از فهم پیام‌های الکتریکی نورون‌ها تا کشف سازوکارهای حیات عصبی
نوروفیزیولوژی (Neurophysiology) دانشی بنیادین در علوم اعصاب است که سازوکارهای عملکردی دستگاه عصبی را از جریان یون‌ها و پتانسیل‌های غشایی تا انتقال سیناپسی و تعامل شبکه‌های عصبی بررسی می‌کند. این دانش، با آشکار ساختن منطق الکتریکی و شیمیایی نورون‌ها، زمینه فهم فرایندهای پیچیده‌ای چون احساس، حرکت، یادگیری و حافظه را فراهم می‌سازد. درک عمیق نوروفیزیولوژی، فراتر از حفظ تعاریف و فرمول‌ها، به شناخت روابط علت و معلولی و پیوند میان سازوکارهای سلولی و عملکرد دستگاه عصبی وابسته است.
مجموعه پیش رو، شامل سؤالات نوروفیزیولوژی آزمون دکتری تخصصی علوم اعصاب وزارت بهداشت در سال ۱۴۰۰، همراه با پاسخ کلیدی است؛ فرصتی برای سنجش تسلط بر مفاهیم بنیادین، تحلیل پدیده‌های الکتروفیزیولوژیک و شناسایی مباحث نیازمند مرور. پیشنهاد می‌شود پیش از مراجعه به کلید پاسخ، هر سؤال را مستقل بررسی کنید، روابط میان متغیرهای فیزیولوژیک را بسنجید و گزینه‌ها را بر پایه اصول علمی ارزیابی کنید. سپس با تطبیق پاسخ‌ها، ضمن سنجش آمادگی خود، منشأ خطاها و خلأهای دانشی را شناسایی کنید؛ زیرا گاه تفاوتی ظریف میان پتانسیل غشایی و پتانسیل تعادلی، یا میان فعال‌شدن و غیرفعال‌شدن کانال‌های یونی، مسیر رسیدن به پاسخ صحیح را تعیین می‌کند.
در آینده‌نگاران مغز، نوروفیزیولوژی را فراتر از مجموعه‌ای از فرمول‌ها و نمودارها، دانشی محوری برای فهم منطق عملکرد دستگاه عصبی می‌دانیم. باور ما این است که یادگیری عمیق، زمانی شکل می‌گیرد که چرایی و چگونگی پدیده‌ها درک شود؛ از سازوکار شکل‌گیری پتانسیل عمل تا ارتباط میان آزادسازی ناقل‌های عصبی و پاسخ سلول پس‌سیناپسی. هر پرسش فرصتی برای تقویت استدلال علمی و هر پاسخ گامی برای تبدیل اطلاعات پراکنده به دانشی منسجم و ماندگار است.
نوروفیزیولوژی، دانش کشف منطق پنهان در فعالیت دستگاه عصبی است؛ دانشی که از جریان یون‌ها و تغییرات الکتریکی غشا آغاز می‌شود، در ارتباطات سیناپسی و تعامل شبکه‌های عصبی گسترش می‌یابد و در فهم سازوکارهای پیچیده عملکرد مغز به اوج می‌رسد.
آینده‌نگاران مغز
ما مغز را می‌شناسیم تا آینده را بسازیم.
راهنمای زمان‌سنج آزمون
شما می‌توانید بدون فشردن دکمه «شروع آزمون» نیز به سؤالات پاسخ دهید؛ اما برای تمرین مدیریت زمان و سنجش سرعت پاسخ‌گویی، این دکمه را در نظر گرفته‌ایم. با شروع زمان‌سنج، مدت‌زمان پاسخ‌گویی شما محاسبه می‌شود و حتی پس از پایان زمان نیز می‌توانید پاسخ‌دادن را ادامه دهید. هدف، یادگیری مدیریت زمان است، نه محدودکردن فرصت یادگیری شما.
زمان باقی‌مانده: 10:00
با فشردن دکمه زیر، زمان‌سنج فعال می‌شود.
زمان باقی‌مانده10:00
پرسش ۱- کدامیک در مورد عملکرد مخچه در کنترل عمومی‌حرکات صحیح نمی‌باشد؟
الف) مخچه در زمان‌بندی عمل حرکتی نقش ایفا می‌کند.
ب) مخچه در یادگیری حرکتی نقش ایفا می‌کند.
ج) مخچه نقشی در کنترل اعمال شناختی مرتبط با حرکت ندارد.
د) مخچه اطلاعات وسیعی از گیرنده‌های حسی دریافت می‌کند.
پرسش ۲- حرکات تعقیبی (Pursuit) چشم در چه ناحیه‌ای برنامه‌ریزی می‌شوند؟
الف) Cerebellum
ب) Frontal cortex
ج) Temporal cortex
د) Superior colliculi
پرسش ۳- دوره خواب REM با …………… تونوس عضلات سراسر بدن همراه بوده و معمولا طول این دوره از خواب با افزایش خستگی ………. پیدا می‌کند.
الف) کاهش – کاهش
ب) افزایش – افزایش
ج) افزایش – کاهش
د) کاهش – افزایش
پرسش ۴- همه اختلالات زیر در بیماری Lou gehrig مشاهده می‌شود، بجز:
الف) Flaccid Paralysis
ب) Hypotonia
ج) Hyporeflexia
د) Spastic Paralysis
پرسش ۵- کدامیک از مسیرهای عصبی زیر که در کنترل حرکت دخالت دارند، جزو Medial brainstem pathways محسوب نمی‌گردد؟
الف) تکتواسپاینال
ب) رتیکولواسپاینال
ج) وستیبولواسپاینال
د) روبرو اسپاینال
پرسش ۶- اگر از فردی که دچار آسیب شدید در قشر آهیانه پشتی راست شده است، بخواهیم تصویر گل زیر را از روبرو ترسیم کند، احتمالا کدامیک از نقاشی‌های زیر را می‌کشد؟ تصویر سؤال
الف)
ب)
ج)
د)
پرسش ۷- اگر محرکی با شدت ثابت بر روی یک گیرنده حسی نگه داشته شود، فرکانس پتانسیل عمل در سلول عصبی مربوط به گیرنده مذکور …….
الف) افزایش می‌یابد.
ب) ثابت باقی می‌ماند.
ج) کاهش می‌یابد.
د) ابتدا کاهش سپس افزایش می‌یابد.
پرسش ۸- ناحیه MT و LO در قشر بینایی به ترتیب از راست به چپ با کدام عملکرد بینایی زیر در ارتباط هستند؟
الف) تشخیص شکل ـ شناسایی شکل
ب) پردازش جهت حرکت ـ پردازش حرکت
ج) پردازش جهت حرکت ـ بازشناخت شکل
د) دید رنگی ـ شناسایی شکل
پرسش ۹- کدامیک از موارد زیر محرك گیرنده‌های فولیکول مو می‌باشد؟
الف) حرکت
ب) فشار
ج) ارتعاش
د) کشش
پرسش ۱۰- کودکی شش ساله دچار دوره‌های زودگذر عدم هوشیاری نسبت به اطراف می‌شود. در بررسی نوار مغزی این کودك الگوی فعالیت wave and Spike همراه با پلک‌زدن‌های متوالی مشاهده می‌شود. احتمالا این کودك به کدام نوع صرع مبتلا است؟
الف) Absence
ب) Tonic-clonic
ج) Grand mal
د) Convulsive
پرسش ۱۱- اورکسین از کجا ترشح می‌شود و در کدام فرآیند زیر نقش دارد؟
الف) هیپوتالاموس ـ در سوییچ بین خواب و بیداری
ب) هیپوکامپ ـ در سوییچ بین خواب و بیداری
ج) هیپوتالاموس ـ افزایش میزان خواب REM
د) تالاموس ـ افزایش میزان خواب Non-REM
پرسش ۱۲- تمامی گزینه‌ها در مورد سلول‌های مویی گوش داخلی صحیح است، بجز:
الف) تعداد سلول‌های مویی خارجی بیشتر از داخلی‌ها می‌باشد.
ب) سلول‌های مویی خارجی در سه ردیف و مویی داخلی در یک ردیف قرار دارند.
ج) سلول‌های مویی داخلی در نویزهای زیاد زودتر از خارجی‌ها صدمه می‌خورند.
د) سلول‌های مویی خارجی حاوی پروتئین انقباضی پرستین است.
پرسش ۱۳- کدامیک از موارد زیر در مورد نورون‌های موجود در قشر مغز نادرست است؟
الف) جسم سلولی نورون‌های پیرامیدال در همه لایه‌های مغز بجز لایه I وجود دارد.
ب) نوروترانسمیتر نورون‌های basket و chandelier گابا است.
ج) نورون‌های basket گابا و نورون‌های chandelier گلوتامات ترشح می‌کنند.
د) نوروترانسمیتر اصلی رها شده از نورون‌های پیرامیدال گلوتامات است.
پرسش ۱۴- کدام گزینه زیر در مورد ارتباطات عقده‌های قاعده‌ای صحیح نمی‌باشد؟
الف) عقده‌های قاعده‌ای به طور مستقیم با عضلات در ارتباط هستند.
ب) بخش مشبک جسم سیاه از گابا به عنوان نوروترانسمیتر استفاده می‌کند.
ج) بخش متراکم جسم سیاه از دوپامین به عنوان نوروترانسمیتر استفاده می‌کند.
د) بخش اعظم نورون‌های استریاتوم از گابا به عنوان نوروترانسمیتر استفاده می‌کند.
پرسش ۱۵- اگر در بیماری هسته گراسیلیس و کونئاتوس سمت راست در بصل النخاع فرد در اثر تومور آسیب ببیند، کدام گزینه درست است؟
الف) احساس ارتعاش دست راست و پای راست از بین می‌رود.
ب) احساس ارتعاش دست راست و پای چپ از بین می‌رود.
ج) احساس درد دست راست و پای راست از بین می‌رود.
د) احساس درد دست راست و پای چپ از بین می‌رود.
پرسش ۱۶- عامل ایجاد IPSP در گانگلیون‌های سیستم اتونوم کدامیک از موارد زیر است؟
الف) فعال شدن رسپتورهای موسکارینی M1
ب) فعال شدن رسپتورهای موسکارینی M2
ج) فعال شدن رسپتورهای نیکوتینی
د) فعال شدن رسپتورهای پپتیدی
پرسش ۱۷- کدامیک از عوامل زیر در فعال نمودن ترمینال‌های عصبی نوسی‌سپتورها در پوست نقش دارند؟
الف) ATP از طریق P2Y
ب) سرما از طریق TRPV4
ج) تحریک مکانیکی از طریق TRPM8
د) گرمای 39-33 درجه سانتی‌گراد از طریق P2X
پرسش ۱۸- کدامیک در مورد نوروترانسمیتر نورون‌های استریاتوم در هسته‌های قاعده‌ای به درستی بیان شده است؟
الف) Small aspiny interneurons; ACh
ب) Medium spiny neurons; Dopamine
ج) Large aspiny interneurons; GABA
د) Medium aspiny interneurons; Somatostatin
پرسش ۱۹- اطلاعات بینایی برای تنظیم ریتم‌های شبانه‌روزی از کدام ناحیه مستقیما به هیپوتالاموس می‌رسند؟
الف) شبکیه
ب) راه بینایی
ج) کیاسمای اپتیک
د) تشعشع بینایی
پرسش ۲۰- به کاهش تدریجی شنوایی که با افزایش سن رخ می‌دهد، چه می‌گویند؟
الف) Ataxia
ب) Acalculia
ج) Long QT Syndrome
د) Presbycusis
پرسش ۲۱- کدام مورد زیر در مورد تخریب ناحیه ورنیکه نادرست است؟
الف) آفازی سلیس ایجاد می‌شود.
ب) فرد معنی حرف‌هایی را که می‌زند ادراك نمی‌کند.
ج) فرد معنی کلماتی را که می‌نویسد ادراك نمی‌کند.
د) آفازی حرکتی ایجاد می‌شود.
پرسش ۲۲- کدام گزینه در مورد دوك عضلانی درست است؟
الف) فیبرهای Ia فیبرهای با زنجیره هسته‌ای را عصب‌دهی نمی‌کنند.
ب) فیبرهای II فیبرهای کیسه هسته‌ای استاتیک را عصب‌دهی نمی‌کنند.
ج) فیبرهای گاما موتور به مرکز فیبرهای داخل دوکی می‌رسند.
د) فیبرهای با زنجیره هسته‌ای به کشش استاتیک و مداوم پاسخ می‌دهند.
پرسش ۲۳- ستون خلفی ـ لمنیسکوس میانی، مسیر انتقال کدامیک از پیام‌های زیر است؟
الف) آهسته حرکتی
ب) سریع حسی
ج) آهسته حسی
د) سریع حرکتی
پرسش ۲۴- ترتیب درست وقایع ایجاد شده در تبدیل و انتقال پیام نوری در استوانه‌ها و مخروط‌ها در پاسخ به نور کدام است؟
الف) فعال شدن ترانسدوسین، تغییرات ساختاری در رودوپسین، بسته شدن کانال‌های سدیمی، کاهش cGMP و کاهش آزاد شدن گلوتامات
ب) تغییرات ساختاری در رودوپسین، فعال شدن ترانسدوسین، کاهش cGMP، بسته شدن کانال‌های سدیمی و کاهش آزاد شدن گلوتامات
ج) کاهش آزاد شدن گلوتامات، فعال شدن ترانسدوسین، بسته شدن کانال‌های سدیمی، کاهش cGMP و تغییرات ساختاری در رودوپسین
د) تغییرات ساختاری در رودوپسین، کاهش cGMP، کاهش آزاد شدن گلوتامات، بسته شدن کانال‌های سدیمی و فعال شدن ترانسدوسین
پرسش ۲۵- تکلم آهسته شده و بریده بریده (speech scanning) در آسیب کدام ناحیه از مغز دیده می‌شود؟
الف) ناحیه بروکا
ب) ناحیه ورنیکه
ج) عقده‌های قاعده‌ای
د) مخچه
پرسش ۲۶- به کدام دلیل بازیابی آکسون آسیب دیده در CNS بندرت رخ می‌دهد؟
الف) عدم تشکیل جوانه
ب) عدم هدایت جوانه
ج) عملکرد نادرست آستروسیت‌ها
د) محدودیت‌های خونرسانی در بافت آسیب دیده
پرسش ۲۷- در یک بیمار مبتلا به صرع تونیک کلونیک جنرال که دچار حمله تشنج شده است، کدامیک از پدیده‌های زیر احتمالا عامل اصلی توقف تشنج است؟
الف) تسهیل پیش‌سیناپسی
ب) کمبود ذخایر سیناپسی
ج) عادت کردن
د) مهار فعال
پرسش ۲۸- در مورد منشا امواج ثبت شده از مغز طی الکتروانسفالوگرافی (EEG) کدام گزینه صحیح است؟
الف) پتانسیل‌های عمل زیرا به سرعت شلیک می‌شوند.
ب) پتانسیل‌های سیناپسی زیرا قابلیت جمع شدن دارند.
ج) پتانسیل‌های عمل زیرا به اندازه کافی بزرگ هستند.
د) پتانسیل‌های سیناپسی زیرا سرعت هدایت بیشتری دارند.
پرسش ۲۹- در مورد مدارات مخچه در کدام گزینه هر دو سیناپس مهاری است؟
الف) سلول گلژی به سلول گرانولی ـ فیبر خزه‌ای به سلول گرانولی
ب) فیبر موازی به سلول سبدی ـ فیبر خزه‌ای به سلول گرانولی
ج) فیبر موازی به سلول گلژی ـ سلول گلژی به سلول گرانولی
د) سلول سبدی به سلول پورکنژ ـ سلول گلژی به سلول گرانولی
پرسش ۳۰- کدامیک از هسته‌های زیر در ارتباط با مسیر چشایی می‌باشند؟
الف) زانوی جانبی
ب) زانوی میانی
ج) دسته منزوی
د) برجستگی دوگانه تحتانی
امتیاز آزمون: 0
مسیر یادگیری را ادامه دهید
از سنجش دانش تا یادگیری عمیق‌تر
برای تثبیت آموخته‌ها، بررسی پاسخ‌های تشریحی و دسترسی به سوالات کتاب‌ها و مباحث دیگر، می‌توانید از مسیرهای زیر استفاده کنید.
گامی فراتر از پاسخ صحیح؛ درک عمیق مفاهیم
اگر می‌خواهید علاوه بر شناسایی گزینه صحیح، با تحلیل علمی سوالات، مبانی مفهومی پاسخ‌ها و دلایل رد یا تأیید گزینه‌ها آشنا شوید، پاسخ‌های تشریحی این مجموعه را مطالعه کنید. تحلیل تشریحی پرسش‌ها فرصتی فراهم می‌کند تا مفاهیم را عمیق‌تر درک کنید، ارتباط میان مباحث را بهتر بشناسید و برای مواجهه با پرسش‌های مفهومی آزمون آمادگی بیشتری به دست آورید.
برای شناخت بهتر روند سوالات آزمون دکتری علوم اعصاب، به یک دوره بسنده نکنید. مرور سوالات سال‌های مختلف به شما کمک می‌کند دانسته‌های خود را بازبینی کنید، بر مفاهیم بنیادین تسلط بیشتری بیابید و آمادگی خود را در مواجهه با شیوه‌های گوناگون طرح سؤال بسنجید.
شناخت مغز به تسلط بر یک مبحث محدود نمی‌شود. برای تکمیل آمادگی خود در آزمون دکتری تخصصی علوم اعصاب وزارت بهداشت، سایر حوزه‌های اصلی این رشته را نیز مرور کنید و دانش خود را در پیوند میان ساختار، عملکرد، مبانی زیستی و اثرات داروها بر دستگاه عصبی گسترش دهید.
نه اولین، اما در تلاش برای بهترین بودن؛ نه پیشرو در آغاز، اما ممتاز در پایان.
----
ما شاید آغازگر راه نباشیم، اما با ایمان به شایستگی و تعالی، قدم برمی‌داریم تا در قله‌ی ممتاز بودن بایستیم.
