سوالات جای خالی گفتار دوم فصل دوم زیست دهم | یادگیری فعال برای کنکور و امتحان نهایی

گفتار ۲.  جذب مواد و تنظیم فعالیت دستگاه گوارش

مواد مغذی برای رسیدن به یاخته‌های بدن باید از یاخته‌های بافت [نمایش پاسخ] لولهٔ گوارش عبور کنند و وارد [نمایش پاسخ] شوند. ورود مواد به محیط [نمایش پاسخ] بدن، [نمایش پاسخ] نام دارد. خون، [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] محیط داخلی را تشکیل می‌دهند. در [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ]، جذب [نمایش پاسخ] است و جذب [نمایش پاسخ] در [نمایش پاسخ] انجام می‌شود.

جذب مواد در [نمایش پاسخ]

پس از [نمایش پاسخ] در فضای [نمایش پاسخ]، مولکول‌های [نمایش پاسخ] وجود دارند که باید از غشای یاخته‌های [نمایش پاسخ] دیوارهٔ روده بگذرند و به این [نمایش پاسخ] و پس از آن به [نمایش پاسخ] وارد شوند.

در دیوارهٔ [نمایش پاسخ] روده، چین‌های [نمایش پاسخ] وجود دارند؛ روی این چین‌ها، [نمایش پاسخ] فراوانی دیده می‌شوند. غشای یاخته‌های [نمایش پاسخ] رودهٔ باریک نیز در سمت فضای روده، [نمایش پاسخ] است. به این چین‌های [نمایش پاسخ]، [نمایش پاسخ] می‌گویند. مجموعهٔ [نمایش پاسخ]، [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] سطح داخلی رودهٔ باریک را که در تماس با [نمایش پاسخ] است [نمایش پاسخ] برابر افزایش می‌دهند. در بیماری [نمایش پاسخ] بر اثر [نمایش پاسخ] [نمایش پاسخ] (که در [نمایش پاسخ] و جو وجود دارد) یاخته‌های [نمایش پاسخ] تخریب می‌شوند و [نمایش پاسخ] و حتی [نمایش پاسخ] از بین می‌روند. در نتیجه، سطح [نمایش پاسخ] مواد، کاهش [نمایش پاسخ] پیدا می‌کند و [نمایش پاسخ] مواد مغذی مورد نیاز بدن [نمایش پاسخ] نمی‌شوند.

شکل۱۳ـالف) [نمایش پاسخ]، ب) چین‌های [نمایش پاسخ]

مواد گوناگون به روش‌های متفاوتی که در فصل قبل خواندید، از یاخته‌های [نمایش پاسخ] هر [نمایش پاسخ] عبور می‌کنند و به شبکهٔ [نمایش پاسخ] درون پرز و سپس [نمایش پاسخ] وارد می‌شوند. همان‌طور که در شکل ۱۳-الف می‌بینید، در هر پرز، مویرگ [نمایش پاسخ] [نمایش پاسخ] نیز وجود دارد. لنف از [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] دیگر تشکیل شده و در [نمایش پاسخ] لنفی جریان دارد. مولکول‌های حاصل از گوارش [نمایش پاسخ] به مویرگ [نمایش پاسخ] و سپس به [نمایش پاسخ] وارد می‌شوند (در فصل دستگاه گردش مواد در بدن، با ساختار مویرگ [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] بیشتر آشنا می‌شوید). این مولکول‌ها در [نمایش پاسخ] یا بافت [نمایش پاسخ] ذخیره می‌شوند. در [نمایش پاسخ] از این لیپیدها، مولکول‌های [نمایش پاسخ] (ترکیب [نمایش پاسخ] و پروتئین) ساخته می‌شود.
گروهی از لیپوپروتئین‌ها [نمایش پاسخ] زیادی دارند و به آنها لیپوپروتئین [نمایش پاسخ] ([نمایش پاسخ]) می‌گویند. در گروهی دیگر، [نمایش پاسخ] از [نمایش پاسخ] بیشتر است که لیپوپروتئین [نمایش پاسخ] ([نمایش پاسخ]) نام دارند. زیاد بودن لیپوپروتئین [نمایش پاسخ] نسبت به [نمایش پاسخ]، احتمال رسوب [نمایش پاسخ] در دیوارهٔ [نمایش پاسخ] را کاهش می‌دهد. [نمایش پاسخ]، [نمایش پاسخ] و مصرف بیش از حد [نمایش پاسخ]، میزان [نمایش پاسخ] کم‌چگال را افزایش می‌دهد.

رودهٔ بزرگ و دفع

ابتدای رودهٔ بزرگ رودهٔ [نمایش پاسخ] نام دارد. رودهٔ کور به [نمایش پاسخ] ختم می‌شود. ادامهٔ رودهٔ بزرگ از [نمایش پاسخ]، [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ]، تشکیل شده است. رودهٔ بزرگ، [نمایش پاسخ] ندارد و یاخته‌های [نمایش پاسخ] مخاط آن، [نمایش پاسخ] ترشح می‌کنند ولی [نمایش پاسخ] [نمایش پاسخ] ترشح نمی‌کنند. بعد از روده بزرگ، [نمایش پاسخ] قرار دارد. در انتهای [نمایش پاسخ]، بنداره‌های [نمایش پاسخ] (ماهیچهٔ [نمایش پاسخ]) و [نمایش پاسخ] (ماهیچهٔ [نمایش پاسخ]) قرار دارند (شکل ۱۴).
مواد [نمایش پاسخ] نشده و [نمایش پاسخ] نیافته، یاخته‌های [نمایش پاسخ] و باقی‌مانده [نمایش پاسخ]، وارد رودهٔ بزرگ می‌شوند. رودهٔ بزرگ، [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] را جذب می‌کند؛ در نتیجه، مدفوع به شکل [نمایش پاسخ] در می‌آید. حرکات رودهٔ بزرگ، [نمایش پاسخ] انجام می‌شوند. مدفوع به [نمایش پاسخ] وارد و سرانجام دفع به صورت [نمایش پاسخ] انجام می‌شود.

شکل ۱۴- بخش‌های [نمایش پاسخ] لولهٔ گوارش

گردش خون دستگاه گوارش

خونِ بخش‌هایی از دستگاه گوارش به طور [نمایش پاسخ] به [نمایش پاسخ] برنمی‌گردد؛ بلکه از راه [نمایش پاسخ]، ابتدا به [نمایش پاسخ] و سپس از راه [نمایش پاسخ] دیگر به [نمایش پاسخ] می‌رود (شکل ۱۵). پس از [نمایش پاسخ]، میزان جریان خون دستگاه گوارش [نمایش پاسخ] می‌یابد تا نیاز آن برای فعّالیت [نمایش پاسخ] تأمین شود و مواد مغذی [نمایش پاسخ] شده، به [نمایش پاسخ] منتقل شوند. در [نمایش پاسخ]، از مواد جذب شده، [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] ساخته می‌شود و موادی مانند [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] [نمایش پاسخ] نیز در آن ذخیره می‌شوند.

شکل ۱۵- سیاهرگ [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ]

تنظیم فرایندهای گوارشی

دستگاه گوارش یک مرحله خاموشی [نمایش پاسخ] ([نمایش پاسخ] بین [نمایش پاسخ] وعده‌های غذایی) و یک مرحله فعّالیت [نمایش پاسخ] ([نمایش پاسخ] از ورود [نمایش پاسخ]) دارد. این دستگاه باید به [نمایش پاسخ] پاسخ مناسبی بدهد؛ یعنی [نمایش پاسخ] گوارشی به [نمایش پاسخ] و به اندازهٔ [نمایش پاسخ] ترشح و [نمایش پاسخ] لولهٔ گوارش به موقع انجام شوند تا غذا را با [نمایش پاسخ] مخلوط کند و در طول لوله با [نمایش پاسخ] مناسب حرکت دهد. فعّالیت بخش‌های دیگر بدن از جمله [نمایش پاسخ] نیز باید با فعالیت دستگاه [نمایش پاسخ] هماهنگ باشد. فعّالیت دستگاه گوارش را [نمایش پاسخ] بخش‌های دیگر بدن، دستگاه‌های [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] تنظیم می‌کنند.
تنظیم عصبی دستگاه گوارش را [نمایش پاسخ] از دستگاه عصبی به نام دستگاه عصبی [نمایش پاسخ] انجام می‌دهد. فعّالیت این دستگاه، [نمایش پاسخ] است؛ مثلاً وقتی به غذا [نمایش پاسخ] کنیم، [نمایش پاسخ] ترشح می‌شود. با فعّالیت دستگاه عصبی [نمایش پاسخ]، پیام [نمایش پاسخ] به [نمایش پاسخ] بزاقی می‌رسد و [نمایش پاسخ] ترشح می‌شود. دیدن [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] آن نیز باعث [نمایش پاسخ] ترشح بزاق می‌شوند.
انجام فعّالیت‌های گوارشی با فعّالیت‌های بخش‌های دیگر بدن نیز باید [نمایش پاسخ] شود. مثلاً هنگام [نمایش پاسخ] و عبور غذا از [نمایش پاسخ]، مرکز بلع در [نمایش پاسخ]، فعّالیت مرکز [نمایش پاسخ] را که در [نمایش پاسخ] آن قرار دارد، [نمایش پاسخ] می‌کند؛ در نتیجه، [نمایش پاسخ] بسته و [نمایش پاسخ] برای زمانی [نمایش پاسخ]، متوقف می‌شود.
همان‌طور که در [نمایش پاسخ] لولهٔ گوارش دیدیم، در دیوارهٔ این لوله (از [نمایش پاسخ] تا [نمایش پاسخ]) شبکه‌های یاخته‌های [نمایش پاسخ]، وجود دارند (شکل ۱۶). این شبکه‌ها که شبکه‌های [نمایش پاسخ] نامیده می‌شوند، [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] را در لولهٔ گوارش، تنظیم می‌کنند. شبکه‌های عصبی [نمایش پاسخ] می‌توانند [نمایش پاسخ] از دستگاه عصبی [نمایش پاسخ]، فعّالیت کنند. اما دستگاه عصبی [نمایش پاسخ] با آنها ارتباط دارد و بر [نمایش پاسخ] آنها تأثیر می‌گذارد.
در بخش‌های مختلف [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ]، یاخته‌هایی وجود دارند که [نمایش پاسخ] می‌سازند. این هورمون‌ها به [نمایش پاسخ] می‌ریزند و همراه با دستگاه [نمایش پاسخ]، فعّالیت‌های دستگاه گوارش را تنظیم می‌کنند. [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] از این هورمون‌ها هستند. سکرتین، از [نمایش پاسخ] به [نمایش پاسخ] ترشح می‌شود و با اثر بر [نمایش پاسخ] موجب می‌شود ترشح [نمایش پاسخ] افزایش یابد. گاسترین از [نمایش پاسخ] ترشح و باعث افزایش ترشح [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] می‌شود.

شکل ۱۶- شبکه‌های یاخته‌های [نمایش پاسخ] لولۀ گوارش در [نمایش پاسخ] و لایۀ [نمایش پاسخ]

وزن مناسب

از دلایل چاقی در جوامع امروزی، استفاده از غذاهای پر [نمایش پاسخ] (غذاهای [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ])، عوامل [نمایش پاسخ] مانند غذا خوردن برای رهایی از [نمایش پاسخ] و شیوه زندگی [نمایش پاسخ] است. البته چاقی در [نمایش پاسخ] از افراد به [نمایش پاسخ] مربوط است. چاقی، [نمایش پاسخ] فرد را به خطر می‌اندازد و احتمال ابتلا به بیماری‌هایی مانند [نمایش پاسخ]، [نمایش پاسخ] از [نمایش پاسخ]، تنگ شدن [نمایش پاسخ]، [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] را افزایش می‌دهد.
از سوی دیگر، افرادی که [نمایش پاسخ] از نیاز غذا می‌خورند و در نتیجه، [نمایش پاسخ] می‌شوند به علت کاهش دریافت مواد [نمایش پاسخ] دچار مشکلاتی مانند [نمایش پاسخ] و کاهش [نمایش پاسخ] می‌شوند. [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] در تمایل افراد به کاهش وزن بیش از حد نقش دارد.
برای تعیین [نمایش پاسخ] مناسب، از شاخص [نمایش پاسخ] استفاده می‌کنند. این شاخص از رابطهٔ زیر محاسبه می‌شود:

نمایش پاسخ

شاخص تودهٔ بدنی کمتر از [نمایش پاسخ]، نشان دهنده [نمایش پاسخ] و بیشتر از [نمایش پاسخ] به معنی [نمایش پاسخ] است. اگر این شاخص بین [نمایش پاسخ] تا [نمایش پاسخ] باشد، نشان دهندهٔ [نمایش پاسخ] و بین [نمایش پاسخ] تا [نمایش پاسخ] به معنی داشتن [نمایش پاسخ] است.
تعیین [نمایش پاسخ] مناسب بر اساس شاخص [نمایش پاسخ] برای افراد بیشتر از [نمایش پاسخ] سال است. از آنجا که افراد کمتر از [نمایش پاسخ] سال در سن [نمایش پاسخ] قرار دارند، برای بررسی مناسب بودن [نمایش پاسخ] این افراد، شاخص تودهٔ بدنی آنها را با افراد [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ]، مقایسه می‌کنند. البته وزن هر فرد به [نمایش پاسخ]، مقدار [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] بدن او بستگی دارد. بنابراین فقط افراد [نمایش پاسخ] می‌توانند دربارهٔ مناسب بودن [نمایش پاسخ] فرد، قضاوت کنند.