سوالات جای خالی گفتار اول فصل دوم زیست یازدهم | یادگیری فعال برای کنکور و امتحان نهایی

تصویر [نمایش پاسخ] یاخته گیرندۀ [نمایش پاسخ] با میکروسکوپ الکترونی

حواس

اکنون که این متن را می‌خوانید، چشم‌های شما، پیام‌های [نمایش پاسخ] را به مغز ارسال می‌کنند. وقتی به صفحهٔ کتاب دست می‌زنید، اطلاعاتی از [نمایش پاسخ] به دستگاه عصبی [نمایش پاسخ] می‌رسد. در این حالت، دستگاه عصبی از [نمایش پاسخ] نشستن شما و میزان [نمایش پاسخ] خون شما نیز آگاه است.

بدن چگونه اطلاعات گوناگون را [نمایش پاسخ] می‌کند و به آنها [نمایش پاسخ] می‌دهد؟ چرا گاهی تماس [نمایش پاسخ] يا [نمایش پاسخ] با پوست خود را احساس نمی‌کنیم؟ چرا فردی که تحت [نمایش پاسخ] قرار دارد، دردی احساس نمی‌کند؟ چرا [نمایش پاسخ] جانوران می‌توانند اطلاعاتی را دریافت کنند که ما [نمایش پاسخ] استفاده از ابزار مناسب، نمی‌توانیم آنها را درک کنیم؟

گفتار ۱       گیرنده‌های حسی

گیرندهٔ حسی، [نمایش پاسخ] یا [نمایش پاسخ] است که اثر [نمایش پاسخ] را دریافت می‌کند و اثر محرک در آن به [نمایش پاسخ] تبدیل می‌شود. صدا، فشار، اکسیژن، [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] نمونه‌هایی از این [نمایش پاسخ] هستند که هر کدام [نمایش پاسخ] ویژه‌ای را در بدن تحریک می‌کنند. گیرنده‌های حسی انسان [نمایش پاسخ]؛ ولی می‌توان آنها را براساس [نمایش پاسخ]، در [نمایش پاسخ] دسته کلی طبقه‌بندی کرد: گیرنده‌های [نمایش پاسخ]، [نمایش پاسخ]، [نمایش پاسخ]، [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ]. در ادامه درس با این گیرنده‌ها آشنا می‌شوید.

کار گیرنده‌های حسی

گیرنده چگونه اثر [نمایش پاسخ] را دریافت و به پیام [نمایش پاسخ] تبدیل می‌کند؟ در فصل قبل با چگونگی ایجاد پیام [نمایش پاسخ] در یاخته‌های [نمایش پاسخ] آشنا شدید. عوامل گوناگونی مانند تغییر [نمایش پاسخ] در اثر [نمایش پاسخ]، مواد [نمایش پاسخ] و تغییر [نمایش پاسخ]، نفوذپذیری [نمایش پاسخ] گیرنده به [نمایش پاسخ] و در نتیجه [نمایش پاسخ] غشای آن را تغییر می‌دهند.

شکل ۱، یک گیرنده [نمایش پاسخ] پوست را نشان می‌دهد. این گیرنده انتهای [نمایش پاسخ] یک نورون [نمایش پاسخ] است که درون پوششی [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] از نوع بافت [نمایش پاسخ] قرار دارد. فشرده شدن این [نمایش پاسخ]، رشتهٔ [نمایش پاسخ] را تحت فشار قرار می‌دهد و در آن تغییر [نمایش پاسخ] ایجاد می‌کند. در نتیجه [نمایش پاسخ] غشای گیرنده، باز و [نمایش پاسخ] غشا تغییر می‌کند. به این ترتیب در [نمایش پاسخ]، پیام عصبی ایجاد و به دستگاه عصبی [نمایش پاسخ] ارسال می‌شود.

شکل ۱ـ ایجاد [نمایش پاسخ] به وسیلۀ گیرندۀ [نمایش پاسخ]. الف) ساختار [نمایش پاسخ]،  ب) وارد آمدن تحریک ([نمایش پاسخ])، پ) تبدیل اثر [نمایش پاسخ] به [نمایش پاسخ] (هدایت پیام عصبی)

گیرنده‌ها [نمایش پاسخ] پیدا می‌کنند

شاید توجه کرده باشید که [نمایش پاسخ] غذا یا عطر را پس از گذشت [نمایش پاسخ]، دیگر [نمایش پاسخ] نمی‌کنیم. در این حالت، آیا مولکول‌های [نمایش پاسخ] در محیط [نمایش پاسخ] می‌شوند، یا [نمایش پاسخ] بو درست کار نمی‌کنند؟ وقتی گیرنده‌ها [نمایش پاسخ] در معرض محرک [نمایش پاسخ] قرار گیرند، پیام عصبی [نمایش پاسخ] ایجاد می‌کنند، یا [نمایش پاسخ] پیامی ارسال نمی‌کنند، این پدیده را [نمایش پاسخ] گیرنده‌ها می‌نامند. [نمایش پاسخ] گیرنده‌ها چه فایده‌ای دارد؟

پدیدهٔ [نمایش پاسخ] گیرنده‌های [نمایش پاسخ] در پوست، موجب می‌شود وجود [نمایش پاسخ] را روی بدن حس نکنیم. در این حالت، اطلاعات [نمایش پاسخ] به مغز ارسال می‌شود. در نتیجه مغز می‌تواند اطلاعات [نمایش پاسخ] را پردازش کند. مثال‌های دیگری از [نمایش پاسخ] گیرنده‌ها را که تجربه کرده‌اید، بیان کنید.

حواس را به [نمایش پاسخ] گروه تقسیم می‌کنند

گروهی از گیرنده‌ها مانند گیرنده‌های [نمایش پاسخ] در بخش‌های گوناگون بدن [نمایش پاسخ] و گروهی از گیرنده‌های بدن ما در اندام‌های [نمایش پاسخ] قرار دارند؛ مانند گیرنده‌های [نمایش پاسخ] در [نمایش پاسخ]. از این‌رو، حواس را به [نمایش پاسخ] گروه حواس [نمایش پاسخ] و حواس [نمایش پاسخ] تقسیم کرده‌اند. در ادامهٔ درس با کار هر گروه از این حواس آشنا می‌شوید.

حواس پیکری

در بخش‌های گوناگون بدن مانند [نمایش پاسخ]، ماهیچه‌های [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ]، گیرنده‌هایی به نام گیرنده‌های حس‌های [نمایش پاسخ] وجود دارند. حس‌های پیکری شامل حس [نمایش پاسخ]، [نمایش پاسخ]، [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ]ند. انتهای دارینهٔ [نمایش پاسخ]، مانند گیرنده‌های [نمایش پاسخ]، یا انتهای دارینه‌هایی درون پوششی از بافت [نمایش پاسخ] مانند گیرندهٔ [نمایش پاسخ] در پوست، نمونه‌هایی از گیرنده‌های حواس [نمایش پاسخ]اند (شکل 1). 

گیرنده‌های تماسی، گیرنده‌های [نمایش پاسخ]اند که با [نمایش پاسخ]، [نمایش پاسخ] یا [نمایش پاسخ] تحریک می‌شوند (شکل ۲). این گیرنده‌ها، مثلاً در [نمایش پاسخ] وجود دارند. تعداد گیرنده‌های تماس در [نمایش پاسخ] بخش‌های گوناگون بدن [نمایش پاسخ] است و بخش‌هایی که تعداد گیرنده‌های [نمایش پاسخ] دارند، مانند نوک [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ]، حساس‌ترند.

شکل ۲- گیرنده‌های [نمایش پاسخ]

گیرنده‌های دمایی در بخش‌هایی از درون بدن، مانند [نمایش پاسخ] سیاهرگ‌های [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] جای دارند. گیرنده‌های دمایی [نمایش پاسخ] بدن به تغییرات دمای [نمایش پاسخ] بدن و گیرنده‌های دمایی [نمایش پاسخ] به تغییرات دمای [نمایش پاسخ] بدن حساس‌اند؛ در نتیجه [نمایش پاسخ] یا [نمایش پاسخ] را دریافت می‌کنند.

فعّالیت گیرنده‌های [نمایش پاسخ] حس [نمایش پاسخ] موجب می‌شود که مغز از چگونگی [نمایش پاسخ] قسمت‌های مختلف بدن نسبت به هم، هنگام [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] اطلاع یابد. گیرنده‌های حس وضعیت در ماهیچه‌های [نمایش پاسخ]، [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] پوشانندهٔ [نمایش پاسخ] قرار دارند و به [نمایش پاسخ] حساس‌اند. مثلاً وقتی دست خود را حرکت می‌دهید، گیرنده‌های درون [نمایش پاسخ] کشیده و [نمایش پاسخ] می‌شوند.

شکل ۳- گیرنده‌های حس [نمایش پاسخ] در [نمایش پاسخ]

گیرنده‌های درد در [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] بخش‌های دیگر بدن مانند دیوارهٔ [نمایش پاسخ] قرار دارند. گیرنده‌های درد به [نمایش پاسخ] بافتی پاسخ می‌دهند. آسیب بافتی در اثر عوامل [نمایش پاسخ] مثل بریدگی، [نمایش پاسخ] یا [نمایش پاسخ] شدید و برخی مواد شیمیایی مثل [نمایش پاسخ] ایجاد می‌شود. گیرنده‌های درد [نمایش پاسخ] پیدا نمی‌کنند. در نتیجه، این پدیده کمک می‌کند [نمایش پاسخ] که [نمایش پاسخ] آسیب‌رسان وجود دارد، فرد از وجود [نمایش پاسخ] اطلاع داشته باشد.

درد یک سازوکار [نمایش پاسخ] است. هرگاه یاخته‌ها در معرض [نمایش پاسخ] قرار گیرند، درد ایجاد و موجب می‌شود که فرد برای برطرف کردن عامل ایجاد درد، [نمایش پاسخ] مناسب نشان دهد؛ مثلاً نشستن [نمایش پاسخ] ممکن است موجب آسیب دیدن [نمایش پاسخ] در محل [نمایش پاسخ] شود. بنابراین، فرد به طور [نمایش پاسخ] تغییر وضعیت می‌دهد؛ در غیر این صورت، [نمایش پاسخ] در نقاط تحت [نمایش پاسخ] تخریب می‌شود.