نوروفارماکولوژی (Neuropharmacology) شاخهای تخصصی و میانرشتهای از علوم اعصاب و داروشناسی است که تأثیر داروها و ترکیبات فعال زیستی بر دستگاه عصبی را بررسی میکند؛ از برهمکنش مولکولهای دارویی با گیرندهها، ناقلهای عصبی و کانالهای یونی تا تغییرات پیامرسانی سلولی و شبکههای عصبی که در شکلگیری رفتار، شناخت، هیجان، یادگیری و حافظه نقش دارند. درک عمیق این دانش، مستلزم فراتر رفتن از شناخت نام داروها و آثار شناختهشده آنها و رسیدن به فهمی سازوکارمحور از رابطه میان ساختار مولکولی، عملکرد عصبی و پاسخ دارویی است؛ فهمی که در آن، هر اثر فارماکولوژیک دریچهای به سوی شناخت دقیقتر عملکرد مغز میگشاید.
مجموعه پیش رو، شامل سوالات نوروفارماکولوژی آزمون دکتری تخصصی علوم اعصاب وزارت بهداشت در سال ۱۳۹۴، همراه با پاسخ کلیدی است؛ مجموعهای که فرصتی برای ارزیابی دانش، مرور مفاهیم بنیادین، سنجش توانایی تحلیل پرسشها و شناسایی نقاط ضعف علمی فراهم میکند. پیشنهاد میشود پیش از مراجعه به کلید پاسخ، هر سؤال را با تکیه بر دانش خود و از طریق تحلیل صورت سؤال و ارزیابی گزینهها پاسخ دهید. سپس با تطبیق پاسخهای خود با کلید، ضمن ارزیابی میزان تسلط بر مباحث، موضوعاتی را که به مرور یا مطالعه عمیقتر نیاز دارند، مشخص کنید.
در آیندهنگاران مغز، نوروفارماکولوژی را صرفاً مجموعهای از اطلاعات درباره داروها نمیدانیم؛ بلکه آن را مسیری برای پیوند دادن دانش مولکولی به عملکرد دستگاه عصبی و درک علمیتر سازوکارهای مغز میبینیم. باور ما این است که یادگیری عمیق، از عبور شتابزده از پرسشها حاصل نمیشود؛ بلکه در مواجهه دقیق با مفاهیم، تحلیل روابط علت و معلولی و بازنگری نقادانه در دانستهها شکل میگیرد. از این منظر، هر سؤال فرصتی برای اندیشیدن، هر پاسخ گامی برای استوارتر کردن بنیان دانش و هر بازنگری زمینهای برای دستیابی به فهمی دقیقتر از دستگاه عصبی است.
رسالت آیندهنگاران مغز، فراهم آوردن بستری علمی برای دسترسی روشن، دقیق و مسئولانه به دانش معتبر علوم اعصاب است؛ بستری که در آن، آمادگی برای آزمون با تعمیق یادگیری همراه میشود و مطالعه منابع و پرسشهای تخصصی، فراتر از کسب نتیجهای مقطعی، به پرورش تفکر علمی و گسترش افقهای شناختی میانجامد. هدف، تنها یافتن پاسخ صحیح نیست؛ بلکه فهم این است که چرا یک پاسخ صحیح است، چه سازوکاری آن را توضیح میدهد و چگونه میتوان آن دانش را در چارچوب گستردهتر علوم اعصاب به کار گرفت.
آیندهنگاران مغز
ما مغز را میشناسیم تا آینده را بسازیم.
پنل هوشمند آزمون | آیندهنگاران مغز
عملکرد و پیشرفت شما در آزمون
۰پاسخ صحیح
۰پاسخ نادرست
۰باقیمانده
با فشردن دکمه شروع آزمون، زمانسنج ۱۰ دقیقهای فعال میشود. پس از پایان زمان نیز میتوانید به پاسخگویی ادامه دهید. وضعیت پاسخها و میزان پیشرفت شما بهصورت خودکار بهروزرسانی میشود.
فهرست سؤالات آزمون
10:00
زمان باقیمانده10:00
۰پاسخ صحیح
۰پاسخ نادرست
۰سؤالات باقیمانده
پرسش ۱- کدام یک از داروهای آنتیسایکوتیک زیر قدرت (Potency) کمتری دارد؟
الف) کلرپرومازین (chlorpromazine)
ب) پرفنازین (Perphonazine)
ج) تیوتیکسن (Thiothixene)
د) تری فلوپرازین (Trifluperazine)
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۲- کدام یک از داروهای زیر در فرد مبتلا به COPD باید با احتیاط تجویز شود؟
الف) فلوکستین (Fluxetine)
ب) ليتيم (Lithium)
ج) بوپروپیون (Bupropion)
د) کلرودیازپوکساید (Chlordiazepoxide)
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۳- کدام یک از بنزودیازپینهای زیر متابولیت فعال ندارد؟
الف) دیازپام (Diazepam)
ب) فلورازپام (Flurazepam)
ج) لورازپام (Lorazepam)
د) آلپرازولام (Alprazolam)
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۴- خانم ۴۰ سالهای با علایم دلشوره، نگرانی از وقوع اتفاقهای ناگوار و بیخوابی که از سال ها قبل به طور پیوسته داشته است مراجعه کرده است. کدام یک از داروهای زیر انتخاب مناسبتری است؟
الف) تری فلوپرازین (Trifluperazine)
ب) بوسپیرون (Buspirone)
ج) والپروات (Valproate)
د) بوپروپیون (Bupropion)
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۵- مکانیسم اثر بنزودیازپینها در تضعیف عملکرد سیستم عصبی مرکزی از طریق کدام یک از موارد زیر است؟
الف) اثر مستقیم در باز کردن کانال کلر
ب) تسهيل عمل مهاری گابا
ج) افزایش زمان بازماندن کانال کلر
د) مسدود کردن کانال سدیم
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۶- دانشجویی هنگامی که یک صفحه را مطالعه میکند دچار تردید میشود که آیا همه مطالب آن را آموخته است یا نه و مجددا از ابتدای همان صفحه شروع به مطالعه میکند و به راحتی نمیتواند به صفحه بعد برود. کدام یک از داروهای زیر در درمان بیمار کاربرد دارد؟
الف) نورتریپتیلین (Nortriptyline)
ب) آمی تریپتیلین (Amitriptyline)
ج) تریمی پرامین (Trimipramine)
د) کلومی پرامین (Clomipramine)
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۷- کدام یک از داروهای مهار کننده اختصاصی بازجذب سروتونین (SSRI) زیر باعث طولانیتر شدن QT در نوار قلبی میشود و بیمار را مستعد به آریتمی میکند؟
الف) فلوکستین (Fluxetine)
ب) فلووکسامین (Fluvoxamine)
ج) سیتالوپرام (Citalopram)
د) سرترالین (Sertraline)
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۸- کدام یک از داروهای اوپیوئیدی زیر به صورت ترکیب آگونیست – آنتاگونیست در سطح رسپتور اوپیوئیدها عمل میکند؟
الف) مرفین (Morphine)
ب) مپریدین (Meperidine)
ج) نالتروکسان (Naltroxone)
د) بوپرنورفین (Buprenorphine)
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۹- اثر ضد تشنجی تیاگابین Tiagabine از طریق کدام یک از مکانیزمهای زیر است؟
الف) مهار آنزیم گاباترانسفراز
ب) مهار بازجذب گابا
ج) آنتاگونیست رسپتور گابا
د) آنتاگونیست رسپتور گلوتامات
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۱۰- بیماری مبتلا به اختلال دو قطبی (Bipolar Disorder) با علایم تحریک پذیری، بیقراری، پرحرفی و کاهش نیاز به خواب مراجعه کرده است. کدام یک از داروهای زیر در درمان بیمار کاربرد دارد؟
الف) فلوکستین (Fluoxetine)
ب) کاربامازپین (Carbamazepine)
ج) بوسپیرون (Buspirone)
د) میرتازاپین (Mirtazapine)
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۱۱- بیماری پس از عمل جراحی دچار مسمومیت کبدی (Hepato Toxicity) شده است. کدام یک از داروهای زیر با احتمال بیشتر برای بیهوشی او تجویز شده است؟
الف) نیتروس اکساید (Nitrous Oxide)
ب) ديسفلوران (Disflurane)
ج) هالوتان (Halothane)
د) سووفلوران (Savoflurane)
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۱۲- تجویز نالتروکسان در یک فرد وابسته به مرفین کدام یک از اثرات زیر را ایجاد میکند؟
الف) افزایش اثر ضد دردی
ب) افزایش تضعیف تنفسی
ج) مردمک ته سنجاقی
د) بروز علائم سندرم ترک
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۱۳- کدام یک از داروهای بیهوشی زیر ایجاد وضعیت «بیهوشی تجزیهای» (Dissociative Anesthetic State) ایجاد میکند؟
الف) كتامین (Ketamine)
ب) پروپوفول (Propofol)
ج) تیوپنتال (Thiopental)
د) میدازولام (Midazolam)
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۱۴- کدام یک از داروهای ضد افسردگی سه حلقهای زیر اثر آنتی کولینرژیکی بیشتری ایجاد میکند؟
پرسش ۲۳- پرامیپکسول (Prarmipexole) با کدام یک از مکانیسمهای زیر در بهبود علایم پارکینسون موثر است؟
الف) آنتاگونیست رسپتور موسکارینی
ب) مهار آنزیم COMT
ج) مهار انتخابی آنزیم MAO-B
د) آگونیست رسپتور D2 و D3
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۲۴- کدام یک از موارد زیر از مزایای بوسپیرون (Buspirone) نسبت به بنزودیازپینها نمیباشد؟
الف) احتمال کم سندرم ترک در قطع دارو
ب) احتمال کم در ایجاد تولرانس
ج) شروع اثر سریع
د) ایمنی مصرف در حاملگی
پاسخ صحیح: گزینه ج
پرسش ۲۵- نقش کاربیدوپا (Carbidopa) در درمان پارکینسون کدام است؟
الف) بهبود سفتی عضلانی
ب) افزایش نیمه عمر پلاسمایی آل – دوپا
ج) بهبود لرزش و بی حرکتی
د) افزایش غلظت پلاسمایی دوپامین
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۲۶- ممانتین در بیماری آلزایمر با چه مکانیزمی موثر است؟
الف) مهار آنزیم استیل کولین استراز
ب) آنتاگونیست رسپتور NMDA
ج) افزایش کلیرنس بتا آمیلوئید
د) آنتاگونیست رسپتور GABA
پاسخ صحیح: گزینه ب
پرسش ۲۷- بیمار مبتلا به اسکیزوفرنیا نسبت به یک دوره ۶ هفتهای درمان با هالوپریدول مقاوم بوده است و علایم منفی زیادی دارد. کدام یک از استراتژیهای زیر را انتخاب میکنید؟
الف) ادامه درمان با دوز بالاتر هالوپریدول
ب) تغییر دارو به پرفنازین
ج) افزودن لیتیم به رژیم دارویی
د) تجویز کلوزاپین
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۲۸- کدام یک از عبارات زیر درباره زولپیدم درست است؟
الف) اثر شل کنندگی عضلات ندارد.
ب) اثر ضد اضطرابی دارد.
ج) اثر ضد تشنجی دارد.
د) فلومازنیل در مسمومیت آن کاربردی ندارد.
پاسخ صحیح: گزینه الف
پرسش ۲۹- کدام یک از داروهای زیر در درمان آلزایمر کاربرد ندارد؟
الف) Rivastigmine
ب) Galantamine
ج) Donepezil
د) Bethanechol
پاسخ صحیح: گزینه د
پرسش ۳۰- بیماری به دنبال مصرف تریفلوپرازین (Trifluperazine) دچار علایم شبه پارکینسونی شده است. کدام یک از داروهای زیر در دفع علایم شبه پارکینسونی میتواند کمک کننده به بیمار باشد؟
الف) پروپرانولول (Propranolol)
ب) دی فن هیدرامین (Diphenhydramine)
ج) کلونازپام (Clonazepam)
د) کلرپرومازین (Chlorpromazine)
پاسخ صحیح: گزینه ب
عملکرد و پیشرفت شما در آزمون
۰پاسخ صحیح
۰پاسخ نادرست
۰باقیمانده
مسیر یادگیری را ادامه دهید
از سنجش دانش تا یادگیری عمیقتر
برای تثبیت آموختهها، بررسی پاسخهای تشریحی و دسترسی به سوالات کتابها و مباحث دیگر، میتوانید از مسیرهای زیر استفاده کنید.
گامی فراتر از پاسخ صحیح؛ درک عمیق مفاهیم
اگر میخواهید علاوه بر شناسایی گزینه صحیح، با تحلیل علمی سوالات، مبانی مفهومی پاسخها و دلایل رد یا تأیید گزینهها آشنا شوید، پاسخهای تشریحی این مجموعه را مطالعه کنید. تحلیل تشریحی پرسشها فرصتی فراهم میکند تا مفاهیم را عمیقتر درک کنید، ارتباط میان مباحث را بهتر بشناسید و برای مواجهه با پرسشهای مفهومی آزمون آمادگی بیشتری به دست آورید.
برای شناخت بهتر روند سوالات آزمون دکتری علوم اعصاب، به یک دوره بسنده نکنید. مرور سوالات سالهای مختلف به شما کمک میکند دانستههای خود را بازبینی کنید، بر مفاهیم بنیادین تسلط بیشتری بیابید و آمادگی خود را در مواجهه با شیوههای گوناگون طرح سؤال بسنجید.
شناخت مغز به تسلط بر یک مبحث محدود نمیشود. برای تکمیل آمادگی خود در آزمون دکتری تخصصی علوم اعصاب وزارت بهداشت، سایر حوزههای اصلی این رشته را نیز مرور کنید و دانش خود را در پیوند میان ساختار، عملکرد، مبانی زیستی و اثرات داروها بر دستگاه عصبی گسترش دهید.
نه اولین، اما در تلاش برای بهترین بودن؛ نه پیشرو در آغاز، اما ممتاز در پایان.
----
ما شاید آغازگر راه نباشیم، اما با ایمان به شایستگی و تعالی، قدم برمیداریم تا در قلهی ممتاز بودن بایستیم.