نوروفارماکولوژی (Neuropharmacology) شاخهای تخصصی و میانرشتهای از علوم اعصاب و داروشناسی است که تأثیر داروها و ترکیبات فعال زیستی بر دستگاه عصبی را بررسی میکند؛ از برهمکنش مولکولهای دارویی با گیرندهها، ناقلهای عصبی و کانالهای یونی تا تغییرات پیامرسانی سلولی و شبکههای عصبی که در شکلگیری رفتار، شناخت، هیجان، یادگیری و حافظه نقش دارند. درک عمیق این دانش، مستلزم فراتر رفتن از شناخت نام داروها و آثار شناختهشده آنها و رسیدن به فهمی سازوکارمحور از رابطه میان ساختار مولکولی، عملکرد عصبی و پاسخ دارویی است؛ فهمی که در آن، هر اثر فارماکولوژیک دریچهای به سوی شناخت دقیقتر عملکرد مغز میگشاید.
مجموعه پیش رو، شامل سوالات نوروفارماکولوژی آزمون دکتری تخصصی علوم اعصاب وزارت بهداشت در سال ۱۳۹۶، همراه با پاسخ کلیدی است؛ مجموعهای که فرصتی برای ارزیابی دانش، مرور مفاهیم بنیادین، سنجش توانایی تحلیل پرسشها و شناسایی نقاط ضعف علمی فراهم میکند. پیشنهاد میشود پیش از مراجعه به کلید پاسخ، هر سؤال را با تکیه بر دانش خود و از طریق تحلیل صورت سؤال و ارزیابی گزینهها پاسخ دهید. سپس با تطبیق پاسخهای خود با کلید، ضمن ارزیابی میزان تسلط بر مباحث، موضوعاتی را که به مرور یا مطالعه عمیقتر نیاز دارند، مشخص کنید.
در آیندهنگاران مغز، نوروفارماکولوژی را صرفاً مجموعهای از اطلاعات درباره داروها نمیدانیم؛ بلکه آن را مسیری برای پیوند دادن دانش مولکولی به عملکرد دستگاه عصبی و درک علمیتر سازوکارهای مغز میبینیم. باور ما این است که یادگیری عمیق، از عبور شتابزده از پرسشها حاصل نمیشود؛ بلکه در مواجهه دقیق با مفاهیم، تحلیل روابط علت و معلولی و بازنگری نقادانه در دانستهها شکل میگیرد. از این منظر، هر سؤال فرصتی برای اندیشیدن، هر پاسخ گامی برای استوارتر کردن بنیان دانش و هر بازنگری زمینهای برای دستیابی به فهمی دقیقتر از دستگاه عصبی است.
رسالت آیندهنگاران مغز، فراهم آوردن بستری علمی برای دسترسی روشن، دقیق و مسئولانه به دانش معتبر علوم اعصاب است؛ بستری که در آن، آمادگی برای آزمون با تعمیق یادگیری همراه میشود و مطالعه منابع و پرسشهای تخصصی، فراتر از کسب نتیجهای مقطعی، به پرورش تفکر علمی و گسترش افقهای شناختی میانجامد. هدف، تنها یافتن پاسخ صحیح نیست؛ بلکه فهم این است که چرا یک پاسخ صحیح است، چه سازوکاری آن را توضیح میدهد و چگونه میتوان آن دانش را در چارچوب گستردهتر علوم اعصاب به کار گرفت.
آیندهنگاران مغز
ما مغز را میشناسیم تا آینده را بسازیم.
پنل هوشمند آزمون | آیندهنگاران مغز
عملکرد و پیشرفت شما در آزمون
۰پاسخ صحیح
۰پاسخ نادرست
۰باقیمانده
با فشردن دکمه شروع آزمون، زمانسنج ۱۰ دقیقهای فعال میشود. پس از پایان زمان نیز میتوانید به پاسخگویی ادامه دهید. وضعیت پاسخها و میزان پیشرفت شما بهصورت خودکار بهروزرسانی میشود.
فهرست سؤالات آزمون
10:00
زمان باقیمانده10:00
۰پاسخ صحیح
۰پاسخ نادرست
۰سؤالات باقیمانده
پرسش ۱- در بیماران اسکیزوفرنی که اقدام به خودکشی نمودهاند، کدام داروی ضد سایکوز زیر میتواند ریسک خودکشی را کاهش دهد؟
الف) Clozapine
ب) Olanzapine
ج) Risperidone
د) Quetiapine
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۲- اثر پنیری (cheese effect) در مصرف کدامیک از داروهای زیر اتفاق میافتد؟
الف) Tranylcypromine
ب) Imipramine
ج) Fluoxetine
د) Doxepin
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۳- از داروهای مهار کننده باز جذب انتخابی سروتونین (SSRIs) در درمان موارد زیر استفاده میشود، بجز:
الف) افسردگی
ب) اختلالات اضطراب
ج) دردهای نوروپاتیک
د) Eating disorder
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۴- از والپروئیک اسید (Valproic acid) در بیماری روانی دو قطبی (bipolar) به چه منظور استفاده میشود؟
الف) کاهش فرکانس سیکلهای مجدد افسردگی
ب) درمان پیشگیری کننده مانیا
ج) درمان فاز افسردگی بیماران دو قطبی
د) درمان مانیای حاد
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۵- علت مرگ در مصرف دوزهای بالای داروهای ضد افسردگی سه حلقهای چیست؟
الف) ایست تنفسی
ب) آریتمی
ج) افزایش شدید فشار خون
د) خونریزی مغزی
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۶- کدامیک از عوارض پرامی پکسول (Pramipexole) نمیباشد؟
الف) بیخوابی
ب) تهوع
ج) هیپوتانسیون وضعیتی
د) dyskinesia
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۷- مصارف کلینیکی بنزودیازپینها شامل موارد زیر میباشد، بجز:
الف) جلوگیری از بروز سندرم ترک الکل
ب) ایجاد آرام بخشی و فراموشی قبل از جراحی
ج) درمان صرع و حالتهای تشنجی
د) درمان آپنه خواب
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۸- کدامیک از عوارض جانبی اوپیوئیدها نمیباشد؟
الف) هیپرتانسیون
ب) کولیک صفراوی
ج) Truncal rigidity
د) Pruritus
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۹- کدام دارو به عنوان پارشال آگونیست گیرنده نیکوتینی استیل کولین در ترک سیگار مورد استفاده قرار میگیرد؟
الف) Rimonabant
ب) Varenicline
ج) Acamprosate
د) Buprenorphine
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۱۰- فردی توسط دوستانش به بخش اتفاقات بیمارستان آورده شده است. بیمار پس از مصرف یک دارو دچار آشفتگی و هذیان گویی شده است. پوست وی گرم و عرق کرده و مردمک چشمش گشاد شده است. سایر علائم بیمار شامل افزایش شدید فشار خون، تاکی کاردیا، افزایش توان عضلات و نیستاگموس عمودی و افقی میباشد. این علائم به احتمال زیاد در نتیجه مسمومیت ناشی از مصرف کدام دارو میباشد؟
الف) Phencyclidine
ب) Methamphetamine
ج) Hashish
د) LSD
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۱۱- شایعترین عارضه داروهای ضد سایکوز اتیپیکال مانند کلوزاپین، کدام مورد میباشد؟
الف) خشکی دهان و یبوست
ب) سندرم پارکینسون
ج) افزایش وزن و چربی خون
د) بی قراری غیرقابل کنترل
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۱۲- کدامیک از موارد زیر از مزایای زولپیدم نسبت به بنزودیازپینهای قدیمی نمیباشد؟
الف) عارضه فراموشی کمتر
ب) تأثیر کمتر بر روی الگوی خواب
ج) اختلال حرکتی روانی کمتر
د) اثربخشی بیشتر در اختلال خواب
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۱۳- شایعترین عارضه وابسته به دوز در مصرف کاربامازپین کدام مورد میباشد؟
الف) عوارض گوارشی
ب) آگرانولوسیتوزیس
ج) هیپوناترمیا
د) دوبینی و آتاکسی
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۱۴- کدامیک از موارد زیر از خصوصیات داروهای بیحس کننده موضعی نمیباشد؟
الف) بلوک کانالهای سدیم وابسته به ولتاژ
ب) ترجیحاً اتصال به کانالهای در حال استراحت
ج) آهسته کردن هدایت ایمپالس آکسونی
د) افزایش دوره تحریک ناپذیری غشاء
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۱۵- علت اینکه از Desflurane برای القا بیهوشی به ندرت استفاده میشود، کدام مورد میباشد؟
الف) پایین بودن blood: gas partition coefficient
ب) تحریک ریوی و ایجاد برونکواسپاسم
ج) افزایش فشار خون
د) سمیت کبدی
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۱۶- کدامیک از داروهای زیر داروی انتخابی برای trigeminal neuralgia میباشد؟
الف) توپیرامات (topirammate)
ب) گاباپنتین (gabapentin)
ج) کاربامازپین (Carbamazepine)
د) لاموترژین (Lamotrigine)
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۱۷- باکلوفن با چه مکانیسمی دارای اثر ضد اسپاسم میباشد؟
الف) آگونیست رسپتور GABA-B
ب) تسهیل اثر گابا
ج) مهار کانال رسپتور رایانورین (RYR)
د) آگونیست رسپتور گلیسین
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۱۸- کدامیک از مکانیسمهای زیر در اثر ضد تشنج گاباپنتین (gabapentin) دخیل نمیباشد؟
الف) تعدیل آزادسازی سیناپسی یا غیرسیناپسی گابا
ب) کاهش آزادسازی سیناپسی گلوتامات
ج) تحریک مستقیم گیرنده گابا
د) کاهش ورود یون کلسیم از کانالهای کلسیم N- type پیش سیناپسی
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۱۹- در قطع ناگهانی داروهای ضد تشنج، سندرم ترک به صورت افزایش فرکانس و شدت تشنج ظاهر میشود. قطع کدامیک از داروهای زیر در بیماری که با آن درمان میشود، آسانتر انجام میشود؟
الف) کلونازپام
ب) اتوسوکساماید
ج) فنوباریتال
د) فنی توئین
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۲۰- مصرف کدامیک از داروهای زیر با بروز رویاهای واضح (Vivid dreams) و هالوسیناسیون در طی دوره برگشت از بیهوشی همراه است؟
الف) فنتانیل
ب) تیوپنتال
ج) میدازولام
د) کتامین
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۲۱- استفاده از پروپوفول (Propofol) در بسیاری از پروتکلهای بیهوشی از جمله day surgery به دلایل زیر میباشد، بجز:
الف) بازگشت سریع از بیهوشی
ب) داشتن اثر ضد تهوع
ج) عدم ایجاد هیپوتانسیون
د) القا سریع بیهوش
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۲۲- داروی Levetriacetam با کدامیک از مکانیسمهای زیر به عنوان ضد تشنج عمل میکند؟
الف) مهار کانالهای سدیم وابسته به ولتاژ
ب) مهار کانالهای کلسیم N-Type
ج) مهار کانالهای کلسیم T-Type
د) افزایش هدایت کانالهای پتاسیم
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۲۳- مهمترین مشکل تجویز داخل وریدی دوزهای بالای لیدوکائین کدامیک از موارد زیر میباشد؟
الف) برونکواسپاسم
ب) مت هموگلوبینمی
ج) تشنج
د) آسیب کبدی
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۲۴- تجویز فلومازنیل در فردی که بنزودیازپین به همراه داروهای ضد افسردگی سه حلقهای مصرف میکند، میتواند باعث کدامیک از حالات زیر شود؟
الف) افت شدید فشار خون
ب) ایجاد تشنج
ج) ایست تنفسی
د) افزایش شدید فشار خون
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۲۵- شایعترین شکایت بیمارانی که دوزهای بالای سوکسینیل کولین دریافت میکنند، بروز دردهای عضلانی بعد از جراحی میباشد. برای کاهش دردهای بعد از جراحی ایجاد شده با سوکسینیل کولین کدام دارو در اتاق عمل میتواند تجویز شود؟
الف) دیازپام
ب) دانترولن
ج) باکلوفن
د) آتراکوریم
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۲۶- در مقایسه با لوودوپا، کدامیک از عوارض زیر در مصرف آگونیستهای رسپتورهای دوپامین شایعتر و شدیدتر اتفاق می افتد؟
الف) Dyskinesia
ب) بی اشتهایی و تهوع
ج) هیپوتانسیون وضعیتی
د) هالوسیناسیون
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۲۷- داروی انتخابی برای درمان infantil spasms کدام میباشد؟
الف) Tiagabine
ب) Pregabalin
ج) Vigabatrin
د) Felbamate
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۲۸- برای کنترل سندرم ترک در یک فرد وابسته فیزیکی به اتانول، اقدامات زیر انجام میشود، بجز:
الف) تجویز خوراکی بنزودیازپینها
ب) تجویز تزریقی تیامین
ج) تجویز تزریقی Fomepizole
د) اصلاح عدم تعادل الکترولیت
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۲۹- داروی Suvorexant با کدامیک از مکانیسمهای زیر به عنوان خوابآور عمل میکند؟
الف) آگونیست رسپتور ملاتونین
ب) آنتاگونیست رسپتور Orexin
ج) آگونیست رسپتور GABA-A
د) آنتاگونیست رسپتور AMPA
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۳۰- کدامیک از داروهای زیر برای کنترل essential tremor مناسبتر است؟
الف) پروپرانولول
ب) هالوپریدول
ج) پنی سیلامین
د) پرفنازین
پاسخ صحیح: گزینه الف
عملکرد و پیشرفت شما در آزمون
۰پاسخ صحیح
۰پاسخ نادرست
۰باقیمانده
مسیر یادگیری را ادامه دهید
از سنجش دانش تا یادگیری عمیقتر
برای تثبیت آموختهها، بررسی پاسخهای تشریحی و دسترسی به سوالات کتابها و مباحث دیگر، میتوانید از مسیرهای زیر استفاده کنید.
گامی فراتر از پاسخ صحیح؛ درک عمیق مفاهیم
اگر میخواهید علاوه بر شناسایی گزینه صحیح، با تحلیل علمی سوالات، مبانی مفهومی پاسخها و دلایل رد یا تأیید گزینهها آشنا شوید، پاسخهای تشریحی این مجموعه را مطالعه کنید. تحلیل تشریحی پرسشها فرصتی فراهم میکند تا مفاهیم را عمیقتر درک کنید، ارتباط میان مباحث را بهتر بشناسید و برای مواجهه با پرسشهای مفهومی آزمون آمادگی بیشتری به دست آورید.
برای شناخت بهتر روند سوالات آزمون دکتری علوم اعصاب، به یک دوره بسنده نکنید. مرور سوالات سالهای مختلف به شما کمک میکند دانستههای خود را بازبینی کنید، بر مفاهیم بنیادین تسلط بیشتری بیابید و آمادگی خود را در مواجهه با شیوههای گوناگون طرح سؤال بسنجید.
شناخت مغز به تسلط بر یک مبحث محدود نمیشود. برای تکمیل آمادگی خود در آزمون دکتری تخصصی علوم اعصاب وزارت بهداشت، سایر حوزههای اصلی این رشته را نیز مرور کنید و دانش خود را در پیوند میان ساختار، عملکرد، مبانی زیستی و اثرات داروها بر دستگاه عصبی گسترش دهید.
نه اولین، اما در تلاش برای بهترین بودن؛ نه پیشرو در آغاز، اما ممتاز در پایان.
----
ما شاید آغازگر راه نباشیم، اما با ایمان به شایستگی و تعالی، قدم برمیداریم تا در قلهی ممتاز بودن بایستیم.