سوالات جای خالی گفتار سوم فصل سوم زیست دهم | یادگیری فعال برای کنکور و امتحان نهایی

دعای مطالعه [ نمایش ]
بِسْمِ الله الرَّحْمنِ الرَّحیمِ
اَللّهُمَّ اَخْرِجْنى مِنْ ظُلُماتِ الْوَهْمِ
خدايا مرا بيرون آور از تاريكىهاى وهم،
وَ اَكْرِمْنى بِنُورِ الْفَهْمِ
و به نور فهم گرامى ام بدار،
اَللّهُمَّ افْتَحْ عَلَيْنا اَبْوابَ رَحْمَتِكَ
خدايا درهاى رحمتت را به روى ما بگشا،
وَانْشُرْ عَلَيْنا خَزائِنَ عُلُومِكَ بِرَحْمَتِكَ يا اَرْحَمَ الرّاحِمينَ
و خزانههاى علومت را بر ما باز كن به امید رحمتت اى مهربانترين مهربانان.
آیندهنگاران مغز به مدیریت داریوش طاهری، مجموعهای نوآورانه با نامهای زیستیار، زیستیاد و زیستبان تعاملی ارائه کرده است که تجربهای کاملاً هوشمند، تعاملی و هدفمند در یادگیری زیستشناسی دهم، یازدهم و دوازدهم فراهم میآورد. این مجموعه فراتر از ابزار آموزشی ساده است و به عنوان یک همراه هوشمند یادگیری، دانشآموز را در مسیر تسلط علمی، درک عمیق و آمادگی کامل برای آزمونها هدایت میکند.
این تجربه تعاملی دقیقاً همان اصل قدیمی «تکرار، مادر مهارتهاست» را عملی میکند و دانشآموز را به یادگیری فعال، تفکر تحلیلی و خودسنجی مستمر سوق میدهد. ما در آیندهنگاران مغز خود را معماران تکرار هدفمند میدانیم که با طراحی علمی مسیر یادگیری، دانشآموزان را به بالاترین سطح توانمندی هدایت میکنند.
با تمرکز بر آموزش مفهومی، تکرار هدفمند و بازیابی فعال، این مجموعه با جایخالیهای هوشمند یادگیری را از حالت منفعل خارج کرده و آن را به یک تجربه تعاملی و عمیق تبدیل میکند. طراحی هوشمندانه این ابزارها امکان یادگیری پیوسته و یکپارچه در طول سه سال تحصیلی را فراهم میآورد و دانشآموزان را به مهارتآموز حرفهای در زیستشناسی تبدیل میکند، آماده برای مواجهه با چالشهای علمی و تحصیلی و تبدیل تجربه یادگیری به فرآیندی فراموشنشدنی.
»» فصل تبادلات گازی
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
گفتار تنوع تبادلات گازی
فهرست مطالب این گفتار
گفتار ۳ تنوع تبادلات گازی
در [نمایش پاسخ] (شكل ۱۷) و جانورانی مانند [نمایش پاسخ] که همهٔ یاختههای بدن میتوانند با محیط [نمایش پاسخ] داشته باشند، ساختار ویژهای برای [نمایش پاسخ] وجود ندارد؛ اما در سایر جانوران، ساختارهای [نمایش پاسخ] ویژهای مشاهده میشود که ارتباط یاختههای بدن را با محیط فراهم میکنند. در این جانوران، چهار روش اصلی برای تنفس مشاهده میشود که عبارتاند از تنفس [نمایش پاسخ]، تنفس [نمایش پاسخ]، تنفس [نمایش پاسخ] و تنفس [نمایش پاسخ].
شکل ۱۷- تنفس از طریق [نمایش پاسخ] در تکیاختهایها ([نمایش پاسخ])
تنفس نایدیسی
نایدیسها، لولههای [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] بههم هستند که از طریق [نمایش پاسخ] تنفسی به خارج راه دارند (شکل ۱۸). [نمایش پاسخ] تنفسی در [نمایش پاسخ] نایدیس قرار دارند. نایدیس به انشعابات [نمایش پاسخ] تقسیم میشود. انشعابات [نمایش پاسخ]، که در کنار [نمایش پاسخ] یاختههای بدن قرار میگیرند، [نمایش پاسخ] بوده و دارای [نمایش پاسخ] است که [نمایش پاسخ] گازی را ممکن میکند؛ [نمایش پاسخ] چنین تنفسی دارند. در این جانوران دستگاه [نمایش پاسخ]، نقشی در انتقال [نمایش پاسخ] ندارد.
شکل ۱۸- تنفس [نمایش پاسخ]
تنفس پوستی
در تنفس [نمایش پاسخ] شبکهٔ [نمایش پاسخ] [نمایش پاسخ] با مویرگهای [نمایش پاسخ] وجود دارد و گازها با محیط اطراف از طریق [نمایش پاسخ] مبادله میشوند. سطح پوست در جانورانی که تنفس [نمایش پاسخ] دارند، [نمایش پاسخ] نگه داشته میشود. [نمایش پاسخ] تنفس [نمایش پاسخ] دارد. تنفس [نمایش پاسخ] در [نمایش پاسخ] نیز وجود دارد (شکل ۱۹).
شکل ۱۹- تنفس [نمایش پاسخ]
تنفس آبششی
سادهترین آبششها، [نمایش پاسخ] [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] [نمایش پاسخ] هستند، مانند آبششهای [نمایش پاسخ] (شکل ۲۰). در سایر [نمایش پاسخ]، آبششها به [نمایش پاسخ] محدود میشوند.
شکل ۲۰- سادهترین [نمایش پاسخ] در [نمایش پاسخ]
ماهیان و [نمایش پاسخ] [نمایش پاسخ] نیز آبشش دارند (شکل ۲۱). تبادل گاز از طریق [نمایش پاسخ]، بسیار کارآمد است. جهت حرکت خون در [نمایش پاسخ] و عبور آب در طرفین [نمایش پاسخ]، برخلاف یکدیگر است.
شکل ۲۱- تنفس [نمایش پاسخ] در [نمایش پاسخ]. به تفاوت جهت حرکت [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ] دقت کنید.
تنفس ششی
حلزون از [نمایش پاسخ] [نمایش پاسخ] است که برای تنفس، از [نمایش پاسخ] استفاده میکند. در [نمایش پاسخ] ششدار سازوکارهایی وجود دارد که باعث میشود جریان [نمایش پاسخ] از هوای تازه در مجاورت بخش [نمایش پاسخ] برقرار شود. این ساز و کارها به ساز و کارهای [نمایش پاسخ] شهرت دارند.
مهرهداران [نمایش پاسخ] نوع ساز و کار متفاوت در [نمایش پاسخ] دارند؛ مثلاً قورباغه به کمک ماهیچههای [نمایش پاسخ] و [نمایش پاسخ]، با حرکتی شبیه «[نمایش پاسخ]» هوا را با [نمایش پاسخ] به [نمایش پاسخ] میراند؛ به این ساز و کار پمپ [نمایش پاسخ] میگویند (شکل ۲۲). در انسان ساز و کار [نمایش پاسخ] وجود دارد که در آن، هوا به وسیله [نمایش پاسخ] حاصل از فشار [نمایش پاسخ] [نمایش پاسخ]، به [نمایش پاسخ] وارد میشود.
شکل ۲۲- پمپ [نمایش پاسخ] در [نمایش پاسخ]
پرندگان به علت [نمایش پاسخ]، نسبت به سایر مهرهداران انرژی [نمایش پاسخ] مصرف میکنند و بنابراین به اکسیژن [نمایش پاسخ] نیاز دارند. پرندگان علاوه بر [نمایش پاسخ]، دارای ساختارهایی به نام [نمایش پاسخ] هستند که کارایی تنفس آنها را نسبت به [نمایش پاسخ] افزایش میدهد (شکل ۲۳).
شکل ۲۳- دستگاه تنفسی در [نمایش پاسخ]
این تجربه تعاملی، اصل دیرینه و ارزشمند «تکرار، مادر مهارتهاست» را به شکلی علمی و هدفمند به اجرا درمیآورد و دانشآموز را به سوی یادگیری فعال، تفکر تحلیلی و خودسنجی مستمر هدایت میکند. ما در آیندهنگاران مغز، خود را معماران تکرار هدفمند میدانیم؛ با طراحی علمی مسیر یادگیری، میکوشیم بستری فراهم کنیم تا هر دانشآموز، دانش را عمیقتر بیاموزد، توانمندیهای خود را ارتقا دهد و به بالاترین سطح یادگیری و مهارت دست یابد.
در ادامه بخوانید:
زیستیار تعاملی آیندهنگاران مغز | زیستبان یادگیری با جایخالی؛ زیستشناسی یازدهم
زیستیار تعاملی آیندهنگاران مغز | زیستبان یادگیری با جایخالی؛ زیستشناسی دوازدهم
🚀 با ما همراه شوید!
تازهترین مطالب و آموزشهای مغز و اعصاب را از دست ندهید. با فالو کردن کانال تلگرام آیندهنگاران مغز، از ما حمایت کنید!

سلام وقتتون بخیر
(دانش آموز استاد طاهری هستم )
۵۸- کدام توصیف در رابطه با سامانه تنفسی ماهی های بالغ مناسب است؟
(۱) به هر کمان آبششی تعداد زیادی رشته های واجد تیغه های آبششی متصل است.
(۲) تبادل گازها در آن بسیار کارآمد بوده و ساده ترین نوع آبشش محسوبمی شود.
(۳) جهت حرکت آب در طرفین تیغه های آبششی مشابه جهت حرکت خون درون مویرگهای تیغه های آبششی است.
(۴) سرخرگ ورودی به کمان آبششی و سرخرگ خروجی از آن خون با
میزان اکسیژن متفاوتی را هم جهت با یکدیگر حمل می کنند.
گزینه ی یک که قطعا درسته
ولی گزینه ی چهارم هم درسته چون سرخگ شکمی خونو وارد میکنه و سرخرگ پشتی خونو خارج میکنه
پس هم جهت هستن
کلید تست : گزینه ی اول رو درست گرفته
سلام و درود، وقت شما بخیر.
نکتهای که مطرح کردهاید، بسیار دقیق و شایسته توجه است؛ زیرا در بررسی تستهای زیستشناسی، تنها دانستن پاسخ موردنظر طراح کافی نیست، بلکه باید عبارت هر گزینه را با دقت علمی و بدون چشمپوشی از جزئیات بررسی کرد.
با وجود آنکه کلید آزمون، گزینهٔ ۱ را پاسخ صحیح معرفی کرده است، به نظر میرسد گزینهٔ ۴ نیز با صورت فعلی عبارت، قابل دفاع و صحیح باشد.
اجازه دهید موضوع را بررسی کنیم:
گزینهٔ ۱: صحیح است.
در سامانهٔ تنفسی ماهیهای بالغ، کمانهای آبششی وجود دارند که رشتههای آبششی به آنها متصلاند. این رشتهها دارای تیغههای آبششی هستند که سطح مناسبی برای تبادل گازهای تنفسی فراهم میکنند. بنابراین، توصیف ارائهشده در این گزینه با ساختار آبشش ماهی سازگار است.
گزینهٔ ۲: نادرست است.
آبشش ماهیها از سازوکارهای کارآمد تبادل گاز برخوردار است؛ اما عبارت «سادهترین نوع آبشش» توصیف دقیقی نیست که بتوان آن را بدون قید و توضیح پذیرفت. کارآمد بودن تبادل گازها لزوماً به معنای سادهترین بودن ساختار آبشش نیست.
گزینهٔ ۳: نادرست است.
در آبشش ماهیها، جریان آب و خون در مویرگهای تیغههای آبششی در جهت مخالف یکدیگر برقرار میشود. این سازوکار که «تبادل جریان مخالف» نام دارد، اختلاف فشار جزئی اکسیژن را در طول سطح تبادل حفظ میکند و به جذب مؤثرتر اکسیژن از آب کمک میکند. بنابراین، مشابه بودن جهت حرکت آب و خون با سازوکار معمول تبادل گازها در آبشش ماهی سازگار نیست.
گزینهٔ ۴: نکتهٔ اصلی سؤال همینجاست.
اگر منظور از «سرخرگ ورودی به کمان آبششی» و «سرخرگ خروجی از آن»، بهترتیب رگ آوران آبششی و رگ وابران آبششی باشد، خون این دو رگ از نظر میزان اکسیژن یکسان نیست؛ زیرا خون هنگام عبور از مویرگهای تیغههای آبششی، اکسیژن دریافت میکند.
در نتیجه، خون ورودی به آبشش اکسیژن کمتری از خون خروجی از آن دارد. همچنین، در گردش خون آبششی ماهی، جهت حرکت خون در این رگها در مجموع از ناحیهٔ ورودی به سوی ناحیهٔ خروجی است؛ بنابراین، اگر عبارت «همجهت با یکدیگر» به جهت کلی انتقال خون در این دو رگ اشاره داشته باشد، نمیتوان صرفاً بر همین اساس گزینهٔ ۴ را نادرست دانست.
پس ایراد احتمالی گزینهٔ ۴، نه تفاوت میزان اکسیژن خون، بلکه ابهام در تعیین دقیق رگها و مقصود از جهت حرکت آنهاست.
اگر طراح سؤال بهجای عبارت «سرخرگ ورودی به کمان آبششی و سرخرگ خروجی از آن»، مینوشت:
«سرخرگ ورودی به رشتهٔ آبششی و سرخرگ خروجی از آن، خون با میزان اکسیژن متفاوتی را همجهت با یکدیگر حمل میکنند.»
در این صورت، با توجه به جهت جریان خون در دو سوی مویرگهای تیغههای آبششی و تفاوت جهت جریان در مسیر تبادل، میشد گزینهٔ ۴ را نادرست دانست و گزینهٔ ۱ را بهعنوان پاسخ یگانه انتخاب کرد.
البته برای داوری قطعی دربارهٔ واژهٔ «همجهت»، باید مشخص شود که منظور طراح، جهت کلی انتقال خون در دو سرخرگ است یا جهت جریان خون در دو سوی سطح تبادل؛ این دو تعبیر الزاماً یکسان نیستند.
جمعبندی: گزینهٔ ۱ از نظر ساختاری صحیح است؛ اما گزینهٔ ۴ نیز با صورت فعلی سؤال، دستکم از نظر بیان علمی ابهام دارد و نمیتوان بدون روشن کردن منظور از جهت جریان، آن را بهسادگی رد کرد. بنابراین، اعتراض شما به تکپاسخی بودن سؤال قابل تأمل است و بهتر است طراح با اصلاح عبارت گزینهٔ ۴، امکان برداشت دوگانه را برطرف کند.
از دقت علمی شما سپاسگزارم. همین توجه به تفاوت میان «آنچه کلید اعلام میکند» و «آنچه متن گزینه واقعاً بیان میکند»، یکی از مهمترین مهارتهایی است که یک دانشآموز را از تستزن صرف به تحلیلگر علمی تبدیل میکند.