سوالات جای خالی گفتار دوم فصل سوم زیست دهم | یادگیری فعال برای کنکور و امتحان نهایی
دعای مطالعه [ نمایش ]
بِسْمِ الله الرَّحْمنِ الرَّحیمِ
اَللّهُمَّ اَخْرِجْنى مِنْ ظُلُماتِ الْوَهْمِ
خدايا مرا بيرون آور از تاريكىهاى وهم،
وَ اَكْرِمْنى بِنُورِ الْفَهْمِ
و به نور فهم گرامى ام بدار،
اَللّهُمَّ افْتَحْ عَلَيْنا اَبْوابَ رَحْمَتِكَ
خدايا درهاى رحمتت را به روى ما بگشا،
وَانْشُرْ عَلَيْنا خَزائِنَ عُلُومِكَ بِرَحْمَتِكَ يا اَرْحَمَ الرّاحِمينَ
و خزانههاى علومت را بر ما باز كن به امید رحمتت اى مهربانترين مهربانان.
آیندهنگاران مغز به مدیریت داریوش طاهری، مجموعهای نوآورانه با نامهای زیستیار، زیستیاد و زیستبان تعاملی ارائه کرده است که تجربهای کاملاً هوشمند، تعاملی و هدفمند در یادگیری زیستشناسی دهم، یازدهم و دوازدهم فراهم میآورد. این مجموعه فراتر از ابزار آموزشی ساده است و به عنوان یک همراه هوشمند یادگیری، دانشآموز را در مسیر تسلط علمی، درک عمیق و آمادگی کامل برای آزمونها هدایت میکند.
این تجربه تعاملی دقیقاً همان اصل قدیمی «تکرار، مادر مهارتهاست» را عملی میکند و دانشآموز را به یادگیری فعال، تفکر تحلیلی و خودسنجی مستمر سوق میدهد. ما در آیندهنگاران مغز خود را معماران تکرار هدفمند میدانیم که با طراحی علمی مسیر یادگیری، دانشآموزان را به بالاترین سطح توانمندی هدایت میکنند.
با تمرکز بر آموزش مفهومی، تکرار هدفمند و بازیابی فعال، این مجموعه با جایخالیهای هوشمند یادگیری را از حالت منفعل خارج کرده و آن را به یک تجربه تعاملی و عمیق تبدیل میکند. طراحی هوشمندانه این ابزارها امکان یادگیری پیوسته و یکپارچه در طول سه سال تحصیلی را فراهم میآورد و دانشآموزان را به مهارتآموز حرفهای در زیستشناسی تبدیل میکند، آماده برای مواجهه با چالشهای علمی و تحصیلی و تبدیل تجربه یادگیری به فرآیندی فراموشنشدنی.
»» فصل تبادلات گازی
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
گفتار تهويهٔ شُشی
تهویهٔ شُشی
تهویهٔ شُشی شامل دو فرایند [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] است. برای درک چگونگی دم و بازدم، لازم است ابتدا با [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] ششها آشنا شویم.
ششها
ششها درون [نمایش پاسخ] و روی پردهٔ ماهیچهای [نمایش پاسخ] قرار دارند. شش [نمایش پاسخ] به علت مجاورت با قلب، از شش [نمایش پاسخ] قدری کوچکتر است. بیشتر حجم ششها را [نمایش پاسخ] به خود اختصاص دادهاند و ساختاری [نمایش پاسخ] را به شش میدهند. قفسهسینه علاوه بر [نمایش پاسخ] از ششها در [نمایش پاسخ] نیز نقش دارد. در بین دندهها [نمایش پاسخ] به نام ماهیچههای [نمایش پاسخ] وجود دارند که به دو دسته [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] تقسیم میشوند (شکل ۱۲-الف). این ماهیچهها [نمایش پاسخ] و در نتیجه [نمایش پاسخ] را حرکت میدهند.
هر یک از ششها را پردهای [نمایش پاسخ] لايه به نام پردهٔ [نمایش پاسخ] فراگرفته است (شکل ۱۲-ب). یکی از لایههای این پرده، به سطح [نمایش پاسخ] چسبیده و لایهٔ دیگر به سطح درونی [نمایش پاسخ] متصل است. درون پردهٔ [نمایش پاسخ]، فضای [نمایش پاسخ] است که از [نمایش پاسخ] به نام [نمایش پاسخ]، پر شده است. فشار این [نمایش پاسخ] از فشار [نمایش پاسخ] کمتر است و باعث میشود [نمایش پاسخ] در حالت [نمایش پاسخ]، کاملاً جمع نشوند، در صورتی که قسمتی از [نمایش پاسخ] سوراخ شود، ششها جمع میشوند.
شکل ۱۲- الف) ماهیچههای [نمایش پاسخ]، ب) ششها و [نمایش پاسخ].
ششها دو [نمایش پاسخ] مهم دارند: یکی پیروی از حرکات [نمایش پاسخ] و دیگری ویژگی [نمایش پاسخ]. هنگامی که حجم قفسهٔ سینه [نمایش پاسخ] مییابد، ششها [نمایش پاسخ] میشوند. در نتیجه، فشار هوای درون ششها [نمایش پاسخ] شده، هوای بیرون به درون ششها [نمایش پاسخ] میشود. اما باید توجه داشت که به علت ویژگی [نمایش پاسخ]، ششها در برابر کشیده شدن، [نمایش پاسخ] نیز نشان میدهند و تمایل دارند به وضعیت [نمایش پاسخ] خود بازگردند. ویژگی [نمایش پاسخ] ششها در [نمایش پاسخ] نقش مهمی دارد.
دم، فرایندی است که در نتیجهٔ [نمایش پاسخ] حجم [نمایش پاسخ] رخ میدهد. در این رویداد، [نمایش پاسخ] عامل دخالت دارد. اوّل، ماهیچهٔ [نمایش پاسخ] که در حالت استراحت، [نمایش پاسخ] است، اما وقتی منقبض میشود، به حالت [نمایش پاسخ] در میآید. دوم، انقباض ماهیچههای [نمایش پاسخ] [نمایش پاسخ] که دندهها را به سمت [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] جابهجا میکند و [نمایش پاسخ] را به [نمایش پاسخ] میراند (شکل ۱۳). در تنفس [نمایش پاسخ] و طبیعی، [نمایش پاسخ] نقش اصلی را بر عهده دارد. در دم [نمایش پاسخ]، انقباض ماهیچههای ناحیه [نمایش پاسخ] نیز، به [نمایش پاسخ] حجم [نمایش پاسخ] کمک میکند.
با به استراحت در آمدن ماهیچهٔ [نمایش پاسخ] و ماهیچههای بیندندهای [نمایش پاسخ]، و بر اثر ویژگی [نمایش پاسخ] ششها، حجم [نمایش پاسخ] و در نتیجه، حجم [نمایش پاسخ] کاهش مییابد و هوای درون آنها به [نمایش پاسخ] رانده میشود. در بازدم [نمایش پاسخ]، انقباض ماهیچههای بیندندهای [نمایش پاسخ] و نیز ماهیچههای [نمایش پاسخ]، به کاهش حجم [نمایش پاسخ] کمک میکند.
شکل ۱۳- [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] حجم قفسهٔ سینه در [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] عادی
فعالیت ۲
تشریح شش گوسفند
۱- ویژگی [نمایش پاسخ]: شش به علت دارا بودن [نمایش پاسخ] فراوان، حالتی [نمایش پاسخ] دارد. شش [نمایش پاسخ] از شش [نمایش پاسخ] بزرگتر است. شش راست از [نمایش پاسخ] قسمت یا [نمایش پاسخ] و شش چپ از [نمایش پاسخ] قسمت تشکیل شده است.
۲- تشخیص شش راست و چپ: اگر در نمونهای که تهیه کردهاید [نمایش پاسخ] نیز وجود دارد، به [نمایش پاسخ] آن توجه کنید. [نمایش پاسخ] در جلو و [نمایش پاسخ] در پشت قرار گرفته است و به این ترتیب میتوانید سطح [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] نای و ششها (و در نتیجه [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] آنها) را نیز مشخص کنید.
مری را جدا کنید. برای تشخیص سطح [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] نای در حالتی که مری از آن جدا شده است، کافی است به یاد داشته باشید که [نمایش پاسخ] نای [نمایش پاسخ] شکلاند. این وضعیت باعث میشود که در نای، قسمت دهانهٔ [نمایش پاسخ] از سایر قسمتها [نمایش پاسخ] باشد. با لمس کردن، این قسمت را پیدا کنید.
این قسمت، محل اتصال [نمایش پاسخ] به [نمایش پاسخ] و بنابراین سطح [نمایش پاسخ] نای است.
۳- بررسی ویژگی [نمایش پاسخ] ششها: با یک تلمبه از [نمایش پاسخ] به درون ششها بدمید و قابلیت [نمایش پاسخ] ششها را مشاهده کنید.
۴- بررسی ساختارهای [نمایش پاسخ]: نای را از قسمت نرم آن (دهانهٔ [نمایش پاسخ]) در طول برش دهید تا به نزدیکی [نمایش پاسخ] برسید. در نای گوسفند، [نمایش پاسخ] از دو [نمایش پاسخ]، یک انشعاب [نمایش پاسخ] هم مشاهده میشود که به شش [نمایش پاسخ] میرود. مدخل این انشعاب و سپس [نمایش پاسخ] اصلی را مشاهده کنید.
برش طولی نای را از مدخل [نمایش پاسخ] ادامه دهید. دقت کنید که بریدن [نمایش پاسخ] به سادگی نای نیست و این به علت ساختار [نمایش پاسخ] نایژه است که در ابتدا به صورت [نمایش پاسخ] و بعد به صورت [نمایش پاسخ] است. در طول نای، مدخلهای [نمایش پاسخ] بعدی قابل مشاهده است.
اگر تکهای از [نمایش پاسخ] را بِبُرید، در مقطع آن [نمایش پاسخ] را مشاهده میکنید که به [نمایش پاسخ] گروه قابل تقسیماند. [نمایش پاسخ]، [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ]. لبهٔ نایژهها به علت دارا بودن [نمایش پاسخ]، زبر است و به این ترتیب از [نمایش پاسخ] قابل تشخیص است. [نمایش پاسخ] دیواره محکمتری نسبت به [نمایش پاسخ] دارند و به همین علت، برخلاف [نمایش پاسخ] دهانهٔ آنها حتی در نبود خون هم [نمایش پاسخ] است اما دهانهٔ [نمایش پاسخ] در نبود خون [نمایش پاسخ] است.
اگر تکه ای از شش را ببرید و در ظرفی پر از آب بیندازید خواهید دید که [نمایش پاسخ] آب شناور میماند. چرا؟
حجمهای تنفسی
مقدار هوایی که به ششها وارد یا از آن خارج میشود به [نمایش پاسخ] دم و بازدم ما بستگی دارد. بنابراین، [نمایش پاسخ] مختلفی از هوا را میتوان به شش وارد و یا از آن خارج کرد. حجمهای تنفسی را با دستگاه [نمایش پاسخ] اندازه میگیرند. نموداری که [نمایش پاسخ] از دم و بازدمهای فرد رسم میکند، [نمایش پاسخ] نامیده میشود (شکل ۱۴). تحليل [نمایش پاسخ] در تشخیص درست بیماریهای [نمایش پاسخ] کاربرد دارد.
به مقدار هوایی که در یک [نمایش پاسخ] [نمایش پاسخ] وارد یا در یک [نمایش پاسخ] [نمایش پاسخ] خارج میشود حجم [نمایش پاسخ] میگویند. حجم جاری حدود [نمایش پاسخ] است. از حاصل ضرب حجم [نمایش پاسخ] در [نمایش پاسخ] تنفس در دقیقه، حجم [نمایش پاسخ] به دست میآید.
اما میدانیم که با دم یا بازدم [نمایش پاسخ] میتوانیم مقدار بیشتری هوا را به [نمایش پاسخ] وارد یا از آنها خارج کنیم. حجم [نمایش پاسخ]، به مقدار هوایی گفته میشود که میتوان پس از یک دم [نمایش پاسخ]، با یک دم [نمایش پاسخ] به ششها وارد کرد. حجم [نمایش پاسخ]، به مقدار هوایی گفته میشود که میتوان پس از یک بازدم [نمایش پاسخ] با یک بازدم [نمایش پاسخ] از ششها خارج کرد. حتی بعد از یک بازدم [نمایش پاسخ]، مقداری هوا در ششها باقی میماند و [نمایش پاسخ] آن را خارج کرد. این مقدار را حجم [نمایش پاسخ] مینامند. حجم [نمایش پاسخ]، اهمیت زیادی دارد؛ چون باعث میشود [نمایش پاسخ] همیشه باز بمانند؛ همچنین [نمایش پاسخ] گازها را در فاصلهٔ بین [نمایش پاسخ] ممکن میکند.
باید توجه کرد که بخشی از هوای [نمایش پاسخ] در بخش [نمایش پاسخ] دستگاه تنفس میماند و به بخش [نمایش پاسخ] نمیرسد. به این هوا که در حدود [نمایش پاسخ] است، هوای [نمایش پاسخ] میگویند. مقدار حجمها در فرد سالم، به [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] او بستگی دارد.
ظرفیتهای تنفسی
ظرفیت تنفسی، مجموع [نمایش پاسخ] یا [نمایش پاسخ] حجم تنفسی است. ظرفیت [نمایش پاسخ] مقدار هوایی است که پس از یک [نمایش پاسخ] و با یک [نمایش پاسخ] میتوان از ششها خارج کرد و برابر با مجموع حجمهای [نمایش پاسخ]، [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] است. ظرفیت [نمایش پاسخ]، [نمایش پاسخ] مقدار هوایی است که [نمایش پاسخ] میتوانند در خود جای دهند و برابر است با مجموع ظرفیت [نمایش پاسخ] و حجم [نمایش پاسخ].
شکل ۱۴- [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ]
فعالیت ۳
ظرفیت ششهای افراد مختلف [نمایش پاسخ] نیست. با ساختن دستگاهی مانند شکل زیر، میتوانید [نمایش پاسخ] ششهای خود و همکلاسیهایتان را اندازه بگیرید. گنجایش ظرف وارونه، [نمایش پاسخ] باید [نمایش پاسخ] باشد. در ابتدا، ظرف را از آب پر و سپس در تشت وارونه کنید.
ابتدا نفس بسیار عمیقی بکشید و بعد تا جایی که میتوانید در لوله فوت کنید. هنگام فوت کردن بینی خود را بگیرید.
۱- آیا عددی که در اینجا نشان داده میشود، [نمایش پاسخ] ششهای شماست؟ دلیل بیاورید.
۲- چگونه میتوانید به کمک این دستگاه، مقدار هوای دم و بازدم خود را نیز اندازه بگیرید؟
سایر اعمال دستگاه [نمایش پاسخ]
تکلم: [نمایش پاسخ] محل قرارگیری [نمایش پاسخ] است. این پردهها حاصل [نمایش پاسخ] [نمایش پاسخ] به سمت داخلاند. پردههای صوتی [نمایش پاسخ] را تولید میکنند. [نمایش پاسخ] به صدا به وسیلهٔ بخشیهایی مانند [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] صورت میگیرد.
سرفه و عطسه: چنانچه [نمایش پاسخ] یا [نمایش پاسخ] که ممکن است مضر یا نامطلوب باشند به [نمایش پاسخ] تنفسی وارد شوند، باعث واکنش [نمایش پاسخ] یا [نمایش پاسخ] میشود؛ در این حالت هوا با فشار از راه [نمایش پاسخ] ([نمایش پاسخ]) یا [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] ([نمایش پاسخ]) همراه با مواد خارجی به بیرون رانده میشود (شکل ۱۵). در افرادی که [نمایش پاسخ] مصرف میکنند، به علت از بین رفتن یاختههای [نمایش پاسخ] [نمایش پاسخ] تنفسی، [نمایش پاسخ] راه مؤثرتری برای بیرون راندن مواد خارجی است و به همین علت این گونه افراد به [نمایش پاسخ] [نمایش پاسخ] مبتلا هستند.
شکل ۱۵- [نمایش پاسخ] یکی از سازوکارهای بیرون راندن مواد [نمایش پاسخ] است.
تنظیم تنفس
دم، با انقباض [نمایش پاسخ] و ماهیچههای [نمایش پاسخ] [نمایش پاسخ] آغاز میشود. انقباض این ماهیچهها با [نمایش پاسخ] انجام میشود که از طرف مرکز [نمایش پاسخ] در [نمایش پاسخ] صادر شده است (شکل ۱۶). با پایان یافتن دم، بازدم بدون نیاز به [نمایش پاسخ]، با بازگشت ماهیچهها به حالت [نمایش پاسخ] و نیز ویژگی [نمایش پاسخ] ششها انجام میشود.
شکل ۱۶- مراکز [نمایش پاسخ] [نمایش پاسخ]
تنفس، [نمایش پاسخ] دیگری هم دارد که در [نمایش پاسخ]، واقع است و با اثر بر مرکز تنفس در [نمایش پاسخ]، [نمایش پاسخ] را خاتمه میدهد. مرکز تنفس در [نمایش پاسخ] میتواند مدت زمان [نمایش پاسخ] را تنظیم کند.
افزایش [نمایش پاسخ] و کاهش [نمایش پاسخ] خون نیز از عوامل مؤثر در تنظیم تنفساند.
بیشتر بدانید
سکسکه دم عمیقی است که در نتیجه انقباض ناگهانی میانبند ایجاد میشود. این فرایند در نتیجه تحریک میانبند یا عصب مرتبط با آن آغاز میشود. صدای سکسکه وقتی ایجاد میشود که هوای دمی با پردههای صوتی برخورد میکند.
خمیازه دم بسیار عمیقی است که با باز شدن آرواره همراه است و نتیجهٔ آن تهویهٔ همه حبابکهاست (در تنفس عادی طبیعی لزوما چنین چیزی اتفاق نمیافتد)، افزایش کربندیاکسید از عوامل ایجاد خمیازه است.
در ادامه بخوانید:
زیستیار تعاملی آیندهنگاران مغز | زیستبان یادگیری با جایخالی؛ زیستشناسی یازدهم
زیستیار تعاملی آیندهنگاران مغز | زیستبان یادگیری با جایخالی؛ زیستشناسی دوازدهم
🚀 با ما همراه شوید!
تازهترین مطالب و آموزشهای مغز و اعصاب را از دست ندهید. با فالو کردن کانال تلگرام آیندهنگاران مغز، از ما حمایت کنید!
ورود/ ثبت نام با جیمیل
