نوروفارماکولوژی (Neuropharmacology) شاخهای تخصصی و میانرشتهای از علوم اعصاب و داروشناسی است که تأثیر داروها و ترکیبات فعال زیستی بر دستگاه عصبی را بررسی میکند؛ از برهمکنش مولکولهای دارویی با گیرندهها، ناقلهای عصبی و کانالهای یونی تا تغییرات پیامرسانی سلولی و شبکههای عصبی که در شکلگیری رفتار، شناخت، هیجان، یادگیری و حافظه نقش دارند. درک عمیق این دانش، مستلزم فراتر رفتن از شناخت نام داروها و آثار شناختهشده آنها و رسیدن به فهمی سازوکارمحور از رابطه میان ساختار مولکولی، عملکرد عصبی و پاسخ دارویی است؛ فهمی که در آن، هر اثر فارماکولوژیک دریچهای به سوی شناخت دقیقتر عملکرد مغز میگشاید.
مجموعه پیش رو، شامل سوالات نوروفارماکولوژی آزمون دکتری تخصصی علوم اعصاب وزارت بهداشت در سال ۱۳۹۸، همراه با پاسخ کلیدی است؛ مجموعهای که فرصتی برای ارزیابی دانش، مرور مفاهیم بنیادین، سنجش توانایی تحلیل پرسشها و شناسایی نقاط ضعف علمی فراهم میکند. پیشنهاد میشود پیش از مراجعه به کلید پاسخ، هر سؤال را با تکیه بر دانش خود و از طریق تحلیل صورت سؤال و ارزیابی گزینهها پاسخ دهید. سپس با تطبیق پاسخهای خود با کلید، ضمن ارزیابی میزان تسلط بر مباحث، موضوعاتی را که به مرور یا مطالعه عمیقتر نیاز دارند، مشخص کنید.
در آیندهنگاران مغز، نوروفارماکولوژی را صرفاً مجموعهای از اطلاعات درباره داروها نمیدانیم؛ بلکه آن را مسیری برای پیوند دادن دانش مولکولی به عملکرد دستگاه عصبی و درک علمیتر سازوکارهای مغز میبینیم. باور ما این است که یادگیری عمیق، از عبور شتابزده از پرسشها حاصل نمیشود؛ بلکه در مواجهه دقیق با مفاهیم، تحلیل روابط علت و معلولی و بازنگری نقادانه در دانستهها شکل میگیرد. از این منظر، هر سؤال فرصتی برای اندیشیدن، هر پاسخ گامی برای استوارتر کردن بنیان دانش و هر بازنگری زمینهای برای دستیابی به فهمی دقیقتر از دستگاه عصبی است.
رسالت آیندهنگاران مغز، فراهم آوردن بستری علمی برای دسترسی روشن، دقیق و مسئولانه به دانش معتبر علوم اعصاب است؛ بستری که در آن، آمادگی برای آزمون با تعمیق یادگیری همراه میشود و مطالعه منابع و پرسشهای تخصصی، فراتر از کسب نتیجهای مقطعی، به پرورش تفکر علمی و گسترش افقهای شناختی میانجامد. هدف، تنها یافتن پاسخ صحیح نیست؛ بلکه فهم این است که چرا یک پاسخ صحیح است، چه سازوکاری آن را توضیح میدهد و چگونه میتوان آن دانش را در چارچوب گستردهتر علوم اعصاب به کار گرفت.
آیندهنگاران مغز
ما مغز را میشناسیم تا آینده را بسازیم.
پنل هوشمند آزمون | آیندهنگاران مغز
عملکرد و پیشرفت شما در آزمون
۰پاسخ صحیح
۰پاسخ نادرست
۰باقیمانده
با فشردن دکمه شروع آزمون، زمانسنج ۱۰ دقیقهای فعال میشود. پس از پایان زمان نیز میتوانید به پاسخگویی ادامه دهید. وضعیت پاسخها و میزان پیشرفت شما بهصورت خودکار بهروزرسانی میشود.
فهرست سؤالات آزمون
10:00
زمان باقیمانده10:00
۰پاسخ صحیح
۰پاسخ نادرست
۰سؤالات باقیمانده
پرسش ۱- دوزهای بالای داروهای بیهوشی استنشاقی میتوانند در افراد با head injury موجب افزایش فشار داخل جمجمهای شوند. به منظور کاهش بروز این مشکل چه اقدامی قبل از تجویز داروهای بیهوشی استنشاقی میتوان برای این بیماران انجام داد؟
الف) تحریک سیستم سمپاتیک
ب) Hyperventilation
ج) Hypoventilation
د) افزایش فشار نسبی دی اکسید کربن در خون شریانی
پرسش ۲- تیزانیدین به عنوان شل کننده عضلانی با کدام مکانیسم عمل میکند؟
الف) آگونیست رسپتور GABA-B
ب) آنتاگونیست رسپتور Ryanodine
ج) آگونیست رسپتور α2
د) آگونیست رسپتور نیکوتینی استیل کولین
پرسش ۳- شایعترین عارضه نورولوژیک ناشی از مصرف طولانی مدت الكل کدام مورد میباشد؟
الف) Delirium tremens
ب) Wernicke-Korsakoff syndrome
ج) Peripheral nerve injury
د) Toxic psychosis
پرسش ۴- داروی Ramelteon با کدامیک از مکانیسمهای زیر به عنوان خواب آور عمل میکند؟
الف) آگونیست رسپتور ملاتونین
ب) آنتاگونیست رسپتور Orexin
ج) آگونیست رسپتور GABA-A
د) آنتاگونیست رسپتور AMPA
پرسش ۵- در ترک اعتیاد به نیکوتین از کدامیک از داروهای زیر استفاده میشود؟
الف) Dronabinol
ب) Acamprosate
ج) Buprenorphine
د) Vareniclines
پرسش ۶- مکانیسم اصلی LSD در ایجاد هالوسیناسیون کدام مورد میباشد؟
الف) تحریک آزادی سازی دوپامینی
ب) تحریک رسپتور 5- HT2A
ج) تخریب رسپتور GABA-B
د) کاهش آزادسازی گلوتامات
پرسش ۷- از نالتروکسان به صورت خوراکی در موارد زیر استفاده میشود، بجز:
الف) درمان یبوست ناشی از مصرف اوپیوئیدها
ب) درمان نگهدارنده در ترک اعتیاد به اوپیوئیدها
ج) کاهش ولع (Craving) الكل در افراد الکلی
د) تسهيل در ترک سیگار کشیدن
پرسش ۸- دلیل ایجاد خستگی و اختلال خواب در مصرف اوپیوئیدها کدام مورد میباشد؟
الف) کاهش مدت REM
ب) کاهش درصد مرحله ۳ و ۴ خواب
ج) افزایش درصد مرحله ۲ خواب
د) افزایش مدت REM
پرسش ۹- مصرف طولانی مدت اوپیوئیدها میتواند باعث ایجاد Hyperalgesia شود. نوروترانسمیترهای زیر در این پروسه میتوانند دخیل باشند، بجز:
الف) GABA
ب) Glutamate
ج) Bradykinin
د) Dynorphin
پرسش ۱۰- دلیل اینکه مصرف فلوکستین بایستی ۴ تا ۵ هفته قبل از شروع مصرف ترانیل سیپرومین قطع شود، کدام مورد است؟
الف) جلوگیری از بروز بحرانهای فشار خون
ب) جلوگیری از بروز سندرم سروتونین
ج) جلوگیری از بروز تشنج
د) جلوگیری از بروز آریتمی قلبی
پرسش ۱۱- کدامیک از داروهای ضد افسردگی در Category D از نظر مصرف در دوران حاملگی قرار میگیرد؟
الف) Fluoxetine
ب) Imipramine
ج) Paroxetine
د) Doxepine
پرسش ۱۲- موارد زیر از مزایای استفاده از داروهای ضد افسردگی در درمان اختلالات اضطراب در مقایسه با بنزودیازپینها میباشد، بجز:
الف) عدم ریسک وابستگی روانی
ب) عدم ریسک بروز تحمل
ج) اثر بخشی بهتر در درمانهای طولانی مدت اضطراب
د) داشتن اثر فوری
پرسش ۱۳- در مصرف کدامیک از داروهای مهارکننده مونوآمینواکسیداز (MAOIs)، تداخل دارو با غذاهای حاوی تیرامین اتفاق نمیافتد؟
الف) Phenelzine
ب) Tranylcypromine
ج) Moclobemide
د) Selegiline
پرسش ۱۴- موارد زیر از کاربردهای درمانی لیتیوم میباشد، بجز:
الف) Leukopenia
ب) Neuropathic pain
ج) Schizo affective disorder
د) Recurrent depression
پرسش ۱۵- کدامیک از داروهای زیر در افرادی که مشکل به خواب رفتن دارند داروی انتخاب میباشد؟
الف) الپرازولام
ب) زولپیدم
ج) دیازپام
د) دیفن هیدرامین
پرسش ۱۶- در یک مادر حامله که در سه ماهه اول حاملگی والپروات مصرف کرده است، کدام اثر بر روی جنین محتمل است؟
الف) Cleft Lip
ب) Cleft Palate
ج) Spina Bifida
د) Hydrocephaly
پرسش ۱۷- در بیماری که برای کنترل صرع داروی کاربامازپین استفاده میکند، در صورتی که والپروئیک اسید به رژیم دارویی او اضافه شود، کدام اقدام بایستی انجام گردد؟
الف) دوز کاربامازپین بایستی کاهش یابد.
ب) دوز والپروئیک اسید بایستی افزایش یابد.
ج) دوز کاربامازپین بایستی افزایش یابد.
د) نیازی به تغییر دوز کاربامازپین نمیباشد.
پرسش ۱۸- مصرف سوکسینیل کولین در بیماران دچار سوختگی میتواند به کدامیک از حالات زیر منجر شود؟
الف) اختلال شدید عملکرد کبدی
ب) اختلال شدید عملکرد کلیوی
ج) ایست تنفسی
د) ایست قلبی
پرسش ۱۹- کدامیک از عوارض زیر از عوارض سیستمیک داروهای بی حس کننده موضعی نمیباشد؟
الف) Neutral injury
ب) Seizure
ج) Visual disturbances
د) Nystagmus
پرسش ۲۰- در درمان essential tremor کدامیک از داروهای زیر مؤثر میباشد؟
الف) Clonidine
ب) Guanfacine
ج) Primidone
د) Gabapentin
پرسش ۲۱- درمان ارجح برای سندرم پای بی قرار (restless leg syndrome) کدام مورد میباشد؟
الف) Oxycodone
ب) Pramipexole
ج) Clonazepam
د) Aripiprazole
پرسش ۲۲- در درمان علائم منفی اسکیزوفرنی کدامیک از داروهای ضد سایکوز زیر اثر بهتری دارد؟
الف) کلرپرومازین
ب) ریسپریدون
ج) هالوپریدول
د) پرفنازین
پرسش ۲۳- در صورت بروز عارضه tardive dyskinesia بدلیل مصرف داروهای ضد سایکوز تیپیکال اقدامات زیر میتواند انجام گیرد، بجز:
الف) تغيير دارو به کلوزاپین
ب) کاهش دوز داروی مصرفی
ج) قطع داروی مصرفی
د) تجویز دیفن هیدرامین
پرسش ۲۴- خصوصیاتی که کتامین را به عنوان یک داروی کمکی مناسب برای بیهوشی قرار میدهد. شامل موارد زیر میباشد، بجز:
الف) داشتن اثر ضد دردی قابل توجه
ب) داشتن اثر برونکودایلاتوری
ج) اثر کاهش دهنده جریان خون مغزی
د) اثر تضعیف تنفسی حداقل
پرسش ۲۵- کدامیک از داروهای زیر در درمان لوچی چشم (Strabismus) استفاده میشود؟
الف) Atropine
ب) Phenylephrine
ج) Vitamin A
د) Ranibizumab
عملکرد و پیشرفت شما در آزمون
۰پاسخ صحیح
۰پاسخ نادرست
۰باقیمانده
مسیر یادگیری را ادامه دهید
از سنجش دانش تا یادگیری عمیقتر
برای تثبیت آموختهها، بررسی پاسخهای تشریحی و دسترسی به سوالات کتابها و مباحث دیگر، میتوانید از مسیرهای زیر استفاده کنید.
گامی فراتر از پاسخ صحیح؛ درک عمیق مفاهیم
اگر میخواهید علاوه بر شناسایی گزینه صحیح، با تحلیل علمی سوالات، مبانی مفهومی پاسخها و دلایل رد یا تأیید گزینهها آشنا شوید، پاسخهای تشریحی این مجموعه را مطالعه کنید. تحلیل تشریحی پرسشها فرصتی فراهم میکند تا مفاهیم را عمیقتر درک کنید، ارتباط میان مباحث را بهتر بشناسید و برای مواجهه با پرسشهای مفهومی آزمون آمادگی بیشتری به دست آورید.
برای شناخت بهتر روند سوالات آزمون دکتری علوم اعصاب، به یک دوره بسنده نکنید. مرور سوالات سالهای مختلف به شما کمک میکند دانستههای خود را بازبینی کنید، بر مفاهیم بنیادین تسلط بیشتری بیابید و آمادگی خود را در مواجهه با شیوههای گوناگون طرح سؤال بسنجید.
شناخت مغز به تسلط بر یک مبحث محدود نمیشود. برای تکمیل آمادگی خود در آزمون دکتری تخصصی علوم اعصاب وزارت بهداشت، سایر حوزههای اصلی این رشته را نیز مرور کنید و دانش خود را در پیوند میان ساختار، عملکرد، مبانی زیستی و اثرات داروها بر دستگاه عصبی گسترش دهید.
نه اولین، اما در تلاش برای بهترین بودن؛ نه پیشرو در آغاز، اما ممتاز در پایان.
----
ما شاید آغازگر راه نباشیم، اما با ایمان به شایستگی و تعالی، قدم برمیداریم تا در قلهی ممتاز بودن بایستیم.