سوالات جای خالی گفتار اول فصل چهارم زیست دوازدهم | یادگیری فعال برای کنکور و امتحان نهایی

[نمایش پاسخ] اطلاعات در [نمایش پاسخ] زنده، یکی از ویژگی‌های ماده [نمایش پاسخ] است اما در عین حال، ماده وراثتی به طور [نمایش پاسخ] تغییرپذیر است. این تغییرپذیری باعث ایجاد [نمایش پاسخ] می‌شود و چنان که خواهیم دید توان [نمایش پاسخ] جمعیت‌ها را در شرایط [نمایش پاسخ] محیط [نمایش پاسخ] می‌دهد و زمینه تغییر [نمایش پاسخ] را فراهم می‌کند. در این فصل با انواع تغییرات ماده وراثتی و اثرات آن بر [نمایش پاسخ]، [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] آشنا خواهیم شد.

تغییر در ماده وراثتی جانداران

تغییرپذیری ماده وراثتی پیامدهای [نمایش پاسخ] دارد. تغییر، ممکن است «[نمایش پاسخ]»، «[نمایش پاسخ]» یا «[نمایش پاسخ]» باشد. تغییر در ماده وراثتی چگونه رخ می‌دهد و چه چیزی پیامد آن را تعیین می‌کند؟ در ادامه به این سؤالات پاسخ خواهیم داد.

جهش

در فصل ۲ با کم خونی ناشی از [نمایش پاسخ] آشنا شدیم و دیدیم که علت این بیماری، تغییر [نمایش پاسخ] در مولکول‌های [نمایش پاسخ] است. علت این تغییر شکل چیست؟ دانشمندان با مقایسه [نمایش پاسخ] هموگلوبین‌های سالم و تغییر شکل یافته، دریافتند که این دو هموگلوبین فقط در [نمایش پاسخ] آمینواسید از زنجیره [نمایش پاسخ] متفاوت‌اند.

مقایسه ژن‌های زنجیره [نمایش پاسخ] هموگلوبین در بیماران و افراد سالم نشان می‌دهد که در رمز مربوط به [نمایش پاسخ] آمینواسید، نوکلئوتید [نمایش پاسخ] به جای [نمایش پاسخ] قرار گرفته است (شکل ۱). شگفتا که تغییر در [نمایش پاسخ] نوکلئوتید از [نمایش پاسخ] نوکلئوتید انسان، می‌تواند پیامدی این چنین [نمایش پاسخ] را به دنبال داشته باشد. تغییر [نمایش پاسخ] در [نمایش پاسخ] ماده وراثتی را [نمایش پاسخ] می‌نامند.

شکل ۱- مقایسه [نمایش پاسخ] [نمایش پاسخ] در افراد سالم و بیمار. در این شکل فقط بخشی از ژن نشان داده شده است.

Glu: [نمایش پاسخ]

Val: [نمایش پاسخ]

انواع جهش

در مثال بالا دیدیم که جهش در [نمایش پاسخ] نوکلئوتید رخ داده است، اما جهش [نمایش پاسخ] در اندازه [نمایش پاسخ] هم رخ دهد. [نمایش پاسخ] جهش آن قدر وسیع است که حتی [نمایش پاسخ] یا [نمایش پاسخ] فام‌تن را تغییر می‌دهد. بر همین اساس، جهش‌ها را به [نمایش پاسخ] گروه [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] تقسیم می‌کنند.

جهش‌های کوچک: این جهش‌ها [نمایش پاسخ] یا [نمایش پاسخ] نوکلئوتید را در بر می‌گیرند. انواع جهش‌های [نمایش پاسخ] در شکل ۲ نشان داده شده‌اند. مثال یاخته‌های [نمایش پاسخ]، نمونه‌ای از جهش [نمایش پاسخ] است. در اینجا یک نوکلئوتید، [نمایش پاسخ] نوکلئوتید دیگری شده است. این نوع جهش را [نمایش پاسخ] می‌نامند. از آن جایی که این جهش سبب تغییر در نوع [نمایش پاسخ] در زنجیره [نمایش پاسخ] شده است؛ این نوع جهش [نمایش پاسخ] را جهش [نمایش پاسخ] می‌نامند. به علت وجود رابطه [نمایش پاسخ] بین [نمایش پاسخ]، تغییر در یک نوکلئوتید از یک رشته [نمایش پاسخ]، نوکلئوتید مقابل آن را در [نمایش پاسخ] دیگر تغییر می‌دهد به همین علت، [نمایش پاسخ] در [نمایش پاسخ] نوکلئوتید به [نمایش پاسخ] در [نمایش پاسخ] نوکلئوتید منجر می‌شود.

الف) [نمایش پاسخ] ب) [نمایش پاسخ] پ) [نمایش پاسخ]

شکل ۲- انواع جهش‌های [نمایش پاسخ]

نباید تصور کرد که جهش [نمایش پاسخ] همیشه باعث تغییر در توالی [نمایش پاسخ] می‌شود. می‌دانید چرا؟ پاسخ این است که [نمایش پاسخ] جهش، [نمایش پاسخ] یک آمینواسید را به [نمایش پاسخ] دیگری برای همان [نمایش پاسخ] تبدیل می‌کند. این نوع جهش تأثیری بر [نمایش پاسخ] آمینواسیدها نخواهد گذاشت. چنین جهشی را جهش [نمایش پاسخ] می‌نامند. این امکان وجود دارد که جهش جانشینی [نمایش پاسخ] یک [نمایش پاسخ] را به رمز [نمایش پاسخ] [نمایش پاسخ] تبدیل کند که در این صورت [نمایش پاسخ] حاصل از آن، [نمایش پاسخ] خواهد شد به این جهش، جهش بی[نمایش پاسخ] می‌گویند (شکل ۳).

جهش‌های [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ]، انواع دیگر جهش‌های [نمایش پاسخ]اند. در این جهش‌ها به ترتیب [نمایش پاسخ] یا [نمایش پاسخ] نوکلئوتید [نمایش پاسخ] یا [نمایش پاسخ] می‌شود. نتیجه این جهش‌ها چیست؟ می‌دانیم که [نمایش پاسخ] دنا به صورت دسته‌های [نمایش پاسخ] از نوکلئوتیدها خوانده می‌شود. اگر نوکلئوتیدی [نمایش پاسخ] یا حذف شود [نمایش پاسخ] پیامد وخیمی داشته باشد. برای درک بهتر موضوع، به این مثال توجه کنید. جمله «این سیب سرخ است» را که با کلمات [نمایش پاسخ] حرفی نوشته شده است، به صورت زیر در نظر بگیرید:

ا ی ن/ س ی ب/ س ر خ/ ا س ت

اگر [نمایش پاسخ] حرف به جایی درون این جمله [نمایش پاسخ] شود چگونه خوانده می‌شود؟ قرار است این جمله را همچنان به صورت کلمات [نمایش پاسخ] حرفی بخوانیم:

ا ی ن/ ر س ی / ب س ر/ خ ا س / ت

می‌بینیم که جمله [نمایش پاسخ] خود را از دست می‌دهد. جهش‌های از نوع [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] را که باعث چنین تغییری در [نمایش پاسخ] می‌شوند، جهش [نمایش پاسخ] می‌نامند. در شکل ۳، تأثیر این جهش بر [نمایش پاسخ] یک پروتئین فرضی نشان داده شده است. همان‌طور که در شکل ۳ می‌بینید، جهش‌های [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ]، الزام به تغییر چارچوب خواندن نمی‌انجامند.

شکل ۳- تأثیر [نمایش پاسخ] بر [نمایش پاسخ]

جهش‌های بزرگ ([نمایش پاسخ]): جهش [نمایش پاسخ] در مقیاس [نمایش پاسخ] رخ دهد تا جایی که به [نمایش پاسخ] منجر شود. زیست‌شناسان با مشاهده [نمایش پاسخ] می‌توانند از وجود چنین [نمایش پاسخ] آگاه شوند.

در سال گذشته با [نمایش پاسخ] آشنا شدید. می‌دانید که مبتلایان به این بیماری [نمایش پاسخ] فام‌تن [نمایش پاسخ] اضافی دارند. تغییر در [نمایش پاسخ] فام‌تن‌ها را [نمایش پاسخ] در فام‌تن‌ها می‌نامند.

نوع دیگری از ناهنجاری [نمایش پاسخ]، ناهنجاری [نمایش پاسخ] است. انواع این جهش‌ها در شکل ۴ نشان داده شده‌اند.

شکل ۴- انواع [نمایش پاسخ] در [نمایش پاسخ]

همان‌طور که در شکل می‌بینید، ممکن است [نمایش پاسخ] از فام‌تن از دست برود که به آن [نمایش پاسخ] می‌گویند. جهش‌های فام‌تنی حذفی [نمایش پاسخ] باعث [نمایش پاسخ] می‌شوند. [نمایش پاسخ]، نوع دیگری از [نمایش پاسخ] است که در آن قسمتی از یک فام‌تن به فام‌تن [نمایش پاسخ] یا حتی بخش [نمایش پاسخ] از [نمایش پاسخ] فام‌تن منتقل می‌شود. اگر قسمتی از یک فام‌تن به فام‌تن [نمایش پاسخ] [نمایش پاسخ] شود، آن گاه در فام‌تن [نمایش پاسخ]، از آن قسمت [نمایش پاسخ] نسخه دیده می‌شود. به این جهش، [نمایش پاسخ] می‌گویند. نوع دیگری از ناهنجاری‌های فام‌تنی، [نمایش پاسخ] است که در آن جهت قرارگیری قسمتی از یک فام‌تن در [نمایش پاسخ] [نمایش پاسخ] می‌شود.

پیامدهای جهش

تأثیر جهش به عوامل [نمایش پاسخ] بستگی دارد. یکی از این عوامل، [نمایش پاسخ] وقوع جهش در [نمایش پاسخ] است. ژنگان به [نمایش پاسخ] محتوای [نمایش پاسخ] گفته می‌شود و برابر است با مجموع محتوای [نمایش پاسخ] [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ]. طبق قرارداد، ژنگان [نمایش پاسخ] را معادل مجموعه‌ای شامل [نمایش پاسخ] نسخه از هر یک از انواع [نمایش پاسخ] در نظر می‌گیرند. ژنگان [نمایش پاسخ] انسان شامل [نمایش پاسخ] فام‌تن [نمایش پاسخ] و فام‌تن‌های [نمایش پاسخ] [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] است. دنای [نمایش پاسخ]، ژنگان [نمایش پاسخ] را در ژنگان انسان تشکیل می‌دهد.

ژن‌ها فقط [نمایش پاسخ] از [نمایش پاسخ]اند. [نمایش پاسخ] جهش در توالی‌های [نمایش پاسخ] رخ دهد. در این صورت بر توالی [نمایش پاسخ]، اثری نخواهد گذاشت. اگر جهش [نمایش پاسخ] رخ دهد، آن‌گاه پیامدهای آن [نمایش پاسخ] خواهد بود. آنزیمی را در نظر بگیرید که در [نمایش پاسخ] آن جهش [نمایش پاسخ] رخ داده و رمز یک [نمایش پاسخ] را به [نمایش پاسخ] دیگری تبدیل کرده است. آیا این [نمایش پاسخ] باعث تغییر در [نمایش پاسخ] آنزیم خواهد شد؟ پاسخ این سؤال به [نمایش پاسخ] وقوع تغییر در [نمایش پاسخ] بستگی دارد. اگر جهش باعث تغییر در [نمایش پاسخ] آنزیم شود، آن‌گاه احتمال تغییر [نمایش پاسخ] آنزیم [نمایش پاسخ] است. اما اگر جهش در جایی [نمایش پاسخ] از [نمایش پاسخ] رخ دهد، به طوری که بر آن [نمایش پاسخ] نگذارد، احتمال تغییر در [نمایش پاسخ] آنزیم [نمایش پاسخ] یا حتی [نمایش پاسخ] است.

گاهی جهش در یکی از توالی‌های [نمایش پاسخ] رخ می‌دهد، مثلاً در [نمایش پاسخ] یا [نمایش پاسخ]. این جهش بر توالی [نمایش پاسخ] اثری نخواهد داشت بلکه بر «[نمایش پاسخ]» آن تأثیر می‌گذارد. جهش در [نمایش پاسخ]، [نمایش پاسخ] آن را به راه‌اندازی [نمایش پاسخ] یا [نمایش پاسخ] تبدیل کند و با اثر بر میزان [نمایش پاسخ] از [نمایش پاسخ]، محصول آن را نیز [نمایش پاسخ] یا [نمایش پاسخ] کند.

علت جهش

گرچه سازوکارهای [نمایش پاسخ] برای اطمینان از [نمایش پاسخ] [نمایش پاسخ] دنا وجود دارد اما با وجود این‌ها، [نمایش پاسخ] در همانندسازی [نمایش پاسخ] رخ می‌دهد که باعث [نمایش پاسخ] می‌شوند.

جهش، تحت اثر [نمایش پاسخ] هم رخ می‌دهد. عوامل جهش‌زا را می‌توان به [نمایش پاسخ] دسته [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] تقسیم کرد. پرتو فرابنفش یکی از [نمایش پاسخ] [نمایش پاسخ] است. این پرتو، که در [نمایش پاسخ] وجود دارد، باعث تشکیل پیوند بین [نمایش پاسخ] [نمایش پاسخ] هم در [نمایش پاسخ] می‌شود که به آن [نمایش پاسخ] می‌گویند (شکل ۵). [نمایش پاسخ] با ایجاد اختلال در عملکرد آنزیم [نمایش پاسخ]، [نمایش پاسخ] را با مشکل مواجه می‌کند. از مواد [نمایش پاسخ] جهش‌زا می‌توان به [نمایش پاسخ] اشاره کرد که در [نمایش پاسخ] وجود دارد و [نمایش پاسخ] ایجاد می‌کند که به [نمایش پاسخ] منجر می‌شود.

جهش [نمایش پاسخ] یا [نمایش پاسخ] است. جهش ارثی از یک[نمایش پاسخ] والد به [نمایش پاسخ] می‌رسد. این جهش در [نمایش پاسخ] وجود دارد که پس از [نمایش پاسخ]، جهش را به [نمایش پاسخ] منتقل می‌کنند. در این صورت [نمایش پاسخ] یاخته‌های حاصل از آن [نمایش پاسخ]، دارای آن جهش‌اند. جهش [نمایش پاسخ] از [نمایش پاسخ] کسب می‌شود. مثلاً [نمایش پاسخ] می‌تواند باعث ایجاد [نمایش پاسخ] در یاخته‌های دستگاه [نمایش پاسخ] شود.

شکل ۵- تشکیل [نمایش پاسخ]

[نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] نقش مهمی در [نمایش پاسخ] سرطان دارند. [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ]، از عوامل مهم در حفظ سلامت‌اند. در سال‌های قبل دیدید که غذاهای [نمایش پاسخ] که [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] دارند در پیشگیری از [نمایش پاسخ] مؤثرند. در عین حال، [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] بر سلامت آن اثر می‌گذارد. تحقیقات نشان داده است در مناطقی که مصرف غذاهای [نمایش پاسخ] یا [نمایش پاسخ] رایج است، سرطان شیوع [نمایش پاسخ] دارد. همچنین، ارتباط [نمایش پاسخ] از سرطان‌ها با مصرف زیاد غذاهای [نمایش پاسخ] یا [نمایش پاسخ] مشخص شده است. گزارش‌های [نمایش پاسخ] در دست است که نشان می‌دهد ترکیبات [نمایش پاسخ] مانند [نمایش پاسخ]، که برای [نمایش پاسخ] محصولات [نمایش پاسخ] مثل [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] به آن‌ها اضافه می‌شود، در بدن به [نمایش پاسخ] تبدیل می‌شوند که [نمایش پاسخ] قابلیت [نمایش پاسخ] دارند. بنابراین مصرف [نمایش پاسخ] چنین موادغذایی از عوامل ایجاد [نمایش پاسخ] است.