسخ] اثر [نمایش پاسخ] دارد. به همین علت، برای آنکه جمعیتی در [نمایش پاسخ] باشد، باید اندازه [نمایش پاسخ] داشته باشد. منظور از [نمایش پاسخ] جمعیت، [نمایش پاسخ] آن است.

پ) [نمایش پاسخ] ژن: وقتی افرادی از یک جمعیت به [نمایش پاسخ] دیگری [نمایش پاسخ] می‌کنند، در واقع تعدادی از [نمایش پاسخ] جمعیت [نمایش پاسخ] را به جمعیت [نمایش پاسخ] وارد می‌کنند و سبب تغییر در [نمایش پاسخ] دگره‌های [نمایش پاسخ] جمعیت می‌شود. به این پدیده، [نمایش پاسخ] می‌گویند. اگر بین دو جمعیت، [نمایش پاسخ] به طور [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] ادامه یابد، سرانجام [نمایش پاسخ] دو جمعیت به هم [نمایش پاسخ] می‌شود.

ت) آمیزش [نمایش پاسخ]: برای آنکه جمعیتی در حال [نمایش پاسخ] باشد، لازم است [نمایش پاسخ] در آن [نمایش پاسخ] باشند. آمیزش تصادفی [نمایش پاسخ] است که در آن احتمال آمیزش هر[نمایش پاسخ] با افراد [نمایش پاسخ] در آن جمعیت [نمایش پاسخ] باشد. اگر آمیزش‌ها به [نمایش پاسخ] یا [نمایش پاسخ] بستگی داشته باشد دیگر [نمایش پاسخ] نیست و فراوانی [نمایش پاسخ] [نمایش پاسخ] را تغییر می‌دهد. برای مثال، جانوران [نمایش پاسخ] خود را بر اساس ویژگی‌های [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] «انتخاب» می‌کنند (فصل ۸).

ث) انتخاب طبیعی: انتخاب طبیعی فراوانی [نمایش پاسخ] را در [نمایش پاسخ] تغییر می‌دهد. انتخاب طبیعی افراد [نمایش پاسخ] با محیط را بر می‌گزیند و از فراوانی دیگر افراد [نمایش پاسخ]. به این ترتیب، [نمایش پاسخ] نسل آینده دستخوش [نمایش پاسخ] می‌شود. در مثال ابتدای این گفتار، دیدیم که چگونه در نتیجه [نمایش پاسخ]، [نمایش پاسخ] باکتری‌ها نسبت به تغییر شرایط (حضور [نمایش پاسخ]) سازش پیدا کرده‌اند.

شكل ۷- کاهش شدید در [نمایش پاسخ] باعث تغییر [نمایش پاسخ] می‌شود.

تداوم [نمایش پاسخ] در جمعیت‌ها

دانستیم که نتیجه [نمایش پاسخ]، [نمایش پاسخ] بیشتر [نمایش پاسخ] با محیط است. با انتخاب شدن افراد [نمایش پاسخ]، تفاوت‌های [نمایش پاسخ] و در نتیجه گوناگونی [نمایش پاسخ] می‌یابد. از سوی دیگر، دیدیم که [نمایش پاسخ] در میان افراد یک جمعیت، توانایی [نمایش پاسخ] را در شرایط محیطی جدید [نمایش پاسخ] می‌برد. از این رو به [نمایش پاسخ] نیاز است که با وجود [نمایش پاسخ]، [نمایش پاسخ] تداوم داشته باشد. در ادامه، این سازوکارها را بررسی می‌کنیم.

الف) گوناگونی دگره‌ای در [نمایش پاسخ]: در تولیدمثل [نمایش پاسخ]، هر والد از طریق [نمایش پاسخ] که می‌سازد، [نمایش پاسخ] از [نمایش پاسخ] خود را به [نمایش پاسخ] بعد منتقل می‌کند. اینکه هر [نمایش پاسخ] کدام یک از [نمایش پاسخ] را منتقل می‌کند به آرایش [نمایش پاسخ] در [نمایش پاسخ] بستگی دارد. در [نمایش پاسخ]، فام‌تن‌ها با آرایش‌های [نمایش پاسخ] [نمایش پاسخ] در سطح [نمایش پاسخ] یاخته قرار گیرند که به ایجاد [نمایش پاسخ] [نمایش پاسخ] می‌انجامد. در شکل ۸ نحوه [نمایش پاسخ] طی [نمایش پاسخ] نشان داده شده است.

ب) نوترکیبی: در [نمایش پاسخ]، هنگام [نمایش پاسخ] فام‌تن‌های [نمایش پاسخ] و ایجاد [نمایش پاسخ]، [نمایش پاسخ] قطعه‌ای از فام‌تن بین [نمایش پاسخ] [نمایش پاسخ] مبادله شود. این پدیده را [نمایش پاسخ] می‌گویند. اگر قطعات مبادله شده حاوی [نمایش پاسخ] باشند، ترکیب جدیدی از [نمایش پاسخ] در این دو [نمایش پاسخ] به وجود می‌آید و به آن‌ها [نمایش پاسخ] می‌گویند. از میان گامت‌ها، آن‌هایی که [نمایش پاسخ] را دریافت می‌کنند، [نمایش پاسخ] نامیده می‌شوند (شکل ۹).

پ) اهمیت [نمایش پاسخ]: اهمیت [نمایش پاسخ] در تداوم [نمایش پاسخ] را می‌توان به وسیله بیماری [نمایش پاسخ] ناشی از گویچه‌های [نمایش پاسخ] [نمایش پاسخ] نیز نشان داد. افراد مبتلا به بیماری گویچه‌های [نمایش پاسخ] [نمایش پاسخ] ژن‌نمود [نمایش پاسخ] دارند و در سنین [نمایش پاسخ] [نمایش پاسخ] می‌میرند. ژن‌نمود ناخالص‌ها [نمایش پاسخ] است و وضع [نمایش پاسخ] دارند. گویچه‌های [نمایش پاسخ] آن‌ها فقط هنگامی [نمایش پاسخ] می‌شوند که مقدار [نمایش پاسخ] محیط [نمایش پاسخ] باشد.

ژن‌شناسان با مطالعه [نمایش پاسخ] این بیماری در جهان دریافته‌اند که فراوانی دگره [نمایش پاسخ] در مناطقی که [نمایش پاسخ] شایع است، [نمایش پاسخ] از سایر مناطق است. بیماری [نمایش پاسخ] به وسیله نوعی [نمایش پاسخ] [نمایش پاسخ] ایجاد می‌شود که [نمایش پاسخ] چرخه زندگی خود را در [نمایش پاسخ] می‌گذراند. افرادی که گویچه سالم دارند، یعنی [نمایش پاسخ] هستند، در معرض خطر ابتلا به [نمایش پاسخ] قرار دارند. این انگل نمی‌تواند در افراد [نمایش پاسخ] سبب بیماری شود، پس افراد [نمایش پاسخ] در برابر مالاریا [نمایش پاسخ]اند. بنابراین، وجود دگره [نمایش پاسخ] در این منطقه باعث [نمایش پاسخ] جمعیت می‌شود؛ حال آنکه این [نمایش پاسخ] در سایر مناطق، [نمایش پاسخ] مناسبی نیست. این مثال، مثال خوبی است که نشان می‌دهد [نمایش پاسخ]، تعیین کننده [نمایش پاسخ] است که حفظ می‌شود.

شکل ۸- نحوه توزیع [نمایش پاسخ] طی [نمایش پاسخ]

شکل ۹ – [نمایش پاسخ] بر اثر [نمایش پاسخ]