سوالات جای خالی گفتار دوم فصل ششم زیست دهم | یادگیری فعال برای کنکور و امتحان نهایی

داریوش طاهری| به‌روزرسانی: ۴ خرداد ۱۴۰۵

۰ 341 🕒 4 دقیقه

گفتار دوم – گفتار سامانه‌های بافتی | جای خالی برای یادگیری فعال زیست

راهنمای مطالعه نمایش

دعای مطالعه _{[ نمایش ]}

بِسْمِ الله الرَّحْمنِ الرَّحیمِ

اَللّهُمَّ اَخْرِجْنى مِنْ ظُلُماتِ الْوَهْمِ

خدايا مرا بيرون آور از تاريكى‏‌هاى‏ وهم،

وَ اَكْرِمْنى بِنُورِ الْفَهْمِ

و به نور فهم گرامى ‏ام بدار،

اَللّهُمَّ افْتَحْ عَلَيْنا اَبْوابَ رَحْمَتِكَ

خدايا درهاى رحمتت را به روى ما بگشا،

وَانْشُرْ عَلَيْنا خَزائِنَ عُلُومِكَ بِرَحْمَتِكَ يا اَرْحَمَ الرّاحِمينَ

و خزانه‏‌هاى علومت را بر ما باز كن به امید رحمتت اى مهربان‌‏ترين مهربانان.

آینده‌نگاران مغز به مدیریت داریوش طاهری، مجموعه‌ای نوآورانه با نام‌های زیست‌یار، زیست‌یاد و زیست‌بان تعاملی ارائه کرده است که تجربه‌ای کاملاً هوشمند، تعاملی و هدفمند در یادگیری زیست‌شناسی دهم، یازدهم و دوازدهم فراهم می‌آورد. این مجموعه فراتر از ابزار آموزشی ساده است و به عنوان یک همراه هوشمند یادگیری، دانش‌آموز را در مسیر تسلط علمی، درک عمیق و آمادگی کامل برای آزمون‌ها هدایت می‌کند.

این تجربه تعاملی دقیقاً همان اصل قدیمی «تکرار، مادر مهارت‌هاست» را عملی می‌کند و دانش‌آموز را به یادگیری فعال، تفکر تحلیلی و خودسنجی مستمر سوق می‌دهد. ما در آینده‌نگاران مغز خود را معماران تکرار هدفمند می‌دانیم که با طراحی علمی مسیر یادگیری، دانش‌آموزان را به بالاترین سطح توانمندی هدایت می‌کنند.

با تمرکز بر آموزش مفهومی، تکرار هدفمند و بازیابی فعال، این مجموعه با جای‌خالی‌های هوشمند یادگیری را از حالت منفعل خارج کرده و آن را به یک تجربه تعاملی و عمیق تبدیل می‌کند. طراحی هوشمندانه این ابزارها امکان یادگیری پیوسته و یکپارچه در طول سه سال تحصیلی را فراهم می‌آورد و دانش‌آموزان را به مهارت‌آموز حرفه‌ای در زیست‌شناسی تبدیل می‌کند، آماده برای مواجهه با چالش‌های علمی و تحصیلی و تبدیل تجربه یادگیری به فرآیندی فراموش‌نشدنی.

» کتاب زیست‌شناسی دهم

»» فصل از یاخته تا گیاه

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

گفتار سامانهٔ بافتی

گفتار ۲. سامانهٔ بافتی

اگر ریشه، [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] را در نهاندانگان برش دهیم، [نمایش پاسخ] بخش در آنها قابل تشخیص است؛ به هر یک از این بخش‌ها [نمایش پاسخ] می‌گویند؛ زیرا هر سامانه از بافت‌ها و [نمایش پاسخ] گوناگونی تشکیل شده است؛ بنابراین پیکر گیاهان [نمایش پاسخ] از سه سامانهٔ بافتی به نام‌های پوششی، [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] تشکیل می‌شود (شکل ۱۱). هر سامانهٔ بافتی، عملکرد [نمایش پاسخ] دارد؛ مثلاً سامانه بافت [نمایش پاسخ]، اندام‌ها را در برابر خطرهایی حفظ می‌کند که در محیط بیرون قرار دارند. به نظر شما عملکرد دو سامانهٔ دیگر چیست؟ در ادامه، به توضیح هر یک از این سامانه‌ها می‌پردازیم.

شکل ۱۱- سه [نمایش پاسخ] در گیاه

سامانهٔ [نمایش پاسخ]

این سامانه [نمایش پاسخ] اندام گیاه را می‌پوشاند و آن را در برابر عوامل [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ]، حفظ می‌کند؛ بنابراین عملکردی شبیه [نمایش پاسخ] در [نمایش پاسخ] دارد.

سامانهٔ بافت پوششی در [نمایش پاسخ]، [نمایش پاسخ] و ریشه‌های [نمایش پاسخ]، [نمایش پاسخ] نامیده می‌شود و [نمایش پاسخ] از [نمایش پاسخ] لایه یاخته تشکیل شده است (شکل ۱۲). سامانهٔ بافت پوششی در اندام‌های [نمایش پاسخ] گیاه، [نمایش پاسخ] نامیده می‌شود و با آن در گفتار ۳، آشنا می‌شوید.

یکی از کارهای [نمایش پاسخ]، کاهش [نمایش پاسخ] از اندام‌های [نمایش پاسخ] گیاه است؛ اما روپوست چگونه این کار را انجام می‌دهد؟ در شکل ۱۲ می‌بینید که لایه‌ای روی سطح [نمایش پاسخ] یاخته‌های [نمایش پاسخ] قرار دارد. این لایه [نمایش پاسخ] نامیده می‌شود. پوستک از ترکیبات [نمایش پاسخ] ساخته شده است. یاخته‌های [نمایش پاسخ] این ترکیبات را می‌سازند. پوستک از ورود [نمایش پاسخ] حشرات و عوامل [نمایش پاسخ] به گیاه، نیز جلوگیری می‌کند و در حفظ گیاه در برابر [نمایش پاسخ] نیز نقش دارد. [نمایش پاسخ] گیاهان پوستک [نمایش پاسخ] دارند. پوستک به علت [نمایش پاسخ] بودن به کاهش [نمایش پاسخ] از سطح [نمایش پاسخ] کمک می‌کند.

شکل ۱۲- [نمایش پاسخ] در [نمایش پاسخ]

بعضی یاخته‌های [نمایش پاسخ] در اندام‌های [نمایش پاسخ] گیاه، به یاخته‌های [نمایش پاسخ]، [نمایش پاسخ] و یاخته‌های [نمایش پاسخ]، تمایز می‌یابند (شکل ۱۳). یاخته‌های [نمایش پاسخ] برخلاف یاخته‌های دیگر روپوست، [نمایش پاسخ] دارند. تار کشنده در ریشه‌های [نمایش پاسخ]، از تمایز یاخته‌های [نمایش پاسخ] ایجاد می‌شود. روپوستِ [نمایش پاسخ]، پوستک ندارد. به نظر شما این ویژگی چه فایده‌ای دارد؟

شکل ۱۳- الف) یاخته‌های [نمایش پاسخ]، ب) یاختهٔ [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ]

سامانهٔ [نمایش پاسخ]

این سامانه که فضای بین [نمایش پاسخ] و بافت [نمایش پاسخ] را پر می‌کند از سه نوع بافت [نمایش پاسخ]، [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] تشکیل می‌شود.

بافت [نمایش پاسخ] رایج‌ترین بافت در این [نمایش پاسخ] است. یاخته‌های پارانشیمی، دیوارهٔ نخستین [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] دارند؛ بنابراین نسبت به آب [نمایش پاسخ]ند (شکل ۱۴). وقتی گیاه [نمایش پاسخ] می‌شود، این یاخته‌ها [نمایش پاسخ] می‌شوند و آن را [نمایش پاسخ] می‌کنند. بافت پارانشیمی کارهای [نمایش پاسخ]، مانند [نمایش پاسخ] مواد و [نمایش پاسخ] انجام می‌دهد. پارانشیم [نمایش پاسخ] به فراوانی در اندام‌های [نمایش پاسخ] گیاه، مانند [نمایش پاسخ] دیده می‌شود.

فعّالیت ۶

سامانهٔ بافت [نمایش پاسخ] در گیاهان [نمایش پاسخ] از پارانشیمی ساخته می‌شود که فاصلهٔ [نمایش پاسخ] بین یاخته‌های آن وجود دارد. این فاصله‌ها با [نمایش پاسخ] پر شده‌اند. این ویژگی چه اهمیتی برای گیاهی دارد که در [نمایش پاسخ] زندگی می‌کند؟

واژه‌شناسی

نرم آکَند (Parenchyma / پارانشیم)

پارانشیم به بافت نرم و پُر کننده‌ای گفته می‌شود که فواصل بافت‌های دیگر را پر می‌کند. معادل نرم‌آکند از صفت نرم و آكَند به معنی آکنده و پرکننده تشکیل شده است یعنی بافتی پر کننده و نرم. در کنار آن کلمات سخت‌آکند و چسب‌آکند نیز معنی پیدا می‌کنند.

شکل ۱۴- الف) یاخته‌های [نمایش پاسخ] با دیواره [نمایش پاسخ]، ب) ترسیمی از این یاخته‌ها

بافت [نمایش پاسخ] از یاخته‌هایی با همین نام ساخته شده است. این یاخته‌ها دیوارهٔ [نمایش پاسخ] ندارند؛ اما دیوارهٔ [نمایش پاسخ] آنها [نمایش پاسخ] است. به همین علت ضمن ایجاد [نمایش پاسخ]، سبب [نمایش پاسخ] اندام می‌شوند. این بافت مانع [نمایش پاسخ] اندام گیاهی نمی‌شود. یاخته‌های کلانشیمی [نمایش پاسخ] زیرِ [نمایش پاسخ] قرار می‌گیرند (شکل 15).

شکل ۱۵- الف) دیوارهٔ [نمایش پاسخ] یاخته‌های [نمایش پاسخ] به علت رنگ‌آمیزی تیره دیده می‌شود، ب) ترسیمی از یاختهٔ [نمایش پاسخ]

بافت اسکلرانشیم از یاخته‌هایی با همین نام ساخته شده است. ذره‌های [نمایش پاسخ] که هنگام خوردن [نمایش پاسخ] زیر دندان حس می‌کنیم، مجموعه‌ای از این یاخته‌هاست. این یاخته‌ها دیوارۀ [نمایش پاسخ] [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] دارند. چوبی شدن دیواره، به علت تشکیل ماده‌ای به نام [نمایش پاسخ] است که در نهایت سبب مرگ [نمایش پاسخ] می‌شود. این یاخته‌ها نقش [نمایش پاسخ] دارند.

[نمایش پاسخ] نوع یاختۀ [نمایش پاسخ] وجود دارد. اسکلرئيدها، یاخته‌های [نمایش پاسخ] و فیبرها، یاخته‌های [نمایش پاسخ] [نمایش پاسخ]اند. از فیبرها در تولید [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] نیز استفاده می‌کنند.

بیشتر بدانید

کُرک‌های گزنده!

بعضی کُرک‌ها نقش دفاعی نیز دارند. کُرک گزنده در گیاه گزنه، اسید دارد. وقتی نوک سوزن مانند کُرک، شکسته می‌شود، اسید از آن خارج و سبب سوزش پوست می‌شود.

شکل ۱۶-الف) [نمایش پاسخ] در برش عرضی و ترسیمی از آن، ب) [نمایش پاسخ] و ترسیمی از آن، پ) [نمایش پاسخ] در [نمایش پاسخ].

سامانه [نمایش پاسخ]

این سامانه بافتی، [نمایش پاسخ] مواد را در گیاه بر عهده دارد، زیرا دارای بافت آوند [نمایش پاسخ] و بافت آوند [نمایش پاسخ] است. به یاد می‌آورید این دو نوع بافت چه تفاوت اساسی با هم دارند؟

اصلی‌ترین یاخته‌های این بافت‌ها، یاخته‌هایی‌اند که [نمایش پاسخ] را می‌سازند و همان‌طور که می‌دانید شیرهٔ [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] را در [نمایش پاسخ] گیاه جابه‌جا می‌کنند. در این بافت‌ها علاوه بر [نمایش پاسخ]، یاخته‌های دیگری مانند یاخته‌های [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] نیز وجود دارد.

آوندهای چوبی یاخته‌های [نمایش پاسخ]اند که دیوارۀ [نمایش پاسخ] شدهٔ آنها، به جا مانده است. [نمایش پاسخ] در دیوارۀ یاخته‌های آوند [نمایش پاسخ] به شکل‌های [نمایش پاسخ] قرار می‌گیرد (شكل ۱۷).

[نمایش پاسخ] آوندهای [نمایش پاسخ] از یاخته‌های [نمایش پاسخ] شکل [نمایش پاسخ] به نام [نمایش پاسخ] ساخته شده‌اند. در حالی که بعضی دیگر، از به دنبال هم قرار گرفتن یاخته‌های [نمایش پاسخ] به نام [نمایش پاسخ] تشکیل می‌شوند. در عناصر آوندی دیوارهٔ [نمایش پاسخ] از بین رفته و لولهٔ [نمایش پاسخ] تشکیل شده است.

آوند [نمایش پاسخ] از یاخته‌هایی ساخته می‌شود که دیوارهٔ نخستین [نمایش پاسخ] دارند. دیوارهٔ [نمایش پاسخ] در این یاخته‌ها صفحهٔ [نمایش پاسخ] دارد. این یاخته‌ها [نمایش پاسخ] ندارند، اما [نمایش پاسخ]اند؛ زیرا [نمایش پاسخ] آنها از بین نرفته است. در کنار آوندهای آبکشِ [نمایش پاسخ]، یاخته‌های [نمایش پاسخ] قرار دارند. این یاخته‌ها به آوندهای [نمایش پاسخ] در ترابری شیرهٔ [نمایش پاسخ] کمک می‌کنند (شکل ۱۸). همان‌طور که در شکل ۱۸ می‌بینید، دسته‌های [نمایش پاسخ]، آوندها را در برگرفته‌اند.